Sau một đêm không ngủ và đôi lúc căng thẳng ở Islamabad, các quan chức Iran và Mỹ đã kết thúc cuộc đàm phán cấp cao nhất trong nhiều thập kỷ mà không đạt được bước đột phá nào. Nhưng nhiều nguồn tin quen thuộc với các cuộc đàm phán cho biết đối thoại vẫn đang tiếp diễn, theo hãng tin Reuters.
Cuộc gặp cuối tuần qua nhằm giải quyết xung đột giữa Mỹ và Iran, được tổ chức 4 ngày sau tuyên bố ngừng bắn hôm 7/4, đánh dấu cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa các quan chức Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ và là cuộc gặp cấp cao nhất kể từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Bên trong khách sạn Serena sang trọng ở thủ đô Islamabad, các cuộc đàm phán diễn ra ở hai khu riêng biệt và một khu vực chung – một khu dành cho phía Mỹ, một khu dành cho phía Iran và một khu dành cho các cuộc họp ba bên có sự tham gia của các nhà trung gian hòa giải Pakistan, các nhân viên điều hành tiết lộ.
Trong số hàng loạt vấn đề đang được đặt ra là eo biển Hormuz, điểm trung chuyển quan trọng cho nguồn cung năng lượng toàn cầu mà Iran đã phong tỏa trên thực tế kể từ khi bị Mỹ và Israel tấn công, cũng như chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Tehran.
Điện thoại không được phép sử dụng trong phòng chính, khiến các đại biểu, bao gồm cả Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, phải ra ngoài trong giờ giải lao để chuyển lời nhắn về chính phủ của mình, theo hai nguồn tin thân cận.
“Giữa cuộc đàm phán đã có hy vọng rằng sẽ có bước đột phá và hai bên sẽ đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi rất nhanh chóng”, một nguồn tin từ chính phủ Pakistan cho biết.
Một nguồn tin khác tham gia vào cuộc đàm phán cho hay các bên đã gần như đã tiến đến mức “rất gần” đạt được thỏa thuận và “đã đạt được 80%”, trước khi gặp phải những quyết định không thể giải quyết ngay tại chỗ.
Hai nguồn tin cấp cao của Iran mô tả bầu không khí căng thẳng và không thân thiện, đồng thời cho biết thêm rằng trong khi Pakistan cố gắng xoa dịu tình hình, cả hai bên đều không thể hiện bất kỳ thiện chí nào để giảm căng thẳng.
Những giờ đàm phán căng thẳng
Tuy nhiên, hai nguồn tin từ Iran tiết lộ, đến sáng sớm 12/4, không khí đã có dấu hiệu cải thiện và bắt đầu nảy sinh khả năng kéo dài thêm một ngày đàm phán.
Tuy nhiên, những bất đồng vẫn còn tồn tại. Một nguồn tin từ Mỹ cho biết phía Iran không hiểu rõ mục tiêu cốt lõi của Mỹ là đạt được một thỏa thuận đảm bảo Tehran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Một trong những mối lo ngại của Iran là không có niềm tin vào Mỹ.
Nội dung tiết lộ này cho thấy cái nhìn đầu tiên về diễn biến nội bộ của cuộc họp, những thay đổi tâm trạng trong phòng, cách các cuộc đàm phán kết thúc sau khi có dấu hiệu cho thấy cuộc họp có thể được kéo dài thêm, và việc tiếp tục đối thoại vẫn còn khả thi.
Chính phủ Iran chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận liên quan đến các vấn đề được nêu trong bài báo này.
Hôm 13/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay Iran đã “gọi điện vào sáng nay” và “họ muốn đạt được một thỏa thuận”. Tuyên bố này chưa được phía Iran xác nhận.
Một quan chức Mỹ đề cập đến bình luận của Tổng thống Trump cho hay Mỹ và Iran vẫn đang tiếp tục tham gia đàm phán và có những tiến triển tích cực trong nỗ lực đạt được một thỏa thuận.
Khi được hỏi về vấn đề này, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết lập trường của Mỹ chưa bao giờ thay đổi trong cuộc gặp ở Islamabad.
“Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân, và nhóm đàm phán của Tổng thống Trump kiên định với lằn ranh đỏ này và nhiều lằn ranh đỏ khác. Các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận vẫn đang tiếp tục”, bà nói thêm.
“Mọi người rời khỏi phòng, rồi lại quay trở lại”
Một nhà ngoại giao tại Trung Đông tiết lộ, kể từ khi Phó Tổng thống Vance rời Islamabad, các cuộc đàm phán giữa các nhà trung gian và phía Mỹ vẫn tiếp tục diễn ra. Trong khi đó, nguồn tin tham gia vào các cuộc đàm phán cho biết Pakistan vẫn đang đứng trung gian chuyển các thông điệp cho Tehran và Washington.
“Tôi muốn nói với các bạn rằng chúng tôi vẫn đang nỗ lực hết sức để giải quyết các vấn đề”, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nói hôm 13/4.
Mặc dù có nhiều trở ngại cho hòa bình, cả hai bên dường như đều có lý do chính đáng để xem xét các nỗ lực giảm leo thang căng thẳng.
Các cuộc tấn công của Mỹ vấp phải làn sóng phản đối của người dân ở trong nước và khó có thể làm thay đổi hệ thống chính trị hiện nay của Iran. Việc Tehran siết chặt nguồn cung năng lượng đang gây tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu và đẩy lạm phát lên cao chỉ vài tháng trước khi nước Mỹ bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng.
Ngoài ra, thiệt hại chiến tranh đối với nền kinh tế đang suy yếu của Iran có nguy cơ làm suy yếu chính quyền nước này từ bên trong.
Các nguồn tin Iran cho hay hầu hết các cuộc trao đổi thực chất ở Islamabad đều diễn ra giữa Phó Tổng thống Vance, Chủ tịch Quốc hội Iran Qalibaf và Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi.
“Có lúc thăng lúc trầm. Có những khoảnh khắc căng thẳng. Mọi người rời khỏi phòng, rồi lại quay trở lại”, nguồn tin an ninh cho biết. Các đại diện Pakistan, bao gồm Tư lệnh Quân đội Asim Munir và Ngoại trưởng Ishaq Dar, đã đi lại giữa hai bên suốt đêm để đảm bảo cho mọi chiến lược đi đúng hướng.
“Làm sao chúng tôi có thể tin tưởng các ông?”
Các cuộc đàm phán kéo dài hơn 20 giờ, trong đó các nhân viên khách sạn trực ca đều ăn, ngủ và làm việc tại chỗ sau khi trải qua quá trình kiểm tra lý lịch cấp tốc, theo các nguồn tin.
Khi các cuộc thảo luận chuyển sang những cam kết, bao gồm cả đảm bảo không gây hấn và nới lỏng trừng phạt, tông giọng của ông Araqchi, người vốn thường ôn hòa, trở nên gay gắt hơn.
Các nguồn tin dẫn lời Ngoại trưởng Iran nói: “Làm sao chúng tôi có thể tin tưởng các ông khi trong cuộc gặp Geneva lần trước, các ông nói rằng Mỹ sẽ không tấn công trong khi các cuộc đàm phán ngoại giao đang diễn ra?”.
Mỹ và Israel tấn công Iran chỉ hai ngày sau khi hai bên tổ chức vòng đàm phán trước đó tại Geneva.
Trong một khoảnh khắc căng thẳng, hai bên dường như đã to tiếng trước khi các quan chức Pakistan kêu gọi tạm dừng cuộc đàm phán và đưa hai bên trở lại các phòng riêng biệt, một nguồn tin tiết lộ.
Một nguồn tin của Mỹ cho biết, Phó Tổng thống Vance đến bàn đàm phán với mục đích đạt được một thỏa thuận và thấu hiểu lẫn nhau. Phía Washington thận trọng với các cuộc đàm phán kéo dài, vì tin rằng Tehran rất giỏi trong việc trì hoãn và từ chối nhượng bộ.
Mặc dù rơi vào bế tắc, khi Phó Tổng thống Vance xuất hiện trước các phóng viên sau đó để tuyên bố các cuộc đàm phán đã kết thúc, những phát biểu của ông cho thấy có thể sẽ có thêm một số cuộc trao đổi nào đó trong tương lai.
“Chúng tôi rời khỏi đây với một đề xuất rất đơn giản, một giải pháp để hiểu nhau hơn, đó là đề nghị cuối cùng và tốt nhất của chúng tôi”, Phó Tổng thống Mỹ nói. “Chúng tôi sẽ xem liệu phía Iran có chấp nhận điều đó hay không”.
"Ngay khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển, tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Islamabad", Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani nói với phóng viên tại trụ sở của tổ chức này ở New York ngày 21/4.
Trước đó, Mỹ và Iran lên kế hoạch tổ chức đàm phán ở Islamabad, Pakistan vào ngày 22/4. Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay cho hay phái đoàn nước này đã thông báo với phía Mỹ thông qua bên trung gian Pakistan rằng họ sẽ không tới Islamabad vì nhiều lý do, trong đó có việc Mỹ duy trì hành động thù địch khi tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran.
Khi được hỏi về khả năng hai bên leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Đại sứ Iravani cho biết Iran đã chuẩn bị cho cả hai kịch bản. "Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy", ông nói thêm.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Iravani kêu gọi Liên Hợp Quốc lên án việc Mỹ bắt tàu chở hàng Touska của Iran, đồng thời yêu cầu Washington thả tàu.
"Hành vi như vậy mang đậm bản chất cướp biển và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và an toàn của các tuyến đường vận chuyển quan trọng. Hơn nữa, động thái bất hợp pháp này cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời bị coi là mang tính gây hấn", Đại sứ Iran cho hay.
Hải quân Mỹ cuối tuần qua đổ quân kiểm soát tàu chở hàng Touska ở biển Oman. Tổng thống Donald Trump nói con tàu mang cờ Iran này thuộc diện trừng phạt của Mỹ.
Tổng thống Trump hôm 21/4 thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sau đó cũng cho biết hải quân Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa. "Chỉ trong vài ngày tới, các kho dầu tại đảo Kharg sẽ đầy ắp và các giếng dầu vốn đã mong manh của Iran sẽ phải ngừng hoạt động. Việc siết chặt thương mại đường biển của Iran trực tiếp đánh vào nguồn thu chủ yếu của nước này", ông Bessent nói.
Đảo Kharg được coi là "huyết mạch dầu mỏ" và mắt xích sống còn của Iran. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Bộ trưởng Bessent cho rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến dầu tại hòn đảo này không thể xuất đi được và Iran phải ngừng khai thác.
Ông Bessent mô tả đây là chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh tế", cho hay Bộ Tài chính Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép tối đa nhằm làm suy yếu một cách có hệ thống nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Ông cũng cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu Iran đều có nguy cơ bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.
Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn từ Tổng thống Trump là "động thái câu giờ cho đòn đánh bất ngờ" và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cảm ơn ông Trump, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. "Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột", lãnh đạo Pakistan cho biết.
Đây là lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo, con người trở về từ hành trình bay quanh Mặt trăng trong sứ mệnh Artemis II.
Khi hoàng hôn buông xuống bờ biển San Diego (bang California, Mỹ) tối 10-4, hàng triệu người trên khắp thế giới nín thở dõi theo một quầng lửa đỏ rực vạch ngang bầu trời Thái Bình Dương. Bên trong quầng lửa đó là bốn phi hành gia vừa đi xa hơn bất kỳ ai trong lịch sử loài người. Hơn 3 triệu người theo dõi trực tiếp hành trình của họ trên kênh YouTube của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), theo báo Straits Times.
Hành trình trở về của Integrity bắt đầu bằng một quyết định táo bạo: thay vì dùng động cơ đẩy, tàu Orion tận dụng chính lực hấp dẫn của Mặt trăng và Trái đất để kéo mình trở lại theo quỹ đạo "free-return" - một kỹ thuật mà các kỹ sư NASA đã tính toán đến từng mét một. Khi tàu chạm đến tầng khí quyển trên cao, cách mặt đất khoảng 120km, mọi thứ diễn ra với tốc độ chóng mặt.
Theo Đài CBS, Integrity lao vào khí quyển ở vận tốc 24.000 dặm/giờ, tức là đủ nhanh để bay từ Los Angeles đến New York trong vòng sáu phút.
Theo Hãng tin AP, phi hành đoàn gồm chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch và phi hành gia Canada Jeremy Hansen đã lao vào khí quyển ở tốc độ Mach 33, tức lớn gấp 33 lần tốc độ âm thanh.
CBS News cho biết nhiệt độ bề mặt tấm chắn nhiệt tăng vọt gần 2.800°C, tương đương khoảng một nửa nhiệt độ bề mặt Mặt trời mà chúng ta nhìn thấy từ Trái đất.
Nhưng thử thách lớn nhất không phải là nhiệt độ, mà là sáu phút im lặng. Khi lớp plasma đỏ rực bao phủ toàn bộ thân tàu, mọi liên lạc giữa Integrity và trung tâm điều hành NASA bị cắt đứt hoàn toàn.
Theo AP, căng thẳng trong phòng điều hành Mission Control dâng cao khi tàu bị nhấn chìm trong plasma đỏ rực và bước vào vùng mù liên lạc theo kế hoạch. Hàng nghìn dặm cách đó, gia đình các phi hành gia tập trung trong phòng quan sát tại Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ - nơi mọi người vỡ òa ăn mừng khi tàu thoát khỏi vùng mù, và lại òa reo lên một lần nữa khi nó hạ cánh an toàn xuống mặt nước.
Tấm chắn nhiệt của Integrity mang trên mình một lịch sử không mấy dễ chịu. Trong chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis I năm 2022, tấm chắn làm từ vật liệu Avcoat đã bị bong tróc bất thường. Hơn 100 vị trí xuất hiện vết nứt và mảng vỡ thay vì tan chảy đều như thiết kế, theo CBS News.
Sau gần hai năm điều tra, nguyên nhân được xác định là do vật liệu Avcoat thiếu độ thấm khí trong giai đoạn cụ thể của quá trình tái nhập, khiến khí tích tụ và phá vỡ lớp bảo vệ từ bên trong. Để giải quyết vấn đề này mà không trì hoãn sứ mệnh thêm 18 tháng, NASA đã điều chỉnh quỹ đạo tái nhập cho Artemis II, chọn đường xuống dốc hơn và trực tiếp hơn, nhằm duy trì nhiệt độ đủ cao liên tục để lớp Avcoat "thở" được suốt quá trình, theo CBS News.
Quyết định đó đã được kiểm chứng. Khi liên lạc được khôi phục, hệ thống 11 chiếc dù của Integrity triển khai tuần tự hoàn hảo: hai dù dẫn hướng bung ra ở độ cao 7.100m để ổn định và giảm tốc, trước khi ba dù chính mở ra ở 1.645m, kéo vận tốc tàu xuống còn khoảng 200 feet/giây để tiếp nước an toàn, theo trang Engadget. Lúc 20h7 (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 10-4, Integrity chạm mặt nước Thái Bình Dương.
Khi bốn thành viên phi hành đoàn lần lượt được đưa ra khỏi tàu, đặt lên bè bơm hơi rồi được trực thăng Hải quân Mỹ đưa đến tàu đổ bộ USS John P. Murtha, họ mang theo không chỉ bộ đồ bay màu cam và nụ cười mệt mỏi, mà còn là những ký ức trực tiếp từ vùng tối của Mặt trăng.
Theo AP, sứ mệnh Artemis II đã phá vỡ kỷ lục khoảng cách xa nhất mà con người từng đạt được khi phi hành đoàn chạm mốc 406.771 km tính từ Trái đất, vượt qua kỷ lục cũ 399.117km do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970. Nhưng con số đó, dù ấn tượng, vẫn chưa phải điều đáng nhớ nhất của hành trình.
Đáng nhớ hơn là khoảnh khắc phi hành đoàn bay qua vùng tối Mặt trăng - phía mà từ Trái đất không bao giờ nhìn thấy được - và trở thành những người đầu tiên trong lịch sử trực tiếp quan sát nó bằng mắt thường.
Báo Guardian dẫn lời bà Christina Koch, một trong bốn phi hành gia, chia sẻ cảm xúc khi tàu tiếp cận gần nhất bề mặt Mặt trăng ở độ cao 4.067 dặm: "Tôi chỉ có một cảm giác choáng ngợp khi nhìn vào Mặt trăng. Mặt trăng thực sự là một thiên thể độc nhất vô nhị trong vũ trụ".
Cũng trong chặng bay lịch sử đó, phi hành đoàn bất ngờ chứng kiến nhật thực toàn phần - hiện tượng mà phi công Victor Glover mô tả là "choáng ngợp toàn bộ chúng tôi", theo AP.
Artemis II còn là sứ mệnh của những cái "đầu tiên" mang tính lịch sử. Theo báo Straits Times, ông Victor Glover là người Mỹ gốc Phi đầu tiên, bà Christina Koch là phụ nữ đầu tiên và ông Jeremy Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt trăng.
Thực tế, hành trình của họ không hoàn toàn suôn sẻ. Theo AP, cả hệ thống nước uống lẫn nhiên liệu đẩy đều gặp sự cố van, và nhà vệ sinh trên tàu liên tục trục trặc, buộc phi hành đoàn phải dùng túi thu gom nước tiểu tạm thời.
Theo AP, sau thành công của sứ mệnh Artemis II, NASA dự kiến chương trình Artemis III triển khai năm 2027 sẽ thử nghiệm khả năng ghép nối tàu Orion với các tàu đổ bộ thương mại đang được SpaceX và Blue Origin phát triển trên quỹ đạo Trái đất.
Tiếp đó, Artemis IV vào năm 2028 sẽ đưa hai phi hành gia đổ bộ xuống vùng cực Nam của Mặt trăng - lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972. Mục tiêu này đặt ra trong bối cảnh Trung Quốc đang nhắm đến mốc đổ bộ có người vào năm 2030, theo báo Straits Times.
Vượt lên trên cuộc cạnh tranh địa chính trị đó, chỉ huy Reid Wiseman đã chọn kết thúc sứ mệnh bằng những lời giản dị nhất. Ông chia sẻ: "Điều chúng tôi thực sự mong mỏi trong tâm hồn là có thể, dù chỉ một khoảnh khắc, khiến cả thế giới dừng lại và nhớ rằng đây là một hành tinh tuyệt vời và một nơi rất đặc biệt trong vũ trụ của chúng ta, và chúng ta nên trân trọng những gì mình được ban tặng".
Giám đốc NASA Jared Isaacman, phát biểu từ boong tàu USS John P. Murtha khi chờ đón phi hành đoàn, đã nói thay cho cả nhân loại: "Đây không phải là một lần trong đời. Đây chỉ là sự khởi đầu".
Nhà đấu giá Henry Aldridge & Son của Anh ngày 18/4 tổ chức buổi đấu giá các kỷ vật liên quan thảm kịch Titanic xảy ra năm 1912. Nổi bật nhất trong số này là áo phao được bà Laura Mabel Francatelli, hành khách hạng nhất trên con tàu định mệnh, mặc khi sơ tán.
Francatelli khi đó đi cùng bà chủ là nhà thiết kế thời trang Lucy Duff Gordon và chồng Cosmo Duff Gordon. Cả ba đều sống sót trên xuồng cứu sinh số 1 của Titanic. Xuồng này chỉ chở 12 người khi được thả xuống nước, dù có sức chứa tối đa tới 40 người.
Chiếc áo phao, có chữ ký của bà Francatelli và những người có mặt trên xuồng cứu sinh, được bán với giá 670.000 bảng Anh (906.000 USD) cho một nhà sưu tập đấu giá qua điện thoại, Henry Aldridge & Son cho biết. Giá này cao hơn đáng kể so với mức dự đoán 250.000-350.000 bảng Anh ban đầu.
Chiếc đệm ghế từ một xuồng cứu sinh của Titanic cũng được bán trong cùng phiên với giá 527.000 USD cho chủ sở hữu của hai bảo tàng về Titanic tại Mỹ.
Tàu Titanic khởi hành từ thành phố Southampton, Anh ngày 10/4/1912 để tới New York, Mỹ, đánh dấu hải trình đầu tiên vượt Đại Tây Dương. Tàu va phải núi băng trôi đêm 14/4/1912 và chìm xuống độ sâu hơn 3.657 m rạng sáng hôm sau, khiến 1.517 người thiệt mạng. 706 người sống sót sau thảm kịch này.
Mức đấu giá kỷ lục cho kỷ vật từ tàu Titanic là chiếc đồng hồ bỏ túi bằng vàng được bán với giá gần 2 triệu USD vào năm 2024.
"Những mức giá kỷ lục này cho thấy câu chuyện về Titanic vẫn luôn thu hút sự quan tâm của công chúng, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với các hành khách và thủy thủ đoàn, bởi ký ức của họ được lưu giữ qua các kỷ vật", nhà đấu giá Andrew Aldridge cho biết.
