Sáng 18.4, trong buổi họp mặt truyền thống do Ban liên lạc cựu tù chính trị Trại 1 – 6B Côn Đảo tại TP.HCM tổ chức nhân kỷ niệm 51 năm ngày thống nhất đất nước và giải phóng Côn Đảo; 55 năm Đảng bộ Lưu Chí Hiếu – Côn Đảo và 45 năm thành lập Ban liên lạc cựu tù chính trị Côn Đảo (Trại 1 – 6B Côn Đảo), họ gặp nhau, cười nói rôm rả, những cái ôm thắm tình đồng đội và thanh xuân bất khuất vì thế không cần gợi nhắc cũng ùa về như một mạch chảy xuyên thấu thời gian.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, đến nay, những người cựu tù chính trị Trại 1 – 6B Côn Đảo vẫn luôn gắn bó với nhau, không chỉ để hoài niệm, tưởng nhớ quá khứ hào hùng mà còn để cùng nhau làm những điều có ý nghĩa, góp phần nhỏ bé của mình tiếp tục phục vụ nhân dân, đất nước và tiếp lửa cho thế hệ trẻ hôm nay.
Nói về quá trình thành lập Ban liên lạc, ông Võ Ái Dân, thành viên của Ban liên lạc, người có gần 11 năm ở “địa ngục trần gian Côn Đảo”, ngược dòng ký ức kể: “Trại 1 (Trại tù câu lưu Côn Đảo) có 2 thời kỳ. Đầu tiên là Trại 1 chống ly khai của hơn 2.000 chiến sĩ cách mạng bảo vệ khí tiết cách mạng, địch khủng bố dã man và đã hy sinh 400 người. Tiếp đến là trại chống chào cờ”.
Cũng theo ông Dân, sau khi chế độ Ngô Đình Diệm đổ, anh em Trại 1 và 2 trước đây đã vùng lên, cùng với các lực lượng chống địch. Tháng 6.1964, Trại 1 nổ ra cuộc tuyệt thực 22 ngày, hy sinh 5 người, sau đó bị địch đày xuống chuồng cọp hơn 5 năm. Đến ngày 25.12.1969, địch chuyển tất cả về lại Trại 1 để giam phụ nữ tại chuồng cọp. Hai năm ở Trại 1, tổ chức được củng cố, lực lượng được bổ sung, giành được quyền dân sinh, dân chủ và đã nổ ra tuyệt thực 14 ngày thắng lợi.
Ông Dân kể, trước uy thế của Trại 1 ngày càng cao, địch chủ trương chuyển trại 1 chống chào cờ về nơi xa thị trấn Côn Đảo. Ngày 15.12.1971, địch chuyển tất cả về giam giữ chung tại Trại 6 khu B nên gọi là Trại 1 – 6B. Nhờ có sự lãnh đạo của Đảng bộ Lưu Chí Hiếu (thành lập ngày 3.2.1972), phong trào đấu tranh ngày càng mạnh, đạt nhiều thắng lợi to lớn về dân sinh, dân chủ, đã biến nơi đây thành một lõm “giải phóng” trước mắt quân thù trong “địa ngục trần gian Côn Đảo”. Cũng chính lực lượng của Trại 1 – 6B là nòng cốt cùng với các trại khác giải phóng Côn Đảo 3 ngày trước khi lực lượng hải quân cách mạng ra đến.
Sau ngày thống nhất đất nước, các cựu tù ở Trại 1 – 6B trở về với cuộc sống đời thường. Với mối thâm tình chiến đấu nhiều năm trên Côn Đảo, nhiều anh em tha thiết tiếp tục gắn bó để tương trợ, phát huy truyền thống cách mạng dù ở khắp các tỉnh thành trên cả nước. Chính vì thế, Ban liên lạc cựu tù chính trị Trại 1 – 6B Côn Đảo đã được thành lập.
Trong lúc trò chuyện cùng ông Nguyễn Trường Cổn (cựu tù chính trị Côn Đảo; nay ngụ tại Q.Gò Vấp (cũ), TP.HCM), tôi hỏi: “Ký ức nào cũng khó quên, nhưng đâu là điều khiến chú nhớ nhất?”. Ông Cổn nói người trong cuộc thì không bao giờ quên được chốn địa ngục trần gian ấy và khẳng định: “Chuồng cọp là điều kinh hoàng và khó quên nhất. Vì làm sao quên được, suốt 4 năm trời, chân phải sống cùng cái còng, chịu đủ mọi hình thức khổ ải ở chốn lao tù”.
Dù ở Quy Nhơn (Bình Định cũ), ông Huỳnh Hùng Đước (cựu tù chính trị Côn Đảo) vẫn lặn lội vào TP.HCM để gặp lại những đồng đội cũ. Tại buổi gặp mặt, ông Đước xúc động nói: “Gặp lại nhau, gợi tôi nhớ về một thời trai trẻ, về những ký ức gian khổ không bao giờ quên trong chốn lao tù. Nói thật, giờ đến trong mơ những ký ức ấy vẫn hiện về”.
Rồi ông Đước kể: “Tôi nhớ mãi những bữa cơm tù. Mâm cơm tập thể cho khoảng 10 người ăn mà chỉ có cá khô mục. Thời đó trai trẻ mười tám đôi mươi, ăn như vậy sao mà có sức khỏe cho được”.
Thời gian có trôi qua bao lâu chăng nữa, gặp lại nhau, các cựu tù dù nhiều người tuổi đã trên dưới 90 đều khẳng định: “Nguyện cố gắng hết sức mình trong khoảng thời gian ít ỏi còn lại cống hiến cho việc chung của đất nước, dù rất khiêm tốn, nhỏ bé”. Chính tinh thần bất khuất, trường tồn bất chấp thời gian ấy đã truyền rất nhiều động lực cho thế hệ trẻ hôm nay.
Khi nghe ông Đước chia sẻ, ở dưới sân khấu chị Huỳnh Thị Ý Nhi cũng xúc động theo. Chị Nhi là con gái của ông Đước, vì sức khỏe ba không tốt nên chị cùng cậu con trai học lớp 5 đi theo để tiện chăm sóc.
Đây đã là lần thứ 2 chị Nhi được theo ba gặp lại những đồng đội cũ một thời cùng vào sinh ra tử ở chốn lao tù. Lần nào chị cũng rất xúc động và tự hào về những gì mà ba và các đồng đội đã cống hiến cho Tổ quốc.
“Ba mình là cựu tù chính trị và mẹ cũng vậy. Từ nhỏ, những câu chuyện về chốn địa ngục trần gian Côn Đảo mình đã được nghe ba mẹ kể rất nhiều. Những năm tháng tuổi thơ của mình, mỗi đêm mẹ đều gặp ác mộng về những đòn tra tấn dã man như dùng búa đóng xuống đầu mà mẹ từng chịu đựng, đã trở thành nỗi ám ảnh lớn với mình”, chị Nhi kể.
Cũng theo chị Nhi, chính những điều đó đã khiến chị càng thêm tự hào, bội phục tinh thần bất khuất của thế hệ đi trước: không xem chuyện mình đã cống hiến là anh hùng, mà đó như điều hiển nhiên của mỗi người con nước Việt trước vận mệnh của đất nước.
Cũng là con gái của cựu tù chính trị Côn Đảo, nhưng chị Lê Thị Minh Tiến (công tác tại Ủy ban MTTQ VN tỉnh Đắk Lắk) thay mặt ba đến buổi gặp mặt, thay ba ôn lại những kỷ niệm cũ cùng đồng đội. Ba chị là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Quyết Chiến, đã qua đời vào năm 1993.
Tại buổi gặp mặt, mắt chị Tiến cứ ngấn lệ vì xúc động. Những câu chuyện mà các bác, các chú kể lại ngày hôm nay cũng chính là thanh xuân anh dũng mà ba chị đã trải qua.
“Ba mình bị bắt khi mới 18 tuổi và bị giam ở Côn Đảo suốt 20 năm. Cả thanh xuân của ba là những tháng ngày khổ ải ở chốn lao tù nhưng bất khuất. Những ngày tháng đấu tranh trong tù, các khẩu hiệu “quyết tiến, quyết chiến, quyết thắng” đã đi sâu vào tiềm thức, nên ba từng nói nếu sau này được trở về, lập gia đình và có con sẽ đặt tên con là Quyết Thắng, Quyết Tiến. Chính vì thế, anh trai mình tên là Quyết Thắng, còn mình do là con gái nên không đặt Quyết Tiến mà đổi thành Minh Tiến cho nữ tính hơn chút”, chị Tiến kể.
Mẹ chị Tiến cũng tham gia kháng chiến. Theo lời kể của chị Tiến, trước khi ba chị bị bắt, ba mẹ đã hứa hôn. Mãi 20 năm sau, khi từ chốn lao tù trở về, câu chuyện tình yêu dang dở ấy mới được viết tiếp.
“Gặp lại đồng đội của ba, mình thấy rất ấm lòng vì các bác vẫn khỏe mạnh, vẫn còn có thể gặp nhau hằng năm. Nhưng mình cũng rất nhớ ba…”, chị Tiến chia sẻ, nước mắt lại chực trào.
Vẫn còn nhiều trăn trở cho những đồng đội, chiến sĩ đã hy sinh, nằm lại ở chốn “địa ngục trần gian” nhưng chưa tìm kiếm được hài cốt; cũng như những di tích gắn liền với các dấu mốc lịch sử đấu tranh ở Côn Đảo nhiều thông tin chưa được xác thực, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trung tướng Châu Văn Mẫn cho biết sắp tới Ban liên lạc tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm tư liệu chứng minh, góp phần làm sáng tỏ các di tích và kiến nghị với Thành ủy, các ngành chức năng. Đây cũng là một trong những tâm huyết của các cựu tù chính trị Côn Đảo để tiếp tục truyền thống cách mạng, tưởng nhớ đồng đội, tri ân liệt sĩ.
Trung sĩ Lê Kiên (27 tuổi, quê xã Vĩnh Tường, TP.Cần Thơ) hiện công tác tại Trại tạm giam số 3 Công an TP.Cần Thơ. Anh được nhiều người biết đến là một người chiến sĩ trẻ rất giỏi võ jujitsu.
Từ nhỏ, Kiên thích tập võ nên thử tìm hiểu nhiều môn như: karate, taekwondo, judo. Tuy nhiên, sau cùng anh đam mê nhất với jujitsu bởi môn võ này chú trọng những kỹ thuật thiên về khống chế, kiểm soát đối phương, thay vì các kỹ thuật như đòn đấm, đá, chỏ, gối. Đây là môn võ xuất xứ từ Brazil. Lực lượng cảnh sát, quân đội một số nước còn lấy làm giáo án bắt buộc trong chương trình huấn luyện.
Thấy hấp dẫn, khi là sinh viên năm 2, Kiên tìm kiếm các câu lạc bộ dạy môn võ jujitsu nhưng không có. Lúc đó, anh chịu khó tự tập luyện cùng một nhóm bạn, thuê huấn luyện viên từ TP.HCM xuống dạy mỗi tháng. Phải chờ một thời gian khá lâu thì mới có chỗ tập đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị. Với sự khổ luyện, đến năm 2021 Kiên đoạt huy chương bạc giải vô địch quốc gia, mở đầu cho chuỗi thành tích sau này.
Kiên có 2 bằng cử nhân triết học và luật tại Đại học Cần Thơ. Ra trường, Kiên có ngay việc làm yêu thích, thu nhập ổn định. Tuy nhiên, với mong muốn phục vụ Tổ quốc, tháng 2.2024, anh tình nguyện nhập ngũ. Hồ sơ của Kiên được địa phương xem xét cho tham gia nghĩa vụ công an nhân dân tại Công an tỉnh Hậu Giang (cũ).
Kiên cho biết việc anh thi đấu thể thao được các cấp chỉ huy tạo nhiều thuận lợi về thời gian tập luyện và điều kiện thi đấu. Năm đầu nhập ngũ, anh đã được điều động ra Trung tâm huấn luyện và thi đấu thể thao công an nhân dân. "Tại đây, sự hướng dẫn tận tình của các cán bộ, huấn luyện viên và các vận động viên giàu kinh nghiệm đã hỗ trợ cho tôi rất nhiều để phát triển chuyên môn", Kiên bộc bạch.
Đây chính là một yếu tố quan trọng giúp Kiên giành nhiều thành tích với môn võ jujitsu. Anh đã thi đấu bùng nổ tại Đại hội thể thao cảnh sát và cứu hỏa thế giới năm 2025 diễn ra tại Mỹ. Ở hạng cân dưới 62 kg, Kiên thể hiện phong độ ấn tượng khi giành chiến thắng tuyệt đối ở cả 2 nội dung GI và No GI, mang về 2 tấm huy chương vàng danh giá.
Không lâu sau đó, tại giải vô địch jujitsu Đông Nam Á năm 2025 diễn ra ở Philippines, Kiên tiếp tục mang về 1 huy chương bạc và 1 huy chương đồng cho đoàn VN. Không chỉ tỏa sáng trên thảm đấu, tại đơn vị công tác, Kiên luôn được đồng đội và chỉ huy tin tưởng. Từ một chiến sĩ nghĩa vụ, bằng sự nỗ lực tự thân, anh đã được Công an TP.Cần Thơ xét chuyển sang chế độ chuyên nghiệp vào tháng 2.2026.
Đánh giá về Kiên, trung tá Nguyễn Văn Phương, Trưởng phân trại tạm giam Phụng Hiệp, Trại tạm giam số 3 Công an TP.Cần Thơ, cho biết Kiên là chiến sĩ trẻ có ý chí cầu tiến cao. Dù thường xuyên phải tập trung huấn luyện cường độ cao cho các giải đấu lớn, nhưng khi trở về đơn vị, Kiên luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Kiên sống hòa đồng và sẵn sàng giúp đỡ đồng đội. Sự nỗ lực của Kiên là tấm gương sáng để các đoàn viên, thanh niên trong đơn vị học tập và noi theo.
Sau khi tốt nghiệp ngành công nghệ sinh học Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP.HCM, chị My quyết định trở về địa phương công tác, đảm nhận vai trò công an viên và Ủy viên Ban Chấp hành Xã đoàn Bình Thắng (cũ). Công việc bận rộn, nhưng niềm đam mê làm nông nghiệp sạch đã thôi thúc chị không ngừng tìm tòi, nghiên cứu để lựa chọn hướng khởi nghiệp phù hợp.
Đầu năm 2021, chị My mạnh dạn đầu tư hơn 60 triệu đồng, thuê 80 m2 đất tại ấp Bình Hòa, TT. Bình Đại, H.Bình Đại (cũ) để xây dựng mô hình trồng rau thủy canh nhà màng, với thương hiệu My's Garden. Mô hình thiết kế theo quy trình khép kín, ứng dụng công nghệ tự động hóa ở nhiều khâu. Hệ thống thủy canh hồi lưu, bồn chứa dung dịch dinh dưỡng, máy bơm và giàn tưới phun sương đều vận hành tự động.
Đặc biệt, hệ thống tưới được cài đặt hẹn giờ, cứ 30 phút phun một lần, mỗi lần khoảng 1 phút, giúp cây sinh trưởng ổn định, tiết kiệm nước và giảm đáng kể công lao động. Các máng trồng sử dụng ống nhựa UPVC chuyên dụng, đặt cách mặt đất khoảng 85cm, đảm bảo vệ sinh và thuận tiện chăm sóc.
Toàn bộ quy trình sản xuất không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Hệ thống tưới phun sương tự động giúp tiết kiệm nước, phù hợp với điều kiện hạn mặn, góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Sau hơn 2 năm triển khai, mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Tháng 4.2023, Trà My đầu tư thêm 50 m2 tại Trường THCS xã Bình Thắng, nâng tổng diện tích canh tác lên khoảng 130 m2. Hiện nay, vườn rau trồng đa dạng các loại rau xanh giàu dinh dưỡng như cải kale, cải bó xôi, cải bẹ xanh, cải bẹ dún, cải ngọt, cải thìa, xà lách…
Mỗi tuần, vườn thu hoạch một đợt, cung cấp ra thị trường hơn 25 kg rau sạch, giá bán ổn định từ 45.000 - 55.000 đồng/kg. Phần lớn sản phẩm được khách hàng đặt mua trước, đảm bảo đầu ra ổn định. Nhờ đó, trung bình mỗi năm, chị My thu nhập khoảng 100 triệu đồng.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị My còn tích cực lan tỏa mô hình đến cộng đồng. Chị cung cấp cây giống, đất sạch và chuyển giao kỹ thuật trồng rau thủy canh cho nhiều cá nhân, đơn vị, đặc biệt là các trường mầm non và tiểu học trên địa bàn. Mô hình "Vườn rau thủy canh" của chị My được địa phương đánh giá là mô hình khởi nghiệp xanh tiêu biểu của thanh niên, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường.
Tháng 7.2023, chị phối hợp với Xã đoàn Bình Thắng (cũ) thành lập Tổ hợp tác thanh niên cung cấp đất và rau sạch, tạo môi trường liên kết, hỗ trợ đoàn viên, thanh niên về vốn, kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong giới trẻ.
Bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, chị còn là đoàn viên năng động, tích cực tham gia các phong trào như hiến máu tình nguyện, xây dựng mô hình "Cơ quan xanh, sạch, năng động", "Vườn ươm thanh niên"…
Với những nỗ lực trong lao động, sản xuất và đóng góp cho cộng đồng, năm 2024, chị My được Tỉnh đoàn Bến Tre (cũ) vinh danh là "Thanh niên khởi nghiệp, sản xuất giỏi tiêu biểu".
Khám phá workshop thủ công TP.HCM, nơi mà những người yêu thích nghệ thuật sẵn sàng dành hàng giờ để tạo ra những tác phẩm độc đáo. Tại đây, họ không ngại dấn thân vào bùn đất và tỉ mỉ đục đẽo từng thớ gỗ, chỉ để tìm kiếm sự tĩnh lặng trong tâm hồn.
Cuối tuần, tiệm gốm Thanh Xuân ở P.Đông Hòa (TP.HCM) trở thành "trạm dừng chân" của nhiều bạn trẻ thích làm đồ thủ công từ đất sét. Đến workshop thủ công này, bạn trẻ được nhân viên hướng dẫn các bước làm gốm cơ bản, như tạo hình sản phẩm, trang trí hoa văn… trong khoảng thời gian từ 2 - 4 giờ tùy từng sản phẩm. Sau đó, các sản phẩm thô do khách tạo ra được tráng men và xử lý nhiệt để hoàn chỉnh, đưa vào sử dụng.
Lần đầu đến trải nghiệm, Đoàn Thị Thanh Thảo, sinh viên Trường ĐH Nông Lâm, đã làm xong một cái chén hoa văn con mèo ngộ nghĩnh sau hơn 4 giờ. "Mình thấy làm gốm rất vui, giúp giảm bớt căng thẳng, vì hầu như trong tuần mình chỉ học hoặc đi làm rồi về nhà. Mình thấy loại hình giải trí này rất hay, giúp mình có thêm lựa chọn sau giờ học và làm việc căng thẳng", Thanh Thảo chia sẻ.
Hà Thị Anh Đào (20 tuổi, ở P.Dĩ An, TP.HCM) cho biết: "Em thấy làm gốm không dễ, đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo tay và cả trí sáng tạo. Sau nhiều lần đến tiệm gốm trải nghiệm, em đã học nhiều kỹ năng làm gốm và có được một số sản phẩm làm kỷ niệm".
Chia sẻ về ý tưởng workshop làm gốm này, chị Lê Thị Thiên Vân (36 tuổi, chủ tiệm gốm Thanh Xuân) cho biết: "Với người trưởng thành, việc chạm tay vào đất sét mát lạnh và tập trung vào cách làm sao để nặn những món đồ mà mình mong muốn là cách để tạm gác lại những áp lực "cơm áo gạo tiền", đưa họ trở về với sự tĩnh lặng của nội tâm…".
Ngoài làm gốm, chạm khắc gỗ cũng được nhiều bạn trẻ thích thú khi tự tay đục đẽo phôi gỗ để cho ra những tác phẩm không đụng hàng. Vừa bước vào Củi Lũ Concept (P.Bảy Hiền, TP.HCM), khách đã nghe tiếng chạm khắc gỗ, hòa cùng giai điệu du dương của một bản nhạc không lời.
Trong một góc nhỏ, Nguyễn Lê Anh Thư (24 tuổi, ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) đang sơn màu hoàn thiện bức tranh bằng gỗ của mình. "Em thỉnh thoảng đến đây trải nghiệm chạm khắc gỗ để giải khuây khi gặp căng thẳng trong công việc. Đến nay, em đã có 3 tác phẩm chạm khắc gỗ, dù chưa được đẹp lắm nhưng rất vui vì do mình làm ra. Em sẽ rèn luyện thêm kỹ năng chạm khắc gỗ để có tác phẩm ưng ý tặng cho người thân", Thư chia sẻ.
Thông qua mạng xã hội, Lê Uyên Như (sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM) biết đến Củi Lũ Concept và đưa bạn đến đây trải nghiệm. "Đến đây, em cùng bạn có thể tự tay chạm khắc phôi gỗ thành tác phẩm của riêng bản thân để làm kỷ niệm. Em thấy đây là hình thức có tính giải trí", Như cho biết.
Anh Nguyễn Thanh Dũng (29 tuổi, quản lý Củi Lũ Concept) cho biết workshop chạm khắc gỗ nhằm giúp khách có thêm không gian trải nghiệm loại hình nghệ thuật này và tạm gác những áp lực cuộc sống, công việc để tự tay sáng tạo ra những sản phẩm của riêng mình. Khi đến đây trải nghiệm, nhân viên tư vấn cho khách sử dụng phôi gỗ phù hợp với ý tưởng và được hỗ trợ phác thảo họa tiết trên giấy trước khi chạm khắc.
