Rạng sáng 7.4, tại một quán bánh bèo vỉa hè trên đường Hoàng Văn Thụ (ở phường Quy Nhơn Nam, Gia Lai), bà Trần Thị Lan (60 tuổi), bị một thanh niên chửi bới, nhổ nước bọt, ném ghế, dùng dao hăm dọa và tát liên tục vào mặt.
Con trai bà đến can ngăn cũng bị nhóm 3 người đấm đá, rượt đuổi. Clip từ camera lan truyền trên mạng xã hội. Cộng đồng mạng phẫn nộ. Công an tỉnh Gia Lai tạm giữ khẩn cấp Nguyễn Văn Ý (35 tuổi) về hành vi gây rối trật tự công cộng.
Câu chuyện trên quen thuộc đến mức cư dân mạng có thể đoán trước được cái kết. Clip lan truyền, dư luận sôi sục, cơ quan chức năng vào cuộc, đối tượng bị tạm giữ.
Rồi vài ngày sau, một clip khác xuất hiện, một nạn nhân khác, một cơn phẫn nộ khác. Tôi gọi đó là vòng lặp, bởi nó lặp đi lặp lại mà không có gì thay đổi ở phần gốc rễ.
Chỉ tính riêng từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4.2026, báo chí đã phản ánh một chuỗi vụ hành hung nơi công cộng với mật độ đáng lo ngại.
Đêm 31.3, tại Đắk Lắk, nhóm thanh niên mang hung khí truy sát người đi đường trên tỉnh lộ 2.
Ngày 5.4, tại Nghệ An, một phụ nữ bị 2 đối tượng bịt mặt dùng hung khí hành hung giữa ban ngày.
Ngày 7.4, tại Huế, một người đàn ông đánh học sinh trong tiệm tạp hóa.
Cùng ngày, tại Lâm Đồng, một sản phụ bị hành hung ngay trước giờ sinh tại bệnh viện. Và cũng trong ngày 7.4, bà Lan bị đánh ở Quy Nhơn Nam.
Năm vụ trong chưa đầy một tuần, trải dài từ Tây nguyên đến Bắc Trung bộ, với nạn nhân đủ mọi lứa tuổi và hoàn cảnh.
Tại Thanh Hóa, theo thống kê của cơ quan chức năng, chỉ trong 3 tháng từ 15.12.2025 đến 15.3.2026, địa bàn tỉnh này đã xảy ra 34 vụ gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích và giết người với khoảng 200 đối tượng liên quan.
Vụ Đặng Chí Thành đánh phụ nữ tại sảnh chung cư Sky Central ở Hà Nội (tháng 8.2025) vừa kết thúc phúc thẩm đầu tháng 4.2026 với mức án 6 tháng tù. Vụ hành hung hàng xóm tại chung cư CT5-ĐN2 tại Hà Nội vào tháng 1.2026 cũng xử lý theo tội gây rối trật tự công cộng.
Những con số ấy cho thấy bạo lực đời thường không phải hiện tượng cá biệt mà đang trở thành một dạng “rối loạn xã hội” có tính hệ thống. Nhưng cách xã hội phản ứng lại mang tính sự vụ. Dư luận chỉ bùng lên khi có clip đủ sốc, đủ rõ nét, đủ biểu tượng.
Clip của bà Lan gây chấn động vì hội tụ tất cả các yếu tố kích hoạt cảm xúc tập thể. Nạn nhân là người già, hành vi côn đồ diễn ra trắng trợn trước camera, lời bà Lan nhẫn nhịn “tôi già rồi, anh cứ chửi thoải mái” trở thành biểu tượng cho sự bất lực. Nhưng không phải vụ nào cũng có camera. Không phải nạn nhân nào cũng đủ “điển hình” để viral (lan truyền).
Tôi không phủ nhận vai trò tích cực của mạng xã hội trong việc đẩy nhanh xử lý. Nếu không có clip, rất có thể vụ bà Lan sẽ kết thúc bằng việc gia đình Nguyễn Văn Ý đến thăm hỏi, hỗ trợ tiền, và bà Lan chấp nhận bỏ qua, đúng như bà đã bày tỏ khi nói rằng vợ người đó đang mang thai nên không muốn làm lớn chuyện.
Áp lực dư luận đã buộc Công an tỉnh Gia Lai phải tạm giữ khẩn cấp Nguyễn Văn Ý thay vì để vụ việc lắng xuống ở cấp phường. Nhưng chính sự phụ thuộc vào áp lực dư luận ấy lại là triệu chứng của một vấn đề sâu hơn.
Khi việc xử lý bạo lực phụ thuộc vào sức nóng truyền thông thay vì quy trình tố tụng, pháp luật không còn vận hành theo nguyên tắc bình đẳng nữa. Một vụ hành hung được xử lý nhanh vì clip có hàng triệu lượt xem. Một vụ khác với mức độ côn đồ tương đương nhưng không có camera thì liệu có trôi vào im lặng?
Chi tiết đáng suy nghĩ nhất trong vụ này là phản xạ đầu tiên của bà Lan. Khi bị hành hung lúc rạng sáng, bà không gọi công an. Bà gọi con trai đến đưa đi bệnh viện.
Phản xạ ấy không phải của riêng bà Lan. Nó phản ánh một thực tế phổ biến rằng với rất nhiều nạn nhân bạo lực đời thường ở Việt Nam, pháp luật không phải nơi họ nghĩ đến đầu tiên khi bị xâm hại.
Có thể vì họ chưa tin vào tốc độ phản ứng của cơ quan chức năng? Có thể vì họ biết rằng với thương tích nhẹ, vụ việc sẽ chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính? Có thể vì văn hóa nhẫn nhịn và dĩ hòa vi quý khiến người bị hại tự cắn răng chịu đựng?
Dù lý do nào thì kết quả cũng giống nhau. Nạn nhân không tìm đến pháp luật và pháp luật cũng không chủ động tìm đến nạn nhân.
Vòng lặp ấy vận hành bằng 3 bước. Thứ nhất là bạo lực xảy ra và nạn nhân chọn im lặng. Thứ hai là clip lan truyền phá vỡ sự im lặng, dư luận phẫn nộ, cơ quan chức năng xử lý theo sức ép. Thứ ba là mọi thứ lắng xuống, không có thay đổi nào về cơ chế phòng ngừa, không có đánh giá nào về lỗ hổng xử lý cho đến khi clip tiếp theo xuất hiện.
Điều 318 bộ luật Hình sự 2015 quy định tội gây rối trật tự công cộng với khung hình phạt cơ bản từ phạt tiền 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Khung tăng nặng theo khoản 2 lên đến 7 năm tù khi có tổ chức, dùng hung khí, hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng.
Nhưng phần lớn các vụ bạo lực gặp trong đời thường rơi vào khung 1 với mức án phổ biến quanh 6 tháng tù. Mức chế tài ấy có đủ sức răn đe hay không? Tần suất các vụ việc gây rối trong thời gian gần đây đang tự trả lời.
Để phá vỡ vòng lặp ấy cần thay đổi ở cả 3 bước cùng lúc. Nạn nhân cần được khuyến khích và hỗ trợ để trình báo thay vì im lặng. Cơ quan chức năng cơ sở cần chủ động xử lý theo quy trình thay vì chờ áp lực dư luận. Và chế tài cần đủ nghiêm khắc để người có ý định bạo lực phải cân nhắc trước khi hành động thay vì chỉ hối hận sau khi clip lên mạng.
Camera quán bánh bèo của bà Lan đã ghi lại toàn bộ hành vi côn đồ của Nguyễn Văn Ý. Nhưng camera chỉ là “nhân chứng” thụ động. Nó ghi lại được vòng lặp nhưng không phá vỡ được vòng lặp. Việc phá vỡ ấy là phần việc của pháp luật, của thiết chế và của cả xã hội.
Nếu chúng ta tiếp tục chỉ phẫn nộ theo từng clip rồi quên thì vòng lặp sẽ tiếp tục quay. Và nạn nhân tiếp theo có thể là bất kỳ ai.
Ngày 6.4, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng, cho biết đã làm rõ và tạm giữ 3 thiếu niên, gồm N.T.T, T.T.H.H và V.L.N.D (cùng 15 tuổi, ở khối phố Ngân Giang, phường Điện Bàn Đông) để điều tra về hành vi "trộm cắp tài sản".
Theo kết quả điều tra ban đầu, tối 2.4, sau khi chơi game tại khu vực chợ Chiều (phường Điện Bàn Đông), V.L.N.D. nảy sinh ý định trộm cắp tài sản và rủ T., H. tham gia. Đến khoảng 19 giờ 30 cùng ngày, D. điều khiển xe máy chở cả nhóm đi mua xà beng dài khoảng 1 m làm công cụ gây án.
Khoảng 0 giờ ngày 3.4, cả nhóm chạy xe tìm nơi sơ hở để trộm cắp. Khi đến cửa hàng điện thoại di động C.T (thôn Hương An, xã Xuân Phú), nhóm trộm thống nhất ra tay. D. đứng ngoài cảnh giới, T. và H. dùng xà beng phá khóa cửa, đột nhập vào bên trong, tiếp tục đập vỡ kính tủ trưng bày, lấy tổng cộng 5 điện thoại di động, gồm: iPhone 13 Pro, iPhone 15 Pro, 2 iPhone 16 Pro Max và iPhone 12 Pro, rồi tẩu thoát.
Sau đó, nhóm di chuyển đến khu vực Vườn Cọ Điện Dương (phường Điện Bàn Đông) chia tài sản. Trong đó, D. giữ 3 điện thoại, H. và T. giữ 2 iPhone 16 Pro Max.
Nhận tin báo, xác định vụ việc có tính chất liều lĩnh, xảy ra vào đêm khuya, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng đã nhanh chóng phối hợp Công an xã Xuân Phú và các đơn vị liên quan khám nghiệm hiện trường, truy xét. Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng công an đã xác định, bắt giữ 3 nghi phạm.
Tang vật thu giữ gồm 2 điện thoại iPhone 16 Pro Max, 5 triệu đồng (tiền bán tài sản trộm cắp) và 1 xe máy nghi là phương tiện gây án. Hiện Phòng Cảnh sát hình sự tiếp tục củng cố hồ sơ, mở rộng điều tra, xử lý theo quy định.
Ngày 16.4, Viện KSND khu vực 7 (TP.HCM) phối hợp UBND phường Trung Mỹ Tây tổ chức hội nghị triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (gọi chung là vụ án dân sự công ích).
Dự hội nghị có bà Nguyễn Thị Ngọc Duyên (Bí thư Đảng ủy phường Trung Mỹ Tây), ông Hồ Minh Hoàng (Chủ tịch UBND phường), ông Trần Minh Ngọc (Viện trưởng Viện KSND khu vực 7); bà Đỗ Thị Vân và ông Trần Thanh Nam (cùng là Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 7)...
Trong thực tế tư pháp, không ít vụ việc xâm phạm lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ bị rơi vào tình trạng bế tắc. Nhiều cơ quan quản lý biết có vi phạm nhưng vì nể nang, né tránh hoặc thiếu nguồn lực nên không đứng ra khởi kiện.
Nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, cho phép thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Minh Ngọc - Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 - nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ pháp lý mới, mà là hiện thực hóa tinh thần "thượng tôn pháp luật" gắn liền với bảo vệ quyền con người. Ngành kiểm sát không thể đứng ngoài cuộc khi lợi ích công cộng bị xâm phạm hay những người yếu thế trong xã hội bị "gạt sang lề" vì không có khả năng tự bảo vệ mình.
"Việc chúng tôi chủ động khởi kiện hay ban hành kiến nghị không phải là để gây áp lực cho các cơ quan quản lý, mà là để cùng nhau tạo ra một 'màng lọc' công lý. Chúng ta phải làm sao để một cụ già 101 tuổi không còn lo lắng về tấm thẻ căn cước, để mỗi mét vuông đất công không bị 'xẻ thịt' trái phép, và để bữa ăn của mỗi gia đình được an toàn trước vấn nạn hàng giả", Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nói.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận 216 vụ việc, trong đó đã xử lý 177 vụ việc, còn 39 vụ việc đang trong quá trình kiểm tra, xác minh.
Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã ban hành 41 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nhằm phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm liên quan đến bảo vệ quyền của người dễ bị tổn thương. Trong tổng số kiến nghị đã ban hành, có 22 kiến nghị đã được chấp nhận.
Riêng địa bàn Viện KSND khu vực 7, trường hợp cụ Nguyễn Thị C. (101 tuổi, ở phường Hạnh Thông) gần như bị "lãng quên" về mặt giấy tờ hành chính do sức khỏe quá yếu. Việc thiếu thẻ căn cước khiến cụ gặp khó khăn khi tham gia bảo hiểm y tế. Viện KSND khu vực 7 chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp Công an phường đến tận nơi thu thập thông tin để cấp thẻ căn cước cho cụ.
Nghị quyết 205 còn là công cụ sắc bén để đòi lại tài sản cho Nhà nước. Thực tiễn tại Viện KSND khu vực 7 cho thấy sự quyết liệt đối với các hành vi chiếm dụng đất đai và tài sản công kéo dài.
Điển hình là vụ việc của ông Phan B. tại phường An Nhơn (quận Gò Vấp cũ). Dù đã hết hạn hợp đồng thuê nhà sở hữu Nhà nước nhưng ông không bàn giao và cũng không đóng tiền thuê từ năm 2019. Sau khi Viện kiểm sát làm việc và giải thích lý lẽ, ông B. đã nộp lại hơn 327 triệu đồng tiền nợ và bàn giao mặt bằng cho cơ quan chức năng.
Đặc biệt, "tầm ngắm" của các kiểm sát viên còn hướng đến những khu đất công bị lấn chiếm xây dựng trái phép. Tại phường Tân Thới Hiệp, một khu đất rộng hơn 2.800 m2 đang bị chiếm dụng đã được đưa vào quy trình xác minh để khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Một trong những chiến công điển hình trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc phanh phui đường dây sản xuất sữa bột giả quy mô lớn tại phường Tân Thới Hiệp. Vào tháng 10.2025, cơ quan chức năng đã triệt phá cơ sở của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ M., thu giữ hàng loạt bao sữa bột béo, sữa gầy giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng xuất xứ New Zealand. Chủ cơ sở thừa nhận đã thuê nhân viên sản xuất, buôn bán hàng giả từ năm 2023 đến nay.
Đáng chú ý, bên cạnh việc xử lý hình sự các đối tượng, Viện KSND khu vực 7 đã quyết liệt ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Tân Thới Hiệp, yêu cầu chính quyền địa phương phải chấn chỉnh công tác quản lý, không để các cơ sở sản xuất "ma" lợi dụng địa bàn để đầu độc sức khỏe cộng đồng và gây bức xúc trong dư luận nhân dân.
Với mục tiêu là mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội là "cánh tay nối dài" của Viện KSND trong việc phát hiện và bảo vệ người yếu thế, lợi ích công, ông Trần Minh Ngọc nhấn mạnh thời gian tới, tập thể cán bộ công chức của Viện KSND khu vực 7 cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm; chủ động, tích cực, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới.
"Bên cạnh phát huy các tiềm lực sẵn có, cần sự phối hợp thực hiện của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thực hiện tốt quyền năng, trách nhiệm mới của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công", Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nhấn mạnh.
Vào lúc 9 giờ 30 ngày 23.4, Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo, thông tin đến cơ quan báo chí về kết quả điều tra vụ tai nạn khiến nam sinh lớp 12 tử vong trên quốc lộ 29.
Theo Công an tỉnh Đắk Lắk, liên quan đến vụ việc này, một cán bộ thuộc Trạm Cảnh sát giao thông Krông Búk đã bị đình chỉ công tác để làm việc với cơ quan điều tra, làm rõ vụ việc.
Như Thanh Niên đã thông tin, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đã đăng tải thông tin về vụ nam sinh lớp 12 tử vong và giao cho Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo, công khai kết quả điều tra, xác minh để thông báo rộng rãi đến các cơ quan thông tấn báo chí và quần chúng nhân dân.
Theo đó, khoảng 11 giờ 29 ngày 15.4, trên quốc lộ 29, đoạn qua xã Cư Pơng (Đắk Lắk) xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Nạn nhân được xác định là V.Đ.Q (18 tuổi, ở xã Cư Pơng), điều khiển xe máy biển số 47AB - 325.XX lưu thông trên quốc lộ 29, theo hướng từ quốc lộ 14 đi xã Ea Kiết (Đắk Lắk). Khi đến địa điểm trên, xe máy lao xuống mương thoát nước ở bên trái theo hướng di chuyển, V.Đ.Q tử vong tại bệnh viện sau đó.
