Mới đây, một nhóm người trẻ tại thủ đô Washington D.C. đã đổi điện thoại thông minh (smartphone) lấy những chiếc điện thoại “cục gạch” và bắt đầu cuộc “giải độc kỹ thuật số” kéo dài một tháng, trong phong trào mới nổi của giới trẻ Mỹ nhằm thoát khỏi những tác hại của mạng xã hội.
Điều này đồng nghĩa với việc di chuyển mà không cần Google Maps, không còn lướt mạng xã hội khi chở xe buýt và bỏ tai nghe để nghe tiếng chim hót.
“Tôi đợi xe buýt và không biết khi nào nó đến”, anh Jay West (29 tuổi) người tham gia thử thách Month Offline (tháng không kết nối mạng) do một công ty khởi nghiệp nhỏ tổ chức với sự hỗ trợ từ một nhóm cộng đồng địa phương, nhớ lại.
Thói quen cũ khó bỏ, anh West kể rằng mình thường xuyên thò tay vào túi tìm điện thoại di động, nhưng rồi nhận ra chẳng có gì trong đó cả. Nhưng cuối cùng, anh chia sẻ cảm giác “được giải phóng”. Anh West hiện người làm phân tích dữ liệu cho hệ thống tàu điện ngầm Washington.
“Đôi khi tôi cảm thấy buồn chán, nhưng điều đó không sao cả. Cảm thấy buồn chán cũng không sao”, anh West nhớ lại một buổi tối gần đây tại một khu vườn cộng đồng trong thành phố, nơi những người tham gia “giải độc kỹ thuật số” gặp gỡ để chia sẻ những khó khăn và niềm vui khi tạm thời “mất kết nối”.
Ngồi cạnh đó là anh Rachael Schultz (35 tuổi), người phải hỏi đường những người lạ đi xe đạp, và cô Lizzie Benjamin (25 tuổi), người đã lục tìm những đĩa CD cũ mà bố mình đã ghi để nghe nhạc mà không cần Spotify.
Chia sẻ trải nghiệm, anh Bobby Loomis (25 tuổi) làm việc trong lĩnh vực bất động sản nói rằng mình từng rất khó xem hết một tập phim truyền hình mà không kiểm tra điện thoại.
Nhưng giờ đây, không còn đeo tai nghe, anh thích thú lắng nghe tiếng chim hót khi đi dạo quanh Washington D.C. Và khi quá trình “giải độc” kết thúc, thời gian sử dụng thiết bị điện tử hằng ngày của anh giảm từ sáu xuống còn bốn giờ, gần bằng mức trung bình của người trưởng thành ở Mỹ.
Cô Kendall Schrohe (23 tuổi) làm việc tại một tổ chức giám sát quyền riêng tư kỹ thuật số, đã hoàn thành chương trình giải độc kỹ thuật số vào tháng 1. Giờ đây, cô có thể tìm đường trong khu phố mà không cần dựa vào Google Maps, đã xóa Instagram và thành lập nhóm giải độc kỹ thuật số của riêng mình.
“Tôi nhìn nhận mọi việc một cách lạc quan, và tôi cảm thấy chúng ta thực sự đang ở giai đoạn đầu của một điều gì đó”, cô chia sẻ.
Các nhà khoa học từ lâu đã gióng lên hồi chuông cảnh báo rằng nghiện điện thoại di động có liên quan việc giảm khả năng tập trung, các vấn đề về giấc ngủ và lo lắng.
Trong một phán quyết mang tính bước ngoặt vào cuối tháng 3, một tòa án ở bang California (Mỹ) phán quyết rằng Instagram và YouTube phải chịu trách nhiệm về bản chất gây nghiện của các nền tảng này.
Ngày càng nhiều người trẻ Mỹ cuối cùng cũng nhận ra điều này. Theo một cuộc khảo sát của YouGov được thực hiện năm ngoái, hơn 2/3 số người từ 18 đến 29 tuổi muốn giảm thời gian sử dụng màn hình. YouGov là công ty nghiên cứu thị trường và phân tích dữ liệu có trụ sở tại Anh.
Hiện đã có những công cụ mới để hỗ trợ như ứng dụng cai nghiện kỹ thuật số, thiết bị chặn cuộc gọi trên điện thoại và các nhóm. Trong các trường đại học, việc kiêng sử dụng mạng xã hội kéo dài nhiều tuần đã trở nên phổ biến và những buổi tối không dùng màn hình cùng bạn bè đã trở thành một trào lưu ở các thành phố lớn.
Việc không sử dụng điện thoại thông minh dù chỉ trong vài tuần cũng dẫn đến “sức khỏe tốt hơn và khả năng tập trung được cải thiện”, theo ông Kostadin Kushlev, một nhà nghiên cứu tâm lý học tại Đại học Georgetown.
Các nghiên cứu sơ bộ cho thấy những tác động tích cực này vẫn duy trì theo thời gian, ông nói thêm.
Anh Josh Morin, một trong những người tổ chức chương trình “giải độc kỹ thuật số” ở Washington D.C., cho rằng chỉ đơn giản bỏ điện thoại là chưa đủ và cần một giải pháp thay thế hấp dẫn.
Chương trình này bao gồm một buổi thảo luận hằng tuần dành cho người tham gia, được tổ chức tại một quán karaoke ở thủ đô Mỹ. “Để thực sự phá vỡ thói quen đó, bạn phải cung cấp một cuộc sống cộng đồng, xã hội phong phú”, anh Morin nói.
Hezbollah hôm 21/4 thông báo đã phóng rocket và triển khai máy bay không người lái (UAV) tấn công một vị trí ở miền bắc Israel, nơi bị nghi là điểm khởi phát đợt pháo kích nhằm vào thị trấn ở miền nam Lebanon.
Nhóm vũ trang Lebanon khẳng định hành động được thực hiện "để bảo vệ đất nước và người dân", đồng thời đáp trả "những vi phạm rõ ràng" của Israel đối với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Theo AFP, đây là lần đầu Hezbollah tuyên bố tập kích lãnh thổ Israel kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 17/4.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cùng ngày xác nhận Hezbollah đã phóng nhiều rocket nhằm vào binh sĩ nước này, nhưng mô tả mục tiêu nằm ở miền nam Lebanon. Một UAV bay từ Lebanon đã bị đánh chặn trước khi xâm nhập không phận Israel. IDF thêm rằng các lực lượng nước này đã tập kích đáp trả vào trận địa rocket của Hezbollah.
Theo hãng thông tấn quốc gia Lebanon NNA, pháo binh Israel đã bắn vào nhiều khu vực ở miền nam nước này trong ngày 21/4, phá hủy nhà cửa và cơ sở hạ tầng tại một số ngôi làng gần biên giới. Một thị trấn cũng trúng đòn không kích hôm 20/4, khiến làm 6 người bị thương
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Xung đột đã khiến gần 2.300 người ở Lebanon thiệt mạng và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực từ hôm 17/4, vài ngày sau cuộc gặp cấp cao đầu tiên của đại diện hai nước sau nhiều thập kỷ.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz hôm 20/4 cảnh báo IDF sẵn sàng sử dụng "toàn bộ lực lượng" nếu binh sĩ bị đe dọa. Hezbollah cáo buộc Israel đã hơn 200 lần vi phạm lệnh ngừng bắn kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực.
Trong một tuyên bố ngày 21.4, NATO nhấn mạnh "cam kết mạnh mẽ" đối với việc thực hiện đầy đủ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đồng thời cáo buộc Nga vi phạm các thỏa thuận kiểm soát vũ khí và đưa ra những phát ngôn hạt nhân "thiếu trách nhiệm". NATO cũng cho rằng Trung Quốc đang mở rộng nhanh kho vũ khí hạt nhân nhưng thiếu minh bạch.
Tuyên bố được đưa ra trước thềm hội nghị rà soát NPT tại Liên Hiệp Quốc ở New York (Mỹ) vào tuần tới, trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu gia tăng bất ổn. Hội nghị được kỳ vọng thúc đẩy minh bạch và giảm rủi ro hạt nhân, dù hai kỳ họp gần nhất không đạt đồng thuận, theo Reuters.
Trợ lý Tổng thư ký NATO Boris Ruge cho rằng việc Nga sử dụng tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân trong xung đột Ukraine là dấu hiệu "phát tín hiệu hạt nhân" đáng lo ngại, đồng thời nhấn mạnh Moscow đã rút khỏi nhiều cơ chế kiểm soát vũ khí.
Phía Nga hồi tháng 2 khẳng định vẫn là một cường quốc hạt nhân "có trách nhiệm" sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực, đồng thời chỉ trích kế hoạch mở rộng năng lực hạt nhân của Pháp là "gây bất ổn nghiêm trọng". NATO bác bỏ, cho rằng đây là phản ứng "hợp lý và minh bạch" trước các mối đe dọa hiện nay.
Ông Ruge bảo vệ động thái của Pháp, gọi đó là "phản ứng có chừng mực, hợp lý và minh bạch trước những mối đe dọa mà chúng ta đang phải đối mặt". "Chúng tôi là một liên minh phòng thủ. Chúng tôi không phô trương vũ khí hạt nhân. Chúng tôi không tham gia vào những lời lẽ hạt nhân thiếu trách nhiệm, điều mà chúng ta thường xuyên nghe thấy từ Tổng thống Nga Vladimir Putin", ông nói.
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 bác bỏ cáo buộc và khẳng định: "Chúng tôi luôn duy trì sức mạnh hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và sẽ không bao giờ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân".
Trong báo cáo quốc gia về việc thực hiện NPT được Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố ngày 20.4, Bắc Kinh đã kêu gọi Mỹ thể hiện "sự chân thành" trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran, đồng thời cảnh báo về các cuộc thảo luận của Nhật Bản về việc sở hữu vũ khí hạt nhân, theo tờ South China Morning Post.
Báo cáo cũng bác bỏ đề xuất đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân 3 bên Trung - Mỹ - Nga, cho rằng những đề xuất đó là "không công bằng, vô lý và không khả thi". Trung Quốc cho rằng các nước sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần tiếp tục cắt giảm đáng kể.
Theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, Nga hiện sở hữu khoảng 4.400 đầu đạn hạt nhân, Mỹ có 3.700 và Trung Quốc có khoảng 620, Pháp có khoảng 290 và Anh có khoảng 225 đầu đạn.
Trong video do kênh truyền hình Al Jazeera công bố hôm 10/4, các mặt ăng-ten cùng tòa nhà bên dưới radar cảnh giới AN/FPS-132 đã bị thủng và cháy xém tại nhiều vị trí, mảnh vỡ nằm rải rác xung quanh. Cơ sở này cũng chìm trong bóng tối, dường như do bị cắt điện.
Đây là lần đầu tiên xuất hiện hình ảnh cận cảnh về thiệt hại của tổ hợp radar này kể từ khi nó hứng đòn tập kích của Iran trong giai đoạn đầu xung đột. "Mức độ tổn thất dường như nghiêm trọng hơn so với những gì quan sát được qua ảnh vệ tinh", Egypt's Intel Observer, tài khoản mạng xã hội X chuyên phân tích thông tin nguồn mở về chiến sự Trung Đông, nhận định.
AN/FPS-132 là radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), thường được bố trí 2-3 mặt ăng-ten thu phát. Thiết kế này cho phép loại bỏ cơ cấu quay của radar thông thường. Mỗi mặt radar sẽ quản lý một khu vực không phận riêng với góc phương vị 120 độ, cung cấp tổng góc nhìn 240-360 độ.
Radar AN/FPS-132 có tầm theo dõi tối đa 4.800 km, được ví như "mắt thần" chuyên cảnh báo sớm về những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Mỹ đang vận hành tổng cộng 5 hệ thống, chủ yếu để phát hiện tên lửa đạn đạo xuyên lục địa phóng từ Nga, hoặc tên lửa đạn đạo khai hỏa từ tàu ngầm ở Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, có quỹ đạo hướng về lãnh thổ Mỹ.
Bộ Ngoại giao Mỹ hồi năm 2013 duyệt thương vụ trị giá 1,1 tỷ USD, tương đương hơn 2,1 tỷ USD hiện nay, để bán một tổ hợp AN/FPS-132 cho Qatar, kèm theo phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật. Hệ thống này được đặt ở miền bắc Qatar, cách thủ đô Doha khoảng 55 km, có khả năng phát hiện tên lửa phóng từ lãnh thổ Iran và Yemen.
Một số chuyên gia quân sự nhận định tổ hợp thuộc biên chế quân đội Qatar, nhưng do lực lượng Mỹ đồn trú chịu trách nhiệm vận hành. Trang phân tích chiến sự Clash Report cho rằng đây là một phần trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Mỹ nhằm bảo vệ các căn cứ đồn trú ở Trung Đông trước mối đe dọa từ Iran và những nhóm vũ trang ủy nhiệm như Houthi.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 28/2 thông báo đã phá hủy "tổ hợp radar AN/FPS-132 đặt tại một căn cứ của Mỹ ở Qatar". Ảnh vệ tinh thương mại do công ty Planet Labs chụp sau đó vài ngày cho thấy dấu vết hư hại trên mặt radar, kèm theo vệt nước tràn trong nỗ lực chữa cháy.
