Theo Hãng tin AFP ngày 15-4, cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran đang khiến nông dân Mỹ gặp phải khó khăn kép: Giá phân bón và giá dầu diesel tăng vọt khi eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển huyết mạch của các mặt hàng này – gần như đóng cửa.
Trên trang trại của ông Andy Corriher (47 tuổi) tại bang North Carolina, việc gieo trồng và chuẩn bị cho vụ bắp, đậu nành đang diễn ra. Tuy nhiên, giá phân bón đã tăng mạnh do xung đột ở Trung Đông, trong khi những đơn hàng ông đặt từ nhiều tuần trước vẫn chưa được giao.
“Thời điểm này trong năm là lúc phần lớn phân bón được sử dụng tại Mỹ. Chúng tôi bị ảnh hướng đúng thời điểm tồi tệ nhất, khi vừa phải mua phân bón lúc giá tăng chóng mặt, vừa đối mặt với nguồn cung bị cắt giảm” – ông Corriher chia sẻ.
Giá cả tăng đang giáng đòn vào một trong những nhóm cử tri quan trọng của Tổng thống Donald Trump. Ông đã giành tới 78% số phiếu bầu trong cuộc bầu cử năm 2024 tại các hạt phụ thuộc vào nông nghiệp.
Cuối tuần trước, ông Trump đổ lỗi cho tình trạng thổi giá từ các công ty độc quyền phân bón, đồng thời cam kết: “Nông dân Mỹ, chúng tôi luôn sát cánh cùng các bạn!”.
Tuy nhiên, vụ gieo trồng mùa xuân đã bắt đầu. Ông Corriher đang chất các bao phân khô lên máy kéo và chở ra cánh đồng.
“Tôi đã đặt mua vài chuyến phân đạm lỏng từ vài tuần trước, nhưng họ vẫn nói chưa chắc khi nào giao được” – ông chia sẻ.
Ông Corriher ước tính giá phân đạm mà ông sử dụng đã tăng ít nhất 40% kể từ khi chiến sự nổ ra. Giá phân bón ure – một loại phân đạm phổ biến – cũng đã tăng khoảng 50% tại cảng New Orleans.
Ông Corriher buộc phải cắt giảm 1/3 lượng phân bón sử dụng – quyết định khiến ông lo ngại sẽ ảnh hưởng đến năng suất.
Trong khi đó ông Russell Hedrick, canh tác trên diện tích hơn 400 ha quanh Hickory (bang North Carolina), cho biết khoảng 75% lượng phân bón ông mua được thực hiện sau khi giá đã tăng vọt.
Giống như ông, nhiều nông dân Mỹ không có đủ kho trữ để tích trữ phân bón từ sớm trước mùa vụ. Ông đã cắt giảm lượng phân bón xuống mức tối thiểu, với phương án bổ sung thêm sau.
Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins nói rằng 80% nông dân Mỹ đã mua phân bón cho vụ xuân trước khi xung đột xảy ra. Nhưng điều đó chẳng giúp được nhiều cho những người thiếu vốn và khả năng dự trữ.
Nông dân Corriher chia sẻ ông ủng hộ Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, ông nói thêm về cuộc chiến: “Dường như chúng ta chưa thực sự suy nghĩ thấu đáo tất cả những hậu quả đối với người Mỹ. Tôi cảm thấy những vấn đề này phần nào đã bị bỏ qua, như thể chỉ là thiệt hại ngoài dự tính”.
Giá xăng và dầu diesel tăng vọt không chỉ ảnh hưởng đến nông dân mà còn tới các hộ gia đình Mỹ.
Khi được hỏi liệu cuộc chiến có làm thay đổi cách nhìn về Tổng thống Trump hay không, ông Derrick Austin – nông dân tại Marshville (bang North Carolina) – nói: “Tôi bắt đầu nghi ngờ một số lập luận của ông ấy”.
Dù vậy, ông cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump “vẫn tốt hơn một số lựa chọn khác”.
Ông Hedrick – người đã ba lần bỏ phiếu cho ông Trump – nhận xét: “Ông ấy cũng chỉ là con người như tất cả chúng ta. Tôi nghĩ ông ấy có những quyết định đúng, nhưng cũng có lúc mắc sai lầm”.
Ông cho biết nếu việc giải quyết xung đột mang lại “hòa bình lâu dài” cũng như mở lại eo biển Hormuz, “đó là tất cả những gì tôi có thể hy vọng”.
Theo giáo sư Chad Hart tại Đại học Bang Iowa, nền kinh tế nông nghiệp Mỹ đã “rơi vào suy thoái trong vài năm gần đây”. Thu nhập ròng của nông dân giảm trong khi chi phí vẫn ở mức cao.
Dù biên lợi nhuận năm nay bị thu hẹp, mức thiệt hại có thể không lớn như lo ngại ban đầu do nhiều nông dân đã kịp bón phân từ mùa thu năm ngoái hoặc đầu xuân.
Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, vụ mùa năm 2027 sẽ là “một mối lo lớn”, theo ông Hart.
"Hải quân Mỹ, lực lượng hải quân tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa và ngăn chặn tất cả tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên trên mạng xã hội hôm nay.
Lãnh đạo Mỹ khẳng định eo biển Hormuz sẽ hoàn toàn mở cửa với tất cả tàu thuyền vào thời điểm nào đó. Ông chỉ trích Iran hứa mở cửa lại eo biển Hormuz nhưng lại "cố tình" không thực hiện.
"Họ tuyên bố đã rải thủy lôi dù toàn bộ hải quân, cũng như hầu hết phương tiện triển khai thủy lôi của họ, đã bị phá hủy hoàn toàn. Có thể họ đã làm vậy hoặc không, nhưng chủ tàu nào muốn mạo hiểm chứ? Họ nên bắt đầu quá trình mở lại tuyến đường thủy quốc tế này một cách nhanh chóng như đã hứa", ông viết.
Tổng thống Trump cảnh báo rằng hải quân Mỹ sẽ truy tìm và chặn bắt mọi tàu hàng trả phí đi lại cho Iran, cũng như bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt", ông tuyên bố.
Lãnh đạo Mỹ tiết lộ "các nước khác" cũng sẽ tham gia phong tỏa eo biển Hormuz, song không nêu tên quốc gia cụ thể. Ông cũng tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ xử lý nốt "những gì ít ỏi còn sót lại của Iran" nếu cần thiết. "Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu’, ông cho hay.
Về cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan, ông Trump nhận định cuộc đối thoại đã "diễn ra tốt đẹp" khi hai bên đạt được đồng thuận trong phần lớn vấn đề, nhưng cáo buộc Iran không nhất trí với "nội dung thật sự quan trọng duy nhất là hạt nhân".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Quân đội Mỹ gần như không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
“Sáng nay là một ngày trọng đại đối với hòa bình thế giới. Iran muốn điều đó xảy ra. Như vậy là quá đủ với họ rồi. Chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch cuồng nộ) là chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo trên chiến trường”, ông Hegseth phát biểu trong buổi họp báo sáng 8-4 (giờ Mỹ).
Bộ trưởng Hegseth cho hay Washington đã thành công phá hủy “một trong những lực lượng quân sự lớn nhất thế giới”, khi chỉ sử dụng chưa đến 10% năng lực tác chiến trong chưa đầy 40 ngày, theo Đài Al Jazeera.
Phía Mỹ cho rằng Iran đã không thể hiện được năng lực tự vệ. Do đó chiến dịch tấn công phối hợp mà Mỹ và Israel triển khai nhằm vào quốc gia Hồi giáo này “thực hiện đúng tiến độ tất cả các mục tiêu theo kế hoạch”.
Theo ông Hegseth, quân đội Mỹ vẫn “hiện diện” tại Trung Đông để đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, cũng như để giám sát kho uranium của nước này.
“Về uranium, chúng tôi đang theo dõi. Chúng tôi biết họ có gì, họ sẽ phải giao nộp, sau đó chúng tôi sẽ tiếp nhận. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ thu giữ”, người đứng đầu Lầu Năm Góc phát biểu trong họp báo.
Trong buổi họp báo, ông Hegseth cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel đã “phá hủy hoàn toàn nền tảng công nghiệp quốc phòng của Iran”. Đây cũng là một trong những mục tiêu then chốt của Mỹ.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho biết: “Hải quân Iran đã nằm dưới đáy biển… Iran không còn hệ thống phòng không… Chương trình tên lửa của họ về cơ bản đã bị phá hủy”.
“Chế độ mới này không còn lựa chọn và cũng không còn thời gian. Vì vậy họ phải đạt được một thỏa thuận. Họ hiểu rằng thỏa thuận này đồng nghĩa với việc họ sẽ không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Hegseth nói thêm.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cảnh báo quân đội nước này sẵn sàng chiến đấu tiếp nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
"Chúng tôi hy vọng Iran sẽ lựa chọn một nền hòa bình lâu dài. Lệnh ngừng bắn chỉ là một sự tạm dừng. Lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng, nếu được lệnh hoặc được yêu cầu, sẽ nối lại các hoạt động chiến đấu với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thực hiện trong 38 ngày qua", ông Caine phát biểu.
Quân đội Iran hôm nay cho biết bất chấp "hàng loạt cảnh báo và đe dọa" từ hải quân Mỹ, tàu dầu Sili City của Tehran đã đi vào lãnh hải đất nước sau khi di chuyển qua biển Arab vào tối 20/4, với sự hỗ trợ của hải quân Iran.
Phương tiện trên đã neo đậu tại một trong các cảng ở miền nam Iran "được vài giờ", theo quân đội nước này.
Hãng giám sát hàng hải Lloyd's List cho biết kể từ khi lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt có hiệu lực vào hôm 13/4, ít nhất 26 tàu thuộc "hạm đội bóng tối" của Iran đã tiếp tục ra vào cảng biển ở nước này và xuất khẩu hàng hóa có nguồn gốc từ quốc gia Tây Á. Theo Lloyd's List, 11 tàu dầu mang theo hàng hóa của Iran đã rời khỏi vịnh Oman hoặc vịnh Ba Tư kể từ thời điểm trên.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa bình luận về tuyên bố của Iran. Cơ quan này hôm 20/4 cho biết lực lượng Mỹ đã khiến 27 tàu hàng phải quay đầu hoặc trở về cảng ở Iran kể từ khi lệnh phong tỏa hàng hải với quốc gia Tây Á có hiệu lực.
Trước đó một ngày, CENTCOM thông báo lực lượng Mỹ đã bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa hàng hải. Iran lên án hành động trên là "bất hợp pháp".
Xung đột tại Trung Đông bùng phát hôm 28/2 sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tập kích Iran. Đáp lại, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào Israel và các quốc gia có lực lượng Mỹ đồn trú trong khu vực.
Các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần vào hôm 8/4 dưới sự trung gian của Pakistan. Mỹ đã tiến hành cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad vào ngày 11-12/4, song không đạt được thỏa thuận.
Nỗ lực nhằm tổ chức vòng đàm phán thứ hai đang được tiến hành, song chưa rõ có thành công hay không. Các nguồn tin của đài CNN cho biết cuộc đối thoại này được lên kế hoạch diễn ra ở Pakistan vào ngày 22/4, thêm rằng Phó tổng thống JD Vance và các quan chức cấp cao của Mỹ dự kiến lên đường trong hôm nay.
Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim ngày 21/4 nói rằng "cho tới nay chưa có phái đoàn Iran nào tới Pakistan". Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết giới chức nước này "không chấp nhận đàm phán trước những lời đe dọa và hành động vi phạm các cam kết".
Lệnh ngừng bắn sẽ hết hiệu lực vào tối 22/4 theo giờ miền đông Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết "rất khó có khả năng" ông sẽ gia hạn thỏa thuận này.
Trong video do hãng thông tấn Fars công bố hôm nay, Gholamhossein Mohseni Ejei, người đứng đầu ngành tư pháp Iran, cho biết Tehran cần phải "duy trì 100% sẵn sàng" trong trường hợp Mỹ phát động tấn công trở lại.
Ông nhận định "khả năng cao" sẽ xảy ra những cuộc tập kích mới, thêm rằng Mỹ vẫn chưa đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc chiến dù đã hạ sát nhiều quan chức cấp cao Iran.
Ali Abdollahi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran, tuyên bố lực lượng vũ trang nước này đã sẵn sàng đáp trả "ngay lập tức và dứt khoát" nếu kẻ thù nối lại các cuộc tấn công.
