Nga tuyên bố bắn hạ 148 drone Ukraine trong 3 giờ, hàng trăm nghìn hộ dân mất điện

Theo Hãng tin AFP ngày 15-4, cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran đang khiến nông dân Mỹ gặp phải khó khăn kép: Giá phân bón và giá dầu diesel tăng vọt khi eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển huyết mạch của các mặt hàng này - gần như đóng cửa.

Trên trang trại của ông Andy Corriher (47 tuổi) tại bang North Carolina, việc gieo trồng và chuẩn bị cho vụ bắp, đậu nành đang diễn ra. Tuy nhiên, giá phân bón đã tăng mạnh do xung đột ở Trung Đông, trong khi những đơn hàng ông đặt từ nhiều tuần trước vẫn chưa được giao.

"Thời điểm này trong năm là lúc phần lớn phân bón được sử dụng tại Mỹ. Chúng tôi bị ảnh hướng đúng thời điểm tồi tệ nhất, khi vừa phải mua phân bón lúc giá tăng chóng mặt, vừa đối mặt với nguồn cung bị cắt giảm" - ông Corriher chia sẻ.

Giá cả tăng đang giáng đòn vào một trong những nhóm cử tri quan trọng của Tổng thống Donald Trump. Ông đã giành tới 78% số phiếu bầu trong cuộc bầu cử năm 2024 tại các hạt phụ thuộc vào nông nghiệp.

Cuối tuần trước, ông Trump đổ lỗi cho tình trạng thổi giá từ các công ty độc quyền phân bón, đồng thời cam kết: "Nông dân Mỹ, chúng tôi luôn sát cánh cùng các bạn!".

Tuy nhiên, vụ gieo trồng mùa xuân đã bắt đầu. Ông Corriher đang chất các bao phân khô lên máy kéo và chở ra cánh đồng.

"Tôi đã đặt mua vài chuyến phân đạm lỏng từ vài tuần trước, nhưng họ vẫn nói chưa chắc khi nào giao được" - ông chia sẻ.

Ông Corriher ước tính giá phân đạm mà ông sử dụng đã tăng ít nhất 40% kể từ khi chiến sự nổ ra. Giá phân bón ure - một loại phân đạm phổ biến - cũng đã tăng khoảng 50% tại cảng New Orleans.

Ông Corriher buộc phải cắt giảm 1/3 lượng phân bón sử dụng - quyết định khiến ông lo ngại sẽ ảnh hưởng đến năng suất.

Trong khi đó ông Russell Hedrick, canh tác trên diện tích hơn 400 ha quanh Hickory (bang North Carolina), cho biết khoảng 75% lượng phân bón ông mua được thực hiện sau khi giá đã tăng vọt.

Giống như ông, nhiều nông dân Mỹ không có đủ kho trữ để tích trữ phân bón từ sớm trước mùa vụ. Ông đã cắt giảm lượng phân bón xuống mức tối thiểu, với phương án bổ sung thêm sau.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins nói rằng 80% nông dân Mỹ đã mua phân bón cho vụ xuân trước khi xung đột xảy ra. Nhưng điều đó chẳng giúp được nhiều cho những người thiếu vốn và khả năng dự trữ.

Nông dân Corriher chia sẻ ông ủng hộ Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, ông nói thêm về cuộc chiến: "Dường như chúng ta chưa thực sự suy nghĩ thấu đáo tất cả những hậu quả đối với người Mỹ. Tôi cảm thấy những vấn đề này phần nào đã bị bỏ qua, như thể chỉ là thiệt hại ngoài dự tính".

Giá xăng và dầu diesel tăng vọt không chỉ ảnh hưởng đến nông dân mà còn tới các hộ gia đình Mỹ.

Khi được hỏi liệu cuộc chiến có làm thay đổi cách nhìn về Tổng thống Trump hay không, ông Derrick Austin - nông dân tại Marshville (bang North Carolina) - nói: "Tôi bắt đầu nghi ngờ một số lập luận của ông ấy".

Dù vậy, ông cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump "vẫn tốt hơn một số lựa chọn khác".

Ông Hedrick - người đã ba lần bỏ phiếu cho ông Trump - nhận xét: "Ông ấy cũng chỉ là con người như tất cả chúng ta. Tôi nghĩ ông ấy có những quyết định đúng, nhưng cũng có lúc mắc sai lầm".

Ông cho biết nếu việc giải quyết xung đột mang lại "hòa bình lâu dài" cũng như mở lại eo biển Hormuz, "đó là tất cả những gì tôi có thể hy vọng".

Theo giáo sư Chad Hart tại Đại học Bang Iowa, nền kinh tế nông nghiệp Mỹ đã "rơi vào suy thoái trong vài năm gần đây". Thu nhập ròng của nông dân giảm trong khi chi phí vẫn ở mức cao.

Dù biên lợi nhuận năm nay bị thu hẹp, mức thiệt hại có thể không lớn như lo ngại ban đầu do nhiều nông dân đã kịp bón phân từ mùa thu năm ngoái hoặc đầu xuân.

Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, vụ mùa năm 2027 sẽ là "một mối lo lớn", theo ông Hart.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo phân tích của các nhà tâm lý học từ Đại học Arizona và Đại học Missouri - Kansas City (cùng ở Mỹ), trung bình mỗi người hiện nay nói ít hơn khoảng 338 từ mỗi ngày qua từng năm - một xu hướng suy giảm đáng kể trong giao tiếp trực tiếp.

Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 22 công trình khác nhau với hơn 2.200 người tham gia tại Mỹ cùng một số nước châu Âu, Úc và Mexico trong giai đoạn từ năm 2005 - 2019 để ước tính mức độ giao tiếp hằng ngày của con người, theo trang IFLScience ngày 16-4.

Kết quả cho thấy vào năm 2005, một người trung bình nói khoảng 16.000 từ mỗi ngày, từ những cuộc trò chuyện với gia đình, đồng nghiệp cho đến những câu xã giao đơn giản.

Tuy nhiên sau đó số lượng này liên tục giảm, trung bình giảm 338 từ mỗi ngày qua từng năm. Đến năm 2019, con số chỉ còn khoảng 12.700 từ mỗi ngày, tương đương mức giảm gần 28%.

Dù mỗi ngày chỉ giảm vài trăm từ, song tổng cộng lại mỗi người đã nói ít hơn 120.000 từ trong giao tiếp mỗi năm so với năm trước đó.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây không chỉ là những con số mà phản ánh những cuộc trò chuyện thực sự, cả lớn lẫn nhỏ, đã biến mất khỏi đời sống thường nhật.

Xu hướng này đặc biệt rõ rệt ở giới trẻ. Những người dưới 25 tuổi giảm trung bình khoảng 452 từ mỗi ngày mỗi năm, cao hơn đáng kể so với mức giảm 314 từ ở nhóm từ 25 tuổi trở lên. Điều này cho thấy sự thay đổi trong cách giao tiếp của thế hệ trẻ, vốn gắn liền với công nghệ số.

Nguyên nhân chính được cho là sự phát triển của điện thoại thông minh, mạng xã hội và các dịch vụ tự động.

Thay vì gọi điện đặt đồ ăn, nhiều người chỉ cần vài thao tác trên ứng dụng. Thay vì hỏi đường, họ dùng bản đồ số. Từ đó những tương tác nhỏ tưởng chừng không đáng kể lại đang dần biến mất.

Tuy vậy nhóm nghiên cứu cũng lưu ý nghiên cứu chủ yếu dựa trên dữ liệu từ các xã hội phương Tây, nơi có mức độ cá nhân hóa cao và công nghệ phát triển mạnh. Do đó xu hướng này có thể không hoàn toàn giống ở các nền văn hóa khác.

Điều đáng lo ngại là tác động tiềm ẩn đến sức khỏe tinh thần và sự kết nối xã hội. Con người vốn là sinh vật có tính xã hội cao, và những cuộc trò chuyện trực tiếp mang lại giá trị cảm xúc mà tin nhắn hay mạng xã hội khó thay thế.

Theo các nhà nghiên cứu, giao tiếp bằng lời nói kích hoạt những quá trình tâm lý và xã hội đặc biệt, góp phần cải thiện cảm giác gắn kết và hạnh phúc.

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng, chỉ cần tăng thêm vài trăm từ giao tiếp mỗi ngày cũng có thể giúp giảm cảm giác cô đơn.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng "im lặng", việc chủ động trò chuyện, dù là những câu hỏi đơn giản như "hôm nay bạn thế nào?", có thể trở thành chìa khóa để duy trì sự kết nối giữa con người với nhau.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Perspectives on Psychological Science.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Đây là lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo, con người trở về từ hành trình bay quanh Mặt trăng trong sứ mệnh Artemis II.

Khi hoàng hôn buông xuống bờ biển San Diego (bang California, Mỹ) tối 10-4, hàng triệu người trên khắp thế giới nín thở dõi theo một quầng lửa đỏ rực vạch ngang bầu trời Thái Bình Dương. Bên trong quầng lửa đó là bốn phi hành gia vừa đi xa hơn bất kỳ ai trong lịch sử loài người. Hơn 3 triệu người theo dõi trực tiếp hành trình của họ trên kênh YouTube của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), theo báo Straits Times.

Hành trình trở về của Integrity bắt đầu bằng một quyết định táo bạo: thay vì dùng động cơ đẩy, tàu Orion tận dụng chính lực hấp dẫn của Mặt trăng và Trái đất để kéo mình trở lại theo quỹ đạo "free-return" - một kỹ thuật mà các kỹ sư NASA đã tính toán đến từng mét một. Khi tàu chạm đến tầng khí quyển trên cao, cách mặt đất khoảng 120km, mọi thứ diễn ra với tốc độ chóng mặt.

Theo Đài CBS, Integrity lao vào khí quyển ở vận tốc 24.000 dặm/giờ, tức là đủ nhanh để bay từ Los Angeles đến New York trong vòng sáu phút.

Theo Hãng tin AP, phi hành đoàn gồm chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch và phi hành gia Canada Jeremy Hansen đã lao vào khí quyển ở tốc độ Mach 33, tức lớn gấp 33 lần tốc độ âm thanh.

CBS News cho biết nhiệt độ bề mặt tấm chắn nhiệt tăng vọt gần 2.800°C, tương đương khoảng một nửa nhiệt độ bề mặt Mặt trời mà chúng ta nhìn thấy từ Trái đất.

Nhưng thử thách lớn nhất không phải là nhiệt độ, mà là sáu phút im lặng. Khi lớp plasma đỏ rực bao phủ toàn bộ thân tàu, mọi liên lạc giữa Integrity và trung tâm điều hành NASA bị cắt đứt hoàn toàn.

Theo AP, căng thẳng trong phòng điều hành Mission Control dâng cao khi tàu bị nhấn chìm trong plasma đỏ rực và bước vào vùng mù liên lạc theo kế hoạch. Hàng nghìn dặm cách đó, gia đình các phi hành gia tập trung trong phòng quan sát tại Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ - nơi mọi người vỡ òa ăn mừng khi tàu thoát khỏi vùng mù, và lại òa reo lên một lần nữa khi nó hạ cánh an toàn xuống mặt nước.

Tấm chắn nhiệt của Integrity mang trên mình một lịch sử không mấy dễ chịu. Trong chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis I năm 2022, tấm chắn làm từ vật liệu Avcoat đã bị bong tróc bất thường. Hơn 100 vị trí xuất hiện vết nứt và mảng vỡ thay vì tan chảy đều như thiết kế, theo CBS News.

Sau gần hai năm điều tra, nguyên nhân được xác định là do vật liệu Avcoat thiếu độ thấm khí trong giai đoạn cụ thể của quá trình tái nhập, khiến khí tích tụ và phá vỡ lớp bảo vệ từ bên trong. Để giải quyết vấn đề này mà không trì hoãn sứ mệnh thêm 18 tháng, NASA đã điều chỉnh quỹ đạo tái nhập cho Artemis II, chọn đường xuống dốc hơn và trực tiếp hơn, nhằm duy trì nhiệt độ đủ cao liên tục để lớp Avcoat "thở" được suốt quá trình, theo CBS News.

Quyết định đó đã được kiểm chứng. Khi liên lạc được khôi phục, hệ thống 11 chiếc dù của Integrity triển khai tuần tự hoàn hảo: hai dù dẫn hướng bung ra ở độ cao 7.100m để ổn định và giảm tốc, trước khi ba dù chính mở ra ở 1.645m, kéo vận tốc tàu xuống còn khoảng 200 feet/giây để tiếp nước an toàn, theo trang Engadget. Lúc 20h7 (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 10-4, Integrity chạm mặt nước Thái Bình Dương.

Khi bốn thành viên phi hành đoàn lần lượt được đưa ra khỏi tàu, đặt lên bè bơm hơi rồi được trực thăng Hải quân Mỹ đưa đến tàu đổ bộ USS John P. Murtha, họ mang theo không chỉ bộ đồ bay màu cam và nụ cười mệt mỏi, mà còn là những ký ức trực tiếp từ vùng tối của Mặt trăng.

Theo AP, sứ mệnh Artemis II đã phá vỡ kỷ lục khoảng cách xa nhất mà con người từng đạt được khi phi hành đoàn chạm mốc 406.771 km tính từ Trái đất, vượt qua kỷ lục cũ 399.117km do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970. Nhưng con số đó, dù ấn tượng, vẫn chưa phải điều đáng nhớ nhất của hành trình.

Đáng nhớ hơn là khoảnh khắc phi hành đoàn bay qua vùng tối Mặt trăng - phía mà từ Trái đất không bao giờ nhìn thấy được - và trở thành những người đầu tiên trong lịch sử trực tiếp quan sát nó bằng mắt thường.

Báo Guardian dẫn lời bà Christina Koch, một trong bốn phi hành gia, chia sẻ cảm xúc khi tàu tiếp cận gần nhất bề mặt Mặt trăng ở độ cao 4.067 dặm: "Tôi chỉ có một cảm giác choáng ngợp khi nhìn vào Mặt trăng. Mặt trăng thực sự là một thiên thể độc nhất vô nhị trong vũ trụ".

Cũng trong chặng bay lịch sử đó, phi hành đoàn bất ngờ chứng kiến nhật thực toàn phần - hiện tượng mà phi công Victor Glover mô tả là "choáng ngợp toàn bộ chúng tôi", theo AP.

Artemis II còn là sứ mệnh của những cái "đầu tiên" mang tính lịch sử. Theo báo Straits Times, ông Victor Glover là người Mỹ gốc Phi đầu tiên, bà Christina Koch là phụ nữ đầu tiên và ông Jeremy Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt trăng.

Thực tế, hành trình của họ không hoàn toàn suôn sẻ. Theo AP, cả hệ thống nước uống lẫn nhiên liệu đẩy đều gặp sự cố van, và nhà vệ sinh trên tàu liên tục trục trặc, buộc phi hành đoàn phải dùng túi thu gom nước tiểu tạm thời.

Theo AP, sau thành công của sứ mệnh Artemis II, NASA dự kiến chương trình Artemis III triển khai năm 2027 sẽ thử nghiệm khả năng ghép nối tàu Orion với các tàu đổ bộ thương mại đang được SpaceX và Blue Origin phát triển trên quỹ đạo Trái đất.

Tiếp đó, Artemis IV vào năm 2028 sẽ đưa hai phi hành gia đổ bộ xuống vùng cực Nam của Mặt trăng - lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972. Mục tiêu này đặt ra trong bối cảnh Trung Quốc đang nhắm đến mốc đổ bộ có người vào năm 2030, theo báo Straits Times.

Vượt lên trên cuộc cạnh tranh địa chính trị đó, chỉ huy Reid Wiseman đã chọn kết thúc sứ mệnh bằng những lời giản dị nhất. Ông chia sẻ: "Điều chúng tôi thực sự mong mỏi trong tâm hồn là có thể, dù chỉ một khoảnh khắc, khiến cả thế giới dừng lại và nhớ rằng đây là một hành tinh tuyệt vời và một nơi rất đặc biệt trong vũ trụ của chúng ta, và chúng ta nên trân trọng những gì mình được ban tặng".

Giám đốc NASA Jared Isaacman, phát biểu từ boong tàu USS John P. Murtha khi chờ đón phi hành đoàn, đã nói thay cho cả nhân loại: "Đây không phải là một lần trong đời. Đây chỉ là sự khởi đầu".

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/hanh-trinh-phi-thuong-bay-quanh-mat-trang-cua-su-menh-artemis-ii-20260411231922557.htm