Vào tháng 3, Liu Liehong, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc (NDA) công bố thuật ngữ Ciyuan cho token AI tại họp báo của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, đánh dấu lần đầu một quốc gia đặt tên “tiền tệ” riêng cho AI. Ông nhấn mạnh Ciyuan là “đơn vị thanh toán liên kết nguồn cung công nghệ với nhu cầu thương mại”.
Token là đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản, gồm từ, một phần của từ, ký tự hoặc dấu câu mà mô hình AI xử lý để tạo ra đầu ra. Theo National Business Daily, lượng tiêu thụ token đang trở thành chỉ số quan trọng trong việc triển khai thực tế, đo lường tần suất mô hình AI được đưa vào ứng dụng.
Theo thống kê của NDA, tính đến tháng 4, Trung Quốc xử lý 140.000 tỷ token mỗi ngày, tăng từ 100 tỷ đầu năm 2024. AI của Trung Quốc vượt các mô hình của Mỹ trên OpenRouter, một thị trường phổ biến dành cho AI, cả về hiệu suất và mức độ ưa chuộng.
Giới đầu tư Trung Quốc hiện đổ xô vào cơn sốt AI. Riêng tại Hong Kong, số lượng doanh nghiệp ở lĩnh vực này thực hiện IPO cao nhất 5 năm qua, chủ yếu nhờ dòng chảy ổn định của các công ty khởi nghiệp như MiniMax và Zhipu AI, hay nhà thiết kế chip Biren.
“Chúng tôi tin Trung Quốc đang thắng lớn trong cuộc chiến công nghệ vì một số lý do: định giá, ứng dụng rộng rãi AI cùng lợi thế trong sản xuất điện năng”, Mohit Kumar, chiến lược gia của ngân hàng đầu tư đa quốc gia Jefferies, nói với Fortune.
Giới quan sát đánh giá, mục tiêu Trung Quốc đang hướng đến là xây dựng một “nền kinh tế token” với sự hỗ trợ của AI nguồn mở phổ biến và đẩy mạnh ứng dụng AI trong thực tế. Dù vậy, họ cần vượt qua loạt yếu tố về chi phí nghiên cứu đắt đỏ, nguồn vốn lớn và cả những biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Sự đón nhận
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo được đánh giá đã “giải cứu” nhiều ông lớn công nghệ Trung Quốc khỏi loạt quy định kìm hãm phát triển trước đây. Chẳng hạn, Alibaba với mô hình Qwen nguồn mở được đầu tư nhiều năm đang trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với những ai không có vốn hoặc không muốn chi nhiều tiền cho các sản phẩm độc quyền từ OpenAI và Anthropic. Không chỉ trong nước, Qwen đã chinh phục nhiều thị trường từ Đông Nam Á đến Trung Đông, thậm chí cả phương Tây khi mô hình mới nhất của Meta là Muse Spark cũng đào tạo một phần dựa trên Qwen.
Khác với Alibaba, ByteDance phần lớn giữ bí mật AI của mình. Theo SCMP, công ty tận dụng thế mạnh về thiết kế sản phẩm và trải nghiệm người dùng để thu hút khách hàng, trong đó chatbot Doubao là AI được sử dụng nhiều nhất ở Trung Quốc, với 100 triệu người dùng hoạt động hàng ngày tính đến tháng 2.
Tencent cũng giới thiệu ứng dụng nhắn tin tự động ClawBot vào tháng 3 và tích hợp sâu vào WeChat, cho phép hơn một tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên nền tảng này kết nối trực tiếp với OpenClaw và thực hiện các tác vụ thông qua giao diện nhắn tin. Ngoài ra, Xiaomi hay Meituan cũng có sản phẩm riêng và được đón nhận.
Các công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc cũng bắt đầu tung ra sản phẩm ấn tượng. Giữa tháng 3, công ty Mỹ Anysphere ra Cursor Composer 2 với khả năng lập trình tiên tiến. Dù không giới thiệu, một số người sau đó phát hiện mô hình được xây dựng trên Kimi K2.5 mã nguồn mở từ Moonshot AI có trụ sở tại Bắc Kinh. Trên X, đồng sáng lập Cursor Lee Robinson sau đó thừa nhận “thiếu sót” khi không đề cập đến Kimi ngay từ đầu.
Knowledge Atlas (hay Zhipu AI, Z.ai) và MiniMax cũng mang đến cái nhìn hiếm hoi về các phòng thí nghiệm AI tiên phong Trung Quốc. MiniMax đạt doanh thu 79 triệu USD năm 2025, tăng 159% so với năm trước, trong đó 70% đến từ thị trường nước ngoài – tín hiệu cho thấy nhu cầu toàn cầu đối với các mô hình nền tảng của Trung Quốc. Zhipu đạt doanh thu 724 triệu nhân dân tệ (104,8 triệu USD) năm 2025, cao hơn 132% so với năm 2024. Dù những công ty như Knowledge Atlas hay MiniMax vẫn thua lỗ, giới đầu tư Trung Quốc không mấy bận tâm. Cổ phiếu của Zhipu tăng hơn 570% so với giá IPO, còn MiniMax đã tăng hơn 470%, thậm chí có lúc vượt cả giá trị vốn hóa thị trường của Baidu.
Có sẵn các mô hình AI, Trung Quốc cũng tận dụng hệ sinh thái công ty robot hình người để mang chúng ra môi trường vật lý. Unitree Robotics, Agibot hay UBTech đều tích hợp mô hình riêng tự phát triển, hoặc ứng dụng sản phẩm sẵn có do trong nước sản xuất.
Theo khảo sát hồi tháng 10 của Edelman, công ty tư vấn tiếp thị và quan hệ công chúng đa quốc gia lớn nhất thế giới, người dùng Trung Quốc cảm thấy thoải mái hơn nhiều với AI so với người dùng phương Tây, khi có tới 87% tin tưởng công nghệ này, cao hơn nhiều so với 32% ở Mỹ.
Ngành công nghiệp phim ngắn Trung Quốc là một ví dụ về sự thoải mái của người dùng với AI. Các nền tảng video nước này đã ra mắt khoảng 470 phim ngắn mới mỗi ngày trong tháng 1. Nhờ các công cụ AI, mỗi bộ phim chỉ tốn khoảng 100.000 nhân dân tệ (14.600 USD), bằng khoảng 10% chi phí truyền thống, trong khi thời gian sản xuất rút ngắn từ 15-30 ngày xuống còn dưới 5 ngày.
Người Trung Quốc cũng đón nhận trợ lý ảo AI nhiều hơn những quốc gia khác. Mới nhất, OpenClaw lập tức tạo cơn sốt, dù sau đó bị tuýt còi vì liên quan đến các nguy cơ bảo mật. Chính quyền nhiều địa phương đang đẩy mạnh thúc đẩy áp dụng AI, trong đó khuyến khích và cung cấp trợ cấp cho “công ty một người”. Theo giới quan sát, cách tiếp cận này vừa mang tính thận trọng, thúc đẩy AI như một ưu tiên chiến lược, vừa chủ động ngăn ngừa một số rủi ro tiềm tàng.
Tuy nhiên, lợi thế chính sách quan trọng nhất liên quan đến năng lượng. Trung Quốc đã mở rộng mạnh mẽ năng lực sản xuất và truyền tải điện trong những năm gần đây. Goldman Sachs ước tính, Trung Quốc sẽ có khoảng 400 gigawatt công suất điện dự phòng đến năm 2030, gấp khoảng ba lần nhu cầu cho trung tâm dữ liệu toàn cầu.
Áp lực lợi nhuận
Các công ty AI của Trung Quốc được đánh giá vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là khi so sánh với những hãng phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu của Mỹ. Các vấn đề chủ yếu liên quan đến tiếp cận chip AI tiên tiến do bị Mỹ cấm vận, cũng như hệ sinh thái vốn đầu tư mạo hiểm “mỏng” hơn so với Thung lũng Silicon.
Tuy nhiên, với hầu hết công ty AI trên toàn cầu, câu hỏi lớn nhất được đặt ra, là làm thế nào để biến các token thành lợi nhuận, hay theo cách gọi mới tại Trung Quốc là Ciyuan. Doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo nước này cũng không ngoại lệ.
Alibaba đã chi 123 tỷ nhân dân tệ (17 tỷ USD) cho chi phí đầu tư vốn trong năm 2025, khiến lợi nhuận ròng giảm 66%, hay Tencent chi với 79 tỷ nhân dân tệ (11,6 tỷ USD). Một số doanh nghiệp như ByteDance ít chịu áp lực từ các cổ đông về lợi nhuận do là công ty tư nhân, nhưng cũng đã chi 23 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI năm ngoái, theo FT.
Con số này vẫn nhỏ hơn nhiều so với các ông lớn Mỹ. Chẳng hạn, Alphabet (công ty mẹ của Google) chi 94 tỷ USD, hay Meta chi 75 tỷ USD năm ngoái, đồng thời dự định mạnh tay hơn nữa trong năm nay.
Theo giới quan sát, áp lực kiếm tiền có thể đang khiến một số công ty công nghệ Trung Quốc phải xem xét lại chiến lược của mình. Cả Alibaba và Zhipu đều đã phát hành một số mô hình mới nhất của họ dưới dạng đóng, ít nhất là ban đầu. Tháng trước, Alibaba đã tái cấu trúc toàn bộ hoạt động AI, hợp nhất năm đơn vị riêng biệt và đặt tên “Alibaba Token Hub” (ATH).
“Sứ mệnh duy nhất của ATH là tạo ra, phân phối và ứng dụng token”, CEO Alibaba Eddie Wu cho biết trong họp báo công bố tháng trước.
Trong thông báo ngày 12/4, VinaPhone cho biết với nhóm người dùng là người cao tuổi, người không sử dụng điện thoại thông minh, người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc các nhóm cần hỗ trợ đặc biệt, nhà mạng sẽ phối hợp với lực lượng công an cấp xã tổ chức hỗ trợ xác thực trực tiếp tại nơi cư trú.
"Nỗ lực này nhằm bảo đảm mọi khách hàng đều có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình", nhà mạng cho biết.
Viettel Telecom cũng khẳng định sẽ tổ chức các đội nhân viên chăm sóc và hỗ trợ trực tiếp tại một số điểm tập trung vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, địa bàn xa cửa hàng. Người dùng có thể liên hệ các điểm lưu động này để được phục vụ.
Các nhà mạng chưa công bố phương án chi tiết, nhưng cho biết hệ thống của họ có thể phát hiện thuê bao nào đang dùng smartphone hay điện thoại "cục gạch", từ đó phân loại những người cần hỗ trợ.
Trong chiến dịch làm sạch thuê bao chính chủ, diễn ra từ ngày 15/4 khi Thông tư 08/2026 có hiệu lực, người dùng di động sẽ nhận được thông báo đầu tiên trên VNeID. Ứng dụng định danh điện tử sẽ gửi thông báo theo từng đợt, đề nghị xác nhận việc có hay không sử dụng các số điện thoại đang đứng tên ở tất cả các mạng.
Cách làm này giúp người sử dụng kiểm soát được toàn bộ thuê bao liên quan đến mình, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tiếp cận với nhóm người dùng không có smartphone hoặc chưa đủ điều kiện về giấy tờ, cấp độ định danh. Trong trường hợp đó, theo các nhà mạng, điều kiện cần là người dùng phải có căn cước công dân gắn chip. Các thao tác còn lại sẽ được đội ngũ của nhà mạng hỗ trợ.
Theo quy trình, các thuê bao chính chủ đang sử dụng, vốn đã được xác thực trong các đợt chuẩn hóa trước đây, sẽ không cần thao tác thêm. Trong trường hợp thuê bao không phải chính chủ sử dụng sẽ được yêu cầu cập nhật thông tin chính xác trong 60 ngày, nếu không số điện thoại sẽ bị khóa một chiều.
Đại diện một nhà mạng cho biết, một số nhóm được khuyến nghị nên thực hiện ngay, như người đăng ký SIM di động bằng giấy tờ khác, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Việc xác thực thông tin thuê bao giúp ngăn chặn tình trạng thuê bao không chính chủ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo thời gian qua. Theo thông tư, đến giai đoạn 2 (từ ngày 15/6), việc xác thực sẽ được làm chặt hơn, với yêu cầu xác thực bằng quét khuôn mặt sau mỗi lần đổi SIM sang điện thoại khác.
Ở thời điểm hiện tại, những chiếc điện thoại không còn chỉ là thiết bị liên lạc mà đã trở thành vật bất ly thân dùng để ghi dấu mọi khoảnh khắc. Một bảng xếp hạng điện thoại chuyên chụp ảnh mới đây gây chấn động khi những cái tên vốn thống trị thị trường Mỹ đang dần bị các đại diện từ Trung Quốc vượt mặt về công nghệ hình ảnh thuần túy.
Xiaomi đã đẩy mọi giới hạn lên mức tối đa khi trang bị cho chiếc 17 Ultra cảm biến 1 inch Light Fusion 1050L. Điểm 'ăn tiền' nhất chính là khả năng thay đổi tiêu cự vật lý giữa 75 mm và 100 mm, giúp hình ảnh giữ được chất lượng quang học thực thụ thay vì dựa vào thuật toán. Kết hợp với màu sắc Leica đặc trưng và công nghệ LOFIC giúp thu sáng đỉnh cao mà không gây nhòe vật thể, đây hiện là cái tên dẫn đầu mới của làng nhiếp ảnh di động, đặc biệt là trong các điều kiện thiếu sáng khắc nghiệt.
Nếu là tín đồ của ảnh chân dung, vivo X300 Pro là cái tên không thể bỏ qua. Với sự hợp tác cùng Zeiss, thiết bị này sở hữu khả năng nhận diện cạnh viền gần như hoàn hảo và các bộ lọc giả lập ống kính DSLR như Biotar hay Sonnar. Cụm camera đồ sộ chứa cảm biến chính Sony LYT-828 và ống kính tiềm vọng 200 MP giúp máy giữ được chi tiết cực cao ngay cả khi chụp ở điều kiện ánh sáng phức tạp, biến mỗi cú bấm máy thành một tác phẩm nghệ thuật sẵn sàng lên sóng mạng xã hội.
Dù thông số phần cứng không quá 'khủng' như các đối thủ Trung Quốc, Apple vẫn giữ vững ngai vàng ở mảng quay video. iPhone 17 Pro Max là lựa chọn số 1 của các Influencer nhờ dải nhạy sáng cực rộng và khả năng xử lý hình ảnh ổn định tuyệt đối. Việc nâng cấp đồng bộ cảm biến 48 MP cho toàn bộ hệ thống camera và hỗ trợ ProRes chuyên nghiệp giúp người dùng có thể làm hậu kỳ màu sắc với các bảng màu LUT tùy chỉnh - một tính năng mà các điện thoại Android vẫn đang phải bám đuổi.
OPPO Find X9 Pro mang đến những bức ảnh có màu sắc sống động và dải nhạy sáng ấn tượng nhờ sự tinh chỉnh từ Hasselblad. Điểm nhấn của máy là ống kính tele 200 MP chuyên trị ảnh chân dung và phong cảnh tầm xa. Tuy nhiên, một điểm trừ nhỏ là sự can thiệp đôi khi hơi 'quá đà' của trí tuệ nhân tạo (AI), khiến một số bức ảnh trông có phần thiếu tự nhiên ở các mức tiêu cự lớn.
Với cảm biến chính 200 MP và hệ thống zoom 100x đã thành thương hiệu, Samsung tập trung vào sự ổn định và màu sắc đẹp. Đặc biệt, tính năng Horizon Lock mới mang lại khả năng chống rung video ấn tượng, giúp bạn ghi lại những thước phim hành động mượt mà như dùng gimbal chuyên nghiệp.
Google tiếp tục chứng minh rằng phần mềm có thể bù đắp cho phần cứng. Pixel 10 Pro vẫn là thiết bị chụp đêm thuộc hàng tốt nhất thị trường nhờ thuật toán xử lý độc quyền. Các tính năng như Camera Coach (hướng dẫn bố cục) và Object Eraser (xóa vật thể thừa) được tích hợp sâu với AI Gemini, biến việc chỉnh sửa ảnh trở nên dễ dàng chỉ bằng vài câu lệnh. Tuy nhiên, mảng video của Pixel vẫn cần cải thiện nhiều để có thể đứng ngang hàng với iPhone.
Năm nay, mẫu iPhone tiêu chuẩn trở nên hấp dẫn. Apple đã trang bị màn hình ProMotion 120 Hz và camera góc rộng 48 MP chất lượng cao cho iPhone 17. Điểm độc đáo nhất chính là camera trước 18 MP hình vuông, cho phép người dùng sáng tạo nội dung dọc (TikTok/Reels) và ngang (YouTube) mà không cần xoay điện thoại - một tính năng thông minh mà chưa đối thủ nào trên thị trường có được.
Người sẽ thay vị trí Tim Cook làm CEO Apple vào tháng 9 tới cho rằng AI sẽ mang lại "tiềm năng gần như không giới hạn" cho công ty, mở ra những khả năng mới cho các sản phẩm và dịch vụ của công ty. Tuy nhiên, ông Ternus cũng khẳng định Apple sẽ luôn giữ thiết kế làm trọng tâm và bảo vệ bản sắc cốt lõi của mình.
Ông Ternus sẽ chính thức đảm nhận vị trí CEO vào ngày 1.9.2026, trong khi Tim Cook sẽ chuyển sang vai trò chủ tịch điều hành. Dù Apple thường tỏ ra thận trọng trong việc áp dụng AI, Ternus đang thể hiện một thái độ lạc quan hơn về công nghệ này. Ông bày tỏ sự hào hứng khi đảm nhận vai trò lãnh đạo vào thời điểm hiện tại, coi đây là giai đoạn thú vị nhất trong sự nghiệp của mình tại Apple.
CEO tương lai của Apple sẽ tiếp quản một công ty đang được đánh giá cao về khả năng thực thi AI. Những nhận xét của ông được xem là tín hiệu ban đầu về định hướng mà ông muốn theo đuổi. Tuy nhiên, Ternus cũng nhấn mạnh Apple sẽ không thay đổi bản sắc của mình. Ông cam kết rằng các nỗ lực về quyền riêng tư, bảo mật và môi trường sẽ vẫn được duy trì và sứ mệnh của Apple sẽ không thay đổi dưới sự lãnh đạo của ông.
Ternus dường như muốn gửi đi thông điệp rằng Apple có thể đẩy mạnh ứng dụng AI mà không cần từ bỏ những giá trị cốt lõi đã tạo nên sự khác biệt của công ty trong ngành công nghệ. Đối với một thương hiệu đã khẳng định mình là nơi giao thoa giữa phần cứng, phần mềm, quyền riêng tư và thiết kế công nghiệp, sự đảm bảo này có ý nghĩa quan trọng không kém bất kỳ lời hứa nào về trí tuệ nhân tạo.
