Quỹ giải thưởng Breakthrough, được xem như “Oscar của khoa học”, ngày 19/4 công bố thông tin trên.
“Tôi bất ngờ quá. Phải mất một lúc tôi mới bình tĩnh lại được. Đây là một vinh dự lớn”, nhà toán học 64 tuổi chia sẻ với tờ Scientific American khi nhận tin.
Frank Merle giành giải nhờ những nghiên cứu đóng góp lớn cho sự hiểu biết của nhân loại về phương trình tiến hóa phi tuyến. Đây là công cụ toán học dùng để mô tả sự thay đổi theo thời gian của sóng, chất lưu (như nước, không khí) và các hệ thống động lực khác.
Trọng tâm nghiên cứu của ông hướng vào các điểm kỳ dị, là những thời điểm hoặc vị trí mà lời giải của phương trình đột ngột tăng vọt đến vô hạn. Ông đã giải quyết được nhiều vấn đề nền tảng, bao gồm việc chứng minh rằng một số phương trình vốn được cho là “ổn định” thực tế lại có thể “bùng nổ” (trở nên vô hạn) chỉ trong một khoảng thời gian hữu hạn.
Được nhận khoản tiền thưởng lớn, song điều khiến Merle phấn khích hơn cả là khi ông tìm ra cách tiếp cận mới cho những bài toán này, hầu hết mọi người đều không tin rằng ông có thể tạo ra điều gì thú vị.
“Thế rồi hết bài toán này đến bài toán khác lần lượt được giải quyết. Và giờ những nỗ lực đó đã nhận được sự công nhận rộng rãi”, Merle nói.
Trong suốt sự nghiệp, những đóng góp của Merle đã làm thay đổi nhiều giả định nền tảng trong lĩnh vực, tạo ra các kết nối sâu sắc giữa toán học và vật lý, đồng thời mở ra hướng đi mới cho những bài toán khó nổi tiếng chưa có lời giải.
Nghiên cứu nổi bật nhất của ông là công trình về phương trình Schrödinger phi tuyến trong vật lý lượng tử. Ban đầu, ông phân loại toàn bộ cách thức mà phương trình này có thể “bùng nổ”. Sau đó, ông cùng cộng sự chứng minh được rằng ngay cả phiên bản “phi tập trung” của phương trình này, vốn luôn được tin là cực kỳ ổn định, thực chất vẫn có thể bị phá vỡ và trở nên vô hạn.
Ngoài ra, khi nghiên cứu về giả thuyết phân rã soliton (dự đoán rằng mọi sự xáo trộn của sóng cuối cùng sẽ tan ra thành các nhóm sóng ổn định, giữ nguyên hình dạng), Merle cùng các cộng sự đã phát triển những kỹ thuật toán học mạnh mẽ để phân tích cách năng lượng di chuyển và tập trung trong các hệ thống này.
Ông cũng hợp tác cùng hai nhà toán học Yvan Martel và Pierre Raphael để làm sáng tỏ cách các điểm kỳ dị hình thành trong phương trình kiểu KdV – loại phương trình mô tả các hiện tượng từ sóng nông cho đến những cơn sóng lừng (rogue waves) nguy hiểm trên đại dương.
Hiện, ngoài công tác tại Đại học CY Cergy Paris, Merle còn giữ ghế Giáo sư Giải tích tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES). Thời trẻ, ông lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Pierre và Marie Curie – Paris VI, từng giảng dạy tại Viện Courant của Đại học New York (Mỹ) trước khi về Pháp, giành nhiều giải thưởng lớn. Năm 2014, ông là diễn giả toàn thể tại Đại hội Toán học quốc tế dành cho người có đóng góp đặc biệt quan trọng. Năm 2023, ông giành giải nghiên cứu Clay – giải thưởng quốc tế danh tiếng, vinh danh những đột phá về Toán học.
Breakthrough ra đời vào năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Giải này do các nhà khoa học và doanh nhân, bao gồm nhà vật lý Yuri Milner và CEO của Meta Mark Zuckerberg, khởi xướng.
Ba lĩnh vực được trao giải gồm Toán, Vật lý cơ bản và Khoa học sự sống. Mỗi giải trị giá 3 triệu USD. Các giải thưởng khác của quỹ này như New Horizons hay Maryam Mirzakhani New Frontiers dành cho các nhà khoa học trẻ, trị giá 50.000-100.000 USD.
Cho tới nay, Breakthrough là giải khoa học trao thưởng nhiều nhất thế giới. Số tiền thưởng năm nay lên tới 18,75 triệu USD.
Chiều 19.4, Trường ĐH Kinh tế - ĐH Huế tổ chức lễ tốt nghiệp trao bằng cho 25 tân thạc sĩ và 369 tân cử nhân (trong đó có 39 cử nhân đạt loại xuất sắc và 132 đạt loại giỏi). Lê Thị Thu Phương, thủ khoa đầu ra toàn trường với GPA 3,98 (điểm trung bình tích lũy các môn học)/4 là gương mặt tiêu biểu của khóa tốt nghiệp năm nay.
Chia sẻ sau buổi lễ, Phương không giấu được niềm vui và sự tự hào: “Mình rất hạnh phúc với những gì đã đạt được trong suốt chặng đường 4 năm đại học. Đây là thành quả mà mình muốn dành tặng cho bố mẹ, gia đình và những người đã luôn đồng hành cùng mình. Với mình, đây cũng là dấu mốc quan trọng cho tương lai".
Để đạt được thành tích ấn tượng như vậy, Phương cho biết cô luôn duy trì phương pháp học tập chủ động và kỷ luật. Ngoài việc tiếp thu kiến thức trên lớp, nữ cử nhân này thường xuyên tự tổng hợp bài học tại nhà, đồng thời kết hợp và tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để hệ thống hóa kiến thức, mở rộng hiểu biết từ nhiều nguồn khác nhau trên internet.
Bên cạnh đó, Phương còn chủ động tham gia các khóa học, trang web trực tuyến miễn phí... và các lớp đào tạo tại các trung tâm nhằm nâng cao kỹ năng, cũng như trình độ để hoàn thiện hồ sơ cá nhân ngay trước lúc ra trường.
Không chỉ nổi bật ở giảng đường, Phương còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội và nghiên cứu khoa học. Phương còn là thành viên đội sinh viên tình nguyện hiến máu, tham gia các hoạt động hiến máu nhân đạo như “Chủ Nhật Đỏ”, đồng thời góp mặt trong đề tài “nghiên cứu xây dựng mô hình học máy nhận diện tín hiệu SOS qua tín hiệu tay của con người” và đạt giải cấp phường. Theo Phương, những trải nghiệm này giúp cô tự tin hơn, không chỉ trên giảng đường mà còn trong cuộc sống.
Đáng chú ý, ngay trước thời điểm tốt nghiệp, Phương đã được một công ty công nghệ tại Huế chuyên về lĩnh vực website nhận vào làm việc. Sau thời gian thử việc, dự kiến trong tháng 5 tới, cô sẽ được công ty chính thức ký hợp đồng lao động.
Với Phương sự hỗ trợ tận tình từ thầy cô và nhà trường là quý giá nhất, đặc biệt là các cơ hội được tiếp cận thực tế, kết nối với các doanh nghiệp từ sớm. Đây chính là nền tảng giúp cô nàng tự tin bước vào môi trường làm việc chuyên nghiệp.
Lựa chọn tiếp tục phát triển tại Huế, nữ thủ khoa cho biết, hiện đang làm việc trong lĩnh vực lập trình và đặt mục tiêu trong tương lai sẽ chuyển hướng sâu hơn sang lĩnh vực AI. “Theo mình, đây là thời đại của AI, nên mình muốn học hỏi thêm và nắm bắt cơ hội phát triển bản thân sang lĩnh vực này nhiều”, Phương nói.
Gửi gắm đến các bạn sinh viên, nữ thủ khoa cho rằng, mỗi người đều có định hướng và lựa chọn riêng, vì vậy điều quan trọng là phải nỗ lực hết mình để hoàn thiện bản thân. Theo Phương, thành công không đến một cách ngẫu nhiên mà là kết quả của cả quá trình kiên trì, chủ động và không ngừng học hỏi.
Xã Hòa Vang là địa phương đầu tiên trong cả nước cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh toàn xã, hoàn thành sớm 3 năm so với mục tiêu của Bộ Chính trị.
Ông Lê Phú Nguyện - Chủ tịch UBND xã Hòa Vang - cho biết từ ngày 1-7-2025, sau khi thành lập theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Hòa Vang xác định là địa bàn còn nhiều khó khăn nên chủ động xây dựng mô hình "Tủ sách giáo khoa dùng chung" nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa, cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh, giảm gánh nặng chi phí và chống lãng phí.
Giai đoạn đầu, xã huy động 551 triệu đồng mua hơn 6.000 quyển sách giáo khoa, phục vụ hơn 1.200 học sinh tại 8 thôn vùng đồi núi xã Hòa Phú (cũ), ưu tiên học sinh thuộc diện chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, hoàn cảnh khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số; đáp ứng khoảng 31% nhu cầu năm học 2025-2026.
Sau đó, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đặt mục tiêu cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh từ năm học 2029-2030.
Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất toàn quốc. Đây cũng là bộ sách "Kết nối tri thức" mà xã Hòa Vang đang triển khai, tạo cơ sở thuận lợi cả về chính trị lẫn pháp lý để địa phương tiếp tục mở rộng mô hình.
Trên nền tảng đó, UBND xã Hòa Vang tiếp tục huy động thêm gần 1,5 tỉ đồng, mua 74.676 quyển sách giáo khoa các loại. Tính đến nay, tổng số sách giáo khoa được trang bị tại thư viện các trường là 91.060 quyển, đủ phục vụ miễn phí cho gần 7.000 học sinh từ tiểu học đến THCS và THPT tại 6 cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Trong đó có 2 đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý là Trường THPT Ông Ích Khiêm và Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 3 - cơ sở 2.
Với nguồn sách này, xã Hòa Vang dự kiến đáp ứng 100% nhu cầu sách giáo khoa của học sinh trên địa bàn từ năm học 2026-2027, trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước thực hiện đầy đủ chính sách cung cấp sách giáo khoa miễn phí, sớm hơn 3 năm so với lộ trình chung.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, đánh giá việc triển khai mô hình tại xã Hòa Vang là bước cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị.
"Sau sáp nhập, thành phố Đà Nẵng mở rộng địa bàn với nhiều khu vực từ đồng bằng, trung du, miền núi với nhiều nơi có điều kiện hạ tầng và kinh tế còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, mô hình này không chỉ mang ý nghĩa giáo dục mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ các gia đình khó khăn, tạo điều kiện để học sinh yên tâm học tập.
Trong thời gian ngắn, xã đã triển khai hiệu quả, trở thành điểm sáng để thành phố nghiên cứu, nhân rộng trong thời gian tới", ông Anh Tuấn nói.
Em Lê Thị Thanh Thúy, học sinh lớp 7/1, Trường THCS Ông Ích Đường, chia sẻ gia đình em có hai chị em đang đi học, ba mẹ làm nông, thuộc đồng bào Cơ Tu, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Việc được nhận sách giáo khoa sớm cho năm học lớp 8 khiến em rất xúc động. "Em thấy yên tâm hơn để chuẩn bị cho năm học mới, ba mẹ cũng đỡ vất vả hơn", Thúy nói.
