Đây là một điểm nghẽn cần được tháo gỡ mà Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, khi báo cáo làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế – xã hội, sáng 21/4.
Vấn đề này, theo ông Tuấn, cũng là một trong những thách thức trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Dù vậy, ông khẳng định mục tiêu tăng trưởng hai con số vô cùng thách thức, nhưng là con đường tất yếu để đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao.
Dẫn báo cáo, Tư lệnh ngành Tài chính cho biết từ năm 1946 đến nay, chỉ có 13 quốc gia trên thế giới thực hiện thành công việc tăng trưởng liên tục hai con số trong vòng trên 10 năm, để bứt phá từ quốc gia nghèo thành nước phát triển.
Với Việt Nam, theo Bộ trưởng, trong suốt thời kỳ đổi mới chỉ có 2 năm tăng trưởng trên 9% và chưa bao giờ đạt mức hai con số.
Tuy nhiên, với quyết tâm thực hiện hiệu quả mục tiêu này, Bộ trưởng Tài chính cho biết trong quý I/2026, kinh tế đã có những phát triển khởi sắc với mức tăng trưởng đạt trên 7%, xuất khẩu tăng 19% và giải ngân đầu tư công tăng 1,2%.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra từ quý II trở đi rất lớn do biến động giá dầu và xung đột quốc tế. Ông Tuấn cho biết theo đánh giá của chuyên gia, cứ 10% giá dầu tăng sẽ khiến tăng trưởng giảm 0,4% và gây áp lực lên lạm phát.
“Để đạt được mục tiêu tăng trưởng trên 10% cho cả năm nay, các quý còn lại phải đạt mức tăng từ 10% đến 11%. Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng cho từng địa phương, bộ ngành và doanh nghiệp phù hợp với điều kiện mới”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thông tin.
Ông cũng cho biết Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ để đảm bảo vừa cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, vừa ổn định vĩ mô.
Trong đó, Bộ trưởng nhấn mạnh chính sách tài khóa sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống thuế để thu đúng, thu đủ, kịp thời, đồng thời tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ – đang chiếm 96% số lượng và đóng góp trên 50% GDP.
Về giải ngân đầu tư công, Tư lệnh ngành Tài chính đề cập giải pháp quan trọng là tập trung giải quyết các dự án tồn đọng về đất đai, cũng như các nguồn lực khác.
Ông Tuấn dẫn một thống kê chưa đầy đủ cho thấy cả nước đang tồn đọng khoảng 200.000ha đất – tương đương 3,3 triệu tỷ đồng, trong khi đó, kế hoạch đầu tư công của năm 2026 là 1,1 triệu tỷ đồng. “3,3 triệu tỷ đồng là con số thôi, nhưng nếu so sánh với tổng vốn đầu tư công của 2026 thì nguồn lực tồn đọng lớn gấp ba lần đầu tư công”, ông Tuấn so sánh và mong Quốc hội giám sát để tháo gỡ điểm nghẽn này.
Về nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng cho hay giai đoạn tới vừa phải huy động vốn đáp ứng nhu cầu phát triển, nâng tổng vốn đầu tư xã hội từ 33,2% GDP giai đoạn 2020-2025 lên hơn 38,5 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026-2030. Nếu so với giai đoạn trước, tổng nhu cầu vốn phải tăng 2,2 lần, riêng ngân sách Trung ương tăng 3,4 lần và thu hút FDI phải tăng 1,7 lần.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận vấn đề nhiều đại biểu nêu là “hiệu quả đầu tư là rất quan trọng”. Nếu không cải thiện được chỉ số ICOR (hiện ở mức 6,4), để đạt tăng trưởng hai con số thì tổng đầu tư xã hội phải lên tới 70% GDP.
Đề cập đến thị trường vốn, ông Tuấn nhận định chúng ta đang phụ thuộc quá lớn vào thị trường tiền tệ nên tới đây phải phát triển thị trường vốn dài hạn thông qua kênh trái phiếu và cổ phiếu.
“Khi thị trường chứng khoán được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, chúng ta sẽ có cơ hội thu hút nguồn lực rất lớn. Để thị trường vốn phát triển bền vững, cần cải cách từ thể chế, hạ tầng đến việc hình thành các định chế đầu tư chuyên nghiệp, giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ an tâm gửi vốn”, Bộ trưởng Tài chính nêu và cho hay thị trường trái phiếu Chính phủ đang có nhiều khởi sắc.
Cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP.HCM vừa công bố danh sách 100 doanh nghiệp chậm đóng BHXH kéo dài từ 6 tháng trở lên (số liệu cập nhật đến ngày 31.3). Trong danh sách này, nhiều doanh nghiệp có số tiền chậm đóng lên tới hàng chục tỉ đồng, phản ánh tình trạng vi phạm nghĩa vụ BHXH còn diễn biến phức tạp.
Theo số liệu chậm đóng tính đến hết ngày 31.3 và cập nhật ủy nhiệm chi đến ngày 10.4, Công ty cổ phần Tập đoàn xây dựng Hòa Bình là một trong những đơn vị có số tiền chậm đóng lớn nhất, với gần 68 tỉ đồng. Tiếp đó là Công ty cổ phần dịch vụ Bưu chính Viễn thông Sài Gòn với hơn 41 đồng. Chi nhánh Công ty cổ phần Trải nghiệm toàn cầu chậm đóng hơn 34 tỉ đồng...
Ngoài ra, trong danh sách có nhiều doanh nghiệp chậm đóng từ 10 tỉ đồng trở lên, thấp nhất gần 4 tỉ đồng. Việc doanh nghiệp chậm đóng BHXH khiến hàng ngàn người lao động gặp khó khăn, không giải quyết được các chế độ như thai sản, bảo hiểm thất nghiệp.
Theo Cơ quan BHXH TP.HCM, nguyên nhân các doanh nghiệp chậm đóng BHXH thường đến từ việc gặp khó khăn về tài chính, sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó cũng có doanh nghiệp cố tình chậm đóng dù có khả năng.
Mặc dù đơn vị đã nhiều lần đôn đốc, nhắc nhở và tiến hành thanh tra, kiểm tra các vi phạm nhưng các doanh nghiệp vẫn không thực hiện trách nhiệm cho người lao động. BHXH TP.HCM sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra và xử lý theo quy định đối với doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
Chiều 5.4, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết vào rạng sáng cùng ngày, lực lượng 911 đã triển khai tuần tra khép kín trên nhiều tuyến đường trọng điểm, phát hiện và xử lý hàng loạt trường hợp vi phạm, trong đó có nhiều thanh thiếu niên tụ tập, mang theo hung khí.
Cụ thể, 7 tổ công tác với gần 100 cán bộ, chiến sĩ được huy động tuần tra từ 20 giờ tối 4.4 đến 4 giờ sáng 5.4. Qua kiểm tra 64 trường hợp, lực lượng chức năng đã nhắc nhở 47 trường hợp vi phạm; đồng thời, bàn giao Công an phường Hòa Cường xử lý 3 trường hợp xe máy không rõ nguồn gốc, nghi vấn xe trộm cắp, sử dụng giấy tờ giả và bàn giao lực lượng CSGT xử lý 14 trường hợp vi phạm giao thông.
Đáng chú ý, lực lượng 911 phát hiện 1 trường hợp điều khiển xe máy lạng lách, đánh võng gây tai nạn giao thông tại khu vực ngã tư đường 2.9 và Nguyễn Sơn Trà, sau đó bàn giao lực lượng CSGT tiếp tục xử lý.
Cùng thời điểm, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng cũng triển khai các tổ trinh sát mật phục trên tuyến đường 2.9. Qua theo dõi, lực lượng chức năng phát hiện 21 thanh thiếu niên vi phạm giao thông, chủ yếu sử dụng xe độ chế, không đủ tuổi điều khiển.
Ngoài ra, lực lượng trinh sát còn phát hiện 3 vụ việc tàng trữ trái phép vũ khí thô sơ, thu giữ 2 dao phóng lợn, 1 dao tự chế, 1 cây ba chĩa, 1 ná và 2 kiếm Nhật; bắt giữ 2 nghi phạm trộm cắp xe máy, bàn giao công an địa phương tiếp tục điều tra, xử lý.
Công an thành phố Đà Nẵng cho biết sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra ban đêm nhằm chủ động phòng ngừa, trấn áp tội phạm đường phố, nhất là tình trạng thanh thiếu niên tụ tập, mang hung khí gây mất an ninh trật tự.
Trong báo cáo vừa gửi Chính phủ, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV - chủ đầu tư) cho biết việc huy động nhân sự trên công trường gặp nhiều trở ngại, làm gia tăng rủi ro chậm tiến độ ở dự án hàng không lớn nhất cả nước.
Sân bay Long Thành khởi công đầu năm 2021 trên 5.000 ha tại xã Long Thành, là dự án trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư gần 337.000 tỷ đồng. Theo kế hoạch, dự án hoàn thành và đưa vào khai thác cuối năm nay.
Tuy nhiên, theo ACV, thời gian qua xuất hiện tình trạng kỹ sư, công nhân rời công trường giữa chừng ở dự án thành phần 3 (đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách...) để chuyển sang các dự án khác. Dù liên tục đôn đốc nhà thầu bổ sung lực lượng, đến giữa tháng 4 tổng nhân sự mới đạt khoảng 8.457 người, tương đương 60% nhu cầu, trong khi kế hoạch cần khoảng 14.000 người.
Tại gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách), trước ngày 26/1 mỗi ngày có khoảng 5.300 lao động, sau đó giảm còn 1.500 người. Gần đây, lực lượng tăng lên khoảng 3.400 người nhưng vẫn thiếu đáng kể so với nhu cầu khoảng 6.000 người.
Tương tự, gói thầu 4.8 (hạ tầng cảng, giao thông) từng duy trì khoảng 1.500 lao động mỗi ngày, sau đó giảm còn 1.200 người, thấp hơn nhu cầu khoảng 1.900 người. Ngoài ra, việc thiếu nhân sự tư vấn thiết kế và giám sát ở một số gói thầu cũng ảnh hưởng đến quản lý chất lượng và quy trình thanh toán.
ACV nhận định nguồn lao động bị cạnh tranh mạnh từ các dự án hạ tầng lớn trong khu vực như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, mở rộng cao tốc TP HCM – Long Thành, cũng như các hạng mục khác trong chính dự án sân bay. Điều kiện làm việc nắng nóng, nhiều bụi tại công trường cũng khiến việc thu hút và giữ chân lao động gặp khó.
Đại diện một nhà thầu cho biết vướng mắc thanh toán từ phía chủ đầu tư là nguyên nhân chính khiến nhiều nhân sự rời dự án. Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng, chi phí đầu vào leo thang, dòng tiền bị gián đoạn tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp thi công.
Một nhà thầu khác cho hay vẫn bám tiến độ hợp đồng, song do một số hạng mục đã hoàn thành nên lao động được điều chuyển sang công trình khác. Đồng thời, thị trường xây dựng phía Nam đang sôi động với nhiều dự án mới, mức thu nhập hấp dẫn hơn cũng khiến một bộ phận công nhân chuyển việc.
Không chỉ thiếu nhân lực, biến động giá nhiên liệu và vật liệu cũng tác động đáng kể đến tiến độ. ACV cho biết giá bêtông nhựa tăng 40-50% so với trước, trong khi chi phí vận hành thiết bị tăng mạnh do giá nhiên liệu gần như gấp đôi.
Hiện trên công trường có khoảng 2.500 thiết bị thi công như máy xúc, máy ủi, xe lu, cần cẩu, trạm trộn bêtông... Tuy nhiên, áp lực chi phí khiến một số nhà thầu phải bù lỗ cho mỗi ca làm việc, thậm chí có tâm lý thi công cầm chừng, chờ nguồn cung ổn định hoặc điều chỉnh cơ chế.
Bên cạnh đó, dự án còn gặp vướng mắc về thiết kế, pháp lý và quy trình thanh toán, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Chủ đầu tư kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương hỗ trợ ổn định nguồn cung vật liệu, nhiên liệu, đồng thời tháo gỡ các tồn tại để đảm bảo tiến độ.
Sân bay Long Thành được chia làm ba giai đoạn. Sau 5 năm thi công, các hạng mục giai đoạn 1 dần hoàn thiện. Trong đó, dự án thành phần 3 có quy mô lớn nhất, vốn hơn 86.000 tỷ đồng, đã thực hiện khoảng 64.000 tỷ, tương đương 74% giá trị hợp đồng.
Các dự án thành phần 1, 2 và 4 cơ bản bám tiến độ. Dự án 1 (trụ sở hành chính) và dự án 2 (tháp không lưu) đã hoàn thành phần lớn. Cuối năm trước, hệ thống kỹ thuật tháp không lưu được đưa vào vận hành, phục vụ các chuyến bay đầu tiên hạ cánh an toàn.
Theo kế hoạch khai thác, ACV đề xuất chuyển dần chuyến bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành từ cuối năm 2026, hướng tới phục vụ khoảng 90% khách quốc tế khu vực TP HCM vào năm 2027. Gần đây, đơn vị cũng thông báo tuyển dụng nhân sự, chuẩn bị cho mục tiêu vận hành sân bay vào cuối năm 2026.
