Theo kênh Al Jazeera, Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết nước này và Mỹ sẽ tiến hành đàm phán tại thủ đô Islamabad (Pakistan) vào ngày 10-4, cho biết các cuộc thương lượng sẽ dựa trên đề xuất 10 điểm của Tehran, bao gồm kêu gọi kiểm soát eo biển Hormuz và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm “đình chỉ” các cuộc tấn công vào Iran trong hai tuần, thay vì thực hiện lời đe dọa mạnh tay trước đó.
Theo ông Trump, lệnh ngừng bắn phụ thuộc vào việc Iran chấp thuận mở cửa “hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn” eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Phía Mỹ cho biết đã “đạt và vượt” các mục tiêu quân sự, đồng thời nhận định đề xuất 10 điểm của Iran là “cơ sở khả thi” cho đàm phán.
Washington khẳng định hai bên đã thu hẹp phần lớn bất đồng và khoảng thời gian hai tuần sẽ giúp hoàn tất thỏa thuận.
Đáp lại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận nếu các cuộc tấn công dừng lại, lực lượng nước này cũng sẽ chấm dứt các hoạt động phòng vệ.
Ông cho biết việc lưu thông qua eo Hormuz có thể được đảm bảo với sự phối hợp của quân đội Iran, dựa trên việc Mỹ chấp nhận khuôn khổ đề xuất của Tehran.
Về phía Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif thông báo các bên đã đồng ý “ngừng bắn ngay lập tức ở mọi nơi”, bao gồm cả Lebanon, đồng thời mời phái đoàn Mỹ và Iran đến Islamabad để tiếp tục đàm phán nhằm đạt thỏa thuận cuối cùng.
Theo phía Iran, đề xuất 10 điểm bao gồm việc Tehran kiểm soát eo biển Hormuz, rút toàn bộ lực lượng chiến đấu Mỹ khỏi Trung Đông, chấm dứt các chiến dịch quân sự nhằm vào lực lượng đồng minh của Iran, bồi thường thiệt hại do xung đột và dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt từ Mỹ, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).
Ngoài ra, Iran yêu cầu giải phóng các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và phê chuẩn thỏa thuận cuối cùng bằng một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Đặc biệt, dù đồng ý đàm phán, Tehran nhấn mạnh vẫn “hoàn toàn không tin tưởng phía Mỹ”, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả “bằng toàn lực” nếu xảy ra bất kỳ sai sót nào từ đối phương. Thời hạn hai tuần cho đàm phán có thể được gia hạn nếu các bên thống nhất.
Trong khi đó, Israel ủng hộ quyết định của Mỹ nhưng khẳng định lệnh ngừng bắn không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự của nước này tại Lebanon.
Cùng ngày, Đại sứ Iran tại Bắc Kinh cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời kỳ vọng các cường quốc như Nga, Trung Quốc đóng vai trò bảo đảm an ninh khu vực.
Phát biểu tại Bắc Kinh ngày 8-4, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli cho biết Tehran mong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Trung Quốc, Nga cùng các nước trung gian như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ phối hợp nhằm đảm bảo Mỹ không tái khởi động chiến sự.
Đặc biệt, ông Fazli nhấn mạnh Mỹ đã “ba lần thất hứa”, khiến Tehran không còn tin tưởng. Ông cảnh báo nếu Washington tiếp tục vi phạm cam kết, Iran sẽ “có hành động mạnh mẽ để đáp trả và khiến Mỹ phải hối hận”.
Về tình hình thực địa, đại sứ Iran cho biết hiện có khoảng 3.000 tàu đang chờ đi qua eo biển Hormuz. Tehran sẽ có biện pháp giảm áp lực và cho phép tàu thuyền lưu thông, nhưng việc tuyến hàng hải chiến lược này có thể mở hoàn toàn hay không còn phụ thuộc vào kết quả đàm phán.
Ông Fazli cho rằng rủi ro lớn nhất của tiến trình đàm phán là sự thiếu nhất quán từ phía Mỹ. Iran chỉ kỳ vọng tiến triển nếu Washington chấp nhận đàm phán dựa trên đề xuất 10 điểm mà Tehran đưa ra trước đó. Theo phía Iran, đây là nền tảng nhằm đảm bảo hòa bình lâu dài cho khu vực, bao gồm cả Lebanon.
"Chừng nào còn diễn ra các cuộc tấn công tên lửa nhắm vào dân thường Israel, Iran sẽ phải trả giá đắt, bị làm cho suy yếu và cuối cùng là bị tê liệt cơ sở hạ tầng quốc gia cũng như năng lực hoạt động", Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, nói ngày 5/4.
Ông Katz tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục "truy đuổi và hạ sát" giới lãnh đạo Iran, đồng thời tấn công các mục tiêu an ninh và tài sản chiến lược trên khắp quốc gia Cộng hòa Hồi giáo này.
Những ngày gần đây, quân đội Israel cùng phía Mỹ đã tấn công các cơ sở sản xuất thép và hóa dầu của Iran, với cáo buộc rằng doanh thu từ những lĩnh vực này được Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để tài trợ cho việc sản xuất vũ khí.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, cùng ngày cảnh báo sẽ có những biện pháp trả đũa "tàn khốc hơn nhiều" nếu đối phương tấn công các mục tiêu dân sự.
"Nếu các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự lặp lại, giai đoạn tiếp theo của những hoạt động tấn công và trả đũa của chúng tôi sẽ tàn khốc, lan rộng hơn nhiều", phát ngôn viên của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, yêu cầu Tehran mở cửa lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Từ khi bắt đầu cuộc xung đột, bằng mạng lưới tình báo tinh vi, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".
Viết trên mạng xã hội X ngày 12.4, vào thời điểm phái đoàn Mỹ và Iran kết thúc đàm phán thỏa thuận hòa bình tại thủ đô Islamabad (Pakistan), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết trong 2 ngày đàm phán, các bên đã thảo luận nhiều vấn đề chính. Trong đó bao gồm vấn đề eo biển Hormuz, hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh cấm vận và chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến chống lại Iran cũng như xung đột khu vực.
Truyền thông quốc tế sáng nay (12.4) đồng loạt đưa tin cuộc đàm phán Mỹ - Iran kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, khiến triển vọng chấm dứt cuộc xung đột Trung Đông đến nay đã hơn 6 tuần vẫn còn bỏ ngỏ.
Về phía chính phủ Iran, ông Baghaei nhấn mạnh Iran quyết tâm sử dụng mọi công cụ, bao gồm cả ngoại giao, để bảo vệ lợi ích quốc gia và sự thịnh vượng của đất nước. “Với chúng tôi, ngoại giao là sự tiếp nối cuộc thánh chiến của những người bảo vệ đất nước Iran”, ông viết.
“Hôm nay (12.4) là một ngày bận rộn và dài đối với phái đoàn Iran tại Islamabad. Các cuộc đàm phán căng thẳng bắt đầu từ sáng 11.4 với nỗ lực trung gian hòa giải thiện chí của Pakistan đã giúp hai bên (Mỹ và Iran) trao đổi nhiều văn bản cũng như thông điệp. Sự mất mát to lớn của những bậc lãnh đạo vĩ đại, người thân yêu và đồng bào của chúng tôi khiến quyết tâm theo đuổi lợi ích và quyền lợi cho dân tộc Iran vững chắc hơn bao giờ hết”, theo ông Baghaei.
Quan chức ngoại giao Iran cho rằng thành công của tiến trình ngoại giao phụ thuộc vào sự nghiêm túc và thiện chí của phía đối lập, gồm việc ngừng đưa ra những yêu sách quá đáng và bất hợp pháp, cũng như chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran.
Sau cuộc đàm phán, truyền thông Iran ngày đưa tin các yêu sách của Mỹ đã ngăn việc đạt được khuôn khổ chung. Theo Đài Press TV ngày 12.4, nhiều vấn đề khác nhau, trong đó có eo biển Hormuz, quyền hạt nhân là những điểm gây tranh cãi.
Hãng thông tấn Fars dẫn nguồn thạo tin với phái đoàn Iran tiết lộ Mỹ muốn lấy cớ để rời bàn đàm phán và Tehran chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán kế tiếp. Trong khi đó, Hãng Tasnim đăng bản tin đề cập: “Đàm phán giữa các phái đoàn Iran và Mỹ vừa kết thúc cách đây ít lâu và theo những gì mô tả là tham vọng thái quá của Mỹ, hai bên cho đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận”.
Sau 2 ngày làm việc tại Pakistan, Phó tổng thống Mỹ J.D Vance đã có buổi họp báo thông tin hai bên không đạt được thỏa thuận. Ông nói rằng Mỹ đã “tương đối linh hoạt” trong đàm phán, thế nhưng Tehran không cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân và không chấp nhận các điều khoản của Washington.
“Một lần nữa, về các chương trình hạt nhân của họ, chẳng hạn như các cơ sở làm giàu uranium mà họ đã có trước khi bị phá hủy, thế nhưng câu hỏi đơn giản là liệu chúng ta có thấy một cam kết cơ bản về ý chí của Iran trong việc không phát triển vũ khí hạt nhân hay không, không chỉ bây giờ, không chỉ hai năm nữa mà còn về lâu dài. Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó, nhưng chúng tôi hy vọng sẽ thấy", ông Vance nói. Phó tổng thống Mỹ cũng đã lên chuyên cơ rời Pakistan để trở về Mỹ.
"Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là với Mỹ. Vì vậy, chúng tôi sẽ quay lại Mỹ mà không có thỏa thuận nào", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trong cuộc họp báo tại thủ đô Islamabad của Pakistan rạng sáng nay.
Ông Vance cho biết Mỹ đã nêu rõ các lằn ranh đỏ, những điều sẵn sàng nhượng bộ và những điều không thể nhượng bộ. "Chúng tôi đã nói rõ điều đó hết mức có thể, nhưng họ đã chọn không chấp nhận các điều khoản do Mỹ đưa ra", ông nói.
Phó tổng thống Vance cũng gửi lời cảm ơn chủ nhà Pakistan, ca ngợi nước này đã nỗ lực rất nhiều và cố gắng giúp Mỹ - Iran thu hẹp khoảng cách. Ông khẳng định Pakistan không có lỗi nếu xuất hiện thiếu sót trong quá trình đàm phán, thêm rằng Mỹ - Iran đã thảo luận được 21 giờ, trao đổi thực chất và coi đó là tin tốt.
Phái đoàn Iran chưa bình luận về thông tin này.
Nhà Trắng trước đó nói phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán từ ngày 11/4 tới rạng sáng 12/4. Truyền thông Iran cũng xác nhận hai bên ngừng đàm phán trong vài giờ trước bình minh, đồng thời cáo buộc Mỹ đưa ra "những yêu cầu quá đáng" về eo biển Hormuz.
Rạng sáng 12/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei thông báo rằng hai phái đoàn tiếp tục đàm phán, bất chấp vẫn còn tồn tại những khác biệt.
"Trong 24 giờ qua, các cuộc thảo luận đã được tiến hành trên nhiều khía cạnh của những chủ đề đàm phán chính, trong đó có eo biển Hormuz, vấn đề hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và chấm dứt hoàn toàn chiến dịch chống lại Iran cũng như trong khu vực", ông cho hay.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói rằng thành công của các cuộc đàm phán phụ thuộc vào "sự nghiêm túc và thiện chí của đối phương, kiềm chế các yêu cầu quá đáng và bất hợp pháp, cũng như chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran".
Một quan chức Pakistan nhận định đàm phán "tiến triển theo đúng hướng", đánh giá các cuộc thảo luận diễn ra tích cực với bầu không khí thân thiện.
Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng.
Pakistan nổi lên như bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến sự đang lan rộng khắp Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Pakistan cho biết ông đánh giá cao cam kết đối thoại mang tính xây dựng của các bên, bày tỏ kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ mở đường cho hòa bình lâu dài.