Hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP.HCM đang chủ động đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, đẩy mạnh khám, tầm soát sớm ngay từ cộng đồng, mục tiêu phòng ngừa từ gốc giảm gánh nặng bệnh tật.
Ngồi trên xe lăn có sự hỗ trợ của tình nguyện viên, bà T.N. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) đã có mặt tại Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú từ sớm để được thăm khám, tầm soát bệnh lý ung thư miễn phí sáng 5-4.
Bà N. cho hay gia đình vốn có hoàn cảnh khó khăn, thường đi bán vé số, nhiều năm nay cả hai vợ chồng bà đều không có điều kiện thăm khám sức khỏe thường xuyên.
“Thường tôi chỉ đi khám huyết áp, đái tháo đường tại bệnh viện chứ không có cơ hội đi tầm soát ung thư. Vài hôm trước khu phố có đến nhà phát cho vợ chồng tôi giấy mời nên cả hai vợ chồng tranh thủ nghỉ việc để đi khám. Việc khám như thế này rất có ý nghĩa với chúng tôi, hơn nữa đến khám mới biết trạm y tế có cơ sở khang trang hiện đại”, bà N. cho hay.
Cách trung tâm TP khoảng 70km, xã Phú Giáo là địa phương còn hạn chế để tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng nâng cao. Bệnh viện Nhi đồng 2 đã tổ chức tầm soát dị tật trẻ em tại địa phương này. Trường hợp phát hiện bé có bệnh lý tim mạch hoặc bệnh lý phức tạp, các chuyên gia sẽ hướng dẫn phụ huynh, kịp thời chuyển các em đến tuyến trên điều trị.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Phạm Xuân Hải – Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú – cho hay ban đầu số phiếu mời người dân tham dự khám bệnh và tầm soát ung thư dự kiến khoảng 500 người.
Tuy nhiên, trong ngày đầu tiên (trước đó ngày 4-4, trạm y tế được Sở Y tế TP.HCM cho phép khám trước) đơn vị phát 200 phiếu nhưng đã khám đến 295 người do lượng người dân đến đông, đội ngũ y tế làm việc liên tục đến chiều muộn.
Sang ngày thứ hai, số phiếu dự kiến là 300. Tuy nhiên tình trạng người dân không có thư mời vẫn đến tham gia khá phổ biến. Riêng trong buổi sáng có hơn 20 trường hợp từ các địa bàn lân cận tìm đến sau khi biết thông tin chương trình qua các phương tiện truyền thông.
Theo bác sĩ Hải, về nguyên tắc người tham gia cần có thư mời để đảm bảo kiểm soát số lượng, đúng đối tượng. Thống kê cho thấy chỉ trong ngày đầu đã có gần 100 người ngoài danh sách được khám bổ sung. Đáng chú ý nhóm này chủ yếu là người trẻ, có ý thức chủ động tầm soát bệnh, đặc biệt là ung thư. Trạm y tế đã tạo điều kiện hết mức để ai đến cũng được thăm khám.
Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết TP.HCM là đô thị đặc biệt, đông dân, năng động, phát triển rất nhanh, đồng thời cũng đối diện nhiều thách thức ngày càng rõ nét về sức khỏe cộng đồng như từ bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, già hóa dân số đến sức khỏe tâm thần, sức khỏe học đường và nhiều vấn đề y tế mới phát sinh trong đời sống đô thị hiện đại.
Điều này đặt ra cho ngành y tế không thể chỉ chờ người dân đến bệnh viện khi đã có bệnh mà phải đi trước một bước, đến với người dân khi họ còn khỏe. Thông điệp quan trọng của chương trình là ngành y tế chủ động đến với người dân, thay vì chờ người dân mắc bệnh mới đến bệnh viện.
Theo người đứng đầu ngành y tế TP.HCM, trong đợt này TP cũng đã triển khai các đội chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng để quản lý tình trạng sức khỏe người dân. Đặc biệt là nhóm yếu thế, người cao tuổi, để hỗ trợ và thực hiện tầm soát sớm, hướng dẫn điều trị kịp thời, không để bệnh diễn tiến nặng. Đây là một nỗ lực lớn nhằm chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe.
Việc tổ chức khám, tầm soát sẽ được kiểm soát chặt chẽ, chỉ những cơ sở y tế đủ điều kiện theo quy định của Bộ Y tế mới được tham gia. Danh sách các cơ sở đủ năng lực sẽ được công khai để người dân lựa chọn. Người dân có thể lựa chọn khám tại bất kỳ cơ sở phù hợp, không phụ thuộc địa bàn cư trú.
Một nội dung quan trọng nữa là khẩn trương chuẩn bị các giải pháp để tiến tới mục tiêu khám sức khỏe cho mọi người dân trong năm 2026 theo chỉ đạo của TP. Đây là mục tiêu lớn, rất nhân văn, đồng thời cũng là bước đi cần thiết để TP chủ động hơn trong quản lý sức khỏe dân cư.
“Đây là nhiệm vụ không dễ, bởi quy mô dân số lớn, nhu cầu đa dạng và áp lực nguồn lực rất cao nhưng khó không có nghĩa là không làm mà là phải làm cho đúng, làm có trọng tâm, có lộ trình, có giải pháp phù hợp và có sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống. Đây không phải là một chiến dịch ngắn hạn mà trở thành nền tảng cho quản lý sức khỏe người dân một cách lâu dài, khoa học và hiệu quả hơn”, ông Thượng nói.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường khẳng định một TP muốn phát triển nhanh, bền vững, có chất lượng sống tốt thì trước hết phải là một TP có người dân mạnh khỏe, có môi trường sống an toàn, có hệ thống y tế đủ năng lực chăm lo sức khỏe cho nhân dân từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở.
Nhận thức sâu sắc điều đó, trong thời gian qua TP.HCM luôn quan tâm đầu tư cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Lãnh đạo TP.HCM đề nghị ngành y tế tiếp tục đổi mới hoạt động cơ sở, nâng cao chăm sóc sức khỏe người dân ban đầu, triển khai hiệu quả các mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục, tăng cường quản lý sức khỏe người dân theo nguyên lý y học gia đình.
Ngày 8.4, theo thông tin từ Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ, các bác sĩ Khoa Ngoại Lồng ngực vừa can thiệp kịp thời bảo tồn chân trái cho một bệnh nhân bị đau chân kéo dài do bệnh lý động mạch chi dưới nặng có nguy cơ hoại tử và cưa chân.
Trước đó, bệnh nhân Ng.V.Đ (70 tuổi, quê ở An Giang) nhập viện trong tình trạng loét gót chân dần mở rộng, lâu lành, cẳng bàn chân trái đau dai dẳng kéo dài hơn 3 tháng cùng nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường…
Qua thăm khám lâm sàng, các bác sĩ ghi nhận động mạch đùi, động mạch khoeo và động mạch dưới gối chân bên trái của bệnh nhân không bắt được. Kết quả siêu âm Doppler mạch máu chi dưới ghi nhận tắc động mạch chậu bên trái, mất phổ 3 pha động mạch đùi, khoeo chân trái. Bệnh nhân được chụp cắt lớp vi tính mạch máu chi dưới (CTA) để đánh giá cụ thể và chính xác hơn tình trạng bệnh lý mạch máu, vị trí tắc nghẽn, mức độ tổn thương mạch máu.
Kết quả cho thấy bệnh nhân bị tắc động mạch chậu bên trái, tắc 1/3 giữa động mạch đùi bên trái và xơ vữa rải rác các động mạch chi dưới khác.
Bệnh nhân được chỉ định can thiệp nội mạch để kịp thời tái thông các mạch máu bị tắc gồm động mạch chậu và động mạch đùi nông bên trái.
Quá trình can thiệp, bệnh nhân được nong bóng và đặt 1 stent 06 x 58 mm vào động mạch chậu trái và nong bóng động mạch đùi bên trái. Sau can thiệp, tình trạng của bệnh nhân được cải thiện rõ, chân ấm, giảm đau chân và tiếp tục điều trị nội khoa.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Văn Trang, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực, việc can thiệp kịp thời không chỉ giúp bệnh nhân giữ lại chân trái mà còn ngăn chặn nguy cơ hoại tử và phải cắt cụt chi. Với chân còn lại, bác sĩ đã xây dựng kế hoạch theo dõi, thăm khám định kỳ chặt chẽ nhằm phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Cũng theo bác sĩ Nguyễn Văn Trang, bệnh động mạch chi dưới là tình trạng các động mạch, từ động mạch chủ bụng đến hệ mạch ở chân, bị hẹp, làm giảm lưu lượng máu nuôi cơ, da và thần kinh ở vùng phía dưới. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể tiến triển gây teo cơ, loét, hoại tử chi, lan dần từ ngọn đến gốc, thậm chí buộc phải cắt cụt chi.
Hiện nay, phương pháp can thiệp nội mạch cho hiệu quả tương đương phẫu thuật bắc cầu, đặc biệt với các tổn thương trên gối. So với phẫu thuật, kỹ thuật này có nhiều ưu điểm như chỉ cần gây tê tại chỗ, tránh mổ lớn và giúp người bệnh phục hồi nhanh, có thể sinh hoạt bình thường sau 24 - 48 giờ.
Mới đây, Thái Lan cảnh báo khẩn bệnh "sốt đất" sau khi ghi nhận 732 ca mắc, 23 ca tử vong, chủ yếu ở người làm nông, tiếp xúc đất và nước.
Trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát tại Thái Lan, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, nhận biết các triệu chứng sớm, đến cơ sở y tế kịp thời.
Theo Cục Phòng bệnh, Whitmore là bệnh ít gặp, chủ yếu liên quan đến phơi nhiễm từ môi trường, không phải là bệnh lây truyền phổ biến từ người sang người. Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và Bắc Úc.
Tại Việt Nam, hằng năm vẫn ghi nhận một số ca bệnh rải rác, thường tăng nguy cơ sau mưa lớn, ngập lụt, bão lũ.
Theo đó, bệnh Whitmore (còn gọi là Melioidosis) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước bề mặt bị ô nhiễm.
Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Bệnh Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm.
Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch và người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Để chủ động phòng bệnh Whitmore, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 8 biện pháp sau:
1. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nước bẩn, nhất là tại khu vực ô nhiễm, khu vực bị ngập úng sau mưa lớn, bão lũ.
2. Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như giày, ủng, găng tay khi lao động, làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bùn đất sau mưa lũ hoặc khi phải thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.
3. Che kín và chăm sóc tốt các vết thương hở, vết loét, vết bỏng; tránh để vết thương tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó.
4. Không đi chân trần tại khu vực đất ẩm ướt, bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao, hồ, sông, kênh rạch, vùng nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi có vết thương hở.
5. Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn và trước khi ăn, uống.
6. Sử dụng nước sạch trong sinh hoạt, ăn uống; bảo đảm an toàn thực phẩm, không sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.
7. Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, bệnh gan, suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh nêu trên và chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
8. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang, nhưng cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Với trẻ bị vẹo cột sống vô căn, trẻ không làm sai gì cả, nhưng vẫn phải chịu đựng sự lệch vai, lưng cong, có thể bị bạn bè trêu chọc, tự ti, hoặc hạn chế một số hoạt động. Đó chính là một dạng bất công mà nhiều trẻ phải đối mặt.
Chúng ta cần biết rõ nguyên nhân vẹo cột sống:
- Bẩm sinh: Mất nửa đốt sống, xẹp đốt sống.
- Mắc phải: U xơ thần kinh, di chứng bại liệt, di chứng lao cột sống, bệnh cơ - thần kinh…
- Vô căn: Chiếm tỉ lệ cao nhất từ 80-85%.
Một hình ảnh cho thấy cột sống bị cong vẹo
Trẻ bị vẹo cột sống (đặc biệt là vẹo cột sống vô căn) rất cần sự công bằng từ gia đình, nhà trường và xã hội.
Bệnh không phải do lỗi của trẻ (không phải vì ngồi sai tư thế hay lười vận động), mà chủ yếu là yếu tố di truyền và phát triển trong giai đoạn tăng trưởng.
Trẻ không "kém cỏi" hay "lười biếng", chỉ là cơ thể đang gặp vấn đề cần được hỗ trợ kịp thời và bình đẳng như những đứa trẻ khác.
Tâm lý và tự ti:
Nhiều trẻ cảm thấy xấu hổ vì vai lệch, lưng gù, xương sườn nhô, dáng người không cân đối. Chúng dễ bị bạn bè trêu chọc, chế giễu hoặc bị loại khỏi các hoạt động thể thao, dẫn đến stress, trầm cảm, ngại giao tiếp.
Nếu không được đối xử công bằng, trẻ sẽ càng khép mình, ảnh hưởng đến việc học và phát triển nhân cách.
Hạn chế vận động và sinh hoạt:
Trẻ có thể đau mỏi lưng, khó thở khi cong nặng, hoặc bị hạn chế tham gia chạy nhảy, thể dục. Nếu trường học hoặc gia đình không thông cảm, ví dụ bắt buộc tham gia đầy đủ các môn thể thao như trẻ khỏe mạnh, trẻ sẽ cảm thấy bất công và mệt mỏi hơn.
Ảnh hưởng lâu dài:
Nếu không được hỗ trợ sớm, bệnh tiến triển nặng có thể gây biến dạng lồng ngực, ảnh hưởng đến tim phổi, chiều cao và chất lượng cuộc sống sau này. Nhiều trẻ ở Việt Nam đến bệnh viện khi đã vẹo 60-80 độ vì cha mẹ và trường học chưa chú ý đúng mức.
Từ gia đình:
Cần được tư vấn cách phát hiện sớm và điều trị kịp thời từ bác sĩ chuyên khoa. Hỗ trợ tâm lý: lắng nghe con, khích lệ con rằng "con không có lỗi", bệnh có thể kiểm soát tốt nếu can thiệp sớm.
Tránh so sánh con với bạn bè hoặc trách móc con. Giúp con duy trì tư thế đúng, tập luyện đều đặn, ăn uống đủ dinh dưỡng (canxi, vitamin D) và theo dõi định kỳ.
Đồng hành cùng con trong quá trình đeo nẹp (có thể phải đeo 1623 giờ/ngày) - đây là giai đoạn trẻ rất cần sự động viên.
Từ nhà trường:
Giáo viên và bạn bè hiểu biết về bệnh, không trêu chọc, không ép buộc trẻ tham gia hoạt động gây khó khăn cho cột sống.
Cho phép trẻ ngồi bàn ghế phù hợp, nghỉ ngơi khi mỏi lưng, hoặc tham gia các hoạt động thay thế (bơi lội, yoga nhẹ nhàng rất tốt cho trẻ vẹo cột sống). Tổ chức sàng lọc vẹo cột sống định kỳ ở trường (nhiều nước làm vậy để phát hiện sớm).
Từ xã hội và y tế:
Tiếp cận điều trị công bằng, bảo hiểm y tế chi trả một phần khám, nẹp, vật lý trị liệu và phẫu thuật. Hỗ trợ tâm lý và giáo dục sức khỏe cộng đồng để giảm kỳ thị với trẻ khuyết tật hình thể.
Các chương trình khám sàng lọc miễn phí hoặc hỗ trợ chi phí cho trẻ em khó khăn, đôi khi có từ bệnh viện hoặc tổ chức từ thiện. Theo dõi góc Cobb, đeo nẹp nếu cần, tập vật lý trị liệu theo phương pháp Schroth hoặc bài tập chuyên biệt.
