Nhờ đất đai màu mỡ, địa thế bằng phẳng và nằm bên sông lớn, Đồng Nai trở thành lựa chọn ưu tiên của những nhóm người Việt đầu tiên vào phương Nam khai hoang, lập nghiệp. Các khu vực Biên Hòa, Long Thành, Bà Rịa… thuộc lưu vực sông Đồng Nai là những nơi sớm đón bước chân những người mở cõi.
Theo Gia Định Thành Thống Chí, năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu “vào kinh lược đất Đồng Nai”, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long dựng dinh Trấn Biên, Tân Bình dựng dinh Phiên Trấn. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, xác lập chủ quyền và bộ máy quản lý nhà nước, đặt nền móng cho sự hình thành vùng Biên Hòa – Đồng Nai ngày nay.
Những năm đầu khai mở, nhờ vị trí thuận lợi bên sông Đồng Nai thông ra biển Cần Giờ, vùng đất Biên Hòa sớm phát triển sầm uất thành đô thị nhộn nhịp. Trên cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), Nông Nại đại phố từng được xem là một trong những thương cảng lớn nhất Nam Bộ vào thế kỷ XVII-XVIII.
Theo ông Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai, truyền thống thương mại cùng giao lưu kinh tế, văn hóa hình thành rất sớm đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình đô thị hóa của địa phương ở các giai đoạn sau.
Đến năm 1808, dưới triều vua Gia Long, dinh Trấn Biên được đổi thành trấn Biên Hòa, trở thành một trong năm trấn thuộc Gia Định thành, với địa giới rộng lớn bao trùm phần lớn vùng đất thuộc Đồng Nai và TP HCM ngày nay. Trải qua nhiều biến động lịch sử và điều chỉnh địa giới, nơi đây vẫn luôn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình không gian kinh tế – xã hội Nam Bộ.
Từ những tiền đề đó, các tuyến giao thông huyết mạch như đường thủy, quốc lộ, đường sắt dần được xây dựng qua Đồng Nai, kết nối Sài Gòn với duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
“Cù lao Phố vẫn còn nhiều dấu tích văn hóa, cho thấy Đồng Nai là cái nôi phát triển kinh tế – xã hội của Nam Bộ hơn 325 năm”, ông Trần Quang Toại nói.
Theo ông, sau khi chiếm Nam Bộ, người Pháp bắt đầu khai thác tài nguyên với hàng loạt nông trường cao su, tập trung chủ yếu ở Đồng Nai. Từ nền kinh tế nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp manh mún, người dân dần làm quen với máy móc qua các nhà máy chế biến mủ cao su, gỗ, từ đó hình thành lực lượng công nhân đông đảo, thu hút lao động từ nhiều nơi.
Ông Toại cho rằng vị trí giáp Sài Gòn, giao thông thuận lợi và nguồn lao động dồi dào là những yếu tố thúc đẩy sự ra đời của nhiều nhà máy trong thế kỷ XX, tiêu biểu khu kỹ nghệ Biên Hòa, được xem là khu công nghiệp đầu tiên của Việt Nam.
Từ khi xây dựng năm 1962 đến 1975, khu kỹ nghệ Biên Hòa có 94 nhà máy, xí nghiệp, với phần lớn máy móc nhập từ Nhật, Đức, Pháp, Đài Loan… Đến năm 1990, Đồng Nai thành lập Công ty Phát triển khu công nghiệp Biên Hòa (Sonadezi Biên Hòa) để đầu tư, nâng cấp hạ tầng và thu hút vốn nước ngoài.
Từ khu công nghiệp Biên Hòa, địa phương tiếp tục mở rộng hàng loạt khu công nghiệp lớn như Biên Hòa 2, Amata, Long Bình, Long Thành, Nhơn Trạch, Chơn Thành…
Với quy mô kinh tế lớn và cơ cấu chuyển dịch theo hướng công nghiệp – dịch vụ hiện đại, Đồng Nai từng bước khẳng định vị thế là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Nam và cả nước.
Hiện tỉnh nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về phát triển khu công nghiệp với 89 khu công nghiệp được quy hoạch, tập trung tại Biên Hòa, Nhơn Trạch, Long Thành, Chơn Thành… Các khu này thu hút doanh nghiệp từ 45 quốc gia, với 2.269 dự án và tổng vốn đăng ký 44,38 tỷ USD.
Giai đoạn 2021-2025, kinh tế – xã hội Đồng Nai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng cải thiện, tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp lớn của khu vực phía Nam.
Ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết địa phương đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại hàng đầu cả nước.
Theo ông, Đồng Nai có nền tảng công nghiệp vững chắc, vị trí chiến lược tại Đông Nam Bộ và hệ thống hạ tầng đang được đầu tư đồng bộ, nhất là các dự án động lực quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh không thể đi theo lối mòn cũ mà phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, cách làm và phương thức quản trị.
Lãnh đạo tỉnh cho biết Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển từ “tỉnh công nghiệp” sang “thành phố công nghiệp – đô thị – dịch vụ hiện đại”, phát triển theo chiều sâu dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Phước Tuấn
Bài 3: Sân bay Long Thành sẽ ‘nâng hạng’ Đồng Nai ra sao
Ngày 8.4, ông Trần Anh Tài, Hạt trưởng hạt Kiểm lâm khu vực Chư Prông, tỉnh Gia Lai, cho biết qua công tác tuần tra từ ngày 1 - 6.4, lực lượng kiểm lâm liên tục phát hiện nhiều điểm tập kết cây rừng không rõ nguồn gốc tại các nương rẫy thuộc làng Phung, xã Ia Lâu (Gia Lai).
Theo ghi nhận, số cây rừng không rõ nguồn gốc này có đường kính nhỏ, khoảng 10 - 15 cm, đã bị cưa thành từng đoạn dài 1,5 - 2,5 m; chủng loại chủ yếu là kơ-nia, dầu… với dấu hiệu đã bị khai thác từ lâu. Qua kiểm tra, toàn bộ số gỗ này đều không có hồ sơ, giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Cơ quan chức năng nhận định, do kích thước nhỏ, giá trị sử dụng thấp trong chế biến gỗ, số cây rừng không rõ nguồn gốc nhiều khả năng được khai thác để làm củi. Tuy nhiên, việc khai thác, vận chuyển và tập kết trái phép vẫn vi phạm quy định về quản lý lâm sản.
Đáng chú ý, lực lượng kiểm lâm phối hợp UBND xã Ia Lâu và công an đã tổ chức mật phục, phát hiện và bắt giữ nhiều trường hợp vận chuyển cây rừng không rõ nguồn gốc trong đêm. Một số đối tượng khi phát hiện bị kiểm tra đã nhanh chóng tẩu tán vào rẫy, gây khó khăn cho việc truy bắt.
Theo lãnh đạo UBND xã Ia Lâu, việc liên tục xuất hiện lượng lớn cây rừng không rõ nguồn gốc được vận chuyển, tập kết vào ban đêm là dấu hiệu bất thường. Qua rà soát, địa phương hiện có rất ít diện tích rừng, không còn nguồn gỗ để khai thác tại chỗ.
Hạt Kiểm lâm khu vực Chư Prông đã phối hợp các lực lượng chức năng thuê nhân công thu gom toàn bộ số cây rừng không rõ nguồn gốc, đưa về tập kết tại trụ sở UBND xã Ia Lâu để kiểm đếm, xác định khối lượng phục vụ công tác xử lý.
Ông Trần Anh Tài cho biết, các đối tượng có thể trà trộn số cây rừng không rõ nguồn gốc này với gỗ cây điều nhằm qua mặt cơ quan chức năng để tiêu thụ. Đơn vị đã kiến nghị lực lượng chức năng tỉnh Đắk Lắk phối hợp truy tìm nguồn gốc lâm sản.
Hiện cơ quan chức năng tiếp tục kiểm đếm, xác minh để làm rõ khối lượng và xử lý theo quy định pháp luật đối với số cây rừng không rõ nguồn gốc nói trên.
Phát biểu chào mừng, bà Veronica Squinzi, Phó chủ tịch phụ trách quốc tế, Hiệp hội Doanh nghiệp (DN) vùng Lombardy, thuộc Liên đoàn Công nghiệp và giới chủ Ý, nhấn mạnh chuyến thăm chính thức của Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn tới Cộng hòa Ý là dấu mốc quan trọng trong mối quan hệ bền chặt giữa hai nước. Đây là cơ hội để khẳng định cam kết chung giữa hai nước trong việc tăng cường đối thoại chính trị; làm sâu sắc thêm hợp tác kinh tế, công nghệ, dựa trên các giá trị chung, sự tôn trọng lẫn nhau và một tầm nhìn hướng về tương lai.
Phát biểu tại tọa đàm, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn nêu rõ tọa đàm chính sách thúc đẩy hợp tác VN - Ý là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, sâu sắc, hiệu quả và thực chất hơn.
Chủ tịch QH khẳng định sự kiện này không chỉ là dịp quan trọng để các DN hai nước gặp gỡ, trao đổi cơ hội hợp tác đầu tư, thương mại, mà còn là biểu tượng sinh động cho tình hữu nghị truyền thống hơn 50 năm, hơn 10 năm là Đối tác chiến lược giữa hai nước - mối quan hệ đã được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp bằng niềm tin, sự sẻ chia và tình cảm chân thành.
Theo Chủ tịch QH, VN và Ý có mối quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp, được xây dựng trên nền tảng tin cậy, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới những giá trị chung về hòa bình, phát triển và thịnh vượng. Trong những năm qua, quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước không ngừng được củng cố và phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, đầu tư, văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang diễn ra nhanh chóng trên thế giới, VN và Ý có nhiều điều kiện thuận lợi để bổ trợ cho nhau, cùng phát huy thế mạnh riêng nhằm hướng tới các mục tiêu tăng trưởng bền vững, bao trùm và tự cường.
Trên tinh thần đó, Chủ tịch QH đề nghị hai bên chuyển tinh thần hợp tác thành kết quả cụ thể, tập trung vào các định hướng hợp tác ưu tiên. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ thể chế, pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho hoạt động thương mại và đầu tư giữa hai nước, đặc biệt trong bối cảnh EVFTA đang được triển khai hiệu quả.
Cùng với đó, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mà Ý có thế mạnh và VN có nhu cầu như công nghiệp chế tạo, công nghệ cao, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, hạ tầng, công nghiệp hỗ trợ, chế biến thực phẩm…
Chủ tịch QH đề nghị tăng cường kết nối DN hai nước, hỗ trợ DN nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Đặc biệt, phát huy vai trò của QH/Nghị viện hai nước trong việc giám sát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, thuận lợi cho các hoạt động hợp tác lâu dài.
Trưa 5.4, anh Nguyễn Trọng Tấn, hướng dẫn viên du lịch tại đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng, cho biết trong lúc cùng nhóm ngư dân đi lặn bắt cá, anh bất ngờ phát hiện đàn cá voi với số lượng lớn hiếm thấy.
Theo anh Tấn, đàn cá voi xuất hiện cách Hòn Tranh (một đảo nhỏ sát đảo Phú Quý) khoảng 500 m. Nhiều cá thể liên tục ngoi lên mặt nước, bơi sát mũi ca nô rồi tung mình, tạo nên khung cảnh sống động. Khi nghe tiếng reo hò từ trên ca nô, đàn cá phản ứng rõ rệt, nhảy lượn nhiều hơn và dàn thành từng cụm trên mặt biển.
Trên ca nô có nhiều thợ lặn địa phương, một số người đã trực tiếp xuống nước để ghi hình. Dù có sự xuất hiện của con người, đàn cá vẫn di chuyển tự nhiên, không có dấu hiệu sợ hãi.
Ngư dân tại Phú Quý nhận định, việc bắt gặp đàn cá voi với số lượng lớn như vậy là rất hiếm. Những hình ảnh ghi lại được xem là khoảnh khắc may mắn giữa biển khơi, đồng thời là “điềm lành” theo quan niệm của ngư dân địa phương.
Đáng chú ý, cũng trong cùng ngày, nhóm của anh Tấn còn phát hiện 3 cá thể cá voi xanh (loài đặc biệt quý hiếm) dài khoảng 17 m, bơi ngang qua ca nô. Khoảng hơn 30 phút sau, đàn cá voi lớn hàng chục con tiếp tục xuất hiện.
Theo ngư dân ở đây, sự hiện diện của cá voi gần bờ là dấu hiệu rõ ràng về môi trường biển sạch, nguồn thức ăn dồi dào và hệ sinh thái biển phong phú. Cá voi là loài động vật có vú vốn nhạy cảm, chỉ xuất hiện ở những vùng nước ít ô nhiễm và còn giữ được cân bằng sinh học.
Hiện tượng đàn cá voi xuất hiện hàng chục con gần Hòn Tranh, đảo Phú Quý mở ra kỳ vọng về tiềm năng phát triển du lịch sinh thái biển tại đặc khu Phú Quý, nếu được bảo vệ và khai thác đúng hướng.
