Tại cửa hàng nhỏ ở Beirut, đối diện với một tòa nhà vừa bị tên lửa Israel san phẳng, ông Qassem Saad cho biết đã quá chán cảnh xung đột lặp đi lặp lại. Ông hy vọng đàm phán có thể chấm dứt nhiều thập kỷ đau thương.
“Chúng tôi biết Israel sẽ mãi là kẻ thù, nhưng chúng tôi kiệt sức rồi”, Saad, 49 tuổi, người bị thương nhẹ trong vụ không kích, nói.
Về mặt lý thuyết, Israel và Lebanon đã trong tình trạng chiến tranh suốt gần 80 năm qua vì hai nước chưa ký kết hiệp định hòa bình kể từ Chiến tranh Arab – Israel năm 1948.
Hezbollah, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, đã đối đầu dữ dội với Israel trong vài năm gần đây. Sau khi chiến sự Gaza nổ ra vào tháng 10/2023, Hezbollah phóng rocket vào Israel để bày tỏ đoàn kết với Hamas, khiến Israel đáp trả.
Tháng 10/2024, Israel đưa quân vào miền nam Lebanon. Một tháng sau, Israel chấp thuận một thỏa thuận ngừng bắn yêu cầu họ rút khỏi Lebanon. Tuy nhiên, lực lượng Israel vẫn không rút đi toàn bộ, với lý do Hezbollah vi phạm thỏa thuận.
Giao tranh giữa hai bên nối lại vào cuối tháng 2 khi Hezbollah nã pháo vào Israel để trả thù cho cái chết của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei. Quân đội Israel đáp trả bằng cách không kích và đưa quân sâu hơn vào lãnh thổ quốc gia láng giềng nhằm thiết lập vùng đệm tại miền nam Lebanon.
Đại sứ Lebanon và Israel sẽ gặp nhau tại thủ đô Washington của Mỹ vào ngày 14/4 để thảo luận về khả năng hai nước đàm phán trực tiếp. Chính quyền Lebanon muốn có một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah. Tuy nhiên, Israel bác bỏ khả năng này và yêu cầu Hezbollah phải giải giáp vũ khí, cho hay họ hiện chỉ muốn tập trung vào hòa đàm chính thức với chính phủ Lebanon.
“Với chúng tôi, điều cốt yếu là đạt được một thỏa thuận để có thể yên ổn nuôi dạy con cái. Nếu có một giải pháp hòa bình toàn diện, chúng tôi sẵn lòng ủng hộ, miễn là đôi bên tôn trọng và không xâm phạm lẫn nhau”, ông Saad nói. “Chỉ cần Israel rút quân khỏi miền nam, trao trả tù nhân, khôi phục quyền lợi cho chúng tôi và cam kết không tiếp tục ném bom, tôi chắc chắn sẽ ủng hộ đàm phán”.
Ở phía ngược lại, thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem đã thẳng thừng bác bỏ đàm phán, yêu cầu hủy bỏ cuộc gặp và thề sẽ chiến đấu “đến hơi thở cuối cùng”.
Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt được lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Iran và bên trung gian là Pakistan khẳng định phạm vi thỏa thuận bao gồm Lebanon, nhưng Israel và Washington phủ nhận. Lebanon hôm 8/4 đã hứng chịu đợt tấn công dữ dội nhất trên cả nước kể từ khi giao tranh nổ ra, với hơn 350 người thiệt mạng.
Tại khu dân cư lao động Corniche al-Mazraa, một trong số các quận ở Beirut bị Israel ném bom tuần trước, người dân đang cố gắng thu gom những gì còn sót lại từ đống đổ nát của nhà cửa và cửa hàng.
Kamal Ayad, 49 tuổi, dừng tay nghỉ ngơi bên dưới một tòa nhà nơi ông đang sửa chữa hư hại. “Chúng tôi ủng hộ đàm phán nếu chúng phục vụ lợi ích của Lebanon, nếu chúng giải quyết được vấn đề, chấm dứt chiến tranh và để chúng tôi được sống yên ổn”, Ayd nói.
“Chúng tôi muốn hòa bình và hy vọng Iran sẽ không cản trở điều đó”, ông nói thêm. “Chúng tôi vô cùng mệt mỏi. Chúng tôi đã sống qua quá nhiều cuộc chiến và giờ chỉ muốn nghỉ ngơi”.
Bộ Y tế Lebanon ghi nhận 2.089 người thiệt mạng trong đó có 166 trẻ em và 88 nhân viên y tế, kể từ khi cuộc chiến lan rộng sang Lebanon vào 2/3.
Đối với nhiều người dân Lebanon, đàm phán với Israel – quốc gia bị coi là kẻ thù, từ lâu đã là điều cấm kỵ, nhưng cuộc gặp vào 14/4 không phải là nỗ lực đầu tiên.
Hồi tháng 12/2025, các đại diện của Lebanon và Israel đã tổ chức cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập kỷ, nằm trong cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn năm 2024 để chấm dứt đợt giao tranh trước đó giữa Israel và Hezbollah. Trước đó, sau cuộc tấn công của Israel vào Lebanon năm 1982, hai nước cũng từng đàm phán thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, nhưng thỏa thuận này sau đó bị hủy.
“Phải có một giải pháp giữa Mỹ và Iran, nếu không đàm phán cũng vô ích”, ông Joe Ghafari, 61 tuổi, cư dân quận Ashrafiyeh ở Beirut, nhận định. “Quyết định không nằm trong tay chúng tôi. Nếu được quyền, tôi sẽ ủng hộ đàm phán”.
Ông Ghafari bày tỏ lo ngại về việc bùng phát xung đột nội bộ mới tại một quốc gia từng trải qua cuộc nội chiến đẫm máu từ năm 1975 đến 1990.
Những người ủng hộ Hezbollah hôm 11/4 đã tuần hành phản đối đàm phán, trước khi tổ chức này và đồng minh là Phong trào Amal kêu gọi thành viên kiềm chế biểu tình.
“Làm sao có thể làm hòa với Israel nếu một bộ phận người dân không muốn?”, ông Ghafari đặt câu hỏi. “Nếu các cuộc đàm phán này tiến triển trong khi phía bên kia không muốn, chắc chắn sẽ có xung đột nội bộ. Mà Lebanon thì không thể chịu đựng thêm nội chiến nữa”.
Theo các nguồn tin, nỗ lực đưa ra thỏa thuận ngừng bắn gần như tan vỡ sau khi một cuộc tấn công của Iran vào một cơ sở hóa dầu của Ả Rập Xê Út đã làm Riyadh phẫn nộ và đe dọa làm chệch hướng tiến trình ngoại giao kéo dài nhiều tuần.
Trong bối cảnh hạn chót do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra để yêu cầu Iran đồng ý ngừng bắn và mở cửa eo biển Hormuz gần kết thúc, các quan chức Pakistan đã nỗ lực truyền đi thông điệp cho Washington và Tehran.
Một nguồn tin cho biết nỗ lực của Pakistan bao gồm việc liên lạc trực tiếp với các quan chức cấp cao của tất cả các bên, trong đó có ông Trump, Phó tổng thống Mỹ JD Vance và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, cũng như Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Ahmad Vahidi.
Sau vài giờ "căng thẳng, nghẹt thở" mà "các cuộc đàm phán gần như đổ vỡ", Iran đã đồng ý ngừng bắn tạm thời vô điều kiện và bước vào đàm phán.
Giới lãnh đạo quân sự và dân sự của Pakistan đã làm việc suốt đêm, trao đổi với các quan chức cấp cao của Mỹ, Iran, Ả Rập Xê Út và các quan chức khác cho đến khi ông Trump công bố đạt được ngừng bắn vào ngày 7.4 theo giờ Mỹ (rạng sáng 8.4 tại Pakistan).
Nguồn tin cho biết vài phút trước khi ông Trump đăng tải thông báo, ông đã điện đàm với Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir.
Dù bày tỏ "sự giận dữ mạnh mẽ nhất từ trước đến nay" với Iran về cuộc tấn công vào Ả Rập Xê Út - quốc gia mà Pakistan có hiệp ước phòng thủ chung và có thể khiến nước này bị kéo vào cuộc chiến - Islamabad vẫn muốn Washington đảm bảo rằng Mỹ sẽ kiềm chế các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Iran.
Các quan chức Iran nói rằng họ đã phát động cuộc tấn công vào khu phức hợp hóa dầu ở Jubail sau một cuộc tấn công của Israel vào một cơ sở hóa dầu của Iran. Họ nói thêm rằng Tehran không thể bước vào đàm phán nếu các cuộc tấn công như vậy vẫn tiếp diễn.
Pakistan sau đó đã nói với quan chức Mỹ rằng các hành động của Israel đang gây nguy hiểm cho các nỗ lực hòa bình và Islamabad có thể không thuyết phục được Iran ngồi vào bàn đàm phán. Chỉ sau khi nhận được sự đảm bảo rằng Israel sẽ kiềm chế, Pakistan mới có thể thuyết phục Tehran đồng ý với lệnh ngừng bắn tạm thời.
Một nguồn thạo tin tiết lộ Israel đã phản đối một thỏa thuận với Iran vì tin rằng Tel Aviv có thể đạt được nhiều thành quả hơn về mặt quân sự để làm suy yếu hơn nữa ban lãnh đạo của Iran, nhưng cuối cùng Israel đã ủng hộ quyết định của ông Trump. Nguồn tin thứ hai tiết lộ Israel đã gây áp lực buộc chính quyền ông Trump không đạt thỏa thuận với Tehran.
Trong một bài phát biểu trên truyền hình vào tối 8.4, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết Israel vẫn chưa đạt được tất cả các mục tiêu của mình, nhưng có thể làm như vậy thông qua một thỏa thuận Mỹ - Iran hoặc bằng cách tiếp tục giao tranh.
Reuters cho hay giới chức tại Islamabad đã làm việc xuyên đêm nhằm vận động Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn.
Một nhà ngoại giao Trung Đông tiết lộ Iran đã đề xuất công nhận chủ quyền của nước này đối với tuyến đường thủy eo biển Hormuz. Tehran cũng yêu cầu quyền theo đuổi năng lượng hạt nhân và đạt được các thỏa thuận phòng thủ song phương với các quốc gia trong khu vực.
Trong khi đó, các nhà đàm phán muốn hướng đến việc tránh xa các vấn đề mà các bên khó nhượng bộ trong thời gian ngắn. Nhà Trắng tiết lộ các cuộc đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột dự kiến bắt đầu vào ngày 11.4.
Vào thời điểm ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif gửi đề nghị đàm phán đến 2 nước, trời đã gần sáng ở Islamabad.
“Chúng tôi đã làm việc xuyên đêm. Nếu chúng ta biến điều này thành một cuốn sách, nó sẽ đóng vai trò như một bài học lớn cho quốc gia này và cho các thế hệ mai sau, về cách không bỏ cuộc trong một tình huống vô vọng”, ông Sharif phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 8.4.
Chuyên trang quân sự Defense Express dẫn nguồn thạo tin cho hay, lực lượng Nga tại Donetsk dường như ghi nhận Ukraine đã dùng UAV trang bị “bom than chì” trong các cuộc tấn công ban đêm.
Dù Ukraine chưa bình luận về thông tin nói trên nhưng điều này đặt ra câu hỏi về bản chất của loại vũ khí này, lý do chúng có thể hiệu quả và những loại UAV nào của Kiev có khả năng mang loại đầu đạn như vậy.
Nhìn chung, “bom than chì” là loại đạn chùm chứa hàng chục quả đạn nhỏ, bên trong có các sợi than chì dẫn điện mịn. Sau khi được triển khai, các quả đạn nhỏ này phát tán các sợi than chì trên diện rộng ở một độ cao nhất định.
Tuy nhiên, nhiều khả năng các UAV nói trên không sử dụng đạn chùm mà là đầu đạn thông thường được nạp các sợi than chì tương tự. Trong trường hợp này, mô tả chính xác hơn sẽ là UAV mang đầu đạn dựa trên than chì.
Các loại vũ khí này được thiết kế để tấn công hạ tầng năng lượng, bao gồm nhà máy điện, máy biến áp và đường dây truyền tải. Do các sợi than chì có khả năng dẫn điện, chúng có thể gây ra hiện tượng đoản mạch khi bám vào các thiết bị này, từ đó làm tê liệt các hệ thống quan trọng.
Điều này cho phép gây gián đoạn lưới điện mà không cần phá hủy vật lý cơ sở hạ tầng.
Loại vũ khí này không phải mới. Chúng đã được sử dụng rộng rãi tại Iraq trong Chiến tranh Vùng Vịnh 1990-1991, được cho là đã vô hiệu hóa tới 85% lưới điện của quốc gia này. Các loại đạn tương tự cũng được sử dụng tại Nam Tư năm 1999, ảnh hưởng tới khoảng 70% hệ thống điện.
Dựa trên các hình ảnh mảnh vỡ được công bố, các đầu đạn dựa trên than chì này có thể được sử dụng trên UAV tấn công tầm xa FP-1 hoặc UAV tầm trung FP-2 do Fire Point sản xuất.
Theo EP
Cục diện xung đột Trung Đông trở nên khó đoán khi vấn đề đi lại qua eo biển Hormuz và đàm phán Mỹ - Iran liên tục có biến chuyển. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18.4 tuyên bố các bên đã có những cuộc trao đổi rất tốt và cho rằng một thỏa thuận đang rất gần. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, người đồng thời là trưởng đoàn đàm phán Iran, lưu ý vẫn còn những khác biệt lớn giữa Washington và Tehran. Hạn chót lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ - Iran sẽ kết thúc vào ngày 22.4, nhưng dấu hiệu đạt được bước tiến ngoại giao đến nay vẫn tương đối mơ hồ. Trong khi đó, mâu thuẫn lại leo thang xoay quanh việc kiểm soát eo biển Hormuz.
CNN ngày 19.4 đưa tin ông Trump đã cảnh báo Iran "không nên tống tiền Mỹ", khi thay đổi lập trường liên tục về Hormuz. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17.4 thông báo mở cửa eo biển này, thế nhưng chỉ sau đó một ngày Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) lại tuyên bố phong tỏa Hormuz, với lý do Mỹ không từ bỏ lệnh phong tỏa các cảng Iran. Reuters đưa tin lực lượng Iran còn nổ súng chặn 2 tàu Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz, vụ việc khiến New Delhi triệu tập Đại sứ Iran tại Ấn Độ và bày tỏ quan ngại sâu sắc.
Giáo sư Simon Mabon (Đại học Lancaster, Anh) nhận định với Al Jazeera hôm 18.4 rằng có 2 vấn đề đáng lưu tâm hiện nay. Thứ nhất, ông đặt vấn đề việc Iran nhanh chóng thay đổi lập trường về Hormuz đang là toan tính chiến lược của Tehran, hay phản ánh sự mâu thuẫn trong cấu trúc quyền lực vốn phức tạp ở nước này, khi hành động của lực lượng vũ trang nhiều lần khác với các tuyên bố ngoại giao.
Thực tế là bài đăng của ông Araghchi trên mạng xã hội về thông báo mở cửa Hormuz bị chính truyền thông Iran nói là không rõ ràng, dễ bị hiểu lầm là Tehran đã nhượng bộ với Mỹ. Thứ hai, việc có 2 thế lực đang phong tỏa Hormuz nhằm cạnh tranh ảnh hưởng khiến giao thông ở eo biển này càng thêm khó khăn. "Đi kèm với những điều không chắc chắn, áp lực từ thỏa thuận ngừng bắn, tất cả đang tạo nên một thời điểm cực kỳ bấp bênh", ông Mabon nhận định.
Đến nay, cả Iran và Mỹ đã nêu ra lập trường và vạch những "lằn ranh đỏ" đối với đàm phán, đặc biệt về chương trình hạt nhân của Tehran. Song, một yếu tố khác khiến đàm phán bế tắc, ngoài những bất đồng, còn là tâm lý của mỗi bên đều cho rằng họ đang nắm ưu thế. Theo bài phân tích trên Foreign Affairs, Iran có những cơ sở để gây sức ép ngoại giao. Họ vẫn trụ vững sau các đợt tấn công của liên quân Mỹ - Israel, kéo cuộc xung đột bước sang tuần thứ 8 mà vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Tehran cũng có lợi thế địa lý để đưa ra yêu sách về eo biển Hormuz.
Về phía Mỹ, Washington có thể viện dẫn rằng họ đã gây ra thiệt hại to lớn đối với bộ máy an ninh và quân sự của Iran. Mỹ cũng kỳ vọng lệnh phong tỏa sẽ bóp nghẹt hoạt động thương mại và gây thêm tổn thất kinh tế cho Iran. Theo Foreign Affairs, hai bên cần chấp nhận thực tế rằng mỗi bên đều có những lá bài kéo dài xung đột, và nếu hướng tới giải pháp hòa bình thì cần từ bỏ những yêu sách nhằm thu về "lợi ích tối đa".
Thay vào đó, Mỹ và Iran có thể gia hạn ngừng bắn để tạo thời gian điều chỉnh yêu cầu trong đàm phán hạt nhân, đồng thời thiết lập các hành lang an toàn để di chuyển ở Hormuz. Giới quan sát cho rằng việc hai bên đang đối thoại cho thấy vẫn còn một lối thoát, dù còn nhiều thách thức.
