Những ngày qua, trên một diễn đàn về liêm chính khoa học liên tục phản ánh thông tin về một số dự án đạt giải nhất Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025-2026.
Trong đó có dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của nhóm học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình được cho là đã “đạo văn”.
Nội dung và khối lượng của dự án tương đương một phần luận án tiến sĩ và sâu hơn một phần luận văn thạc sĩ của hai người khác.
Sau quá trình xác minh, ngày 10-4, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có thông tin phản hồi.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau khi có ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đạt giải nhất của cuộc thi (dự án của học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo đơn vị tham gia cuộc thi xác minh phản ánh.
Theo báo cáo, Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu thực hiện theo đúng quy định.
Ngày 3-4, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quyết định thành lập tổ tư vấn đánh giá dự án đạt giải cuộc thi để tư vấn đánh giá dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình.
Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đạt giải.
Tổ tư vấn đã tiến hành nghiên cứu thẩm định, đánh giá sự trùng lặp nội dung đề tài, xem xét tính khả thi quá trình thí nghiệm, thực nghiệm của dự án.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau quá trình nghiên cứu, tổ tư vấn thống nhất:
Thứ nhất, với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi của học sinh, các em học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống”.
Việc phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR học sinh có thể hiểu và tiến hành được, bởi những kiến thức này có trong chương trình phổ thông mà các em được học.
“Các trang thiết bị để thực hiện các thí nghiệm từ việc chế tạo đến khảo sát các tính chất của vật liệu đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu của Việt Nam, như: Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội… nên việc thu thập dữ liệu từ các phép đo ở trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu của dự án”, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.
Thứ hai, với kế hoạch nghiên cứu được đề ra, việc thực hiện các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng và có độ lặp lại cao hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học.
Thứ ba, dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn và những công bố, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó (kết quả check turnitin với độ trùng lặp nằm trong quy định cho phép với các công trình công bố).
Thứ tư, đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông.
Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng đồng thời giữa chống cháy – cách nhiệt – kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào.
Thứ năm, đề tài có giá trị ứng dụng cao, đồng thời có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh – sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.
“Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.
Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn”, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.
Về tính khả thi, bộ cho rằng nội dung nghiên cứu đã được giới hạn hợp lý, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có.
Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đã đề ra.
Điểm đáng chú ý, thông tư 26 - quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học áp dụng đối với toàn bộ đội ngũ giảng viên đại học, bao gồm: giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và ngoài công lập.
Trước đó, quy định cũ chỉ áp dụng đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Thông tư 26 quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học gồm 3 nhóm tiêu chuẩn cơ bản: tiêu chuẩn về đạo đức; tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng; tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.
Trong đó, tiêu chuẩn về đạo đức nhấn mạnh giảng viên đại học phải giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự nhà giáo. Đối xử công bằng, đúng mực với người học, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học, đồng nghiệp.
Đặc biệt, giảng viên đại học phải tuân thủ các quy định về đạo đức học thuật và bảo đảm liêm chính khoa học, thực hiện trung thực, minh bạch trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, công bố kết quả nghiên cứu và các hoạt động chuyên môn khác.
Giảng viên đại học cần đáp ứng các tiêu chí, gồm: có bằng thạc sĩ trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy; có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học; thực hiện được các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; ứng dụng được công nghệ thông tin và sử dụng được ngoại ngữ...
Giảng viên đại học chính ngoài yêu cầu bằng thạc sĩ còn phải chủ trì ít nhất 1 hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở hoặc cấp cao hơn đã nghiệm thu với kết quả đạt yêu cầu; chủ trì hoặc tham gia biên soạn ít nhất 1 sách; có ít nhất 3 bài báo khoa học được công bố trên tạp chí quốc tế có mã số ISSN; giữ chức danh giảng viên đại học từ 4-6 năm tùy theo bằng cấp...
Giảng viên đại học cao cấp phải có bằng tiến sĩ, chủ trì ít nhất 2 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở hoặc 1 đề tài cấp cao hơn; hướng dẫn ít nhất 2 học viên thạc sĩ hoặc 1 nghiên cứu sinh tiến sĩ; biên soạn sách chuyên môn có mã số ISBN; có ít nhất 6 bài báo khoa học quốc tế (ISSN); giữ chức danh giảng viên chính ít nhất 4 năm...
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31-12-2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp theo quy định mới.
Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc thay đổi vị trí việc làm giảng viên đại học trước ngày 9-4-2026 thì không yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành thông tư quy định tiêu chuẩn người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng) nhằm chuẩn hóa đội ngũ lãnh đạo và nâng cao chất lượng quản trị tại các cơ sở giáo dục đại học.
Theo Thông tư 17 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (có hiệu lực từ ngày 27-3), tiêu chuẩn chung đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học là người có phẩm chất đạo đức tốt; có đủ sức khỏe để thường xuyên, trực tiếp quản lý, điều hành công việc; có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và có năng lực xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược phát triển cơ sở giáo dục đại học.
Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục công lập phải đáp ứng các yêu cầu của vị trí việc làm và các quy định khác của Đảng, pháp luật của Nhà nước về viên chức quản lý.
Ngoài việc đáp ứng các tiêu chuẩn chung nêu trên, hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học cần đủ tiêu chuẩn cụ thể:
Có trình độ tiến sĩ và có uy tín trong lĩnh vực chuyên môn của cơ sở giáo dục đại học;
Có ít nhất 5 năm kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu phù hợp với trình độ đào tạo của cơ sở giáo dục;
Có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý cơ sở giáo dục đại học từ cấp trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên;
Có năng lực lãnh đạo, quản trị và phát triển cơ sở giáo dục đại học; có khả năng hợp tác phát triển, huy động nguồn lực cho cơ sở giáo dục đại học.
Thực tế hiện nay, tại nhiều trường đại học trên cả nước, thậm chí ở cả những trường thuộc nhóm tốp đầu, vẫn có phó hiệu trưởng chỉ có trình độ thạc sĩ. Ở các trường đại học tư thục có đến 2-3 phó hiệu trưởng trình độ thạc sĩ.
Các thạc sĩ đang giữ vị trí phó hiệu trưởng ở trường đại học không phụ trách hoạt động đào tạo, khoa học - công nghệ mà chỉ phụ trách, công tác đoàn thể, công tác sinh viên…
Đáng chú ý, theo quy định mới nhất tại Thông tư 17, trình độ thạc sĩ không còn đủ điều kiện để được bổ nhiệm làm phó hiệu trưởng tại phần lớn các trường đại học.
Ngoài việc phải đáp ứng các tiêu chuẩn chung, vị trí phó hiệu trưởng trường đại học bắt buộc phải có trình độ tiến sĩ trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp với yêu cầu vị trí công tác.
Trường hợp ngoại lệ đối với các trường đào tạo ngành đặc thù, chỉ những trường có quy mô đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực nghệ thuật, nhóm ngành ngôn ngữ, văn học và văn hóa nước ngoài, nhóm ngành thể dục thể thao chiếm ít nhất 70% tổng quy mô đào tạo toàn trường, thì phó hiệu trưởng mới có thể giữ trình độ từ thạc sĩ trở lên trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp với vị trí công tác.
Ngoài bằng cấp, nhân sự phó hiệu trưởng trường đại học phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý cơ sở giáo dục đại học từ cấp phó trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên; có năng lực quản lý và phát triển các lĩnh vực cụ thể của cơ sở giáo dục đại học.
Theo dự kiến, kết quả thi đánh giá năng lực đợt 1 sẽ được công bố ngày 17-4. Các chuyên gia tuyển sinh cho rằng nếu có mục tiêu cải thiện điểm số và còn đủ điều kiện tham gia, thí sinh nên tận dụng thêm cơ hội thi đợt 2 để gia tăng khả năng trúng tuyển vào ngành học mong muốn.
Những năm gần đây, phổ điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 2 thường cao hơn đợt 1. Theo thống kê của ĐH Quốc gia TP.HCM, phân bố điểm kỳ thi đợt 2 năm 2025 có xu hướng "lệch phải" và trải rộng hơn so với đợt 1, mức điểm trung bình tăng lên và xuất hiện nhiều thí sinh đạt điểm cao hơn.
Lý giải, TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) - cho biết phần lớn thí sinh tham gia đợt 2 đã từng dự thi ở đợt 1, có năng lực học tập khá trở lên và mong muốn nâng cao kết quả xét tuyển.
Tính trên tổng số thí sinh dự thi đợt 2 năm 2025 đã có hơn 65.000 thí sinh (chiếm 71,27%) đã từng tham gia thi ở đợt 1.
Phân tích kết quả cho thấy nhóm thí sinh này có điểm thi đợt 2 cao hơn mặt bằng chung, thuộc nhóm có năng lực khá trở lên. Theo ông Chính, việc nhóm thí sinh này tiếp tục dự thi ở đợt 2 góp phần làm dịch chuyển phân bố điểm theo hướng lệch phải.
"Như năm trước, đợt 2 diễn ra sau đợt 1 khoảng hai tháng, thí sinh có thêm thời gian ôn tập và củng cố kiến thức. Nhóm thí sinh quay lại thi lần hai thường có sự chuẩn bị tốt hơn, hiểu rõ cấu trúc đề thi và có chiến lược làm bài hiệu quả hơn, tâm lý phòng thi cũng tốt hơn và biết cách tránh những sai sót trước đó sau khi đã trải nghiệm thực tế nên cải thiện được kết quả làm bài", ông Chính phân tích.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) - cũng nhận định đợt 2 thường thu hút nhóm thí sinh có động lực cao, có mục tiêu rõ ràng trong việc cải thiện hoặc tối ưu hóa điểm số để xét tuyển. Trong khi đó, nhiều thí sinh có học lực chưa tốt hoặc không thực sự đầu tư cho kỳ thi có xu hướng không đăng ký hoặc không tham gia thi đợt 2.
Việc này sẽ làm thay đổi cơ cấu thí sinh, tăng tỉ lệ thí sinh có học lực khá, giỏi nên góp phần nâng mặt bằng điểm thi. "Khoảng cách gần hai tháng giữa hai đợt thi là quãng thời gian đủ để thí sinh bổ sung kiến thức, rèn kỹ năng làm bài và khắc phục những thiếu sót ở lần thi đầu. Vì vậy nếu còn mục tiêu nâng điểm và tăng cơ hội trúng tuyển, thí sinh nên cân nhắc đăng ký vì phổ điểm đợt 2 những năm qua thường cao hơn đợt 1", ông Thắng tư vấn.
Còn theo ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), kết quả thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM hiện được hơn 100 trường ĐH, CĐ trên cả nước sử dụng để tuyển sinh, xét tuyển theo nhiều cách khác nhau phụ thuộc vào đề án riêng của từng đơn vị. Trong đó tám trường thành viên của ĐH Quốc gia TP.HCM năm nay sẽ xét tuyển theo phương thức tổng hợp với tối đa 95% chỉ tiêu.
"Với phương thức xét tuyển tổng hợp, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức là một trong các điểm thành phần để xét tuyển đầu vào, cùng với các thành phần điểm khác như kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT và các tiêu chí khác", ThS Tiến nói.
Một trong những lý do khiến nhiều chuyên gia khuyến khích thí sinh thi đợt 2 là bởi phần lớn trường ĐH sử dụng kết quả cao nhất của thí sinh để xét tuyển nếu dự thi nhiều lần. Điều này đồng nghĩa việc thi đợt 2 không tạo bất lợi mà mở thêm cơ hội nâng điểm cho thí sinh.
Việc tận dụng các kỳ thi đánh giá năng lực tổ chức nhiều đợt không chỉ giúp thí sinh có thêm cơ hội chứng minh năng lực bản thân mà còn chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược xét tuyển ĐH.
"Với thí sinh có điểm ở ngưỡng cạnh tranh hoặc chưa đạt mức an toàn cho ngành học mong muốn, việc tham gia thêm một đợt thi là lựa chọn hợp lý. Chỉ cần cải thiện thêm vài chục điểm, cơ hội trúng tuyển vào các ngành có tính cạnh tranh cao có thể thay đổi đáng kể", ông Tiến bình luận.
