Theo Hãng tin Reuters, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết nước này sẽ tiếp tục hỗ trợ Cuba – quốc gia đang thiếu nhiên liệu – bằng các nguồn cung dầu quan trọng, sau khi Matxcơva vừa gửi một tàu chở khoảng 700.000 thùng dầu thô tới hòn đảo Caribe này.
“Chúng tôi đã gửi tàu chở dầu đầu tiên với 100.000 tấn (700.000 thùng) dầu cho Cuba. Tôi không phải chuyên gia, nhưng có lẽ số lượng này sẽ đủ dùng trong vài tháng”, ông Lavrov phát biểu trong chuyến thăm tại Trung Quốc.
Đặc biệt, ông khẳng định Matxcơva sẽ tiếp tục hỗ trợ như vậy, đồng thời kỳ vọng Trung Quốc cũng sẽ tham gia vào nỗ lực viện trợ nhân đạo này. Tuy nhiên ông không đề cập đến việc liệu phía Mỹ có cho phép các chuyến hàng tiếp theo hay không.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng lên tiếng tái khẳng định sự ủng hộ đối với Cuba.
“Trung Quốc kiên quyết phản đối ngoại giao cưỡng ép và sẽ quyết tâm ủng hộ Cuba trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia cũng như chống lại sự can thiệp từ bên ngoài”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn phát biểu trong cuộc họp báo thường kỳ.
Trước đó chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cảnh báo áp thuế trừng phạt đối với các quốc gia xuất khẩu dầu sang Cuba, nhằm gia tăng sức ép với quốc đảo này.
Dù vậy Washington vẫn cho phép Nga vận chuyển dầu đến Cuba vì lý do nhân đạo, đánh dấu chuyến đầu tiên của Matxcơva trong năm nay. Mỹ cũng nhấn mạnh sẽ xem xét các chuyến hàng dầu tiếp theo tới Cuba theo “từng trường hợp cụ thể”.
Hiện Cuba đang rơi vào cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng do Mỹ ngừng nguồn cung dầu từ Venezuela – đồng minh chính của Havana – kể từ đầu tháng 1 năm nay, sau khi Washington bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Trong khi đó quốc đảo gần 11 triệu dân này hiện chỉ tự đáp ứng được chưa tới 1/3 nhu cầu dầu trong nước. Mexico – một trong những nhà cung cấp lớn khác – cũng đã ngừng xuất khẩu dầu sang Cuba, khiến nguồn cung của nước này càng thêm eo hẹp.
Về phía Cuba, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel gần đây cũng tuyên bố sẽ không từ chức dưới sức ép của Mỹ, đồng thời kêu gọi đối thoại với chính quyền Tổng thống Trump.
Đài CNA ngày 22.4 dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa đưa ra ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Malacca, nhằm tận dụng vị trí chiến lược của nước này dọc theo các tuyến đường thương mại và năng lượng toàn cầu.
Truyền thông địa phương dẫn lời ông Purbaya cho biết đề xuất này phù hợp với chỉ thị của Tổng thống Prabowo Subianto rằng Indonesia không nên tự coi mình là một "quốc gia ngoại vi" nữa, mà là một "nhân tố chủ chốt" trong nền kinh tế toàn cầu.
"Như Tổng thống đã chỉ thị, Indonesia không phải là một quốc gia ngoại vi. Chúng ta nằm trên một tuyến đường thương mại và năng lượng chiến lược toàn cầu, vậy mà tàu thuyền vẫn đi qua eo biển Malacca không bị tính phí, tôi không chắc điều đó đúng hay sai", ông Purbaya phát biểu tại một hội thảo ở Jakarta (Indonesia).
Eo biển Malacca là tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng cho thương mại và năng lượng toàn cầu, nhưng cho đến nay vẫn chưa có khoản phí nào được áp dụng đối với các tàu thuyền đi qua. Eo biển này chủ yếu giáp với Indonesia, Malaysia và Singapore, kết nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương.
Ông Purbaya cho biết ý tưởng áp phí có cảm hứng từ kế hoạch của Iran về việc thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz.
Ông Purbaya cho biết cách tiếp cận tương tự có thể tạo ra giá trị kinh tế đáng kể nếu được thực hiện ở eo biển Malacca thông qua sự hợp tác giữa các quốc gia ven eo biển.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cho biết các tuyến đường hàng hải qua eo biển Malacca và Singapore phải được mở cho tất cả tàu thuyền. Ông nhấn mạnh thêm rằng Singapore sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế các tuyến đường này.
"Quyền đi lại tự do được đảm bảo cho tất cả mọi người. Chúng tôi sẽ không tham gia vào bất kỳ nỗ lực nào nhằm đóng cửa, ngăn chặn hoặc áp phí trong khu vực lân cận của mình", ông phát biểu.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Malaysia Anthony Loke bày tỏ quan điểm tương tự và cho biết Malaysia vẫn cam kết đảm bảo tự do hàng hải và quá cảnh qua eo biển Malacca.
"Là một quốc gia có chủ quyền và là thành viên hội đồng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, chúng tôi cam kết tuân thủ một hệ thống dựa trên luật lệ, trong đó các thành viên đóng vai trò của mình trong việc tôn trọng luật pháp quốc tế", theo hãng Bernama dẫn lời ông Loke.
Theo báo South China Morning Post ngày 22-4, nguyên nhân chính đến từ việc Mỹ và Iran đang cùng siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu bằng đường biển toàn cầu.
Tuyến đường này bị hạn chế suốt gần hai tháng chiến sự, buộc các công ty vận tải phải mở rộng đội tàu - đặc biệt là tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), loại có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi chuyến.
Hiện các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng để tránh Vịnh Ba Tư. Đội tàu toàn cầu vốn đã bị thu hẹp do nhiều tàu cũ, nay càng thêm áp lực khi các chuyến đi kéo dài.
Giá dầu theo đó tăng mạnh, kéo theo giá cước vận tải. Theo VesselValue, giá thuê VLCC theo ngày đạt khoảng 234.700 USD trong tuần trước - tăng 3,4% so với tuần liền trước.
Trong bối cảnh đó, các xưởng đóng tàu Trung Quốc tận dụng lợi thế năng lực sản xuất, chi phí cạnh tranh và thời gian giao hàng nhanh để thu hút đơn hàng.
Những tuần gần đây, ít nhất hai doanh nghiệp Thụy Sĩ và một công ty có trụ sở tại Singapore đã đặt đóng VLCC tại Trung Quốc.
Hãng Advantage Tankers (Thụy Sĩ) - vốn lâu nay phụ thuộc vào Hàn Quốc - đặt hai tàu VLCC tải trọng 307.000 tấn tại Trung Quốc, dự kiến bàn giao năm 2028 và 2029.
Mercuria Energy Group - một trong những nhà giao dịch hàng hóa độc lập lớn nhất thế giới - ký hợp đồng đóng tàu gần 650 triệu USD với Bắc Kinh, bao gồm tối đa bốn VLCC và hai tàu chở sản phẩm dầu loại LR2, bàn giao trước năm 2029.
Công ty Yangzijiang Maritime Development (Singapore), được hậu thuẫn bởi "ông trùm" đóng tàu Trung Quốc Ren Yuanlin, đặt đóng tám VLCC - lần đầu tiên công ty tham gia phân khúc này, với kế hoạch nhận bàn giao trong giai đoạn 2028-2030.
Không chỉ đơn hàng mới, một số dự án đang triển khai cũng hưởng lợi từ xu hướng tăng giá. Một tàu VLCC tải trọng 319.000 tấn của Advantage Tankers đang đóng tại Giang Tô đã tăng giá trị từ khoảng 119 triệu USD lên 152 triệu USD, theo China Ship Survey.
Ngành đóng tàu Trung Quốc hiện dẫn đầu toàn cầu về đơn hàng mới. Theo Clarkson Research, nước này giành gần 2/3 tổng hợp đồng đóng tàu thế giới năm ngoái, trong khi Hàn Quốc chỉ chiếm hơn 10%.
Tờ The Wall Street Journal ngày 10.4 dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết cộng đồng tình báo đánh giá rằng Iran vẫn có thể triển khai sử dụng nhiều tên lửa đạn đạo sau 6 tuần chiến sự.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuần này nói rằng chương trình tên lửa của Iran đã "bị phá hủy về mặt chức năng", với số lượng bệ phóng và tên lửa "bị cạn kiệt, suy giảm nghiêm trọng và gần như hoàn toàn không hiệu quả".
Tuy nhiên, các báo cáo tình báo của Mỹ cho thấy Iran có thể khôi phục lại một phần lực lượng tên lửa. Mặc dù một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy, hư hại hoặc bị mắc kẹt dưới đống đổ nát, nhưng nhiều bệ phóng có thể được sửa chữa và đưa ra từ các địa điểm ngầm.
Các quan chức Mỹ và Israel cũng được trích dẫn nói rằng mặc dù hiện nay Iran chỉ còn một nửa số tên lửa so với trước xung đột, nhưng nước này vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm ngắn có thể đưa ra khỏi nơi cất giấu hoặc đào lên từ trong lòng đất.
Các quan chức Israel cho biết khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị vô hiệu hóa trong chiến sự, song Iran có thể thu hồi nhiều bệ phóng bị mắc kẹt dưới lòng đất do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Các quan chức Israel cũng cho biết Iran vẫn còn hơn 1.000 trong số khoảng 2.500 tên lửa tầm trung mà nước này sở hữu khi bắt đầu chiến sự. Số còn lại đã được sử dụng hoặc bị phá hủy.
Về số lượng máy bay không người lái (UAV), theo các quan chức Mỹ, Iran hiện chỉ còn chưa đến 50% UAV tấn công một chiều so với thời điểm bắt đầu chiến sự nhưng nước này có thể mua các hệ thống tương tự từ đồng minh để sử dụng chống lại các nước láng giềng.
Iran cũng vẫn còn một lượng nhỏ tên lửa hành trình, có thể được sử dụng để nhắm mục tiêu vào các tàu chiến ở vịnh Ả Rập hoặc nhắm vào quân đội Mỹ, nếu Washington tấn công chiếm giữ một hòn đảo Iran trong trường hợp đàm phán đổ vỡ, các quan chức Mỹ cho biết.
Lầu Năm Góc và Nhà Trắng từ chối bình luận về thông tin của The Wall Street Journal, nhấn mạnh quân đội Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu.
Đánh giá được tiết lộ giữa thời điểm Mỹ đang bước vào vòng đàm phán trực tiếp với Iran tại Pakistan nhằm đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự và mở lại eo biển Hormuz.
Báo cáo cũng cho rằng một số quan chức Mỹ lo ngại Iran sẽ lợi dụng thỏa thuận ngừng bắn hiện tại để xây dựng lại kho tên lửa của mình.
