Một nhóm những người ở độ tuổi 20 và 30 tại thủ đô Washington hồi tháng 3 đã thay điện thoại thông minh bằng điện thoại chỉ có chức năng cơ bản, bắt đầu hành trình một tháng “cai nghiện kỹ thuật số” – xu hướng đang nổi lên trong giới trẻ Mỹ nhằm thoát khỏi những tác động tiêu cực của mạng xã hội.
“Tôi đứng đợi xe buýt mà không biết khi nào xe đến”, Jay West, 29 tuổi, kể lại hôm 21/4.
Anh tham gia thử thách “Một tháng ngoại tuyến” (Month Offline) do công ty khởi nghiệp nhỏ Dumb tổ chức, với sự hỗ trợ từ nhóm cộng đồng địa phương.
Thói quen cũ rất khó bỏ. West thường vô thức thò tay vào túi tìm điện thoại rồi bất chợt nhận ra trong đó chẳng có gì cả.
Nhưng cuối cùng, anh cảm thấy bản thân được giải phóng.
“Đôi khi tôi thấy buồn chán nhưng không phải vấn đề lớn”, West chia sẻ vào một buổi tối tháng 4 tại khu vườn cộng đồng, nơi những người tham gia cai nghiện điện thoại gặp nhau để chia sẻ về những khó khăn và niềm vui khi ngắt kết nối. “Buồn chán một chút cũng tốt thôi”.
Ngồi bên cạnh anh là Rachael Schultz, 35 tuổi, người đã phải hỏi đường người lạ trên phố. Còn Lizzie Benjamin, 25 tuổi, thì tìm lại đĩa CD cũ mà bố cô từng ghi để nghe nhạc mà không cần dùng đến ứng dụng Spotify.
Trước khi tham gia đợt cai nghiện này, Bobby Loomis, 25 tuổi, nhân viên bất động sản, thậm chí không thể xem hết một tập phim truyền hình mà không kiểm tra điện thoại.
Nhưng giờ đây, khi không còn đeo tai nghe, anh thích thú lắng nghe tiếng chim hót mỗi khi đi dạo quanh Washington. Khi đợt cai nghiện kết thúc, thời gian sử dụng điện thoại mỗi ngày của anh đã giảm từ 6 tiếng xuống còn 4 tiếng, xấp xỉ mức trung bình của người trưởng thành tại Mỹ.
Các nhà khoa học từ lâu đã cảnh báo chứng nghiện điện thoại có liên quan đến việc giảm khả năng tập trung, gây ra các vấn đề về giấc ngủ và lo âu. Trong một phán quyết mang tính bước ngoặt vào cuối tháng 3, một tòa án tại California đã tuyên bố Instagram và YouTube phải chịu trách nhiệm về tính chất gây nghiện trên các nền tảng của họ.
Ngày càng nhiều thanh niên Mỹ chú ý đến điều này. Theo một cuộc thăm dò của YouGov thực hiện năm ngoái, hơn 2/3 số người từ 18 đến 29 tuổi muốn giảm thời gian sử dụng thiết bị.
Nhiều công cụ mới đã ra đời để hiện thực hóa điều đó: các ứng dụng cai nghiện kỹ thuật số, thiết bị chặn điện thoại và các nhóm tổ chức cai nghiện dài ngày như ở Washington. Trên các giảng đường đại học, việc “kiêng” mạng xã hội trong vài tuần đang trở nên phổ biến, những buổi tối không màn hình giữa bạn bè đã trở thành trào lưu ở các thành phố lớn.
Kostadin Kushlev, nhà nghiên cứu tâm lý tại đại học Georgetown, cho biết việc không dùng điện thoại thông minh dù chỉ trong vài tuần cũng giúp “tâm lý thoải mái hơn và cải thiện khả năng duy trì sự tập trung”. Ông nói thêm rằng các nghiên cứu sơ bộ cho thấy những hiệu ứng này sẽ tồn tại lâu dài theo thời gian.
Josh Morin, một trong những người tổ chức chương trình tại Washington, tin rằng vứt bỏ điện thoại là chưa đủ mà cần một giải pháp thay thế hấp dẫn hơn để duy trì thói quen cách xa điện thoại thông minh. Hàng tuần, anh tổ chức buổi thảo luận cho người tham gia tại một quán karaoke ở khu phố sầm uất nhất thủ đô.
“Để thực sự phá vỡ thói quen dùng điện thoại, bạn phải tạo ra một đời sống cộng đồng phong phú và thú vị hơn”, Morin nói.
Sáng kiến “Một tháng ngoại tuyến” do công ty Dumb phát động một năm trước, với chi phí tham gia khoảng 100 USD mỗi người. Họ được phát một chiếc điện thoại nắp gập cài sẵn vài công cụ thiết yếu như nghe gọi, nhắn tin và Uber.
Công ty khởi nghiệp này đang tiến từng bước nhỏ và hy vọng vượt mốc 1.000 người dùng vào tháng 5. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận thấy một xu hướng lớn hơn.
Graham Burnett, giáo sư lịch sử tại đại học Princeton, nhận định đây là “khởi đầu của một phong trào thực thụ”, tương tự sự ra đời của phong trào môi trường vào những năm 1960 đã dẫn đến những đạo luật bảo vệ môi trường mang tính lịch sử.
Kendall Schrohe, 23 tuổi, làm việc tại một tổ chức giám sát quyền riêng tư kỹ thuật số, đã hoàn thành đợt cai nghiện tại Washington hồi tháng 1. Giờ đây, cô có thể đi lại trong khu phố mà không cần Google Maps, đã xóa Instagram và tự lập nhóm “tỉnh táo kỹ thuật số” của riêng mình.
“Tôi nhìn mọi thứ qua lăng kính lạc quan và tôi cảm thấy chúng ta thực sự đang ở điểm khởi đầu của một điều gì đó mới mẻ”, cô nói.
Đài CBS News hôm 10.4 dẫn nhiều nguồn tin từ quan chức Mỹ cho biết email đã được gửi hôm 24.3 từ Văn phòng Quản lý Nhà Trắng.
Nội dung email có đoạn: "Các thông tin trên báo chí gần đây đã làm dấy lên lo ngại về việc một số quan chức chính phủ sử dụng thông tin chưa công khai để đặt cược trên các thị trường dự đoán trực tuyến như Kalshi hoặc Polymarket".
Văn phòng Quản lý Nhà Trắng nhấn mạnh rằng việc sử dụng thông tin chưa công khai để đặt cược là "hành vi phạm tội hình sự", và những quy định về đạo đức của chính phủ nghiêm cấm sử dụng thông tin nội bộ vì lợi ích cá nhân của một nhân viên hoặc cho bên thứ ba.
"Toàn thể nhân viên Nhà Trắng được nhắc nhở rằng việc lạm dụng thông tin chưa công khai nhằm trục lợi tài chính là vi phạm hết sức nghiêm trọng và sẽ không được dung thứ", email nêu rõ.
Báo The Wall Street Journal là bên đầu tiên đưa tin về sự tồn tại của email trên.
Trong tuyên bố gửi cho Đài CBS News, phát ngôn viên Nhà Trắng David Ingle cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói rõ rằng, trong khi ông mong muốn một thị trường chứng khoán mạnh mẽ và sinh lời cho tất cả mọi người, các thành viên Quốc hội và những quan chức chính phủ không được phép sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính.
Các thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket vốn là nơi người dùng có thể đặt cược về nhiều vấn đề, từ thể thao, văn hóa, đến các sự kiện kinh tế, chính trị quy mô lớn.
Tuy nhiên, những vụ cá cược ẩn danh về khả năng Mỹ tấn công Iran gần đây dấy lên lo ngại về nguy cơ rò rỉ thông tin nhạy cảm.
Vụ việc mới đây liên quan người dùng Polymarket có tên “Magamyman” được cho là đã kiếm được hơn nửa triệu USD chỉ trong 1 ngày, bằng cách đặt cược vào cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran.
"Magamyman" đã cược vào kịch bản Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị lật đổ chỉ 71 phút trước khi Israel phát động tấn công Iran. Thực tế Iran hôm 1.3 xác nhận ông Khamenei thiệt mạng.
Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bắt đầu từ ngày 28-2, eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu - luôn là tâm điểm chú ý.
Trước khi giao tranh nổ ra, eo biển nói trên là tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) của thế giới từ các nhà sản xuất vùng Vịnh. Eo biển này được Iran và Oman chia sẻ về mặt địa lý.
Để đáp trả cuộc tập kích của Mỹ và Israel, Iran đã tấn công các tàu buôn "của kẻ thù" tại eo biển Hormuz. Hậu quả là các tàu chở dầu bị mắc kẹt, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng phân phối năng lượng mà Đài Al Jazeera đánh giá là lớn nhất từ trước đến nay.
Sau hơn 1 tháng giao tranh, hôm 7-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải trên nền tảng Truth Social, tuyên bố đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần - do Pakistan làm trung gian.
Động thái trên được đưa ra sau khi Iran công bố đề xuất hòa bình 10 điểm. Ông Trump gọi đây là cơ sở "khả thi" để đàm phán chấm dứt vĩnh viễn các cuộc xung đột ở Trung Đông.
Đáng chú ý, trong đề xuất 10 điểm nói trên, Tehran khẳng định việc lưu thông qua eo biển Hormuz phải được kết hợp chặt chẽ với quân đội Iran. Từ đó, Cộng hòa Hồi giáo vẫn duy trì sự ảnh hướng lên tuyến đường này.
Iran tuyên bố sẽ cho phép tàu thuyền qua lại trong thời gian ngừng bắn nhưng dưới sự phối hợp chặt chẽ của Lực lượng Vũ trang Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã công bố một bản đồ mới, yêu cầu các tàu đi lệch về phía bắc (gần bờ biển Iran) và tránh xa lộ trình truyền thống gần bờ biển Oman, với lý do "nguy cơ có mìn chống hạm tại các khu vực giao thông chính".
Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn đã xuất hiện những rạn nứt khi Israel tấn công dữ dội thủ đô Beirut của Lebanon ngày 8-4, khiến hàng trăm người thiệt mạng. Cuối ngày 8-4, Iran tuyên bố sẽ tiếp tục hạn chế di chuyển của các tàu chở dầu trên Hormuz, viện lý do Israel không tuân thủ lệnh ngừng bắn.
Tổng thống Trump khẳng định trên mạng xã hội Truth Social rằng quân đội Mỹ sẽ "túc trực" tại khu vực để giám sát việc lưu thông và đe dọa sẽ tái khởi động các cuộc tấn công nếu đàm phán thất bại.
Theo chuyên gia phân tích hàng hải C Uday Bhaskar, tình trạng "không chắc chắn" vẫn bao trùm. Cho đến nay, mới chỉ có 3- 5 tàu thực hiện quá cảnh kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Trong kế hoạch 10 điểm của Tehran, một trong những yêu cầu chính là Mỹ và Israel phải chấm dứt vĩnh viễn mọi cuộc tấn công vào Iran và các đồng minh của nước này - đặc biệt là Lebanon, và cho phép Iran duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Truyền thông Iran đưa tin nước này đang cân nhắc mức phí lên tới 2 triệu USD mỗi tàu qua Hormuz, hoặc thu 1 USD trên mỗi thùng dầu vận chuyển qua eo biển. Khoản thu này sẽ được chia cho Oman.
Tehran tuyên bố doanh thu sẽ được dùng để tái thiết cơ sở hạ tầng dân sự và quân sự bị hư hại do các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Oman, quốc gia cùng chia sẻ eo biển Hormuz, đã bác bỏ ý tưởng trên. Bộ trưởng Giao thông Oman Said Al Maawali, khẳng định nước này đã ký kết các thỏa thuận hàng hải quốc tế, bao gồm cấm thu phí trên các tuyến đường này.
Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) quy định không được thu phí đối với tàu thuyền đi qua các eo biển quốc tế hoặc vùng biển lãnh hải.
Công ước trên cho phép các quốc gia ven biển thu phí cho các dịch vụ được cung cấp, chẳng hạn như hỗ trợ hàng hải hoặc sử dụng cảng, nhưng không cho phép thu phí cho việc vận chuyển
Tuy nhiên, cả Mỹ và Iran đều chưa phê chuẩn UNCLOS.
Theo nhà phân tích Bhaskar, Iran có thể "lách luật" bằng cách thu phí để rà phá thủy lôi trên eo biển Hormuz và đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua.
Các nhà phân tích nhận định Tổng thống Trump khó có thể chấp nhận yêu cầu thu phí vô thời hạn của Iran. Anh và 40 quốc gia khác cũng đã bắt đầu thảo luận các biện pháp để mở cửa lại eo biển một cách tự do.
Tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 7-4, Bahrain đã đề xuất một nghị quyết kêu gọi mở cửa lại eo biển bằng "mọi phương tiện cần thiết" và được 11/15 thành viên ủng hộ. Tuy nhiên, Nga và Trung Quốc đã phủ quyết nghị quyết này với lý do thiên vị chống lại Iran.
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết động đất xảy ra lúc 16h53 hôm nay (14h53 giờ Hà Nội) ở độ sâu 10 km, ngoài khơi bờ biển phía đông đảo chính Honshu. Cảnh báo sóng thần cao tới 3 m đã được ban bố tại các tỉnh Iwate, Aomori, Miyagi, Fukushima và một số khu vực ở Hokkaido.
Dư chấn của động đất làm rung lắc các tòa nhà lớn ở thủ đô Tokyo, cách đó hàng trăm km. Tàu cao tốc trên tuyến Tokyo - Aomori đã ngừng hoạt động.
"Hãy lập tức sơ tán khỏi các khu vực ven biển và ven sông, đến nơi an toàn hơn như vùng đất cao hoặc trung tâm sơ tán. Sóng thần có thể ập vào theo nhiều đợt. Không nên rời khu vực an toàn cho đến khi cảnh báo được dỡ bỏ", Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) cho hay và nhận định sóng thần sẽ gây ra thiệt hại.
Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản cho biết đã thành lập nhóm ứng phó khủng hoảng.
Công ty Điện lực Tokyo đang đánh giá liệu động đất có gây vấn đề gì tại các nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi và Daini hay không. Công ty Điện lực Tohoku cũng tiến hành kiểm tra tương tự tại nhà máy điện hạt nhân Onagawa ở tỉnh Miyagi và Higashidori tại tỉnh Aomori.
Nhật Bản là một trong những quốc gia có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới vì nằm trong khu vực kiến tạo rất phức tạp. 4 trong số hàng chục mảng kiến tạo lớn tạo nên bề mặt Trái Đất nằm ở Nhật Bản. Động đất thường xảy ra tại đường đứt gãy giữa các mảng kiến tạo.
Nằm trong Vành đai lửa Thái Bình Dương, Nhật Bản hứng chịu khoảng 20% số trận động đất mạnh từ 6 độ được ghi nhận trên toàn thế giới.
Trong trận động đất mạnh 9 độ ngoài khơi bờ biển đông bắc Nhật Bản năm 2011, sóng thần cao tới 40 m đã tấn công một số khu vực như tỉnh Iwate, quét sâu 10 km vào đất liền, gây ra thảm họa tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima.
