Trưa đầu tháng 4, hành lang khu tập thể A9 Thái Phiên gần như không có gió, ánh nắng không lọt vào. Những mảng tường loang lổ, bốc lên mùi ẩm mốc. Bà Đặng Thị Hoài, 51 tuổi, bước chậm qua từng bậc cầu thang, tay vịn vào lan can đã mục nát, áo dính mồ hôi. Những bước chân nặng nề như kéo theo cả nỗi mệt mỏi của nhiều năm sống trong căn hộ xuống cấp.
Lên đến tầng 4, bà dừng lại vài giây lấy hơi rồi mở cánh cửa gỗ cũ kỹ. Bên trong chừng 5 m2 là bếp và chỗ tắm gội. Nhà vệ sinh nằm phía sau phải dùng chung với một hộ khác, lối vào chỉ hơn một mét. Tận dụng khoảng không gian nhỏ hẹp ấy, bà đóng thêm cái chuồng nhỏ nhô ra ngoài để nuôi vài con gà đẻ trứng.
Đối diện bếp là căn hộ chỉ hơn 15 m2 được vợ chồng bà mua của một công nhân tàu biển từ năm 1986. Giống như hầu hết gia đình ở chung cư cũ, vợ chồng bà phải đóng thêm “chồng cọp” ngoài ban công để có thêm chỗ cho hai con ngủ.
“Ngày trước mua được căn này là mừng lắm. Bây giờ nhà cửa thế này, chẳng dám mời ai đến chơi”, bà Hoài nói.
Những khu tập thể như ở A9 từng là niềm tự hào của nhiều gia đình cán bộ, công nhân đất cảng Hải Phòng. Nhưng sau gần nửa thế kỷ, những biểu tượng an cư ấy giờ chỉ còn lại sự xuống cấp, mục ruỗng.
Hải Phòng hiện có 66 chung cư với khoảng 2.200 căn hộ được xếp hạng cấp độ D, mức độ nguy hiểm cao nhất, được chính quyền đẩy nhanh kế hoạch di dân, phá bỏ. Biết tin ấy, nhiều cư dân như bà Hoài không giấu được niềm vui. Họ sẽ thoát khỏi cảnh nhà dột, tường nứt, điện nước chắp vá, có nhà vệ sinh riêng, không còn nơm nớp lo sập trần mỗi mùa mưa bão.
“Đó không chỉ là sự thay đổi về chỗ ở mà còn là cơ hội cải thiện chất lượng cuộc sống, là sự an tâm cho tuổi già, là tương lai tốt hơn cho con cái”, bà Hoài nói.
Những cuộc trò chuyện ở hành lang, cầu thang tập thể gần đây xoay quanh chuyện đăng ký nguyện vọng mua nhà ở xã hội, hỏi thăm thông tin dự án mới, hoặc bàn bạc xem nên vay bao nhiêu tiền mua nhà mới. “Tổ trưởng dân phố đã gọi lên phổ biến, cho đăng ký nguyện vọng rồi. Cả nhà cùng cố gắng”, bà Hoài phấn khởi nói.
Dẫu vậy đi cùng niềm vui là nỗi lo tiền mua nhà. Gia đình bà Hoài sống dựa vào mức lương 8 triệu đồng/tháng từ công việc vệ sinh môi trường. Chồng bà làm lao động tự do, thu nhập bấp bênh, nhiều tháng chỉ được 2-3 triệu đồng. Tổng thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống cơ bản. Tiền tiết kiệm gần như không có.
Theo tính toán của cơ quan chức năng, với một căn hộ diện nhà ở xã hội khoảng 50 m2, giá có thể lên tới 861 triệu đồng, thậm chí gần một tỷ đồng. Trong khi đó, mức bồi thường cho các hộ dân dao động 259 đến hơn 542 triệu đồng, tùy loại giấy tờ pháp lý. Phần chênh lệch người dân phải bù thêm có thể từ hơn 300 đến trên 700 triệu đồng.
Bảng so sánh tài chính dự kiến khi người dân mua nhà ở xã hội (căn hộ 50 m2):
Đối tượng
Mức bồi thường, hỗ trợ dự kiến
Số tiền dự kiến phải bù thêm
Hộ có giấy chứng nhận
542,84 triệu đồng
318,61-422,76 triệu đồng
Hộ có quyết định thanh lý
393,62 triệu đồng
467,83-571,98 triệu đồng
Hộ thuê nhà tài sản công
259,92 triệu đồng
601,08-705,68 triệu đồng
“Với số tiền bù thêm lớn như thế thì lấy đâu ra. Phần lớn cư dân sống trong các khu tập thể cũ là người có thu nhập thấp hoặc cán bộ về hưu với đồng lương hưu ít ỏi”, ông Nguyễn Khắc Thắng, 74 tuổi, sống tại tầng 2, lô 1 Thái Phiên nói.
Lấy ví dụ từ những hộ dân khu A7, A8 Vạn Mỹ đã được chuyển đến chung cư Hoàng Huy Lạch Tray, ông cho biết trước năm 2022, giá thuê nhà chỉ khoảng 350.000 đến 400.000 đồng một tháng. Nhưng khi sang nơi ở mới, giá thuê tăng vọt lên 3 đến 4,5 triệu đồng cho một căn hộ 50 m2.
Dù thành phố đã có những điều chỉnh, đưa ra mức giá thuê mới cho năm 2025 dao động từ 16.204 đồng đến 31.635 đồng mỗi m2, đồng thời hỗ trợ từ 65 đến 100% cho hộ nghèo, cận nghèo, nhưng với những người chỉ kiếm được vài chục nghìn mỗi ngày từ nghề xe ôm như ông Thắng, số tiền đó vượt quá khả năng.
Không chỉ đau đáu gánh nặng tiền bạc, việc di dời còn kéo theo hàng loạt nỗi lo về tính pháp lý. Qua hàng chục năm, nhiều căn hộ đã được mua bán bằng giấy viết tay, chia tách cho con cái, hoặc chuyển nhượng không chính thức. Khi áp dụng chính sách bồi thường, tái định cư, những người này lo không được công nhận đầy đủ quyền lợi, mất đi tài sản tích lũy cả đời.
Bà Trần Thị Lành, 60 tuổi, sống ở khu Lam Sơn, băn khoăn căn hộ bà cùng các con đang ở được chia đôi từ căn hộ cũ của bố, đã ở mấy chục năm, không tranh chấp gì. Khi xét tái định cư, liệu có được tính là hộ riêng không?
Nhiều người dân đề nghị với những trường hợp sử dụng ổn định, lâu dài, không tranh chấp, cần có cơ chế xem xét hợp lý để đảm bảo quyền lợi, tránh gây thiệt thòi.
Theo thống kê, hiện có khoảng 7.000 hộ dân sinh sống trong các chung cư cấp độ D ở Hải Phòng. Những người được hỏi đều khẳng định kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ là cần thiết và cấp bách. Không chỉ để chỉnh trang đô thị mà quan trọng hơn là đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhiều hộ dân sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan ở lại thì không được, mà đi thì không đủ khả năng.
Tựa lưng vào cánh cửa bếp ọp ép, bà Hoài hướng mắt về đại công trường dự án nhà ở xã hội Kho 3 Lạc Viên với hy vọng cơ quan chức năng sẽ xem xét kỹ, ban hành chính sách sát với thực tế thu nhập, hoàn cảnh yếu thế của người dân sống trong những chung cư cũ. Có như vậy, trong một tương lai không xa, gia đình bà và những người cùng cảnh ngộ mới an yên trong ngôi nhà đúng nghĩa.
Báo Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến các nhà quản lý và các chuyên gia về giải pháp để làm sao xe buýt trở thành phương tiện chủ yếu của người dân.
* PGS.TS Vũ Anh Tuấn (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức, Trường ĐH Việt Đức):
Chính sách miễn vé xe buýt có thể tạo ra "cú hích" ban đầu, giúp người dân tiếp cận và trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, điều cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ, việc đi lại thuận tiện và khả năng đáp ứng của hệ thống.
Khi người dân đã bắt đầu chuyển sang thử nghiệm xe buýt sẽ là thời điểm cần tận dụng để nâng cấp toàn diện mạng lưới. Việc mở rộng tuyến, tăng số lượng phương tiện và cải thiện chất lượng phục vụ là những yếu tố then chốt để giữ chân hành khách trong trung và dài hạn. Trước khi mở rộng địa giới, TP.HCM có khoảng 300 xe buýt trên mỗi 1 triệu dân. Mức này thấp hơn nhiều so với các đô thị lớn trong khu vực như Bangkok (Thái Lan) hay Jakarta (Indonesia), nơi thường duy trì khoảng 900 - 1.000 xe/1 triệu dân để có thể đáp ứng khoảng 20 - 30% nhu cầu đi lại hằng ngày. Để đạt được tỉ lệ này ngoài việc đủ số lượng phương tiện còn phải bảo đảm mạng lưới tuyến, mật độ điểm dừng, nhà chờ được phân bố hợp lý, tránh tình trạng "vùng trắng" xe buýt.
Đồng thời, Nhà nước cần ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống vé điện tử và một nền tảng dùng chung để người dân có thể tra cứu hành trình, thời gian xe đến, thanh toán và đặt chỗ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển mô hình giao thông thông minh, kết nối đồng bộ giữa xe buýt, metro, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác.
Trước mắt, TP.HCM chưa nên miễn phí đại trà mà cần thí điểm có kiểm soát, ưu tiên các tuyến còn dư năng lực hoặc đóng vai trò kết nối với metro. Cũng có thể áp dụng miễn phí có điều kiện theo nhóm đối tượng hoặc khung giờ để phân bổ lại nhu cầu, giảm áp lực vào giờ cao điểm.
Song song đó, Nhà nước cũng cần tái cấu trúc mạng lưới xe buýt theo hướng hình thành các tuyến trục, tuyến liên vùng, kết hợp làn ưu tiên cho xe buýt tại các tuyến đường có nhu cầu lớn. Cải thiện khả năng tiếp cận như hạ tầng đi bộ, các bãi đỗ "park and ride" (nơi người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang đi xe buýt, metro - PV), hay kết nối xe đạp.
* Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú (TP.HCM):
Để thu hút người dân đi xe buýt thì cần có nhiều cải thiện bên cạnh việc miễn phí. Xe buýt cần sạch sẽ, có nhiều tuyến hơn để người dân có thể đi bộ một khoảng ngắn là có thể đón được xe. Bên cạnh đó, người dân chỉ thực sự "mặn mà" với xe buýt khi hành trình đi bộ đến trạm xe buýt được an toàn và thoải mái.
Ngoài việc cải thiện hạ tầng, tôi mong có một ứng dụng theo dõi hành trình của xe buýt theo thời gian thực. Nếu có một ứng dụng thông minh hiển thị chính xác vị trí xe và thời gian cập bến dự kiến thì người dân sẽ chủ động được kế hoạch khi chọn xe buýt.
* Ông Bùi Hòa An (Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM):
Sở Xây dựng TP.HCM nghiên cứu để nâng cao chất lượng phục vụ của xe buýt, phát triển ứng dụng theo dõi xe buýt, và khả năng làm làn đường riêng để đảm bảo xe chạy nhanh, đúng giờ và người dân theo dõi được hành trình, chủ động thời gian khi đi xe buýt.
Các xe đều có gắn camera theo dõi. Với ứng dụng theo dõi xe buýt, sở đang phát triển tính năng hiển thị vị trí, thời gian thực của xe buýt trên bản đồ để người dân tiện theo dõi, dự kiến sẽ hoàn thành trong ba tháng nữa. Sở cũng đã xin phép và đang tích hợp ứng dụng này lên nền tảng VNeID để tăng tính tiện dụng.
Về làn đường riêng để xe buýt đi nhanh, đến trạm đúng giờ, Sở Xây dựng có nghiên cứu nhưng chưa thể thực hiện bởi khu vực trung tâm có mật độ giao thông cao. Nếu chính sách miễn phí xe buýt hiệu quả, giảm phương tiện cá nhân thì mới có cơ sở thực hiện việc này. Sở cũng đã có kế hoạch tái cơ cấu lại mạng lưới, bố trí thêm các tuyến đan xen để rút ngắn thời gian chờ giữa các chuyến (hiện đang ở mức 8 - 15 phút tùy tuyến).
* Ông Nguyễn Minh Tuấn (Phó giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội):
Xe buýt hiện vẫn chưa thực sự thu hút được người dân. Nguyên nhân đầu tiên là thói quen đi lại của người dân, họ muốn đi xe cá nhân đến tận cửa nhà. Bên cạnh đó, hạ tầng dành riêng cho xe buýt còn thiếu, phần lớn xe buýt vẫn phải đi chung với các phương tiện khác, làm giảm khả năng lưu thông và hiệu quả vận hành.
Xe đi chậm và thời gian không ổn định cũng khiến người dân không ưu tiên chọn xe buýt. Hiện vận tốc trung bình của các tuyến xe buýt nội đô Hà Nội chỉ đạt khoảng 14 - 15km/h. Để xe buýt đi nhanh và đúng giờ, Nhà nước cần có những giải pháp hạ tầng đột phá như thiết lập các "luồng xanh" và làn đường dành riêng cho xe buýt.
* Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy (nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải):
Hà Nội và TP.HCM đã có hàng ngàn xe buýt và đang tiếp tục bổ sung các tuyến để tiếp cận tất cả các khu dân cư. Đây là "hướng đi đúng" nhưng nhìn vào đến nay vẫn chưa đảm bảo chất lượng, chưa đảm bảo các điều kiện để người dân "mặn mà" với xe buýt.
Để người dân thật sự lựa chọn xe buýt là phương tiện ưu tiên, cần đảm bảo 5 tiêu chí: xe buýt phải đi đúng giờ hơn, đi lại phải nhanh hơn, phương tiện chất lượng tốt hơn, thái độ phục vụ của nhân viên phải chu đáo, tận tình hơn và cuối cùng là giá cả phải hợp lý hơn. Thực tế thì các tuyến xe buýt nhanh ở Hà Nội chưa hiệu quả vì thực tế cũng không nhanh hơn bình thường là bao.
Ở một số nước, xe buýt chỉ sai số thời gian trong khoảng ± 3 phút. Tại các trạm xe buýt gần như đều có đồng hồ báo giờ, mấy phút nữa thì xe buýt tới, để người dân biết, chờ đợi, từ đó sẽ ràng buộc người lái xe phải đến đúng giờ so với quy định, chỉ sai sót trong vòng 5 phút đổ lại.
* Ông Minh Khuê (phường Đức Nhuận, TP.HCM):
Tuần trước, tôi có cuộc hẹn ở đường Nguyễn Cửu Vân (quận Bình Thạnh cũ, thuộc TP.HCM) lúc 14h. Nếu tôi đi xe máy thì chừng 20 phút đến nơi nhưng lần này, tôi quyết định ngồi xe buýt. Sau khi nghiên cứu kỹ "đường đi nước bước" trên App GoMo (trước đây là Busmap), tôi chọn đón xe ở "trạm Tháp nước" (đường Hồ Văn Huê) tới đường Nguyễn Cửu Vân.
13h20 đón xe ở trạm Tháp nước. Một lúc sau, xe số 3 (Thạnh Xuân - Bến Thành) dừng tại trạm. Cảm giác đầu tiên của tôi là xe đến khá đúng giờ. Bước lên xe, sàn sạch sẽ, máy lạnh mát rượi. Xuống trạm công viên Lê Văn Tám lúc 13h40, tôi chờ xe số 10 (bến xe miền Tây - Đại học Quốc gia) để đi Nguyễn Cửu Vân. App báo xe số 10 khoảng 3 phút nhưng 10 phút cũng chưa thấy xe tới. Đến 13h50, tôi đành đặt xe ôm công nghệ để đi và tới điểm hẹn trễ 5 phút.
Tôi đã có ý định chuyển qua đi xe buýt. Tôi cũng đã tra cứu đường để đưa con đi học ở trung tâm thành phố, đi Nhà thiếu nhi thành phố bằng xe buýt. Và "mong ước" đầu tiên của tôi là xe buýt phải đúng giờ.
Như Thanh Niên đã đưa tin, TAND TP.Hà Nội vừa tuyên án 23 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Bộ NN-PTNT (cũ) và Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân (Công ty Hoàng Dân).
5 bị cáo là các cựu quan chức Bộ NN-PTNT cùng bị truy tố tội nhận hối lộ với khung hình phạt 20 năm tù hoặc chung thân.
Tuy nhiên, theo bản án đã tuyên, cả 5 người đều được hưởng mức án dưới khung truy tố: cựu thứ trưởng Hoàng Văn Thắng 4 năm tù, cựu Giám đốc Ban 2 Trần Văn Lăng 13 năm tù, cựu quyền Cục trưởng Trần Tố Nghị 6 năm tù, cựu Cục trưởng Nguyễn Hải Thanh 5 năm tù, cựu Giám đốc Ban 8 Lê Văn Hiến 3 năm 6 tháng tù.
Theo cáo buộc, ông Thắng cùng nhóm cựu quan chức Bộ NN-PTNT đã nhận hối lộ tổng cộng hơn 40 tỉ đồng từ Giám đốc Công ty Hoàng Dân Nguyễn Văn Dân. Đổi lại, họ giới thiệu, tác động hoặc chỉ đạo cung cấp file dự toán gói thầu cho phía Công ty Hoàng Dân.
Cộng thêm việc "làm đẹp" hồ sơ năng lực, Công ty Hoàng Dân cùng các nhà thầu liên danh đã trúng hàng loạt gói thầu tại 4 dự án thủy lợi lớn trên địa bàn khắp cả nước, gây thiệt hại hơn 251 tỉ đồng.
Tòa nhận định, hành vi của ông Thắng cùng các cựu cấp dưới xâm phạm đến hoạt động đúng đắn, bình thường và tính chuẩn mực, uy tín của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; xâm phạm sự liêm chính của người có chức vụ, quyền hạn; làm suy yếu bộ máy quản lý và làm giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước.
Đồng thời, gây thiệt hại đặc biệt lớn về tài sản của Nhà nước; gây dư luận, tâm lý hoang mang trong quần chúng nhân dân, vì thế cần xử lý nghiêm.
Song, tòa cũng ghi nhận cho nhóm bị cáo này nhiều tình tiết giảm nhẹ như: thành khẩn khai báo, chủ động khắc phục hậu quả, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra, nhân thân tốt, gia đình có công với cách mạng…
Riêng bị cáo Nguyễn Hải Thanh, trước khi khởi tố vụ án đã xuất cảnh sang Canada, đến nay chưa quay về, nên không được hưởng các tình tiết thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải và tích cực hợp tác với cơ quan điều tra.
Do có nhiều tình tiết giảm nhẹ như đã nêu, cả 5 bị cáo nhóm tội nhận hối lộ đều được tuyên mức án dưới khung truy tố.
Trong số bị cáo còn lại, nhiều người được cho hưởng án treo. Tòa cho hay, khi quyết định hình phạt đã xem xét toàn diện nhân thân, vai trò của từng bị cáo, mức độ gây thiệt hại và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự để lượng hình cho phù hợp.
Đối với một số bị cáo có vai trò thấp, chỉ là người giúp sức mờ nhạt, làm theo sự chỉ đạo của cấp trên, tích cực khắc phục hậu quả chung của vụ án, tòa quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt song vẫn đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa chung.
Chẳng hạn bị cáo Tạ Văn Thuyết, cựu Giám đốc Ban 1. Tại dự án hồ chứa nước Cánh Tạng (tỉnh Hòa Bình cũ), bị cáo đã 2 lần từ chối "nhận hối lộ" của Công ty Hoàng Dân và các nhà thầu liên danh.
Khi được liên danh này đặt vấn đề tạo điều kiện cho trúng thầu, bị cáo đã cương quyết không đồng ý, không hứa hẹn gì.
Chỉ đến lần thứ ba, trước sự chỉ đạo của quyết liệt của bị cáo Nguyễn Hải Thanh, bị cáo Thuyết mới chỉ đạo cấp dưới cung cấp file dự toán gói thầu.
Sau khi trúng thầu, Giám đốc Công ty Hoàng Dân chỉ đạo nhân viên chi tiền cảm ơn Ban 1, trong đó bị cáo Thuyết được 70 triệu đồng.
Từ khi bị khởi tố, bị cáo Thuyết thành khẩn khai báo, tỏ rõ sự ăn năn hối cải; đã nộp 70 triệu hưởng lợi bất chính và nộp thêm 200 triệu để khắc phục thiệt hại chung của vụ án.
Do đó, tòa tuyên phạt bị cáo 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, trả tự do ngay tại tòa (nếu không bị tạm giữ, tạm giam về một tội phạm khác).
Tối 8.4, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc điều hành gói XD1 (thuộc Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung - chủ đầu tư dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 28B), cho biết quá trình thi công nâng cấp quốc lộ 28B đang bị ảnh hưởng trực tiếp bởi giá xăng dầu tăng đột biến. Việc thi công và thảm nhựa trên tuyến hiện phải tạm chững lại.
Theo ông Tuấn, giá xăng dầu tăng cao đã kéo theo chi phí vận hành máy móc và vật liệu xây dựng tăng mạnh. Trước áp lực tài chính, các nhà thầu đã đề xuất giãn tiến độ dự án nâng cấp quốc lộ 28B, chờ khi giá nhiên liệu và vật tư ổn định hơn mới tiếp tục triển khai đồng loạt.
Trong khoảng 20 ngày gần đây, các đơn vị thi công chỉ thảm nhựa được hơn 1 km tại các đoạn đèo dốc xung yếu nhằm đảm bảo an toàn giao thông. Đối với hơn 7 km còn lại, chủ yếu là các đoạn đường bằng tại Km19, Km21, Km23 và khu vực kết nối cao tốc, nhà thầu xin tạm dừng để tránh thua lỗ nếu tiếp tục thi công trong bối cảnh chi phí tăng cao.
Riêng hạng mục cầu cạn số 4 trên đèo Đại Ninh vẫn đang được duy trì thi công, song cũng gặp khó khăn do phát sinh địa chất phức tạp, tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ chung của toàn dự án nâng cấp quốc lộ 28B.
Như Thanh Niên đã thông tin, theo kế hoạch của chủ đầu tư, toàn tuyến quốc lộ 28B sẽ hoàn thành thảm nhựa vào cuối tháng 4.2026 nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và du khách, nhất là trong thời gian sân bay Liên Khương tạm đóng cửa để nâng cấp đến cuối tháng 8.2026.
Dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 28B đã được Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) phê duyệt tại Quyết định số 1495/QĐ-BGTVT ngày 16.11.2023. Tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 68 km, thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025. Theo lộ trình, công trình sẽ hoàn thành thi công trong năm 2025 và hoàn thiện, bàn giao trong năm 2026.
