Rạng sáng 7.4, tại một quán bánh bèo vỉa hè trên đường Hoàng Văn Thụ (ở phường Quy Nhơn Nam, Gia Lai), bà Trần Thị Lan (60 tuổi), bị một thanh niên chửi bới, nhổ nước bọt, ném ghế, dùng dao hăm dọa và tát liên tục vào mặt.
Con trai bà đến can ngăn cũng bị nhóm 3 người đấm đá, rượt đuổi. Clip từ camera lan truyền trên mạng xã hội. Cộng đồng mạng phẫn nộ. Công an tỉnh Gia Lai tạm giữ khẩn cấp Nguyễn Văn Ý (35 tuổi) về hành vi gây rối trật tự công cộng.
Câu chuyện trên quen thuộc đến mức cư dân mạng có thể đoán trước được cái kết. Clip lan truyền, dư luận sôi sục, cơ quan chức năng vào cuộc, đối tượng bị tạm giữ.
Rồi vài ngày sau, một clip khác xuất hiện, một nạn nhân khác, một cơn phẫn nộ khác. Tôi gọi đó là vòng lặp, bởi nó lặp đi lặp lại mà không có gì thay đổi ở phần gốc rễ.
Chỉ tính riêng từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4.2026, báo chí đã phản ánh một chuỗi vụ hành hung nơi công cộng với mật độ đáng lo ngại.
Đêm 31.3, tại Đắk Lắk, nhóm thanh niên mang hung khí truy sát người đi đường trên tỉnh lộ 2.
Ngày 5.4, tại Nghệ An, một phụ nữ bị 2 đối tượng bịt mặt dùng hung khí hành hung giữa ban ngày.
Ngày 7.4, tại Huế, một người đàn ông đánh học sinh trong tiệm tạp hóa.
Cùng ngày, tại Lâm Đồng, một sản phụ bị hành hung ngay trước giờ sinh tại bệnh viện. Và cũng trong ngày 7.4, bà Lan bị đánh ở Quy Nhơn Nam.
Năm vụ trong chưa đầy một tuần, trải dài từ Tây nguyên đến Bắc Trung bộ, với nạn nhân đủ mọi lứa tuổi và hoàn cảnh.
Tại Thanh Hóa, theo thống kê của cơ quan chức năng, chỉ trong 3 tháng từ 15.12.2025 đến 15.3.2026, địa bàn tỉnh này đã xảy ra 34 vụ gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích và giết người với khoảng 200 đối tượng liên quan.
Vụ Đặng Chí Thành đánh phụ nữ tại sảnh chung cư Sky Central ở Hà Nội (tháng 8.2025) vừa kết thúc phúc thẩm đầu tháng 4.2026 với mức án 6 tháng tù. Vụ hành hung hàng xóm tại chung cư CT5-ĐN2 tại Hà Nội vào tháng 1.2026 cũng xử lý theo tội gây rối trật tự công cộng.
Những con số ấy cho thấy bạo lực đời thường không phải hiện tượng cá biệt mà đang trở thành một dạng “rối loạn xã hội” có tính hệ thống. Nhưng cách xã hội phản ứng lại mang tính sự vụ. Dư luận chỉ bùng lên khi có clip đủ sốc, đủ rõ nét, đủ biểu tượng.
Clip của bà Lan gây chấn động vì hội tụ tất cả các yếu tố kích hoạt cảm xúc tập thể. Nạn nhân là người già, hành vi côn đồ diễn ra trắng trợn trước camera, lời bà Lan nhẫn nhịn “tôi già rồi, anh cứ chửi thoải mái” trở thành biểu tượng cho sự bất lực. Nhưng không phải vụ nào cũng có camera. Không phải nạn nhân nào cũng đủ “điển hình” để viral (lan truyền).
Tôi không phủ nhận vai trò tích cực của mạng xã hội trong việc đẩy nhanh xử lý. Nếu không có clip, rất có thể vụ bà Lan sẽ kết thúc bằng việc gia đình Nguyễn Văn Ý đến thăm hỏi, hỗ trợ tiền, và bà Lan chấp nhận bỏ qua, đúng như bà đã bày tỏ khi nói rằng vợ người đó đang mang thai nên không muốn làm lớn chuyện.
Áp lực dư luận đã buộc Công an tỉnh Gia Lai phải tạm giữ khẩn cấp Nguyễn Văn Ý thay vì để vụ việc lắng xuống ở cấp phường. Nhưng chính sự phụ thuộc vào áp lực dư luận ấy lại là triệu chứng của một vấn đề sâu hơn.
Khi việc xử lý bạo lực phụ thuộc vào sức nóng truyền thông thay vì quy trình tố tụng, pháp luật không còn vận hành theo nguyên tắc bình đẳng nữa. Một vụ hành hung được xử lý nhanh vì clip có hàng triệu lượt xem. Một vụ khác với mức độ côn đồ tương đương nhưng không có camera thì liệu có trôi vào im lặng?
Chi tiết đáng suy nghĩ nhất trong vụ này là phản xạ đầu tiên của bà Lan. Khi bị hành hung lúc rạng sáng, bà không gọi công an. Bà gọi con trai đến đưa đi bệnh viện.
Phản xạ ấy không phải của riêng bà Lan. Nó phản ánh một thực tế phổ biến rằng với rất nhiều nạn nhân bạo lực đời thường ở Việt Nam, pháp luật không phải nơi họ nghĩ đến đầu tiên khi bị xâm hại.
Có thể vì họ chưa tin vào tốc độ phản ứng của cơ quan chức năng? Có thể vì họ biết rằng với thương tích nhẹ, vụ việc sẽ chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính? Có thể vì văn hóa nhẫn nhịn và dĩ hòa vi quý khiến người bị hại tự cắn răng chịu đựng?
Dù lý do nào thì kết quả cũng giống nhau. Nạn nhân không tìm đến pháp luật và pháp luật cũng không chủ động tìm đến nạn nhân.
Vòng lặp ấy vận hành bằng 3 bước. Thứ nhất là bạo lực xảy ra và nạn nhân chọn im lặng. Thứ hai là clip lan truyền phá vỡ sự im lặng, dư luận phẫn nộ, cơ quan chức năng xử lý theo sức ép. Thứ ba là mọi thứ lắng xuống, không có thay đổi nào về cơ chế phòng ngừa, không có đánh giá nào về lỗ hổng xử lý cho đến khi clip tiếp theo xuất hiện.
Điều 318 bộ luật Hình sự 2015 quy định tội gây rối trật tự công cộng với khung hình phạt cơ bản từ phạt tiền 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Khung tăng nặng theo khoản 2 lên đến 7 năm tù khi có tổ chức, dùng hung khí, hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng.
Nhưng phần lớn các vụ bạo lực gặp trong đời thường rơi vào khung 1 với mức án phổ biến quanh 6 tháng tù. Mức chế tài ấy có đủ sức răn đe hay không? Tần suất các vụ việc gây rối trong thời gian gần đây đang tự trả lời.
Để phá vỡ vòng lặp ấy cần thay đổi ở cả 3 bước cùng lúc. Nạn nhân cần được khuyến khích và hỗ trợ để trình báo thay vì im lặng. Cơ quan chức năng cơ sở cần chủ động xử lý theo quy trình thay vì chờ áp lực dư luận. Và chế tài cần đủ nghiêm khắc để người có ý định bạo lực phải cân nhắc trước khi hành động thay vì chỉ hối hận sau khi clip lên mạng.
Camera quán bánh bèo của bà Lan đã ghi lại toàn bộ hành vi côn đồ của Nguyễn Văn Ý. Nhưng camera chỉ là “nhân chứng” thụ động. Nó ghi lại được vòng lặp nhưng không phá vỡ được vòng lặp. Việc phá vỡ ấy là phần việc của pháp luật, của thiết chế và của cả xã hội.
Nếu chúng ta tiếp tục chỉ phẫn nộ theo từng clip rồi quên thì vòng lặp sẽ tiếp tục quay. Và nạn nhân tiếp theo có thể là bất kỳ ai.
TP.HCM rà soát cơ chế đặc thù, chuẩn bị xây dựng Luật Đô thị đặc biệt
Ngày 8-4, Thường trực HĐND TP.HCM làm việc với các ban của HĐND TP, nghe báo cáo tình hình theo dõi, đôn đốc triển khai, cụ thể hóa thực hiện các nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển thành phố.
Đồng thời trao đổi về công tác nghiên cứu, đề xuất các nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND TP, phục vụ chuẩn bị các luận cứ pháp lý xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ chủ trì buổi làm việc.
Buổi làm việc còn có sự tham dự của Phó chủ tịch HĐND TP Nguyễn Trường Nhật Phượng và lãnh đạo các ban của HĐND, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND TP.HCM.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM cho biết việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM bước đầu đạt nhiều kết quả quan trọng.
HĐND TP.HCM đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đặc thù.
Đối với nghị quyết 98/2023 của Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù phát triển TP.HCM, tới nay thành phố đã ban hành 53 nghị quyết, tập trung triển khai trong các lĩnh vực tài chính ngân sách, đầu tư, giao thông, môi trường.
Còn một số nội dung chưa thực hiện do vướng mắc pháp lý và chưa bảo đảm tính đồng bộ, chủ yếu trong các lĩnh vực cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, cơ chế thu phí, thị trường tín chỉ carbon và kiểm soát khí thải phương tiện.
Đối với nghị quyết 260/2025 của Quốc hội (sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị quyết 98/2023), TP.HCM đã ban hành 6 nghị quyết để cụ thể hóa, liên quan đến quy hoạch, phát triển hạ tầng và cơ chế tài chính ngân sách. Các nhiệm vụ còn lại đang tiếp tục triển khai.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo các ban của HĐND TP.HCM báo cáo kết quả theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù, và rà soát các nội dung thuộc lĩnh vực phụ trách cần được cụ thể hóa thành quy phạm pháp luật, phục vụ việc tổ chức hội thảo khoa học, lấy ý kiến chuyên gia nhằm góp ý xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ kết luận buổi làm việc yêu cầu các ban của HĐND TP theo chức năng, nhiệm vụ được giao tiếp tục rà soát việc triển khai các nghị quyết của Quốc hội và nghị quyết của HĐND TP.HCM về cơ chế chính sách đặc thù về phát triển thành phố.
Đồng thời, các ban của HĐND TP cũng cần chủ động tham mưu đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách và định hướng khung pháp lý, góp phần xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, TP.HCM đang xây dựng báo cáo tổng kết, xây dựng nghị quyết mới thay thế nghị quyết 31 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, TP.HCM cũng được đồng ý để xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Qua đó nhằm tạo công cụ pháp lý cao hơn, với kỳ vọng tiếp tục phân quyền, tăng quyền để TP.HCM phát triển nhanh, bền vững hơn, đóng góp cho phát triển chung của đất nước.
Ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học sẽ được cơ quan chức năng tiếp thu trong quá trình xây dựng dự thảo luật. Dự kiến dự thảo Luật Đô thị đặc biệt sẽ được cơ quan có thẩm quyền trình Quốc hội xem xét trong năm nay.
