Quỹ giải thưởng Breakthrough, được xem như “Oscar của khoa học”, ngày 19/4 công bố thông tin trên.
“Tôi bất ngờ quá. Phải mất một lúc tôi mới bình tĩnh lại được. Đây là một vinh dự lớn”, nhà toán học 64 tuổi chia sẻ với tờ Scientific American khi nhận tin.
Frank Merle giành giải nhờ những nghiên cứu đóng góp lớn cho sự hiểu biết của nhân loại về phương trình tiến hóa phi tuyến. Đây là công cụ toán học dùng để mô tả sự thay đổi theo thời gian của sóng, chất lưu (như nước, không khí) và các hệ thống động lực khác.
Trọng tâm nghiên cứu của ông hướng vào các điểm kỳ dị, là những thời điểm hoặc vị trí mà lời giải của phương trình đột ngột tăng vọt đến vô hạn. Ông đã giải quyết được nhiều vấn đề nền tảng, bao gồm việc chứng minh rằng một số phương trình vốn được cho là “ổn định” thực tế lại có thể “bùng nổ” (trở nên vô hạn) chỉ trong một khoảng thời gian hữu hạn.
Được nhận khoản tiền thưởng lớn, song điều khiến Merle phấn khích hơn cả là khi ông tìm ra cách tiếp cận mới cho những bài toán này, hầu hết mọi người đều không tin rằng ông có thể tạo ra điều gì thú vị.
“Thế rồi hết bài toán này đến bài toán khác lần lượt được giải quyết. Và giờ những nỗ lực đó đã nhận được sự công nhận rộng rãi”, Merle nói.
Trong suốt sự nghiệp, những đóng góp của Merle đã làm thay đổi nhiều giả định nền tảng trong lĩnh vực, tạo ra các kết nối sâu sắc giữa toán học và vật lý, đồng thời mở ra hướng đi mới cho những bài toán khó nổi tiếng chưa có lời giải.
Nghiên cứu nổi bật nhất của ông là công trình về phương trình Schrödinger phi tuyến trong vật lý lượng tử. Ban đầu, ông phân loại toàn bộ cách thức mà phương trình này có thể “bùng nổ”. Sau đó, ông cùng cộng sự chứng minh được rằng ngay cả phiên bản “phi tập trung” của phương trình này, vốn luôn được tin là cực kỳ ổn định, thực chất vẫn có thể bị phá vỡ và trở nên vô hạn.
Ngoài ra, khi nghiên cứu về giả thuyết phân rã soliton (dự đoán rằng mọi sự xáo trộn của sóng cuối cùng sẽ tan ra thành các nhóm sóng ổn định, giữ nguyên hình dạng), Merle cùng các cộng sự đã phát triển những kỹ thuật toán học mạnh mẽ để phân tích cách năng lượng di chuyển và tập trung trong các hệ thống này.
Ông cũng hợp tác cùng hai nhà toán học Yvan Martel và Pierre Raphael để làm sáng tỏ cách các điểm kỳ dị hình thành trong phương trình kiểu KdV – loại phương trình mô tả các hiện tượng từ sóng nông cho đến những cơn sóng lừng (rogue waves) nguy hiểm trên đại dương.
Hiện, ngoài công tác tại Đại học CY Cergy Paris, Merle còn giữ ghế Giáo sư Giải tích tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES). Thời trẻ, ông lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Pierre và Marie Curie – Paris VI, từng giảng dạy tại Viện Courant của Đại học New York (Mỹ) trước khi về Pháp, giành nhiều giải thưởng lớn. Năm 2014, ông là diễn giả toàn thể tại Đại hội Toán học quốc tế dành cho người có đóng góp đặc biệt quan trọng. Năm 2023, ông giành giải nghiên cứu Clay – giải thưởng quốc tế danh tiếng, vinh danh những đột phá về Toán học.
Breakthrough ra đời vào năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Giải này do các nhà khoa học và doanh nhân, bao gồm nhà vật lý Yuri Milner và CEO của Meta Mark Zuckerberg, khởi xướng.
Ba lĩnh vực được trao giải gồm Toán, Vật lý cơ bản và Khoa học sự sống. Mỗi giải trị giá 3 triệu USD. Các giải thưởng khác của quỹ này như New Horizons hay Maryam Mirzakhani New Frontiers dành cho các nhà khoa học trẻ, trị giá 50.000-100.000 USD.
Cho tới nay, Breakthrough là giải khoa học trao thưởng nhiều nhất thế giới. Số tiền thưởng năm nay lên tới 18,75 triệu USD.
Ngày 7/4, mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh một người phụ nữ có hành vi bạo hành trẻ tại một cơ sở mầm non trên địa bàn xã Phạm Ngũ Lão, tỉnh Hưng Yên.
Trong video, người phụ nữ liên tục tác động mạnh vào cơ thể em bé, dùng tay đánh vào chân trẻ, sau đó cởi áo của bé. Sự việc được cho là xảy ra vào khoảng 10h42 cùng ngày, tại một căn phòng của cơ sở.
Đoạn clip sau khi xuất hiện đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng. Nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại về việc đảm bảo an toàn và chăm sóc trẻ nhỏ trong môi trường mầm non.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo UBND xã Phạm Ngũ Lão cho biết địa phương đã nắm được thông tin vụ việc. Chính quyền đang tiến hành kiểm tra, xác minh nội dung liên quan.
Kết quả xác minh sẽ là cơ sở để cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo quy định nếu phát hiện vi phạm.
Theo dữ liệu mới từ Cơ quan Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC), trong năm 2025, số giấy phép du học (study permit) cấp mới khoảng 75.000. Số này chỉ bằng 36% của cùng kỳ năm ngoái, đạt 25% kế hoạch của Chính phủ và thấp nhất trong một thập kỷ qua.
Tỷ lệ phê duyệt với sinh viên Ấn Độ - nguồn cung lớn nhất, rơi thẳng đứng, từ 69% của năm 2024 xuống còn 25-27%. Ở chiều người lại, du học sinh từ Pháp, Mỹ và Hàn Quốc vẫn ổn định, với 94-96% đơn được duyệt.
Lý do chính dẫn đến sụt giảm là lượng đơn xin gia hạn visa của sinh viên cũ tăng. Theo chuyên trang về giáo dục đại học ApplyBoard, nhóm này chiếm tới 73% tổng số giấy phép bậc sau trung học được phê duyệt trong năm qua.
Giải thích, Meti Basiri, CEO của ApplyBoard, nói khi số lượng sinh viên gia hạn tăng lên, hạn ngạch dành cho nhóm từ nước ngoài nộp đơn mới sẽ bị thu hẹp lại.
Ngoài ra, hơn 75% trường hợp bị từ chối visa trong năm 2024 là do nhân viên lãnh sự nghi ngờ ứng viên sẽ không rời Canada sau khi học xong. Cũng nhiều hồ sơ bị loại vì không chứng minh được năng lực tài chính.
Chuyên gia cho rằng biến động về chính sách và sự sụt giảm số lượng sinh viên quốc tế ảnh hưởng nghiêm trọng đến kế hoạch tài chính của các trường, đồng thời làm giảm sức hút của Canada. Nhu cầu du học Canada đã giảm tới 55% trong năm qua.
Ông Basiri lo ngại điều này đe dọa "nguồn cung nhân tài" của Canada trong bối cảnh dân số đang già hóa và thiếu hụt lao động.
Tuy nhiên, ông cũng thấy một số điểm tích cực khi IRCC đơn giản hóa quy trình cấp giấy phép làm việc thực tập (co-op) và khuyến khích các trường đầu tư vào công cụ sàng lọc, ưu tiên các ngành học mà thị trường lao động đang có nhu cầu cao.
Tổng số sinh viên có giấy phép du học Canada năm 2025 là khoảng 690.000, giảm so với mức hơn một triệu của các năm trước.
Trong 3 ngày, từ 15 đến 17.4, Sở GD-ĐT TP.HCM lần lượt tổ chức tập huấn quy trình tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027 ở 3 khu vực.
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai tuyển sinh đầu cấp sau sắp xếp địa giới hành chính với chính quyền địa phương hai cấp.
Trong đó, khu vực 1 (TP.HCM trước đây), năm học 2026-2027 là năm thứ tư triển khai bản đồ GIS trong tuyển sinh đầu cấp, giúp phân tuyến dựa trên nơi ở thực tế. Riêng đối với khu vực 2 (tỉnh Bình Dương trước đây) và khu vực 3 (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây) là năm đầu tiên triển khai ứng dụng này.
Vì vậy, ông Phong nhấn mạnh, công tác tập huấn được triển khai kỹ lưỡng, thống nhất cách làm, đảm bảo tuyển sinh "3 đúng" gồm đúng quy chế, đúng quy trình, đúng tiến độ.
Tại buổi tập huấn, ông Nguyễn Võ Đăng Khoa, Phó phòng Quản lý chất lượng Sở GD-ĐT TP.HCM, thông tin về các giai đoạn tuyển sinh đầu cấp năm nay.
Đại diện Sở GD-ĐT TP.HCM lưu ý, phụ huynh đăng ký cho học sinh tham gia xét tuyển các chương trình đặc thù (gồm trường tiên tiến, trường triển khai Đề án 5695, Trường TH-THCS-THPT Nam Sài Gòn, Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh) song song với đăng ký xét tuyển theo đối tượng và khu vực tuyển sinh (còn gọi là tuyển sinh đại trà).
Nếu không đăng ký tuyển sinh đại trà, hệ thống sẽ tự động phân bổ chỗ học cho học sinh (trong trường hợp không trúng tuyển chương trình đặc thù) theo nhóm đối tượng 1 dựa vào nơi ở hiện tại.
"Một trong những điểm mới của tuyển sinh đầu cấp năm nay là UBND phường, xã công bố cùng lúc kết quả tuyển sinh đối với hai nhóm đối tượng tuyển sinh vào ngày 10.7, không phân biệt đối tượng 1 hay đối tượng 2 như các năm trước nhằm tránh tâm lý lo lắng cho phụ huynh", ông Nguyễn Võ Đăng Khoa cho hay.
Bên cạnh đó, để công tác tuyển sinh đầu cấp được đảm bảo thông suốt, ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, Phó phòng Giáo dục phổ thông, Sở GD-ĐT TP.HCM, lưu ý thêm không phải phụ huynh học sinh nào cũng rành về công nghệ thông tin, do đó cần có hướng dẫn cụ thể theo phương châm "cầm tay chỉ việc", không để phụ huynh tự bơi. Ngoài ra, để tránh tình trạng quá tải trong việc giải đáp thắc mắc của phụ huynh học sinh, các địa phương cần bố trí nhiều điểm hướng dẫn, có thể phân chia theo cấp học để hỗ trợ tốt nhất cho người dân.
Cũng tại hội nghị tập huấn về công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027 tại khu vực 1 vào sáng nay, lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM lưu ý đại diện các phường, xã năm học 2026-2027, TP.HCM còn địa phương chưa có trường tiểu học và THCS công lập nên UBND phường, xã, đặc khu cần phối hợp tốt với Sở GD-ĐT TPHCM để kịp thời tháo gỡ khó khăn, đảm bảo không để một học sinh nào không có chỗ học.
Theo kế hoạch, ngày mai 16.4, Sở GD-ĐT TP.HCM sẽ tổ chức tập huấn về tuyển sinh đầu cấp tại khu vực 2 và ngày 17.4 sẽ tập huấn ở khu vực 3.
