Tuyên bố chung Việt Nam – Trung Quốc về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác Chiến lược Toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới được công bố sau chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc ngày 14-17/4 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, theo Bộ Ngoại giao.
Trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình và hội kiến với các lãnh đạo khác của Trung Quốc, nhất trí Việt Nam – Trung Quốc cùng chung chí hướng và con đường, chia sẻ tương lai chung, phát triển tốt quan hệ có ý nghĩa chiến lược, toàn cục và lịch sử là sự lựa chọn chiến lược chung của hai nước.
Trung Quốc nhấn mạnh kiên trì chính sách hữu nghị với Việt Nam, luôn coi Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng. Việt Nam tái khẳng định luôn coi quan hệ với Trung Quốc là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam.
Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác trên 6 lĩnh vực để phát triển tốt quan hệ Việt Nam – Trung Quốc trong thời kỳ mới. Về chính trị, hai bên cho rằng việc duy trì tiếp xúc thường xuyên, xác định phương hướng và dẫn dắt quan hệ Việt – Trung giữa lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước có vai trò định hướng chiến lược đặc biệt quan trọng.
Việt Nam tái khẳng định kiên định thực hiện chính sách “một Trung Quốc”, cho rằng các vấn đề liên quan đến Hong Kong, Tân Cương, Tây Tạng là công việc nội bộ của Trung Quốc. Trung Quốc ủng hộ phía Việt Nam bảo vệ ổn định xã hội; bảo đảm an ninh và phát triển của quốc gia; thực hiện đại đoàn kết dân tộc; ứng phó với các thách thức an ninh, chính trị, an ninh phi truyền thống.
Về an ninh, quốc phòng, hai bên nhất trí tăng cường giao lưu cấp cao và các cấp giữa quân đội hai nước; tăng cường và làm sâu sắc hơn nữa hợp tác giữa các cơ quan an ninh, thực thi pháp luật; phát huy tốt vai trò của cơ chế Hội nghị cấp Bộ trưởng Công an về phòng chống tội phạm.
Hai nước phối hợp triển khai các hành động liên hợp quốc tế trong chiến dịch “Con rồng Mekong”, tăng cường hợp tác thực thi pháp luật chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, buôn bán ma túy, tiền chất, động vật, sản phẩm động vật có nguy cơ tuyệt chủng, chất nổ dân dụng, hàng hóa lưỡng dụng, thuốc lá và các mặt hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Về kinh tế, Việt – Trung nhất trí tăng cường kết nối chiến lược phát triển, thực hiện tốt Kế hoạch hợp tác cùng nhau thúc đẩy kết nối giữa khuôn khổ Hai hành lang, Một vành đai với Sáng kiến Vành đai và Con đường; đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong hợp tác chiến lược giữa hai nước.
Hai bên sẽ đẩy nhanh ba tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước: Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Đồng Đăng – Hà Nội, và Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng. Trung Quốc sẵn sàng triển khai hợp tác với Việt Nam về vốn vay, công nghệ, đào tạo, năng lực công nghiệp trong lĩnh vực đường sắt, chỉ đạo doanh nghiệp có thực lực tham gia xây dựng đường sắt.
Trong lĩnh vực công nghệ và năng lượng, Việt – Trung sẽ đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, 5G, dữ liệu lớn và liên kết lưới điện qua biên giới.
Hai nước nhất trí nghiên cứu tăng cường trao đổi, hợp tác trong lĩnh vực an toàn hạt nhân, cùng nâng cao mức độ an toàn tại các cơ sở hạt nhân dân dụng. Ủng hộ hai bên tăng cường hợp tác trong lĩnh vực hàng không dân dụng, hoan nghênh các hãng hàng không của Việt Nam đưa vào sử dụng và vận hành tàu bay thương mại của Trung Quốc.
Phía Trung Quốc hoan nghênh phía Việt Nam tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu của Việt Nam tại Trung Quốc. Trung Quốc cũng tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số được tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và tiếp cận thị trường Trung Quốc.
Hai bên cũng thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực tài chính bằng cách triển khai dự án kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR và nghiên cứu mở rộng việc thanh toán bằng đồng bản tệ, nâng cao năng lực ứng phó rủi ro tài chính.
Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong lĩnh vực tài nguyên nước, thực hiện tốt Bản ghi nhớ về việc chia sẻ dữ liệu thủy văn mùa lũ, xây dựng cơ chế hợp tác thông báo thông tin khẩn cấp liên quan đến sông suối qua biên giới, đảm bảo an toàn phòng chống lũ tại khu vực biên giới.
Về hợp tác giao lưu nhân văn, hai bên tuyên bố khởi động “Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026-2027”, nhất trí tăng cường hợp tác du lịch trở thành cầu nối quan trọng trong giao lưu nhân dân, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của hai nước.
Vận hành tốt Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) – Đức Thiên (Trung Quốc). Ủng hộ Liên minh hợp tác thành phố du lịch Mekong – Lan Thương triển khai hoạt động, khuyến khích du khách hai bên sang du lịch bên kia.
Về các vấn đề quốc tế, hai bên tái khẳng định kiên định bảo vệ hệ thống quốc tế với Liên Hợp Quốc làm hạt nhân, trật tự quốc tế với luật pháp quốc tế làm nền tảng và các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế với tôn chỉ và nguyên tắc Hiến chương Liên Hợp Quốc làm nền tảng.
Việt Nam và Trung Quốc sẽ luôn thực hiện chính sách ngoại giao hòa bình độc lập, tự chủ, kiên trì chủ nghĩa đa phương đích thực, cùng phản đối chủ nghĩa bá quyền và chính trị cường quyền, phản đối chủ nghĩa đơn phương dưới mọi hình thức, phản đối các cách làm gây nguy hại đến hòa bình, ổn định khu vực.
Tiếp tục tăng cường điều phối, phối hợp trong các khuôn khổ quốc tế và khu vực như Liên Hợp Quốc, Tổ chức thương mại thế giới (WTO), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS), Diễn đàn hợp tác Á – Âu (ASEM), ASEAN – Trung Quốc, Mekong – Lan Thương…
Hai bên nhấn mạnh cần kiểm soát tốt hơn và tích cực giải quyết bất đồng trên biển, cùng duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông. Hai bên nhất trí tuân thủ nhận thức chung quan trọng giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, căn cứ Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam – Trung Quốc, kiên trì thông qua hiệp thương hữu nghị, tích cực tìm kiếm các giải pháp cơ bản, lâu dài mà hai bên có thể chấp nhận được, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, không có các hành động làm phức tạp tình hình, mở rộng tranh chấp, cùng duy trì ổn định trên biển.
Thúc đẩy bàn bạc về phân định vùng biển ngoài cửa vịnh Bắc Bộ và bàn bạc về hợp tác cùng phát triển trên biển sớm đạt tiến triển thực chất; tích cực triển khai hợp tác trên các lĩnh vực ít nhạy cảm trên biển, tăng cường hợp tác tìm kiếm cứu nạn trên biển.
Hai bên tái khẳng định cùng nhau thúc đẩy các nước ASEAN và Trung Quốc thực hiện toàn diện, hiệu quả “Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông” (DOC), trên cơ sở hiệp thương thống nhất sớm đạt được “Quy tắc ứng xử ở Biển Đông” (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.
Trong chuyến thăm, hai bên đã ký văn kiện hợp tác trên các lĩnh vực hợp tác kênh đảng, công an, tư pháp, kinh tế, chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, hợp tác hải quan, khoa học công nghệ, dân sinh, khai thác nguồn nhân lực, truyền thông và địa phương.
Hai bên cho rằng, chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công tốt đẹp, đóng góp tích cực cho phát huy truyền thống hữu nghị Việt – Trung, đẩy nhanh xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược, thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển, phồn vinh của khu vực và thế giới.
Báo South China Morning Post ngày 4-4 đưa tin UAE đã siết chặt nguồn hỗ trợ kinh tế từ lâu đã dành cho Iran. Động thái này được đưa ra nhằm đáp trả các đòn tấn công liên tục của Cộng hòa Hồi giáo nhắm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp của UAE.
Thay vì thực hiện các biện pháp quyết liệt hơn có thể châm ngòi leo thang căng thẳng - vốn ngược với lập trường phòng thủ thuần túy của UAE, nước này đã lặng lẽ cấm hầu hết người Iran nhập cảnh hoặc quá cảnh qua các sân bay.
UAE là nơi sinh sống của hơn nửa triệu người Iran, nhiều người trong đó có liên hệ với giới tinh hoa cầm quyền của Tehran.
Cuối ngày 31-3 (giờ địa phương), các hãng hàng không quốc doanh của UAE gồm Emirates, FlyDubai và Etihad đã đăng thông báo cho biết chỉ những người Iran có thị thực cư trú dài hạn dành cho chủ doanh nghiệp và chủ sở hữu bất động sản, cùng các chuyên gia lành nghề, vợ/chồng và con cái của công dân UAE mới được miễn trừ lệnh cấm nói trên.
Dù chỉ lan truyền thông qua các bài đăng trên mạng xã hội, các thông báo trên gây lo ngại trong cộng đồng người Iran sống ở nước ngoài. Thậm chí nhiều người lo sợ sẽ có các vụ trục xuất hàng loạt.
Hôm 2-4, Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố “cách tiếp cận nói trên dựa vào các quy trình và khuôn khổ được thiết lập nhằm bảo vệ sự an toàn và phúc lợi của tất cả các thành viên trong xã hội, không có ngoại lệ”.
Bộ này cũng “tái khẳng định cam kết của UAE trong việc thúc đẩy một môi trường an toàn và ổn định dựa trên pháp quyền, đảm bảo bảo vệ quyền lợi của tất cả cư dân và thể hiện các giá trị bền vững về lòng khoan dung và chung sống hòa bình”.
Chính quyền UAE cũng bắt đầu trấn áp các công ty "ma" được cho là thuộc sở hữu của Iran đặt tại các khu thương mại tự do của UAE, vốn được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để giao dịch dầu mỏ và hóa dầu với người mua ở Trung Quốc, thông qua các trung gian ở Singapore và Hong Kong.
Ngày 20-3, Cơ quan An ninh Nhà nước UAE tuyên bố đã triệt phá một “mạng lưới khủng bố” do Iran và đồng minh Hezbollah tại Lebanon điều hành thông qua một bình phong thương mại.
Giới chức UAE cho biết mạng lưới nói trên đã cố gắng “thâm nhập vào nền kinh tế” theo “một kế hoạch chiến lược đã được thiết lập từ trước, phối hợp với các bên bên ngoài có liên hệ với Hezbollah và Iran, vi phạm các quy định kinh tế và pháp luật, nhằm rửa tiền, tài trợ khủng bố và đe dọa an ninh quốc gia”.
Các chuyên gia cho biết các công ty "ma" có trụ sở tại UAE - nhiều trong số đó từ lâu đã được sử dụng để rửa tiền thu được từ xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, sau đó chuyển USD và euro vào ngân khố Iran vốn đang thiếu ngoại tệ dưới vỏ bọc hàng nhập khẩu từ Dubai.
Dữ liệu từ Tổ chức Thương mại Thế giới cho thấy thương mại giữa Iran và UAE đạt đỉnh điểm ở mức 28,2 tỉ USD vào năm 2024, tương đương 22,6% tổng giá trị thương mại nước ngoài của Iran. UAE đã vượt qua Thổ Nhĩ Kỳ để trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Cộng hòa Hồi giáo sau Trung Quốc, quốc gia mua dầu chính của nước này, với 32,4 tỉ USD.
Theo Robert Mogielnicki, một nhà kinh tế chính trị kiêm chuyên gia về vùng Vịnh tại thủ đô Paris (Pháp), những động thái gần đây của UAE là “bằng chứng” cho thấy chính quyền Emirati “không hài lòng với tình hình hiện tại và đang tìm cách đáp trả bằng các biện pháp được tính toán kỹ lưỡng”.
Theo tờ South China Morning Post, UAE là mục tiêu của khoảng một nửa số tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái do Iran phóng kể từ khi cuộc chiến với Mỹ và Israel bùng nổ vào ngày 28-2.
"Còn nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để đạt được thỏa thuận hoặc mở eo biển Hormuz không?" - Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên nền tảng Truth Social ngày 4-4.
"Thời gian đang cạn dần. Còn 48 giờ trước khi mọi hậu quả khủng khiếp sẽ giáng xuống họ" - nhà lãnh đạo Mỹ nêu cảnh báo.
Theo Hãng tin AFP, ban đầu, vào ngày 21-3, ông Trump đã đe dọa sẽ "xóa sổ" các nhà máy điện của Iran, bắt đầu với nhà máy điện lớn nhất của nước này, "nếu Iran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ".
Tuy nhiên, hai ngày sau, ông cho biết "các cuộc nói chuyện rất tốt đẹp và hiệu quả" đang được tổ chức với phía Iran. Ông đã hoãn mọi cuộc tấn công vào các nhà máy điện Iran trong vòng 5 ngày.
Sau đó ông tiếp tục gia hạn, kéo dài đến 20h tối 6-4 theo giờ Mỹ (tức 7h sáng 7-4 theo giờ Việt Nam).
"Quân đội của chúng tôi, lực lượng vĩ đại và hùng mạnh nhất ở bất cứ đâu trên thế giới, thậm chí còn chưa bắt đầu phá hủy những gì còn lại ở Iran. Tiếp theo sẽ là các cây cầu, rồi đến các nhà máy điện!" - ông Trump viết trên Truth Social hôm 2-4.
Những ngày qua ông Trump liên tục dọa sẽ giáng đòn mạnh vào Iran. Các chuyên gia cho rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng dân sự có thể cấu thành "tội ác chiến tranh", theo AFP.
Ngày 4-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đang hướng tới việc đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Mỹ và Israel theo hướng "toàn diện và lâu dài".
Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, Ngoại trưởng Araghchi khẳng định lập trường của Iran đang bị một số phương tiện truyền thông Mỹ "diễn giải sai lệch", đồng thời nhấn mạnh Tehran không từ chối tham gia các cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) như một số thông tin trước đó.
Ông Araghchi nêu rõ điều quan trọng đối với Iran không phải là địa điểm đàm phán mà là các điều kiện bảo đảm chấm dứt "cuộc chiến phi pháp" một cách dứt điểm và bền vững.
Trong diễn biến khác, Nga đã bắt đầu đợt sơ tán theo kế hoạch đối với 198 công nhân khỏi nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở Iran, ngay sau khi một quả đạn do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel rơi xuống gần cơ sở này.
"Đúng như kế hoạch, chúng tôi đã bắt đầu giai đoạn chính của cuộc sơ tán hôm nay (4-4)" - Hãng thông tấn Tass của Nga dẫn lời ông Alexey Likhachev, tổng giám đốc Tập đoàn năng lượng hạt nhân Rosatom của Nga.
Đây là đợt sơ tán thứ ba khỏi cơ sở này và hiện vẫn còn khoảng 100 nhân viên Nga ở lại đây.
Nằm gần thành phố Bushehr trên bờ tây nam Vịnh Ba Tư, nhà máy điện hạt nhân Bushehr là cơ sở điện hạt nhân duy nhất của Iran đang hoạt động và đóng vai trò trung tâm trong chương trình năng lượng dân sự của nước này.
Chính phủ Anh ngày 11/4 thông báo hoãn kế hoạch trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius, theo thỏa thuận được ký giữa hai nước hồi tháng 5/2025. Dự luật để thực thi thỏa thuận trả đảo không được đưa vào chương trình làm việc của quốc hội Anh vì nhiều khả năng không kịp thông qua trước khi kỳ họp kết thúc.
Dự luật cũng thiếu thư ủng hộ chính thức từ Washington, điều kiện pháp lý cần thiết để triển khai hiệp định với Mauritius. "Chúng tôi luôn nói rằng thỏa thuận chỉ có thể tiếp tục nếu được Mỹ ủng hộ", người phát ngôn chính phủ Anh nói với BBC.
Theo kế hoạch ban đầu, sau khi trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, Anh sẽ thuê lại đảo Diego Garcia với thời hạn 99 năm kèm tùy chọn gia hạn. Diego Garcia là nơi đặt căn cứ quân sự chung Anh - Mỹ, đồng thời là tiền đồn quan trọng của cả hai nước tại Ấn Độ Dương.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích kế hoạch trả đảo của Anh. Trong các phát biểu hồi đầu năm, ông gọi đây là hành động "ngu ngốc" và "yếu kém", cho rằng việc trao trả Chagos cho Mauritius có thể bị các đối thủ chiến lược của Mỹ khai thác.
Chính phủ Anh nói vẫn chưa từ bỏ hoàn toàn kế hoạch trả đảo cho Mauritius, cho rằng đây là phương án phù hợp nhất cho các bên.
"Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược then chốt của cả Anh và Mỹ. Việc đảm bảo an ninh hoạt động dài hạn cho căn cứ đang và sẽ là ưu tiên của chúng tôi. Đây cũng là lý do chúng tôi ký kết thỏa thuận. Chúng tôi sẽ tiếp tục tiếp xúc với Mỹ và Mauritius", người phát ngôn chính phủ Anh cho biết.
Quần đảo Chagos, nằm trong Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, gồm khoảng 60 hòn đảo và đã nằm dưới sự kiểm soát của London từ thế kỷ 19. Diego Garcia là đảo lớn nhất trong quần đảo với diện tích 30 km2.
Anh duy trì kiểm soát quần đảo này sau khi Mauritius giành độc lập vào thập niên 1960. Trong quá khứ, hàng nghìn cư dân Chagos đã bị buộc rời khỏi nơi sinh sống, dẫn tới nhiều vụ kiện đòi bồi thường tại tòa án Anh.
Năm 2019, Tòa án Công lý Quốc tế khuyến nghị Anh trao trả quần đảo cho Mauritius. Chính phủ Anh sau đó cho rằng chỉ có một thỏa thuận với Mauritius mới đảm bảo tương lai lâu dài của căn cứ Diego Garcia.
