Từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2026, tổng cộng 49 kỳ thủ bị xử lý với nhiều mức án khác nhau, từ khiển trách, cấm thi đấu có thời hạn cho đến cấm vĩnh viễn và thậm chí nhận án tù. Chưa bao giờ một môn thể thao trí tuệ truyền thống lại đối diện với cuộc thanh lọc sâu rộng và khốc liệt đến vậy.
Cú sốc lớn nhất nằm ở danh sách những người sa ngã. Từ “Vua cờ tướng” Vương Thiên Nhất, đến các kỳ vương Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng, Uông Dương, rồi Hồng Trí, Tạ Tĩnh, Từ Siêu và gần nhất là Tưởng Xuyên. Họ từng thống trị kỳ đàn suốt gần hai thập kỷ, nhưng đều lần lượt bị phanh phui và xử lý. Trong đó, Thiên Nhất, Duy Đồng, Hâm Hâm và Tưởng Xuyên được ví như “Tứ Đại Thiên Vương” của cờ tướng Trung Quốc hiện đại, biểu tượng cho đỉnh cao chuyên môn.
Trong đợt xử phạt mới nhất ngày 13/4/2026, Tưởng Xuyên, cựu số một quốc gia, vô địch thế giới 2011, bị cấm thi đấu 5 năm. Ba kỳ vương Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu nhận án cấm vĩnh viễn. Trước đó, hai đợt xử lý năm 2024 và 2025 đã “quét” qua 43 kỳ thủ khác, trong đó nhiều người cũng bị treo giò dài hạn hoặc tước danh hiệu. Con số 49 người bị kỷ luật cho thấy quy mô của bê bối mang tính hệ thống, dàn trải.
Các kỳ thủ dàn xếp kết quả thông qua hình thức đưa và nhận hối lộ hơn 10 năm qua. Một số trả tiền để đối thủ buông cờ, nhằm cải thiện thứ bậc, số khác nhận tiền để cố tình thua. Hành vi này diễn ra trong thời gian dài, thậm chí ngay tại các giải đấu danh giá nhất như Giáp Cấp Liên Tái hay vô địch quốc gia. Một đoạn ghi âm bị rò rỉ từ tháng 4/2023, trong đó các kỳ thủ bàn bạc mua bán độ, được xem là quả bom mở đầu cuộc khủng hoảng.
Mục đích mua bán độ của các kỳ thủ cũng nằm ở tiền bạc và danh vọng. Thứ bậc của kỳ thủ gắn trực tiếp với thu nhập từ giải thưởng, quảng cáo, livestream. Một nhà vô địch giải đồng đội quốc gia nhận khoảng 150.000 nhân dân tệ (580 triệu đồng), nhưng khi chia cho cả đội, mỗi người chỉ còn chưa đến 40.000 tệ (150 triệu đồng). Với những kỳ thủ không thuộc nhóm hàng đầu, thu nhập hàng năm thường dưới 100.000 tệ (386 triệu đồng), thậm chí có người chỉ kiếm vài nghìn tệ mỗi tháng tại các CLB địa phương.
Do đó, một vòng luẩn quẩn hình thành. Kỳ thủ cần thứ bậc cao để kiếm tiền, và dùng tiền để mua lại thứ bậc đó. Theo truyền thông Trung Quốc, riêng Vương Thiên Nhất bị cáo buộc chi tới 940.000 tệ (3,6 tỷ đồng) để đảm bảo vị trí số một Trung Quốc.
Việc dàn xếp kết quả đã trở thành luật ngầm trong một bộ phận kỳ thủ. Những giao dịch hậu trường dần được chấp nhận như cách tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Khi đó, công tác giám sát còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công.
Phản ứng từ cộng đồng cờ tướng Trung Quốc cũng cho thấy sự chia rẽ sâu sắc. Tài khoản Old Huang’s View viết trên Baidu: “Khi những ván cờ cũng có thể được định giá, sự thuần khiết của môn cờ nghìn năm đang đối mặt thử thách lớn nhất”.
Sister Wang loves sports thì sốc trước quy mô vụ việc: “49 người phải trả giá, luật ngầm của cờ tướng đã bị phanh phui hoàn toàn”.
Một số ý kiến gay gắt hơn, như tác giả Vương Tội Đại Thiết Phấn trên Zhihu, cho rằng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho cách quản lý. “Không thể nói những kỳ thủ hàng đầu vi phạm suốt hơn 10 năm là những kẻ ngây thơ bị hại”, người này viết. “Dư luận đang có tiêu chuẩn kép, khi thấy thương cảm cho người này và phán xét người kia”.
Tranh cãi xoay quanh vai trò của những người tố cáo, như “Loạn Chiến Vương” Hồng Trí và Đảng Phỉ. Một số chỉ trích họ cũng không trong sạch gì, khi đã bị xử phạt. Tuy nhiên, cũng có ý kiến bảo vệ: “Nếu đòi người tố cáo phải hoàn hảo, sẽ không ai dám lên tiếng”.
Dù còn nhiều tranh luận, phần lớn đều đồng thuận rằng cuộc thanh lọc là cần thiết. Các án phạt không chỉ dừng ở cấp độ cấm thi đấu, còn đi kèm xử lý hình sự. Thiên Nhất bị tuyên án 2 năm 9 tháng tù, hay Hâm Hâm nhận 4 năm 9 tháng.
Hệ quả trước mắt không nhỏ. Sự vắng bóng của hàng loạt ngôi sao khiến các giải đấu giảm sức hút. Một khảo sát cho thấy 62% khán giả cảm thấy giải vô địch quốc gia nhạt hơn khi thiếu các tên tuổi lớn. Những nền tảng livestream từng tăng trưởng mạnh nhờ các kỳ thủ hàng đầu cũng ghi nhận lượng người xem sụt giảm.
Một thế hệ kỳ thủ từng được tôn vinh giờ đồng loạt sụp đổ. Những người như “Ngọc Diện Thần Phật” Tưởng Xuyên từng được xem là hình mẫu về chuyên môn và đạo đức, cũng không đứng ngoài vòng xoáy tội lỗi.
“Chúng tôi từng nghĩ đó là một thế hệ vàng”, một người hâm mộ viết trên Zhihu. “Nhưng giờ nhìn lại, đó là thế hệ đen tối”.
Cơn địa chấn đã xảy ra, để lại những vết nứt sâu trong lòng người hâm mộ. Nhưng với nhiều người, đó cũng là cơ hội để tái thiết. “Cái giá phải trả là rất lớn, nhưng nếu không làm sạch, tương lai của cờ tướng còn đáng lo hơn”, người này viết thêm.
Sau tất cả, câu hỏi lớn vẫn còn đó. Khi những biểu tượng lần lượt sụp đổ, niềm tin vào sự công bằng của bàn cờ liệu có thể được dựng lại?
Tuổi Trẻ Online điểm mặt 5 cái tên sáng giá vừa có màn phô diễn xuất sắc tại giai đoạn 1 Giải bóng chuyền vô địch quốc gia 2026 tại Hà Nội.
Phạm Quỳnh Hương sinh năm 2008, là cái tên không còn xa lạ với người hâm mộ bóng chuyền Việt Nam. Cô được ví von như "tiểu Thanh Thúy" với chiều cao nổi bật 1m87, tầm bật đà 3m cùng những tình huống tấn công uy lực ở biên 4.
Trên thực tế Phạm Quỳnh Hương đã là cái tên nổi bật từ nhiều năm nay, được chờ đợi là chủ công của đội tuyển quốc gia trong tương lai. Tại giai đoạn 1 Giải vô địch quốc gia 2026 vừa qua, Quỳnh Hương thi đấu chững chạc, nằm trong số ít VĐV Binh Chủng Thông Tin giữ được phong độ tốt.
Đối chuyền sinh năm 2005 sở hữu chiều cao 1m80 là một trong những nhân tố quan trọng giúp Hóa chất Đức Giang giành thành tích ấn tượng tại giai đoạn 1 (6 trận thắng - 1 trận thua, đứng thứ 2 trên bảng xếp hạng).
Dù không sở hữu những thông số nổi bật nhưng tư duy chơi bóng của Kiều Oanh được đánh giá cao. Tay đập 21 tuổi đọc tình huống tốt trước khi đưa ra những sự lựa chọn nã chắn, bạt chắn hay lách chắn. Phong độ xuất sắc tại giải vô địch quốc gia vừa qua giúp Kiều Oanh nằm trong top những VĐV ghi điểm xuất sắc nhất của Hóa chất Đức Giang.
Sinh năm 2012 và đang học lớp 8, Quách Thị Hoài Ân là VĐV trẻ nhất tham dự Giải bóng chuyền vô địch quốc gia 2026. Dù vậy Hoài Ân thi đấu rất chững chạc, phản xạ tốt giúp cô bé liên tục cứu thua những tình huống quan trọng.
Quách Thị Hoài Ân góp công lớn trong cuộc lội ngược dòng giành chiến thắng 3-2 của XMLS Thanh Hóa trước VTV Bình Điền Long An, đây được coi là một trong những trận đấu hay nhất nội dung nữ.
Đội bóng bị đánh giá thấp nhất giai đoạn 1 Giải vô địch quốc gia 2026 có được chiến thắng quan trọng 3-0 trước TP.HCM với công lớn thuộc về Tăng Ngọc Hiếu.
Tay đập sinh năm 2006 nổi lên như chủ công triển vọng hàng đầu của bóng chuyền nam quốc nội nhờ chiều cao 1m89, tầm bật đà lên đến 3m35. Đáng chú ý, những con số này có thể được cải thiện khi chủ công này mới chớm 20 tuổi.
Điều đặc biệt là Tăng Ngọc Hiếu xuất phát là một phụ công. Năm 2024 khi được gọi lên đội U20 quốc gia tham dự giải vô địch châu Á - Hiếu vẫn thi đấu ở vị trí này. Chỉ đến năm 2025 tay đập này mới chuyển sang chơi vị trí chủ công và ngay lập tức để lại dấu ấn.
Phạm Văn Chung sinh năm 2004 là cái tên để lại dấu ấn từ Cúp Hoa Lư tới Giải vô địch quốc gia 2026. Giống như Kiều Oanh, Phạm Văn Chung chơi ở vị trí đối chuyền và sử dụng tay trái giúp những tình huống tấn công biên 2 mở rộng góc đánh.
Với tầm bật đà ấn tượng 3m40, Văn Chung rất mạnh trong những tình huống bật đà tấn công biên 2 và sau vạch 3m. Phong độ xuất sắc của tay đập này giúp anh chiếm luôn vị trí đối chuyền của Đinh Văn Phương.
Cú đúp chiến thắng trước Bangladesh (3-0) và Malaysia (3-1) đã giúp đội tuyển Việt Nam tích lũy điểm số để vươn lên hạng 99 thế giới. Học trò HLV Kim Sang-sik đã bất bại 17 trận gần nhất (thắng 15, hòa 2), qua đó thiết lập chuỗi bất bại dài bậc nhất lịch sử, kéo dài gần hai năm.
Tuy nhiên, phủ bóng thành công của đội tuyển Việt Nam trong những ngày qua là dấu ấn của những nhân tố kinh nghiệm. Ở trận gặp Malaysia, HLV Kim Sang-sik tung ra sân đội hình có độ tuổi trung bình 28,9. Các nhân tố đã (hoặc sắp) chạm ngưỡng 30 như Đỗ Duy Mạnh, Nguyễn Quang Hải, Cao Pendant Quang Vinh, Nguyễn Xuân Son... chiếm phần đông.
"Trẻ" nhất trong đội hình của HLV Kim Sang-sik chỉ có Nguyễn Hai Long (26 tuổi), Trương Tiến Anh, Đoàn Văn Hậu, Bùi Hoàng Việt Anh (cùng 27 tuổi). Nhóm cầu thủ này đã có trên dưới 5 năm khẳng định mình ở V-League, đều là những gương mặt cũ.
Chỉ có ba nhân tố U.23 Việt Nam được triệu tập, gồm thủ môn Trần Trung Kiên, hậu vệ Nguyễn Nhật Minh và chân chạy cánh Khuất Văn Khang. Trong đó, Trung Kiên không được dùng, Nhật Minh và Văn Khang vào sân từ ghế dự bị, khi trận đấu đã an bài.
Đành rằng, HLV Kim Sang-sik chưa thể gọi một số gương mặt U.23 vì lý do bất khả kháng như án treo giò (Nguyễn Đình Bắc, Phạm Lý Đức) hay chấn thương (Nguyễn Hiểu Minh, Nguyễn Thái Sơn). Thế nhưng, ngay cả khi được gọi lên tuyển, nhóm trẻ của ông Kim cũng khó lòng đá chính.
Thời Đình Bắc, Thái Sơn được ra sân thường xuyên ở đội tuyển Việt Nam đã là chuyện của hai năm trước, khi HLV Philippe Troussier trẻ hóa triệt để. Hiểu Minh chỉ được đá một trận trước đối thủ yếu (gặp Nepal, tháng 10.2025), Lý Đức ra sân khi đội đã... hết trung vệ để chọn (gặp Malaysia, tháng 6.2025).
Số phút ra sân ít ỏi của cầu thủ trẻ cho thấy HLV Kim Sang-sik vẫn ưu tiên kinh nghiệm. Suốt hai năm huấn luyện cả hai cấp độ đội tuyển, chiến lược gia Hàn Quốc đã hiểu rõ năng lực của lứa đàn anh (phần nhiều là trụ cột thời HLV Park Hang-seo kết hợp Việt kiều, ngoại binh nhập tịch) lẫn lớp trẻ, để đưa ra lựa chọn khách quan.
Ông Kim cần con đường an toàn để đảm bảo thành tích. Ngay cả khi đá trận thủ tục với Malaysia ở lượt cuối vòng loại Asian Cup 2027, cựu HLV Jeonbuk vẫn tung lớp đàn anh vào sân để thắng.
Bởi hơn ai hết, ông hiểu rõ đội tuyển Việt Nam cần một chiến thắng lớn (thắng thực sự, chứ không phải được xử thắng) mà đội ròng rã chờ đợi từ sau trận chung kết lượt về với Thái Lan, để vững vàng bước vào giai đoạn mới.
Lứa trẻ của HLV Kim Sang-sik đang ở giai đoạn chênh vênh: sắp hết giai đoạn trẻ, nhưng chưa đủ gọi là trưởng thành. Tấm áo U.23 đã chật, nhưng tấm áo tuyển còn rộng.
8 năm trước, khi HLV Park Hang-seo đôn đồng loạt lứa U.23 Việt Nam tạo kỳ tích Thường Châu lên đội tuyển quốc gia ở trận hạ màn vòng loại Asian Cup 2019 với Jordan, trong tay ông Park là thế hệ cầu thủ đã "nhẵn mặt" với V-League và đội tuyển, như Lương Xuân Trường, Bùi Tiến Dũng, Nguyễn Công Phượng, Đỗ Duy Mạnh...
Chính năm tháng mài giũa ở V-League, rồi "ba chìm bảy nổi" cùng đội tuyển Việt Nam đã nhào nặn nên thế hệ bản lĩnh. Thành tựu á quân giải U.23 châu Á 2018 chỉ là xúc tác cuối cùng để lứa này khẳng định giá trị. Giải U.23 châu Á không phải thang đo duy nhất đánh giá năng lực cầu thủ, bởi suy cho cùng, bóng đá đỉnh cao khác giải trẻ. Một hoặc hai giải đấu hay chưa đủ nói lên tiềm năng. V-League vẫn là chìa khóa, mà tại đây, lứa U.23 còn thiếu rất nhiều.
Cũng vì thế, HLV Kim Sang-sik không vội. Việc khiến học trò bị "chín ép", khoác áo đội tuyển khi vốn dĩ chưa đủ khả năng, kinh nghiệm và mức độ sẵn sàng, có thể khiến một thế hệ rơi vào bế tắc. Nhà cầm quân người Hàn Quốc vẫn ưa dùng cựu binh, nhưng không quên mở cánh cửa để động viên người trẻ: cứ nỗ lực, cơ hội rồi sẽ đến. Ông Kim vẫn đang chờ thời điểm phù hợp để lứa trẻ ra mắt. Thời điểm ấy có thể là AFF Cup 2026, nơi ở vòng bảng, đội tuyển Việt Nam sẽ có những trận "dễ" (trên lý thuyết) để lứa U.23 thử sức.
Theo báo Mỹ Financial Times, doanh nhân kiêm đặc phái viên Paolo Zampolli đã trực tiếp đề xuất ý tưởng trên với Chủ tịch FIFA Gianni Infantino và Tổng thống Trump. Ông lập luận rằng Italy với 4 chức vô địch World Cup trong lịch sử, có bề dày thành tích đủ để biện minh cho việc được góp mặt, dù không giành vé qua vòng loại.
Ý tưởng này gắn với nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, vốn rạn nứt gần đây. Quan hệ đôi bên từng thân thiết, nay xấu đi sau khi Trump công kích Giáo hoàng liên quan đến chiến sự Iran, buộc bà Meloni phải lên tiếng phản đối. Hai bên sau đó liên tục phát ngôn căng thẳng trên truyền thông.
Kế hoạch đưa Italy trở lại World Cup tại Bắc Mỹ là một cử chỉ thiện chí về mặt ngoại giao. Tuy nhiên, ý tưởng này gây lo ngại chính trị can thiệp vào các nguyên tắc thể thao vốn dựa trên thành tích. Khả năng FIFA chấp thuận đề nghị của ông Zampolli cũng không cao.
Zampolli 56 tuổi, sinh ra trong một gia đình giàu có tại Milan (Italy). Ông từng sống trong lâu đài của gia đình và có quan hệ xa với Giáo hoàng Paul VI. Sau khi cha qua đời, Zampolli bán công ty đồ chơi của gia đình rồi sang Mỹ theo đuổi ngành người mẫu, lập công ty riêng tại New York. Tại đây, doanh nhân gốc Italy trở nên thân thiết với ông Trump, thậm chí được cho là người giới thiệu Melania với Trump năm 1998. Zampolli cũng có quan hệ với Jeffrey Epstein, khi hai bên từng hợp tác trong lĩnh vực người mẫu và kinh doanh.
World Cup 2026 dự kiến có 48 đội, chia làm 12 bảng, mỗi bảng bốn đội, thi đấu tại Mỹ, Canada và Mexico từ 11/6 đến 19/7. Iran vượt qua vòng loại khu vực châu Á, được xếp vào bảng G cùng Bỉ, Ai Cập và New Zealand. Trong khi đó, Italy thua Bosnia & Herzegovina ở loạt luân lưu vòng vớt khu vực châu Âu, nên lần thứ ba liên tiếp vắng mặt ở World Cup.
Khả năng Iran dự giải bị đặt dấu hỏi vì xung đột quân sự tại Trung Đông. Sau các chiến dịch không kích do Mỹ và Israel tiến hành từ cuối tháng 2/2026, Tehran lo ngại vấn đề an ninh nếu đội tuyển phải thi đấu trên đất Mỹ. Chính phủ Iran đề nghị FIFA chuyển các trận đấu của họ sang Mexico, nhưng ý tưởng này chưa được chấp thuận.
Dù vậy, lập trường chính thức từ phía Iran gần đây đã rõ ràng hơn. Người phát ngôn chính phủ khẳng định đội tuyển đã chuẩn bị đầy đủ và có kế hoạch tham dự World Cup. Bộ Thể thao nước này cũng để ngỏ quyết định cuối cùng thuộc về chính phủ, nhưng tin tưởng đội tuyển vẫn trong trạng thái sẵn sàng.
Ở chiều ngược lại, FIFA chưa đưa ra phản hồi chính thức về đề xuất thay thế Iran bằng Italy. Tuy nhiên, Chủ tịch Infantino nhiều lần khẳng định Iran chắc chắn sẽ góp mặt, với lý do đội bóng này đã giành quyền tham dự hợp lệ thông qua vòng loại khu vực châu Á. Theo quy định, FIFA có toàn quyền quyết định phương án thay thế nếu một đội rút lui, nhưng điều này chỉ xảy ra trong trường hợp bất khả kháng.
Italy là cựu vương đầu tiên ở World Cup vắng mặt ở ba kỳ liên tiếp. Đội tuyển từng bốn lần vô địch thế giới năm 1934, 1938, 1982 và 2006, nhưng đang trải qua giai đoạn sa sút. Thất bại trước Bosnia & Herzegovina là cú sốc lớn với nền bóng đá giàu truyền thống này.
Dù không dự giải, Italy vẫn có thứ bậc FIFA cao nhất trong những đội không có suất và từng đăng quang Euro 2020, cho thấy họ chưa đánh mất hoàn toàn vị thế. Đây cũng là lý do khiến đề xuất của Zampolli gây chú ý, dù bị nghi ngờ tính hợp lệ.
Đây không phải lần đầu tiên xuất hiện đề xuất loại Iran khỏi một kỳ World Cup. Trước giải đấu năm 2022, đã có những lời kêu gọi tương tự liên quan đến các vấn đề chính trị và nhân quyền, nhưng FIFA khi đó vẫn giữ nguyên danh sách đội tham dự theo kết quả chuyên môn.
