Trao đổi thêm với báo Tuổi Trẻ, ông Đậu Anh Tuấn – Phó tổng thư ký, kiêm Trưởng ban pháp chế VCCI – nói:
Sau một giai đoạn dài xây dựng hoàn thiện, hệ thống pháp luật kinh doanh của chúng ta đã khá đầy đủ và toàn diện. Nhưng có nhiều luật đôi khi lại chồng lên nhau, mâu thuẫn nhau và mỗi nơi hiểu một kiểu.
Ví dụ doanh nghiệp (DN) muốn triển khai một dự án đầu tư sản xuất, họ phải đồng thời tuân thủ Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Phòng cháy chữa cháy… Mỗi luật riêng lẻ có thể hợp lý, nhưng các thủ tục yêu cầu lẫn nhau làm điều kiện tiên quyết, tạo thành một vòng lặp mà DN không biết bắt đầu từ đâu.
* Các luật đều được thẩm định kỹ, câu chuyện ông nói cụ thể thế nào?
Ví dụ để triển khai một dự án, DN cần chấp thuận chủ trương đầu tư để xin giao đất, nhưng hồ sơ chấp thuận đầu tư lại cần thông tin về đất đai. Muốn xin giấy phép xây dựng thì phải có quyền sử dụng đất và đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt.
Nhưng để lập báo cáo đánh giá môi trường lại cần có thiết kế cơ sở đủ chi tiết, mà thiết kế cơ sở chỉ có ý nghĩa khi đã xác định được mặt bằng. Các thủ tục cứ yêu cầu lẫn nhau, DN không biết bắt đầu từ đâu.
Giải pháp mà chúng tôi kiến nghị với Bộ Tư pháp rất rõ ràng: phải thay đổi cách rà soát pháp luật. Lâu nay chúng ta rà soát theo từng luật, đó là góc nhìn của cơ quan quản lý. Nhưng DN không sống theo từng luật, DN sống theo chuỗi hoạt động kinh doanh – từ thành lập, đầu tư, xây dựng, sản xuất, xuất nhập khẩu cho đến giải thể.
Chỉ khi nào chúng ta đặt mình vào vị trí của người phải tuân thủ, đi theo hành trình của họ, thì mới nhìn thấy hết những điểm nghẽn, chồng chéo mà DN đang gánh chịu hàng ngày.
Bên cạnh đó, khâu thực thi cần có cơ chế giải thích pháp luật thống nhất. Hiện cùng một điều luật mà cơ quan thuế có thể hiểu một đằng, cơ quan đất đai hiểu một nẻo, DN bị kẹt ở giữa và chịu rủi ro pháp lý. DN cần biết trước hệ quả pháp lý của quyết định kinh doanh của mình. Đó là điều kiện tối thiểu để họ dám đầu tư, dám mở rộng sản xuất.
* Theo VCCI, nhiều ngành vẫn duy trì cơ chế “xin cho” dưới hình thức giấy phép con, ý kiến chấp thuận, văn bản xác nhận… Liệu có giải pháp rốt ráo nào không?
Những năm qua, Chính phủ đã quyết liệt cắt bỏ hàng nghìn điều kiện kinh doanh, nhưng thực tế cho thấy nhiều ngành vẫn duy trì cơ chế “xin cho” dưới những cái tên mới như chứng nhận đủ điều kiện, ý kiến chấp thuận, văn bản xác nhận… Tên gọi thay đổi, nhưng bản chất tiền kiểm vẫn nguyên. DN vẫn phải xếp hàng chờ đợi.
Có một nghịch lý: khi chuyển sang hậu kiểm thì năng lực thanh tra, kiểm tra lại chưa theo kịp. Kết quả là hoặc buông lỏng, hoặc thanh tra kiểm tra tràn lan, chồng chéo, gây phiền hà không kém gì tiền kiểm.
Chúng tôi kiến nghị ba việc cần làm đồng thời. Thứ nhất, tổng rà soát thực chất tất cả các loại giấy phép, điều kiện kinh doanh. Với từng loại phải trả lời được ba câu hỏi: có thực sự cần thiết? có thể thay thế bằng hậu kiểm? chi phí tuân thủ bao nhiêu? Nếu không trả lời được thì nên bỏ.
Thứ hai, đề nghị nghiên cứu áp dụng nguyên tắc mỗi điều kiện kinh doanh mới phải đi kèm bãi bỏ ít nhất một điều kiện cũ có gánh nặng tuân thủ tương đương. Các nước Anh, Đức, Hàn Quốc đã áp dụng thành công mô hình này. Nó tạo ra một kỷ luật tự nhiên cho cơ quan quản lý.
Thứ ba, phải xây dựng năng lực hậu kiểm dựa trên rủi ro. Không thể thanh tra đại trà tất cả DN như nhau. Phải ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để phân loại rủi ro.
* Nhiều DN nói pháp luật thay đổi nhanh, họ không thể lập kế hoạch kinh doanh ổn định trong dài hạn, ông nghĩ sao?
Đây là một trong những phản ánh mà chúng tôi nhận được nhiều, đặc biệt từ các nhà đầu tư nước ngoài và các DN có dự án dài hạn.
Hãy hình dung thế này, một DN đầu tư một nhà máy, vòng đời dự án 10 – 15 năm. Họ tính toán từ ưu đãi thuế, điều kiện sử dụng đất, quy chuẩn môi trường, chi phí lao động… Nhưng chưa đầy 1 – 2 năm, luật thay đổi, nghị định mới ra đời, thông tư hướng dẫn chưa kịp ban hành thì luật đã bị sửa.
Tác động có hai tầng. Thứ nhất là chi phí tuân thủ trực tiếp, DN phải chỉnh quy trình nội bộ, đào tạo lại nhân sự, thậm chí thuê thêm luật sư và tư vấn xem mình có vi phạm gì không. Với DN nhỏ và vừa, chi phí này là gánh nặng lớn.
Tầng thứ hai nguy hiểm hơn: DN trì hoãn đầu tư, ngại mở rộng, không dám đổi mới. Đó là tổn thất mà chúng ta không nhìn thấy trên sổ sách nhưng rất thực.
Chúng tôi không đề nghị pháp luật đứng yên. Nhưng thời gian chuyển tiếp tối thiểu cần 12 – 24 tháng, trừ trường hợp khẩn cấp. Với dự án đầu tư lớn và dài hạn, cần áp dụng điều khoản ổn định đầu tư – tức là cam kết không áp dụng hồi tố các thay đổi bất lợi về thuế, ưu đãi đầu tư trong một thời hạn nhất định. Đây là thông lệ quốc tế nhiều nước trong khu vực đã áp dụng.
* Việt Nam đẩy mạnh phân cấp phân quyền, vì sao VCCI kiến nghị bổ sung nguyên tắc “thống nhất thị trường quốc gia”?
Cộng đồng DN hoàn toàn ủng hộ việc phân cấp phân quyền nhưng phải có giới hạn là sự thống nhất của thị trường quốc gia.
Các DN hoạt động đa tỉnh thành phản ánh rất nhiều với chúng tôi rằng cùng một quy định pháp luật nhưng mỗi tỉnh hiểu và áp dụng một khác. Cùng một loại hàng hóa, ở tỉnh A thì được phép, sang tỉnh B thì bị yêu cầu thêm giấy phép.
Cùng một quy chuẩn phòng cháy chữa cháy, tỉnh này áp dụng thoáng, tỉnh kia áp dụng chặt… DN có nhà máy ở ba bốn tỉnh phải đối phó với ba bốn bộ quy tắc khác nhau.
Điều này gây ra chi phí tuân thủ tăng, bất bình đẳng, có thể đánh mất lợi thế quy mô. Vì vậy VCCI kiến nghị chính quyền địa phương không được ban hành quy định tạo ra rào cản đối với lưu thông hàng hóa, dịch vụ, lao động, vốn giữa các địa phương.
Chính phủ cần tăng cường kiểm tra, rà soát. Đồng thời cần xây dựng cơ sở dữ liệu công khai về cách áp dụng pháp luật của từng địa phương trong các lĩnh vực trọng yếu để DN có thể tra cứu và so sánh. Khi mọi thứ minh bạch, sự khác biệt vô lý sẽ tự động bị phát hiện và điều chỉnh.
Tại phiên họp thường niên ngày 18/4, nhiều cổ đông của Ngân hàng Quân đội (MB) chất vấn lãnh đạo về việc tăng trưởng tín dụng của nhà băng này cao hơn mặt bằng chung. Theo đó, năm 2025, dư nợ cho vay của MB đạt hơn 1 triệu tỷ đồng, tăng gần 40% so với năm trước và cao gấp đôi mức bình quân toàn hệ thống (19%). Trong khi đó, huy động tiền gửi tăng gần 30% (đạt xấp xỉ 921.400 tỷ đồng), thấp hơn tốc độ tăng của tín dụng.
Trả lời các cổ đông, ông Phạm Như Ánh, Tổng giám đốc MB cho biết một phần dư nợ được chuyển sang Ngân hàng TNHH MTV Việt Nam Hiện đại (MBV) - nhà băng mà MB nhận chuyển giao bắt buộc, nhằm tạo nguồn tài sản sinh lời cho đơn vị này. Ông Ánh cho biết chênh lệch giữa huy động vốn từ tiền gửi và cho vay của MB không đáng lo ngại.
CEO MB cũng cho rằng tốc độ tăng cho vay của ngân hàng cao hơn thị trường chung, nhưng đây là cơ hội đặc biệt để bứt phá. Cụ thể, MB được cơ quan quản lý cho phép tăng trưởng tín dụng khoảng 35% sau khi nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém. "Chúng tôi thấy đây là cơ hội để tăng tốc, mở rộng quy mô và nâng cao vị thế trong hệ thống", ông nói.
Ông nói thêm nguồn vốn của MB đến từ tiền gửi khách hàng (thị trường 1), vốn chủ sở hữu (khoảng 150.000 tỷ đồng), huy động quốc tế (3 tỷ USD) cùng nguồn từ thị trường liên ngân hàng. Nhờ đa dạng hóa nguồn vốn, ngân hàng có thể đảm bảo cân đối thanh khoản.
Đến cuối năm 2025, tỷ lệ cấp tín dụng trên vốn huy động (LDR) của MB chỉ ở mức 79%, tức là cứ 100 đồng huy động được thì cho vay 79 đồng. Mức này thấp hơn trần 85% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Điều này cho thấy các chỉ số an toàn của nhà băng vẫn được duy trì tốt. "Trong bối cảnh thị trường gặp khó về thanh khoản từ cuối quý IV/2025, ngân hàng vẫn giữ cân bằng cho vay và huy động, trong khi nhiều tổ chức khác đã kịch trần quy định", ông Ánh nhìn nhận.
Thực tế, tăng trưởng lợi nhuận của ngân hàng phụ thuộc lớn vào quy mô tổng tài sản và dư nợ tín dụng, do biên lãi ròng (NIM) chỉ dao động khoảng 3-4%. Vì vậy, để gia tăng lợi nhuận, ông Phạm Như Ánh nói việc mở rộng quy mô là yếu tố then chốt. Lãnh đạo MB cho biết sẽ tận dụng tối đa giai đoạn 3 năm còn lại trong chu kỳ tăng trưởng cao này, nhưng vẫn đảm bảo an toàn và kiểm soát rủi ro.
Dù tăng trưởng nhanh, chất lượng tài sản của MB vẫn được cải thiện. Tỷ lệ nợ xấu liên tục giảm trong 3 năm qua và năm nay dự kiến ở mức khoảng 1,5% trên báo cáo hợp nhất, riêng ngân hàng mẹ phấn đấu dưới 1%.
Ngoài câu chuyện tăng trưởng tín dụng, nhiều cổ đông đặt câu hỏi về kế hoạch tham gia vào mảng tài sản số của MB. Chủ tịch MB Lưu Trung Thái chia sẻ họ có kế hoạch hợp tác cùng một đơn vị nước ngoài để vận hành tài sản số.
Tuy nhiên, ông cho rằng lợi ích của ngân hàng không nằm ở việc vận hành sàn giao dịch tài sản số, mà cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư. Vì thế, MB sẽ chuyển hướng sang hợp tác với các sàn tài sản số, đảm bảo khâu thanh toán và bán thêm sản phẩm. "Chúng tôi không nhận được giấy phép trực tiếp cũng không sao, không bỏ lỡ cơ hội tham gia mảng này là được", ông Thái nói.
Tại đại hội, các cổ đông thông qua kế hoạch kinh doanh của MB năm nay với lợi nhuận trước thuế tăng khoảng 15% so với 2025, lên 39.400 tỷ đồng. Tổng tài sản đặt mục tiêu tăng 28%, vượt mốc 2 triệu tỷ đồng.
Thông tin trên được nêu tại Tọa đàm phòng chống thuốc lá lậu - thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới, do báo Công an nhân dân tổ chức sáng 22-4.
Trên khía cạnh điều tra, trung tá Phạm Văn Ngọc - cán bộ Phòng Chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an - chia sẻ về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý hành vi buôn lậu thuốc lá.
Theo ông Ngọc, sau khi nghị quyết 173 được thực hiện, thì đến nay vẫn còn một số khó khăn như chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng…Điều này gây khó khăn trong việc xác định hành vi vi phạm trong quá trình xử lý.
Bên cạnh đó, nghị định 173 có quy định cho phép nhập khẩu, kinh doanh thuốc lá, dẫn đến những ảnh hưởng đến việc thanh tra, xử lý hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, theo quy định về định lượng đủ để cấu thành hành vi bị xử lý là từ 1.500 bao thuốc lá trở lên. Lợi dụng điều này, các đối tượng thường xé lẻ, chia nhỏ số lượng thuốc lá khi vận chuyển để không đủ mức độ xử lý gây khó khăn cho công tác điều tra.
Vì vậy, trung tá Ngọc đề xuất cần xem xét sửa đổi, giảm định lượng 1.500 bao xuống mức thấp hơn. Bên cạnh đó cần bổ sung quy định dựa trên giá trị hàng hóa vi phạm. Nếu số lượng chưa đủ nhưng giá trị hàng hóa lớn thì vẫn có thể xem xét xử lý.
Ngoài ra các cơ quan chức năng cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để có hành lang pháp lý trong việc xem xét xử lý hình sự hành vi này. Đồng thời cần tăng mức xử phạt vi phạm hành chính với hành vi buôn lậu thuốc lá.
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Lê, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho hay trong quá trình kiểm tra, xử lý cho thấy những người buôn lậu thuốc lá thường sử dụng phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Trong khi đó, kinh phí, phương tiện, thiết vị phục vụ công tác kiểm tra, xử lý vi phạm mặc dù đã được quan tâm bổ sung, nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu. Do mô hình tổ chức của lực lượng quản lý thị trường thay đổi nên công tác chỉ đạo về phòng chống thuốc lá giả, nhập lậu, không rõ nguồn gốc không đảm bảo tính kịp thời, có độ trễ cao.
Trước thực tế đó, ông Lê kiến nghị, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo đồng bộ giữa Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá với các luật, pháp lệnh liên quan đến thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để xử lý hình sự với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay. Đồng thời cần nâng mức xử phạt vi phạm hành chính nhằm tăng tính răn đe...
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, chia sẻ ngoài buôn lậu thuốc lá điếu, điều đáng lo ngại hiện nay là sự len lỏi của thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Dù đã được đưa vào danh mục hàng cấm và chính thức bị cấm từ ngày 1-1-2025, thế nhưng đến nay thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn đang âm thầm len lỏi trong đời sống.
Ông Nhân cho rằng các sản phẩm này vẫn được buôn lậu và bán tràn lan, nhắm trực tiếp vào giới trẻ, học sinh, sinh viên thông qua các nền tảng mạng xã hội. Người mua chỉ cần nhắn tin qua Zalo hoặc messenger, hàng sẽ được giao tận tay với giá rẻ.
"Thuốc lá lậu có lợi thế bất hợp pháp về giá do trốn thuế, không chịu các chi phí tuân thủ pháp luật, không kiểm soát chất lượng và không in cảnh báo sức khỏe theo quy định.
Đây là hình thức cạnh tranh không lành mạnh, tạo sức ép rất lớn lên các doanh nghiệp làm ăn chân chính, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng", ông Nhân nói.
Ông Nhân kiến nghị tiếp tục mở các chuyên án tại các tuyến, địa bàn trọng điểm. Từ đó triệt phá tận gốc các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia từ khu vực biên giới, không để hàng lậu tập kết, phân tán vào nội địa.
Xử lý hình sự thật nghiêm minh các nghi phạm cầm đầu để răn đe, đặc biệt với hành vi tái phạm cần xem xét xử lý hình sự.
Đẩy mạnh đấu tranh hoạt động mua bán thuốc lá trái phép trên không gian mạng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để rà soát, xử lý tận gốc các tài khoản, hội nhóm và gỡ bỏ các tài khoản vi phạm.
Ông Nhân khẳng định muốn chống buôn lậu hiệu quả, "hành lang pháp lý phải đủ chặt để quản lý, đủ mạnh để răn đe, đủ rõ để thực thi và đủ đồng bộ để phối hợp hành động".
Ngày 22/4, Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) tổ chức phiên họp thường niên với gần 500 cổ đông tham dự, đại diện cho hơn 62% cổ phần có quyền biểu quyết. Số lượng năm nay tham dự đông hơn năm ngoái.
Tại đại hội, các nhà đầu tư lo ngại về khả năng hoàn thành kế hoạch năm nay của VPBank, đặc biệt là chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
"Nhà băng có thể hoàn thành kế hoạch tăng quy mô cho vay năm nay không khi mặt bằng lãi suất đang cao", một cổ đông đặt vấn đề. Năm nay, VPBank lên kế hoạch dư nợ tín dụng tăng 34%, lên gần 1,3 triệu tỷ đồng.
Trả lời câu hỏi, Tổng giám đốc Nguyễn Đức Vinh cho biết nhà băng này đặt mục tiêu tham vọng và sẽ hoàn thành kế hoạch đó. "Với mặt bằng lãi suất hiện tại, chúng tôi chấp nhận chi phí vốn cao để có đủ nguồn vốn hỗ trợ cho tăng trưởng tín dụng", ông Vinh nói.
Theo nhận định của CEO VPBank, lãi suất huy động quý I đã lên mức cao nhất trong 3 năm qua, ở tất cả kỳ hạn. Điều này đến do tình hình thanh khoản của hệ thống "tương đối căng thẳng". Ngoài ra, tăng trưởng tín dụng toàn ngành trong 3 tháng đầu năm ở mức thấp, khoảng 3,3%, cùng với việc áp dụng các quy định mới về quản trị và các chỉ số an toàn vốn cũng là những nguyên nhân tác động.
"Tôi cho rằng xu hướng lãi suất cao như hiện tại sẽ kéo dài một thời gian nữa, bắt đầu giảm trong cuối quý II - đầu quý III", ông Vinh nhận định.
Theo ghi nhận của VnExpress, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng, đối với kỳ hạn 12 tháng, đang ở quanh mức 6,5-7,5% một năm, tăng từ 1-3% so với thời điểm cuối năm ngoái. Bên cạnh biểu công khai, nhiều đơn vị tư nhân có thời điểm chào mời khách gửi tiền mức lãi 9% một năm, áp dụng với số tiền chỉ từ vài trăm triệu đồng.
Tại cuộc họp với Thống đốc Phạm Đức Ấn hôm 9/4, các nhà băng cam kết giảm lãi suất tiền gửi và cho vay. Ông Nguyễn Đức Vinh chia sẻ VPBank đã hạ lãi suất 0,3–0,5% ở tất cả các kỳ hạn và sẽ tiếp tục duy trì động thái này trong thời gian tới.
Bên cạnh việc đặt chỉ tiêu tín dụng đi lên 34%, VPBank còn dự kiến lợi nhuận trước thuế đạt 41.323 tỷ đồng trong năm 2026, cải thiện 35% so với thực hiện năm ngoái.
Dù ngân hàng vẫn tăng trưởng đều trong những năm gần đây nhưng một cổ đông hỏi "vì sao cổ phiếu VPB vẫn ở mức thấp".
Trả lời cổ đông, Chủ tịch VPBank Ngô Chí Dũng nói việc giá cổ phiếu chưa bứt phá là do yếu tố thị trường và ngân hàng không thể kiểm soát vấn đề này.
"Theo đánh giá nội bộ, mức hiện tại vẫn chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực của chúng tôi", ông Dũng khẳng định. Ban lãnh đạo VPBank tin rằng trong trung và dài hạn, thị trường sẽ dần ghi nhận lại và có phản ứng phù hợp với cổ phiếu.
Chốt phiên giao dịch ngày 22/4, cổ phiếu VPB ở mức 27.550 đồng mỗi đơn vị, giảm khoảng 7% tính từ đầu năm.
Tại đại hội năm nay, VPBank cũng công bố kế hoạch chào bán 624 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho một nhà đầu tư nước ngoài. Ông Ngô Chí Dũng đánh giá đây là bước đi cần thiết nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng quy mô, trong bối cảnh nguồn lợi nhuận giữ lại sau thuế không đủ đáp ứng nhu cầu vốn.
Về giá phát hành, Chủ tịch VPBank chia sẻ các bên vẫn trong quá trình đàm phán nên chưa thể công bố, nhưng đã có nhà đầu tư quan tâm tới thương vụ này. Tuy nhiên, ông Ngô Chí Dũng đảm bảo mức giá cuối cùng không ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông hiện hữu, và sẽ xin ý kiến trước đại hội.
