Kể từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28/2, Iran và các lực lượng dân quân ủy nhiệm đã sử dụng hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) và tên lửa để tấn công các mục tiêu trên khắp 9 quốc gia Trung Đông.
Theo Tổ chức Bảo vệ nền Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, phải đối mặt với 2.819 vũ khí tấn công các loại.
Báo cáo của FDD cho thấy, UAE đã hứng chịu 2.256 UAV và 563 tên lửa. Kuwait đứng thứ hai với 1.221 vũ khí (852 UAV và 369 tên lửa), trong khi Ả rập Xê út xếp thứ ba với 680 vũ khí (612 UAV và 68 tên lửa).
Các quốc gia khác cũng bị nhắm mục tiêu bao gồm Jordan (291 vũ khí), Qatar (267 vũ khí), và Bahrain, nơi đã đánh chặn ít nhất 523 UAV và 194 tên lửa. Iraq, Oman và Syria chưa công bố tổng số vũ khí tấn công mà họ phải đối mặt.
UAE: Mục tiêu chính của chiến dịch tấn công
Bị 2.819 UAV và tên lửa nhắm mục tiêu, UAE là tâm điểm trong chiến dịch trả đũa của Iran, hứng chịu số lượng vụ tấn công gấp đôi so với Kuwait và gần gấp 10 lần so với Qatar. Các cuộc tấn công này phù hợp với việc Tehran ưu tiên nhằm vào cơ sở hạ tầng kinh tế và hậu cần quan trọng của nước này.
Ả rập Xê út: UAV tập kích là chủ yếu
Chiến dịch chống lại Ả rập Xê út chủ yếu là UAV, với tỷ lệ máy bay không người lái so với tên lửa là 9:1. Các cuộc tấn công bằng tên lửa, dù quy mô nhỏ hơn, đã liên tục nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng có giá trị cao, bao gồm căn cứ không quân Hoàng tử Sultan ở Riyadh và các cơ sở trọng yếu trên khắp phía đông nước này.
Các đợt tấn công bằng UAV liên tục nhắm vào mỏ dầu Shaybah, nhà máy lọc dầu Ras Tanura, cơ sở hạ tầng đường ống dẫn dầu đến Yanbu và nhiều cơ sở khác.
Kuwait: Sân bay và căn cứ quân sự bị hư hại
UAV và tên lửa của Iran đã tấn công sân bay quốc tế Kuwait, làm hư hại hệ thống radar và kho chứa nhiên liệu. Căn cứ không quân Ali al Salem, nơi có lính Mỹ đồn trú, cũng bị tấn công gây thiệt hại đáng kể cho đường băng.
Những mục tiêu khác bao gồm căn cứ không quân Ahmed al Jaber, các cơ sở hải quân và cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu. Các mục tiêu dân sự và chính phủ cũng bị tấn công, bao gồm các tòa nhà dân cư, nhà máy khử muối và khu phức hợp các bộ.
Qatar: Căn cứ quân sự Mỹ bị nhắm mục tiêu
Qatar phải đối mặt với số lượng tấn công thấp hơn (267 vũ khí), nhưng lại hứng chịu số lượng tên lửa tấn công cao hơn nhiều so với UAV. Một mục tiêu đáng chú ý bị tấn công nhiều lần là căn cứ không quân Al Udeid, cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông.
Bahrain: Hạm đội 5 Mỹ và cơ sở hạ tầng dân sự bị ảnh hưởng
Tại Bahrain, UAV và tên lửa của Iran đã tấn công văn phòng hỗ trợ của Hạm đội 5 Mỹ. Cơ sở hạ tầng năng lượng, cảng và tài sản hàng hải cũng bị nhắm mục tiêu.
Bahrain cũng chứng kiến các cuộc tấn công quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng dân sự và thương mại, bao gồm các tòa nhà dân cư, khách sạn Crowne Plaza (làm bị thương một số nhân viên Mỹ), sân bay quốc tế Bahrain, cơ sở hạ tầng viễn thông và thậm chí cả cơ sở hạ tầng liên kết đám mây hỗ trợ các dịch vụ của Amazon.
Oman: Cảng và kho nhiên liệu bị tấn công
Tại Oman, UAV Iran đã tấn công hoặc cố gắng tấn công các cơ sở hạ tầng hàng hải và năng lượng trọng yếu, bao gồm các cảng Duqm và Salalah, cũng như các kho chứa nhiên liệu. Một số cuộc tấn công gây ra hỏa hoạn và thương vong, dẫn đến thiệt mạng và bị thương của các công nhân nước ngoài. Mặc dù có mối quan hệ thân thiết với Iran, Oman cũng không tránh khỏi chiến dịch này.
Theo Guardian, nhiều cảnh sát đã được triển khai và các trạm kiểm soát được thiết lập xung quanh khách sạn Serena ở Islamabad, Pakistan ngày 19/4.
Hai nguồn tin an ninh Pakistan cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ diễn ra trước ngày 24/4 tới.
Trả lời Al Jazeera với điều kiện ẩn danh, các nguồn tin này cho biết họ đưa ra kết luận trên dựa vào một số yếu tố sau.
Đầu tiên, họ dẫn chứng việc "2 máy bay vận tải hạng nặng C-17 Globemaster của Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Noor Khan ở Rawalpindi, gần thủ đô Islamabad của Pakistan".
Họ cũng cho biết "các tuyến đường từ sân bay đến vùng Red Zone của Islamabad đã bị đóng cửa tạm thời, cho thấy các biện pháp an ninh đã được thắt chặt".
Cuối cùng, theo các nguồn tin này, "cả 2 khách sạn Serena và Marriott ở Islamabad đang yêu cầu khách trả phòng và không cho phép đặt phòng mới cho đến ngày 24/4".
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran đã diễn ra tại khách sạn Serena ở Islamabad vào ngày 11/4.
Đây là địa điểm đã diễn ra các cuộc đàm phán cấp cao nhất giữa Mỹ và Iran hôm 11/4, cuộc đàm phán đầu tiên kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Tuy nhiên các cuộc đàm phán cuối tuần trước đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Các nguồn tin cho biết, Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán vào tuần tới tại Islamabad mặc dù hai bên đều chưa xác nhận. Phía Iran nêu rõ họ sẽ chưa ấn định ngày đàm phán khi chưa chốt khung thỏa thuận.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Washington và Tehran “còn rất lâu mới đạt được một thỏa thuận cuối cùng”, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn sẽ hết hạn sau vài ngày nữa.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn. Ông nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận với Iran đang ở rất gần, khẳng định rằng Tehran đã đưa ra một số nhượng bộ then chốt.
Thực tế, các dấu hiệu cho thấy vẫn còn hàng loạt rào cản cần được giải quyết.
Ông Trump gợi ý trong tuần này rằng Iran đã đồng ý chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao sang Mỹ. Tuy nhiên, tuyên bố này đã nhanh chóng bị một quan chức cấp cao của Iran bác bỏ. Tehran khẳng định họ sẽ không chuyển uranium đi bất cứ nơi nào ngoài Iran.
Iran hiện có khoảng 400kg uranium làm giàu ở mức 60%. Một đề xuất đang được đưa ra là giải phóng các tài sản của Iran để đổi lấy việc Tehran bàn giao kho dự trữ này. Một nguồn tin thân cận với cuộc đàm phán cho biết, Iran đã yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt lớn và giải phóng khối tài sản trị giá hơn 20 tỷ USD.
Thứ hai là các hạn chế đối với việc làm giàu uranium.
Thời hạn tạm dừng chương trình làm giàu uranium của Iran vẫn là một điểm gây tranh cãi khác. Quan chức Iran đã bác bỏ khẳng định của ông Trump rằng Tehran đồng ý dừng chương trình vô thời hạn, đồng thời tuyên bố Iran sẽ "không bao giờ chấp nhận" bị coi là một "ngoại lệ của luật pháp quốc tế".
Trong các cuộc đàm phán vào cuối tuần trước, các nhà đàm phán Mỹ đã đề xuất tạm dừng việc làm giàu uranium của Iran trong 20 năm. Theo một quan chức Mỹ, phía Iran đã phản hồi bằng đề xuất tạm dừng trong 5 năm, nhưng bị từ chối.
Thứ ba là việc mở lại eo biển Hormuz.
Thế giới đã thở phào nhẹ nhõm vào hôm 17/4 khi Iran thông báo sẽ mở lại tuyến hàng hải quan trọng này sau gần 2 tháng bị đóng cửa trên thực tế. Tuy nhiên, sự nhẹ nhõm đó chẳng kéo dài bao lâu. Iran cho biết họ đang tái áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt đối với vận tải biển để đáp trả việc Mỹ duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Iran cho đến khi đạt được thỏa thuận.
Khi được hỏi liệu Trung Quốc có can dự vào tiến trình hòa giải hay không, Tổng thống Trump ngày 8.4 trả lời: "Tôi nghe nói là có", đồng thời cho rằng Trung Quốc đã góp phần thuyết phục và đưa Tehran trở lại bàn đàm phán.
Ông chủ Nhà Trắng dự kiến sẽ thăm Bắc Kinh vào giữa tháng 5 để gặp Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh được đánh giá là quan trọng giữa 2 cường quốc, theo AFP.
Trung Quốc là đối tác thân thiết của Iran và cũng là khách hàng lớn mua dầu của nước này, phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đang chịu tác động lớn từ xung đột ở Trung Đông.
Cũng trong ngày 8.4, Trung Quốc hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran - Mỹ, song không xác nhận việc trực tiếp tham gia đàm phán hòa giải. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết nước này "đã và đang kêu gọi các bên đối thoại và ngừng bắn", đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đóng vai trò xây dựng trong nỗ lực thúc đẩy hòa bình.
Theo bà Mao, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã tiến hành 26 cuộc điện đàm với các đối tác liên quan, trong khi Đặc phái viên Trung Đông của Trung Quốc cũng liên tục di chuyển trong khu vực để vận động ủng hộ sáng kiến hòa bình 5 điểm do Trung Quốc và Pakistan đề xuất.
Kế hoạch này bao gồm chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, sớm khởi động đàm phán, bảo vệ các mục tiêu dân sự, đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz và tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc, theo ABC News.
Về phần mình, phát biểu tại Bắc Kinh ngày 8.4, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli bày tỏ kỳ vọng Bắc Kinh có thể đóng vai trò bảo đảm an ninh cho tiến trình hòa bình khu vực. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo Iran sẽ có "phản ứng mạnh mẽ" nếu Mỹ "phản bội lòng tin".
"Chúng tôi hy vọng các bên khác nhau có thể đảm bảo rằng Mỹ sẽ không tái khởi động tấn công, chúng tôi hy vọng Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, các cường quốc như Trung Quốc và Nga, cũng như các nước trung gian hòa giải như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ cùng nhau hợp tác để đảm bảo hòa bình trong khu vực", theo South China Morning Post dẫn lời ông Fazli.
Ông Fazli cho biết Iran đã duy trì đối thoại và hợp tác chặt chẽ với các nước thân thiện, đặc biệt là Trung Quốc.
Quân đội Nga cho biết các đơn vị phòng không nước này đã bắn hạ 148 máy bay không người lái (drone) của Ukraine chỉ trong vòng ba giờ đồng hồ tối 5-4, trong bối cảnh các cuộc tấn công trên không gây gián đoạn điện diện rộng, ảnh hưởng tới gần nửa triệu hộ dân tại nhiều khu vực.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, số drone bị đánh chặn trong khoảng từ 20h - 23h (giờ địa phương) ngày 5-4, chủ yếu tại khu vực miền trung và miền nam nước này.
Hãng tin Reuters cho biết đây được xem là một trong những đợt tấn công bằng drone có quy mô lớn trong thời gian gần đây của Ukraine nhằm vào lãnh thổ Nga và các vùng do Nga kiểm soát.
Tại vùng biên giới Belgorod - khu vực thường xuyên hứng chịu các đợt tập kích - một drone đã khiến một tình nguyện viên phòng vệ dân sự thiệt mạng.
Trong khi đó, tại thành phố cảng Novorossiysk bên bờ Biển Đen, mảnh vỡ drone được cho là đã rơi trúng một tòa chung cư cao tầng. Thị trưởng Andrei Kravchenko xác nhận có tám người bị thương sau vụ việc, với sáu tòa chung cư và hai ngôi nhà riêng bị hư hại.
Ở bán đảo Crimea, thành phố Sevastopol ghi nhận bốn đợt tấn công bằng drone trong ngày. Giới chức địa phương cho biết ít nhất bảy drone đã bị bắn hạ trong đợt tấn công mới nhất, cho thấy cường độ hoạt động gia tăng tại khu vực chiến lược này.
Các cuộc tấn công cũng nhằm vào hạ tầng năng lượng, gây ra tình trạng mất điện diện rộng.
Tại vùng Donetsk ở miền đông Ukraine do Nga kiểm soát, lãnh đạo Andrei Chertkov cho biết gần nửa triệu hộ gia đình đã bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên điện đã được khôi phục tại hai thành phố lớn là Donetsk và Makiivka, trong khi công tác sửa chữa vẫn đang tiếp diễn ở các khu vực khác. Tình trạng mất điện cũng được ghi nhận tại các khu vực ở tỉnh Zaporizhzhia, nơi các đội kỹ thuật đang nỗ lực khắc phục hậu quả.
Giới chức Nga cho biết các lực lượng khẩn cấp đang làm việc liên tục để khôi phục nguồn điện và đảm bảo hạ tầng thiết yếu sau các đợt tấn công.
