Ngày 19-4, lực lượng Mỹ nổ súng và bắt giữ tàu chở hàng M/V Touska của Iran tại Vịnh Oman vì tàu này cố vượt lệnh phong tỏa mà Washington đang áp đặt quanh các cảng Iran. Đáng chú ý, tàu Touska gần đây đã ghé nhiều cảng Trung Quốc và bị nghi vận chuyển hàng hóa lưỡng dụng.
Mỹ vẫn đang giữ tàu Touska để kiểm tra lô hàng. Các nguồn tin an ninh hàng hải nói với Hãng tin Reuters rằng lô hàng này nhiều khả năng mang tính “lưỡng dụng” – tức có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự – sau hành trình xuất phát từ châu Á.
Dữ liệu hàng hải cho thấy tàu Touska đã nhiều lần cập cảng Chu Hải, miền nam Trung Quốc, trước khi đi qua Đông Nam Á rồi hướng về Iran. Các nhà phân tích nhận định đây là một phần trong lộ trình giúp Iran duy trì dòng chảy thương mại bất chấp sức ép từ Mỹ.
Theo một quan chức Mỹ chia sẻ với Fox News, tàu Touska lần gần nhất cập cảng Klang (Malaysia) vào ngày 12-4, sau đó trên đường tới cảng Bandar Abbas của Iran thì bị lực lượng Mỹ chặn lại tại Vịnh Oman, ngay bên ngoài eo biển Hormuz, vào ngày 19-4.
Các nhà phân tích nhận định việc tàu vẫn cố di chuyển trong lúc Hải quân Mỹ gia tăng hiện diện trong khu vực cho thấy hàng hóa trên tàu có thể mang tính ưu tiên cao.
“Con tàu đã cố vượt vòng phong tỏa – dường như là hành động đặc biệt ngu ngốc. Điều đó cho thấy trên tàu có thể có thứ gì đó Iran thật sự đang cần” – ông Ray Powell, Giám đốc sáng kiến minh bạch hàng hải SeaLight, nói với Fox News.
Ông Powell lưu ý tuyến đường của tàu qua Malaysia là điều đáng chú ý.
Theo ông, vùng biển gần eo biển Singapore vốn “nổi tiếng về việc chuyển hàng giữa các tàu” do thực thi pháp luật tương đối lỏng lẻo – chiến thuật này khiến việc truy vết hàng hóa trở nên khó khăn hơn.
Ông cũng cho rằng các điểm dừng tại Trung Quốc đặt ra câu hỏi về nguồn gốc lô hàng, dù chưa rõ cụ thể tàu chở gì.
Ngày 20-4, Trung Quốc lên tiếng chỉ trích vụ chặn bắt. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) nói Bắc Kinh quan ngại về việc Mỹ “chặn bắt bằng vũ lực” tàu chở hàng Iran.
“Tình hình tại eo biển Hormuz hiện nhạy cảm và phức tạp” – ông Quách nói tại họp báo, đồng thời nhấn mạnh các bên cần tránh làm leo thang căng thẳng và “tạo điều kiện cần thiết để hoạt động lưu thông bình thường qua eo biển được nối lại”.
Về diễn biến vụ chặn bắt, CENTCOM cáo buộc thủy thủ đoàn tàu Touska “không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ”.
Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã bắn nhiều phát từ pháo MK 45 vào khoang máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy của tàu Touska, trước khi lính thủy đánh bộ Mỹ lên boong kiểm soát tàu.
Tehran xác nhận tàu bị chặn bắt khi đang trên hành trình từ Trung Quốc tới Iran, đồng thời gọi hành động của Mỹ là “cướp biển có vũ trang”.
AFP hôm 20.4 dẫn cảnh báo của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) cho biết nguy cơ xảy ra một trận động đất mới, cực lớn, đang ở mức cao hơn so với bình thường ở khu vực miền bắc nước này.
Còn theo Đài NHK, xác suất xảy ra một trận "siêu động đất" đã gia tăng dọc theo hai rãnh biển sâu ở Thái Bình Dương. Cảnh báo mới nhất đã được kích hoạt tại 182 thành phố và thị trấn, kéo dài từ Hokkaido đến Chiba.
Cảnh báo trên được đưa ra chỉ vài giờ sau khi một trận động đất mạnh 7,7 độ Richter ập đến, làm rung chuyển các tòa nhà cao tầng tại Tokyo dù thành phố cách tâm chấn hàng trăm km.
JMA ghi nhận động đất xảy ra vào lúc 16 giờ 53 (giờ địa phương, tức 14 giờ 53 cùng ngày theo giờ Việt Nam) ở độ sâu 19 km thuộc vùng biển Thái Bình Dương ngoài khơi tỉnh Iwate, miền Bắc Nhật Bản.
Trận động đất ban đầu được ước tính ở mức 7,4 độ Richter, sau đó được điều chỉnh lên 7,5 độ Richter và tiếp tục nâng lên 7,7 độ Richter. Cảnh báo sóng thần lên đến 3 m cũng được đưa ra.
Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara đã mở cuộc họp báo thông tin về động đất. Theo ông, hiện chưa thu được báo cáo về những trường hợp xảy ra thương tích nghiêm trọng hoặc thiệt hại lớn từ các địa phương.
Trong một cuộc họp báo khác, một quan chức Văn phòng Nội các cảnh báo dù vẫn chưa thể chắc chắn liệu sẽ có thêm một trận động đất lớn khác xảy ra hay không, chính phủ nước này đề nghị người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa thiên tai, dựa trên nguyên tắc mỗi cá nhân phải tự chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn cho chính mình.
Tính đến 18 giờ 45 chiều tối nay (giờ địa phương), giới hữu trách cho biết đã có 171.957 người dân tại các tỉnh Hokkaido, Aomori, Iwate, Miyagi và Fukushima được lệnh sơ tán.
Ngay sau khi xảy ra động đất 7,7 độ Richter, chính phủ nhanh chóng thành lập lực lượng đặc nhiệm trực thuộc trung tâm quản lý khủng hoảng của Văn phòng Thủ tướng để ứng phó tình hình.
Thỏa thuận đóng 3 tàu hộ vệ lớp Mogami được Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles và Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro công bố tại Melbourne, theo Hãng tin Kyodo News. Ba chiếc tàu chiến này sẽ được đóng tại Nhật Bản.
Tại cuộc họp báo chung trên tàu khu trục lớp Mogami Kumano sau cuộc đàm phán, ông Marles cho hay chiếc đầu tiên dự kiến sẽ được bàn giao cho Úc vào tháng 12.2029.
Chính phủ Úc, được Nhật Bản xem là đối tác quan trọng trong việc duy trì ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cho hay sẽ đầu tư tới 20 AUD (14,4 tỉ USD) trong 10 năm để phát triển hạm đội mới.
Hai bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và Úc cũng đã ký một văn bản cam kết phối hợp chặt chẽ để đảm bảo dự án tiến triển một cách suôn sẻ.
Kyodo News dẫn một số nguồn thạo tin tiết lộ rằng các hợp đồng đã được ký kết giữa chính phủ Úc và các công ty, trong đó có Mitsubishi Heavy Industries Ltd. Công ty này đóng các tàu lớp Mogami.
Bộ trưởng Koizumi nhấn mạnh dự án đóng tàu chiến cho Úc sẽ "tăng cường đáng kể khả năng tương tác và mang lại lợi ích rộng lớn, bao gồm cải thiện khả năng đóng tàu cũng như bảo trì và duy trì hoạt động".
Bộ trưởng Marles cũng nhấn mạnh dự án này sẽ "mang lại rất nhiều cơ hội cho Úc và sự phát triển của ngành công nghiệp quốc phòng trong nước".
Chính phủ Úc lưu ý trong một thông cáo báo chí rằng tàu hộ vệ lớp Mogami được nâng cấp có tầm hoạt động lên đến 18.500 km và hệ thống phóng thẳng đứng có 32 ống phóng.
Loại tàu này sẽ được trang bị tên lửa đất đối không và chống hạm, có khả năng vận hành trực thăng chiến đấu trên biển MH-60R Seahawk, với thủy thủ đoàn gồm 92 người.
Trong cuộc gặp gỡ báo chí tại Nhà Trắng ngày 13/4, một phóng viên nêu việc Giám mục Robert Barron ở Minnesota đã bình luận rằng Tổng thống Trump "nợ Giáo hoàng Leo một lời xin lỗi". Phóng viên này đặt câu hỏi liệu ông Trump có xin lỗi Giáo hoàng hay không.
"Không, tôi sẽ không làm vậy, vì Giáo hoàng Leo đã nói những điều sai lầm. Ông ấy phản đối kịch liệt những gì tôi đang làm đối với Iran trong khi chúng ta không thể để một Iran có hạt nhân. Giáo hoàng Leo sẽ không hài lòng với kết quả cuối cùng đâu", Tổng thống Mỹ trả lời.
"Tôi nghĩ ông ấy rất yếu kém về vấn đề tội phạm và những thứ khác, nên tôi sẽ không xin lỗi", Tổng thống cho biết thêm. "Ông ấy lên tiếng trước và tôi chỉ đáp lại Giáo hoàng mà thôi".
Trong lễ cầu nguyện buổi tối tại Vương cung thánh đường Thánh Peter hôm 12/4, cùng ngày Mỹ và Iran bắt đầu đàm phán trực tiếp tại Pakistan, Giáo hoàng Leo XIV cho rằng "đã quá đủ với thói sùng bái cái tôi và tiền bạc, đã quá đủ với sự phô trương quyền lực, đã quá đủ với chiến tranh". Ông đề nghị các lãnh đạo dừng các quyết định tấn công lẫn nhau để ngồi vào bàn đàm phán hòa bình.
Trước đó, Giáo hoàng Leo XIV đã thường xuyên chỉ trích cuộc chiến Iran và kêu gọi chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump tối 12/4 tung ra những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào Giáo hoàng Leo XIV, cho rằng ông "yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại".
Ông Trump nói Giáo hoàng Leo XIV "không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA)", dù ông là người Mỹ. "Tôi không muốn một Giáo hoàng nghĩ rằng Iran có thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Tôi không muốn một Giáo hoàng cho rằng thật tệ khi Mỹ tấn công Venezuela, đất nước đã chuyển lượng lớn ma túy vào Mỹ", Tổng thống viết.
Ngày 13/4, Giáo hoàng trả lời các phóng viên rằng thông điệp kêu gọi hòa bình và hòa giải của Vatican bắt nguồn từ Phúc âm và ông "không e sợ chính quyền Trump".
Giáo hoàng cho hay ông không công kích trực tiếp vào Tổng thống Trump hay bất kỳ ai khác thông qua lời kêu gọi hòa bình chung của mình cũng như những chỉ trích về cuộc chiến tại Iran và các cuộc xung đột khác trên thế giới.
"Tôi sẽ tiếp tục lên tiếng mạnh mẽ chống lại chiến tranh, nỗ lực thúc đẩy hòa bình, đối thoại và chủ nghĩa đa phương giữa các quốc gia để tìm ra giải pháp cho những vấn đề", ông nói.
