TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển trả lời VnExpress về khả năng xuất hiện El Nino cũng như tác động đến Việt Nam.
– Các cơ quan khí tượng quốc tế cảnh báo khả năng xuất hiện “siêu El Nino” trong năm nay. Ông nhìn nhận thế nào về kịch bản này?
Cường độ El Nino được theo dõi bằng chỉ số ONI – trung bình trượt 3 tháng của dị thường nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 ở trung tâm xích đạo Thái Bình Dương. Theo phân loại, El Nino được chia thành yếu (0,5-0,9 độ C), trung bình (1-1,4 độ), mạnh (1,5-1,9 độ) và rất mạnh khi từ 2 độ C trở lên. Vì vậy, “siêu El Nino” thực chất là El Nino rất mạnh, với ONI khoảng từ 2 độ C.
Cập nhật từ các trung tâm dự báo lớn như Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ và Trung tâm Dự báo Thời tiết trung hạn châu Âu cho thấy khả năng chuyển sang El Nino trong hè 2026 trên 60% và có thể kéo dài đến cuối năm. Xác suất đạt ngưỡng rất mạnh vào cuối năm khoảng 25%. Tuy nhiên, các mô hình vẫn chưa thống nhất về cường độ cực đại nên cần tiếp tục theo dõi.
Nhìn chung, độ tin cậy đối với xu thế hình thành El Nino là khá cao, khi tín hiệu đại dương rõ rệt và điều kiện khí quyển thuận lợi cho quá trình ấm lên. Tuy nhiên, bất định vẫn lớn về cường độ cực đại do ENSO (dao động tự nhiên giữa đại dương và khí quyển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương) đang trong giai đoạn “rào cản mùa xuân”, thời kỳ kỹ năng dự báo suy giảm và biên độ dự báo giữa các kịch bản còn rộng.
– Nếu El Nino phát triển mạnh, ông đánh giá thế nào cường độ của nó (có thể so sánh các đợt lịch sử như 1997-1998 hay 2015-2016)?
– Nếu El Nino năm 2026 thực sự phát triển tới ngưỡng rất mạnh thì xét riêng về chỉ số ONI, nó có thể được xếp vào cùng nhóm với các sự kiện El Nino mạnh nhất trong chuỗi quan trắc hiện đại như 1997-1998 và 2015-2016. Tuy nhiên, về mặt khoa học khí hậu cần đặc biệt thận trọng khi so sánh trực tiếp như vậy.
Cùng một giá trị ONI hoặc cùng được xếp vào nhóm rất mạnh không đồng nghĩa với việc các tác động khí hậu sẽ lặp lại theo cùng một cách. Nguyên nhân là tác động của ENSO không chỉ phụ thuộc vào biên độ nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực Niño 3.4, mà còn phụ thuộc vào cấu trúc không gian của dị thường nhiệt độ mặt biển trên toàn vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, thời điểm hiện tượng đạt cực đại, mức độ kết nối giữa tín hiệu đại dương và hoàn lưu khí quyển, cũng như trạng thái đồng thời của các dao động khí hậu khác.
Ngoài ra, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mối quan hệ giữa cường độ ENSO và các cực đoan khí hậu không mang tính tuyến tính đơn giản. Các cực đoan thực tế là kết quả của sự chồng lấn giữa dao động tự nhiên và một nền khí hậu đang nóng lên, với lượng hơi nước lớn hơn và điều kiện nhiệt – ẩm thay đổi. Vì vậy, cùng một mức ONI nhưng tác động đến nắng nóng, hạn hán, mưa lớn hay bão ở từng vùng có thể khác đáng kể giữa các thời kỳ.
Nói cách khác, nếu xét riêng về cường độ thì có thể tiệm cận nhóm lịch sử, nhưng về tác động thì không thể mặc định sẽ lặp lại kịch bản của các năm trước.
– El Nino tác động đến khí hậu toàn cầu?
– Về bản chất, El Nino làm thay đổi chênh lệch nhiệt độ mặt biển dọc xích đạo Thái Bình Dương, làm suy yếu sự khác biệt giữa phía tây và phía đông. Điều này kéo theo biến đổi đối lưu nhiệt đới và hoàn lưu Walker – hệ thống gió quy mô lớn chi phối vận chuyển không khí và độ ẩm.
Khi hoàn lưu Walker suy yếu hoặc dịch chuyển, các vùng mây đối lưu và mưa lớn thay đổi theo, đồng thời kéo theo sự điều chỉnh của các dòng xiết cận nhiệt và các sóng khí quyển quy mô hành tinh. Đây là cơ chế khiến các hình thái thời tiết bị xáo trộn về vị trí và thời điểm.
Tuy nhiên, tác động của El Nino không đồng nhất giữa các khu vực, do còn phụ thuộc vào cấu trúc vùng nước ấm, thời điểm đạt cực đại và tương tác với các hệ thống khí hậu khác, cũng như yếu tố địa hình và hoàn lưu khu vực.
– Với Việt Nam, El Nino sẽ tác động thế nào đến nắng nóng, lượng mưa, bão và các hiện tượng cực đoan?
– Đối với Việt Nam, El Nino thường liên quan đến xu thế nền nhiệt cao hơn trung bình, bốc thoát hơi mạnh hơn và mưa suy giảm trong một số thời kỳ, qua đó làm tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn, thiếu nước và suy giảm dòng chảy. Tuy nhiên, tác động không đồng đều giữa các vùng.
Tín hiệu thiếu mưa và hạn hán thường rõ hơn ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, trong khi miền Bắc thể hiện rõ hơn ở việc nền nhiệt cao hơn và số ngày nắng nóng tăng. Các dự báo hiện nay cũng cho thấy nhiệt độ trung bình có thể cao hơn bình thường khoảng 0,5-1 độ C, nắng nóng có thể nhiều và gay gắt hơn.
Trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, nhưng không đồng nghĩa rủi ro giảm. Vẫn có thể xuất hiện các cơn bão mạnh, tăng cường nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp. Đồng thời, El Nino cũng không loại trừ khả năng xuất hiện các hiện tượng cực đoan như giông mạnh, lốc, sét, mưa đá trong các thời kỳ chuyển mùa.
Nói cách khác, El Nino chủ yếu làm thay đổi nền xác suất khí hậu theo mùa, chứ không quyết định tuyệt đối từng đợt thời tiết cụ thể.
– Trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đang tăng cao, El Nino có thể làm gia tăng mức độ nắng nóng và rủi ro khí hậu ở Việt Nam thế nào?
– El Nino diễn ra trên nền khí hậu toàn cầu đã nóng lên rõ rệt trong nhiều năm gần đây. Nếu phát triển mạnh, hiện tượng này sẽ cộng hưởng với nền nhiệt vốn cao, làm tăng xác suất các đợt nắng nóng mạnh và kéo dài.
Tuy vậy, chưa thể tách bạch một con số cụ thể về mức tăng nhiệt do El Nino, vì cường độ nắng nóng còn phụ thuộc nhiều yếu tố như hoàn lưu khí quyển, áp thấp nóng phía tây, hiệu ứng phơn, độ ẩm và điều kiện nội mùa.
Điều có thể nói chắc hơn là El Nino làm tăng xác suất nền nhiệt cao hơn trung bình, còn biến đổi khí hậu làm nâng nền nhiệt xuất phát. Khi hai yếu tố này cộng hưởng, các đợt nóng có xu hướng gay gắt hơn, kéo dài hơn và tác động lớn hơn.
Nếu El Nino phát triển từ mùa hè và mạnh dần về cuối năm, rủi ro không xuất hiện đồng đều mà tăng theo mùa. Mùa hè và đầu thu 2026, nguy cơ chính là nắng nóng diện rộng, phụ tải điện tăng, thiếu nước cục bộ, nhất là ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Từ cuối hè sang mùa khô 2026-2027, rủi ro gia tăng ở Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ với thiếu mưa, suy giảm dòng chảy, hạn hán và xâm nhập mặn.
– Cần làm gì để giảm thiệt hại do El Nino:
– Để ứng phó với El Nino, tôi cho rằng điều quan trọng nhất là không chuẩn bị theo một kịch bản đơn tuyến chỉ có nóng và khô mà theo hướng đa rủi ro. Với nông nghiệp, cần điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng và tưới tiết kiệm. Với tài nguyên nước, cần theo dõi cân bằng nước, tích nước sớm và xây dựng kịch bản cấp nước dự phòng. Với năng lượng, cần chuẩn bị cho rủi ro kép: phụ tải tăng vì nóng trong khi thủy điện có thể suy giảm vì thiếu nước.
Ở cấp địa phương, cần đồng thời chuẩn bị cho nắng nóng, cháy rừng, thiếu nước, nhưng cũng không lơ là với giông mạnh, mưa đá, mưa lớn cục bộ và bão mạnh có quỹ đạo phức tạp. Cách tiếp cận phù hợp nhất là quản trị rủi ro dựa trên dự báo khí hậu nhiều hạn và cập nhật thường xuyên khi ENSO vượt qua rào cản mùa xuân trong các tháng tới.
Luật mở rộng nhóm được trợ giúp pháp lý, trong đó người lao động có thu nhập thấp khi là người bị buộc tội hoặc bị hại trong vụ án hình sự sẽ được hỗ trợ nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi trong tố tụng. Chính phủ cho biết quy định này giúp tăng khả năng tiếp cận công lý cho nhóm yếu thế.
Bên cạnh đó, luật cơ bản giữ nguyên các nhóm đã được trợ giúp pháp lý theo quy định hiện hành, nhưng cụ thể hóa hơn. Đó là: người có công với cách mạng; thân nhân liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ; người thuộc hộ nghèo, cận nghèo; người nhiễm chất độc da cam; người khuyết tật; trẻ em; người dân tộc thiểu số ở vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người; người cao tuổi, người bị bạo lực gia đình, người nhiễm HIV đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng.
Người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn cũng được trợ giúp pháp lý trong các vụ việc liên quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi trong nhiều vai trò như bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố, bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc phạm nhân theo Luật Tư pháp người chưa thành niên đều thuộc diện được trợ giúp.
Ngoài ra, nạn nhân và người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người, người dưới 18 tuổi đi cùng; cá nhân bị thiệt hại nhưng không thuê người bảo vệ quyền lợi theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên cũng được trợ giúp pháp lý.
Chính phủ cho biết việc xác định đối tượng được trợ giúp pháp lý dựa trên các chính sách xã hội như giảm nghèo, ưu đãi người có công, chính sách dân tộc và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Luật quy định rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng với từng nhóm để bảo đảm minh bạch, khả thi.
Theo luật, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có thể thành lập chi nhánh là đơn vị phụ thuộc. Trung tâm chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động của chi nhánh. Căn cứ nhu cầu và điều kiện thực tế, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc thành lập chi nhánh.
Chính phủ quy định chi tiết về tổ chức, hoạt động của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và các chi nhánh, cũng như trình tự, thủ tục thành lập, sáp nhập hoặc giải thể.
Luật cũng quy định tiêu chuẩn trợ giúp viên pháp lý, gồm có phẩm chất đạo đức tốt; trình độ cử nhân luật trở lên; đã được đào tạo nghề luật sư hoặc thuộc diện được miễn đào tạo; đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý; bảo đảm sức khỏe.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền bổ nhiệm, cấp thẻ, miễn nhiệm và thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý.
Chiều 23.4, tại buổi họp báo về tình hình - xã hội trên địa bàn TP.HCM, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM thông tin về việc chung cư Tín Phong, phường Đông Hưng Thuận (phường Tân Thới Nhất, quận 12 cũ) đưa vào sử dụng hơn 10 năm nhưng người dân vẫn chưa được cấp sổ hồng.
Trả lời báo chí, ông Nguyễn Đỗ Anh Tú, Phó trưởng phòng Quản lý xây dựng giao thông đường bộ (Sở Xây dựng TP.HCM), cho biết dự án chung cư Tín Phong do Công ty TNHH Sản xuất thương mại xây dựng Tín Phong (gọi tắt là Công ty Tín Phong) làm chủ đầu tư.
Công trình đã được nghiệm thu theo công văn số 32 của Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng - Bộ Xây dựng về kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng.
Đồng thời, công trình đã được Cảnh sát PCCC TP.HCM chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC.
Ngày 15.11.2018, UBND TP.HCM ban hành quyết định số 5122 đối với Công ty Tín Phong về hành vi tự ý chuyển đổi công năng, mục đích sử dụng đối khu vực sở hữu chung và sở hữu riêng tại tầng 1.
Đến ngày 25.11.2021, Thanh tra Sở Xây dựng TP.HCM phối hợp UBND phường Tân Thới Nhất (cũ) kiểm tra, ghi nhận Công ty Tín Phong đã tháo dỡ xong vi phạm tại tầng 1, chưa chấp hành nộp phạt theo quyết định.
Ông Tú cho biết, liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở cho các hộ dân tại chung cư Tín Phong không thuộc chức năng nhiệm vụ của Sở Xây dựng TP.HCM.
Tuy nhiên, về nội dung này Sở Xây dựng TP.HCM có nhận được đơn kiến nghị của Ban quản trị chung cư Tín Phong và đã có phiếu chuyển đơn kiến nghị, phản ánh số 18114 (ngày 1.12.2025) đến Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.
Theo quy định hiện hành, việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng. Còn tại dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng, Quốc hội thảo luận chiều nay 11.4, Chính phủ đề xuất bỏ quy định này.
Lý giải về đề xuất này, Chính phủ cho biết hiện nay việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi, góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.
Các cơ sở dữ liệu về dân cư, hộ tịch... đã được cơ quan chủ quản dữ liệu công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025. Do đó, khi giải quyết yêu cầu công chứng, công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, ngăn chặn giả mạo.
Trước bối cảnh và điều kiện mới, việc bỏ chụp ảnh khi công chứng là phù hợp, nhằm đơn giản hóa thủ tục.
Nêu ý kiến về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM) cho biết việc bắt buộc chụp ảnh người dân khi công chứng từng gây nhiều phản ứng khi quy định tại luật Công chứng năm 2024. Người đồng tình vì tăng khả năng nhận diện và xác thực nhân thân, hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh như ký khống, ký dạo. Người phản đối vì phát sinh thêm thủ tục, chi phí cho tổ chức hành nghề công chứng, ảnh hưởng đến quyền về hình ảnh của cá nhân.
Bà Hạnh cho rằng, hiện nay các cơ sở dữ liệu đang dần hoàn thiện, việc trang bị thiết bị xác thực cá nhân của các tổ chức hành nghề công chứng ở từng địa phương còn khác nhau.
Vì thế, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc quy định theo hướng mở, tức là việc chụp ảnh sẽ thực hiện theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, hoặc công chứng viên quyết định trong một số trường hợp đặc biệt.
Đại biểu Ly Kiều Vân (đoàn Quảng Trị) thì đề nghị giữ nguyên quy định bắt buộc chụp ảnh khi công chứng như hiện hành.
Theo bà Vân, quy định trên sẽ giúp đảm bảo an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và phát sinh tranh chấp sau này.
Ảnh chụp còn là một dạng chứng cứ trực quan, góp phần bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện, đồng thời nâng cao tính minh bạch, kỷ luật trong quy trình công chứng, góp phần loại bỏ những hành vi không chuẩn mực, cạnh tranh không lành mạnh của một số tổ chức hành nghề công chứng.
Nội dung bắt buộc chụp ảnh khi công chứng được quy định tại luật Công chứng năm 2024, thời gian thực hiện chưa đầy một năm, cần có đánh giá hiệu quả để làm cơ sở cho việc bãi bỏ.
Trước đó, khi thẩm tra về dự án luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các đề xuất tại dự thảo về việc đơn giản hóa thủ tục công chứng. Tuy vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của việc thực thi các quy định về thủ tục công chứng trong thực tiễn làm cơ sở sửa đổi, bổ sung các thủ tục này trong hoạt động công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách.
