Mục Lục
ToggleTheo Hãng tin Reuters, tàu vũ trụ Orion dự kiến đáp xuống vùng biển ngoài khơi bang California vào khoảng 20h07 tối 10-4 (giờ Mỹ), tức 7h07 sáng 11-4 (giờ Việt Nam), kết thúc hành trình gần 10 ngày trong vũ trụ.
Trên chặng quay về, con tàu sẽ phải vượt qua thử thách khắc nghiệt: tái nhập khí quyển ở vận tốc xấp xỉ 38.400km/h. Ở tốc độ này, ma sát và áp suất khí quyển sẽ đẩy nhiệt độ bề mặt bên ngoài tàu lên hơn 2.760 độ C.
Phi hành gia Victor Glover cho biết ông đã nghĩ đến khoảnh khắc này từ ngày đầu nhận nhiệm vụ. “Chúng tôi còn nhiều điều chưa kịp cảm nhận hết… và việc ‘cưỡi một quả cầu lửa’ xuyên qua khí quyển thực sự là một trải nghiệm sâu sắc” – ông chia sẻ.
Theo Reuters, Artemis II được đánh giá là bước đi then chốt trong chương trình Artemis – kế hoạch đưa con người trở lại Mặt trăng và thiết lập sự hiện diện lâu dài tại đây.
Các sứ mệnh tiếp theo, đặc biệt là Artemis III và IV, sẽ hướng tới mục tiêu đưa con người đổ bộ lên bề mặt Mặt trăng lần đầu tiên kể từ sau Apollo 17 vào năm 1972.
Phi hành gia Christina Koch ví chương trình như một “cuộc chạy tiếp sức”: “Chúng tôi cầm trên tay những ‘cây gậy’ tượng trưng để trao lại cho thế hệ kế tiếp. Mọi nỗ lực hôm nay đều vì họ”.
Trong suốt hành trình, phi hành đoàn đã bay xa Trái đất khoảng 406.771km, phá vỡ kỷ lục tồn tại suốt 56 năm của sứ mệnh Apollo 13.
Họ cũng thực hiện chuyến bay vòng qua Mặt trăng kéo dài khoảng 6 giờ, cung cấp nhiều nguồn dữ liệu quan sát trực tiếp quý giá cho các nhà khoa học dưới mặt đất.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã phải nhận thất bại nặng nề nhất trong cuộc bầu cử cuối tuần trước, khi đảng trung hữu đối lập Tisza của chính trị gia Peter Magyar giành được 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, trong khi đảng Fidesz của ông Orban chỉ giành khoảng 55 ghế.
Điều này đồng nghĩa Tisza sẽ tự thành lập chính phủ mới với Magyar, 45 tuổi, làm Thủ tướng, chấm dứt 16 năm cầm quyền của Orban, chính trị gia nổi tiếng với tư tưởng cánh hữu dân túy.
"Đây là kết quả đau đớn nhưng không thể phủ nhận: Chúng tôi không còn được người dân tin tưởng giao phó trách nhiệm và cơ hội lãnh đạo", ông Orban hôm 12/4 phát biểu thừa nhận thất bại.
Tibor Dessewffy, giám đốc trung tâm nghiên cứu xã hội học kỹ thuật số tại Đại học Eotvos Lorand, Budapest, đồng thời là thành viên Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại, nhận định thất bại này cho thấy ông Orban đã trở thành nạn nhân của chính hệ thống do mình tạo ra.
Năm 2010, khi đảng Fidesz lần đầu lên nắm quyền, họ nhận được 53% phiếu bầu và giành được 2/3 số ghế tại quốc hội, giúp đảng này có thể thay đổi các quy định quan trọng về bầu cử.
Tận dụng lợi thế này, ông Orban đã thiết kế một hệ thống bầu cử giúp tối đa hóa số ghế tại quốc hội mà đảng Fidesz giành được. Fidesz đã chia lại các khu vực bầu cử theo hướng có lợi cho mình, mở rộng quyền bỏ phiếu cho những người Hungary sống ở nước ngoài vốn đa phần có tư tưởng bảo thủ.
Họ cũng thiết lập một hệ thống bỏ phiếu hỗn hợp nhằm phân bổ số ghế áp đảo cho đảng giành được tỷ lệ phiếu bầu cao nhất, ngay cả khi đảng đó chỉ đạt được đa số tương đối chứ không phải đa số tuyệt đối.
Nhờ những thay đổi này, đến cuộc bầu cử năm 2014, đảng Fidesz chỉ nhận được 45% số phiếu bầu, nhưng tỷ lệ đa số tuyệt đối tại quốc hội của họ về cơ bản vẫn không thay đổi.
Điều đó cho phép Fidesz tiếp tục thông qua các đạo luật, sửa đổi hiến pháp và bổ nhiệm những người trung thành với đảng vào các vị trí quan trọng mà không cần phải tham khảo ý kiến từ các đảng đối lập.
Ông Orban thời gian này cũng thành công trong nỗ lực tăng cường kiểm soát truyền thông. Đảng Fidesz đã phủ kín các kênh truyền thông bằng vô số thông điệp báo động về những thế lực "đang tấn công Hungary".
Họ cho rằng Hungary đang bị bao vây, công kích bởi người nhập cư trái phép, các nhóm thiểu số về giới, những chính trị gia quan liêu tại Liên minh châu Âu (EU) và cả chính phủ Ukraine.
Những thông điệp đó đã tạo nên cảm giác bất an trong công chúng và giúp Fidesz giữ vững thành trì của mình ở phe cánh hữu, thường xuyên lôi kéo được ủng hộ từ các đảng cực hữu khác. Khi phản hồi lại những thông tin này, các đảng đối lập bị buộc phải bảo vệ những quan điểm vốn không nhận được đồng thuận từ đại đa số người dân Hungary, như ủng hộ quyền LGBTQ+, thể hiện đồng cảm với người nhập cư Hồi giáo và lặp lại những lời chỉ trích chính phủ Hungary từ EU.
Trong hơn một thập kỷ, chiến thuật của Fidesz đã đem lại nhiều thành công về mặt bầu cử. Ông Orban tái đắc cử vào năm 2014, 2018 và 2022, trở thành thủ tướng tại vị lâu nhất ở châu Âu.
Trong suốt thời gian đó, ông lãnh đạo chính phủ với thế đa số tuyệt đối tại quốc hội, giúp ông xây dựng các thiết chế kinh tế, chính trị, tư pháp và thậm chí là văn hóa của Hungary mà không gặp phải bất kỳ kiểm soát hay đối trọng nào.
Trụ cột suy yếu
Hệ thống mà đảng Fidesz dày công xây dựng đã trở thành trụ cột đảm bảo rằng đảng lớn nhất đất nước có thể lãnh đạo với quyền lực gần như tuyệt đối, nhờ vào việc dễ dàng chiếm được đa số áp đảo tại quốc hội. Nó đã vận hành trơn tru qua ba cuộc bầu cử liên tiếp, cho đến khi một lực lượng mới là đảng Tisza xuất hiện và tỏ ra được lòng dân hơn cả Fidesz.
Là một chính trị gia trẻ tuổi, Magyar đã thích nghi nhanh chóng với môi trường truyền thông mới, nơi Fidesz bấy lâu nay dường như không có đối thủ. Ông đã nhanh chóng xây dựng Tisza thành một lực lượng chính trị lớn, kết hợp giữa việc kiện toàn tổ chức đảng, vận động không ngừng nghỉ và tạo tầm ảnh hưởng sâu rộng trên mạng xã hội để thu hút cử tri trẻ tuổi.
Ông thu hút sự ủng hộ trong bối cảnh kinh tế trì trệ, tìm cách kết nối với cử tri khi liên tục đến thăm các thị trấn và thành phố, đồng thời thường ở lại hàng giờ sau bài phát biểu để gặp gỡ người dân địa phương.
Trong chiến dịch tranh cử, trong khi Thủ tướng Orban chủ yếu tập trung vào chính sách đối ngoại và quan hệ với các lãnh đạo thế giới. Magyar lại chú trọng vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng.
Trong các cuộc bầu cử trước đây, Fidesz giành chiến thắng dựa trên việc phe đối lập bị phân mảnh, chia rẽ. Năm nay, Tisza là lực lượng chính trị đầu tiên hợp nhất được các đảng đối địch thành một phong trào duy nhất.
Điểm gây chú ý là tổng số phiếu bầu ngày 12/4 dành cho tất cả các đảng dân chủ ngoài Tisza chỉ chiếm chưa đầy 2%. Điều này có nghĩa bất kể những khác biệt về chính trị và tư tưởng, cử tri đã đoàn kết lại để ủng hộ ông Magyar.
Mối đoàn kết này là kết quả từ tình trạng phân cực sâu sắc trong xã hội Hungary. Chiến thuật của ông Orban khi xoáy sâu vào các vấn đề gây chia rẽ như nhập cư hay mối nguy từ cuộc xung đột Ukraine đã tạo ra một môi trường chính trị rạn nứt nghiêm trọng.
Nhưng khi những mối đe dọa thực tế mà ông Orban đưa ra không bao giờ thành hiện thực, niềm tin của cử tri với Fidesz cũng bắt đầu lung lay, theo Jorn Fleck, giám đốc điều hành Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương.
Chiến lược của ông Orban khi đổ lỗi cho EU và Ukraine về những vấn đề nội tại mà Hungary đối mặt đã không còn thuyết phục được đa số cử tri. Ông Magyar đã thành công khi chỉ ra mối liên hệ giữa chính quyền Orban với tình trạng bệnh viện xuống cấp, cơ sở hạ tầng rệu rã và lạm phát tăng cao, đồng thời vạch trần nạn tham nhũng trong giới lãnh đạo cấp cao của Fidesz.
Trong bối cảnh đó, ranh giới chia rẽ chính trong xã hội Hungary giờ đây chỉ xoay quanh câu hỏi người dân muốn ông Orban ở lại hay ra đi. Lựa chọn mang tính đối đầu trực diện này đã giúp ông Magyar dễ dàng tập hợp cử tri từ nhiều hệ tư tưởng khác nhau về phía mình. Ông đã trở thành gương mặt đại diện cho toàn bộ bộ phận xã hội phản đối Thủ tướng Orban.
Vì hệ thống bầu cử được Fidesz thiết kế để khuếch đại quyền lực ngay cả với thế đa số tương đối nhỏ, đảng Tisza giờ đây cũng được hưởng lợi với đa số 2/3 ghế tại quốc hội, trao cho họ công cụ để xóa bỏ những đạo luật mà ông Orban đã đưa ra trước đây, đảo ngược hoàn toàn di sản chính trị của Fidesz.
"Bộ máy bầu cử của Hungary, vốn được thiết kế để biến thế đa số tương đối thành sức mạnh áp đảo tuyệt đối tại quốc hội, đã vận hành hoàn hảo, nhưng không dành cho ông Orban", Dessewffy nói.
Theo chuyên gia này, Magyar giành chiến thắng bằng cách hiểu thấu luật chơi và tận dụng nó để đánh bại ông Orban.
"Những đạo luật bầu cử do chính ông Orban ký thông qua nhằm chia rẽ phe đối lập cuối cùng lại trở thành đòn chí mạng cho người tạo ra chúng, khi ông phải đối mặt với một đối thủ nắm rõ cơ chế và biến nó thành lợi thế riêng mình", Dessewffy cho hay.
Chuyên gia Fleck cho rằng thất bại của Thủ tướng Orban cùng đảng Fidesz đã báo hiệu những cơ hội mới quan trọng không chỉ cho Hungary mà cho toàn bộ châu Âu.
Emma Nix, phó giám đốc tại Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, kỳ vọng chính phủ do ông Magyar dẫn dắt sẽ rũ bỏ vai trò "kẻ ngoài lề" trên bàn nghị sự EU. Quan trọng nhất, điều này có thể chấm dứt việc Hungary phủ quyết gói hỗ trợ 90 tỷ USD của EU dành cho Ukraine.
"Dù Hungary vẫn giữ quan điểm bảo thủ trong các vấn đề từ nhập cư đến mở rộng liên minh, Budapest sẽ quay lại lập trường mang tính xây dựng hơn đối với các vấn đề châu Âu khác", Fleck nhận xét. "Người dân Hungary đã bác bỏ việc ông Orban công kích mối quan hệ với Brussels, cho thấy họ hy vọng nước này trở thành một thành viên bình thường của liên minh".
Tin Gốc: Vnexpress

Trong tuyên bố chung ngày 7.4, các cơ quan hàng đầu của Mỹ bao gồm Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA), Cục Điều tra liên bang (FBI), Cơ quan An ninh mạng và cơ sở hạ tầng (CISA), Cơ quan An ninh quốc gia (NSA), Bộ Năng lượng và Bộ Tư lệnh không gian mạng kêu gọi các đô thị tăng cường cảnh giác với những hoạt động bất thường.
"Các cuộc tấn công mạng vào hệ thống nước uống và nước thải đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và khả năng chống chịu của xã hội. Chỉ một vụ xâm nhập cũng có thể làm gián đoạn xử lý nước, gây ô nhiễm, phá hỏng thiết bị và làm xói mòn niềm tin của công chúng", ông Jeffrey Hall, trợ lý quản lý phụ trách thực thi và tuân thủ của EPA, cho biết.
Thông báo không nêu cụ thể mục tiêu bị nhắm đến hay thiệt hại đã xảy ra, song cho thấy mức độ lo ngại gia tăng của Mỹ trước nguy cơ tấn công mạng, theo The Guardian.
Theo các cơ quan Mỹ, các cuộc tấn công được cho là có liên quan các nhóm tin tặc do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hậu thuẫn. Mục tiêu nhắm tới là các bộ điều khiển logic lập trình (PLC) - thiết bị phổ biến trong vận hành hệ thống công nghiệp, trong đó có sản phẩm của Rockwell Automation.
Giới chức Mỹ khuyến cáo các đơn vị sử dụng thiết bị này cần hạn chế kết nối internet để giảm thiểu rủi ro bị xâm nhập.
Iran chưa bình luận thông tin trên. Tuy nhiên, Iran trước đó cáo buộc Mỹ và Israel đứng sau nhiều cuộc tấn công mạng nhằm vào các cơ sở hạt nhân và hệ thống quân sự của nước này.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, khi Tổng thống Donald Trump ngày 7.4 đưa ra những phát ngôn cứng rắn, bao gồm tối hậu thư yêu cầu Tehran mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, ngay trước thời hạn do chính mình đặt ra, Tổng thống Mỹ đã bất ngờ đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran. Phía Iran cho biết các cuộc đàm phán giữa 2 bên dự kiến sẽ bắt đầu ngày 10.4 tại Islamabad (Pakistan).
Thế Giới
Bị đồn sức khỏe suy sụp, Tổng thống Philippines thách so tài xem ai khỏe hơn

Tờ Philippine Daily Inquirer ngày 13.4 dẫn lời Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. thách những người lan truyền tin đồn về sức khỏe của ông hãy cùng tập thể dục để xem ai khỏe hơn.
Ông đưa ra lời thách thức trong một cuộc họp báo khi bác bỏ những tuyên bố về tình trạng sức khỏe được cho là đang xấu đi của mình.
"Tôi thách bất cứ ai nói rằng tôi bị bệnh, hãy đến và tập thể dục cùng tôi. Chúng ta sẽ xem ai khỏe hơn. Hãy đến phòng tập với tôi để xem ai nâng tạ khỏe hơn", Tổng thống Marcos Jr. nói.
Để chấm dứt những đồn đoán về sức khỏe của mình, nhà lãnh đạo đã thực hiện một vài động tác nhảy tại chỗ trong và ngoài phòng họp tại Tòa nhà Hành chính mới (NEB). Ông cũng chạy một đoạn ngắn từ NEB đến dinh tổng thống.
"Từ giờ trở đi, những người đã nói với các bạn rằng tôi bị bệnh hoặc tàn phế, hãy nhớ điều này. Bây giờ các bạn đã biết, tất cả họ đều là những kẻ nói dối", Tổng thống Philippines nhấn mạnh và nói thêm rằng giờ đây mọi người đã biết rõ ông rất khỏe.
Ông cho biết gần đây ông đã làm xét nghiệm máu định kỳ và kết quả đều bình thường. Ngoài ra, ông nói thêm rằng lần khám bệnh gần nhất của ông là khoảng ba tháng trước để chụp CT kiểm tra xem bệnh viêm túi thừa mà ông được chẩn đoán trước đó đã khỏi hoàn toàn hay chưa.
"Chế độ ăn uống của tôi đã trở lại bình thường. Việc tập luyện của tôi cũng vậy. Tôi vẫn tập thể dục 3 - 4 lần một tuần. Tôi chú ý đến chế độ ăn uống của mình hơn trước", ông Marcos Jr. chia sẻ.
Tổng thống Philippines cho biết chỉ đang dùng thuốc điều trị bệnh gút và cao huyết áp.
Tại một cuộc họp báo trước đó, phát ngôn viên Claire Castro của ông Marcos Jr. đã bác bỏ những lời bóng gió của Thượng nghị sĩ Imee Marcos rằng Tổng thống đã bị bệnh trong nhiều tháng, gọi đó là thông tin sai sự thật do người chị gái lâu năm không hòa thuận của ông lan truyền.
Thượng nghị sĩ Marcos đã đăng tải trên mạng xã hội một video cho hay bà biết ông Marcos Jr. bị bệnh từ tháng 11.2025, dù thừa nhận đã lâu không gặp em trai.
Bà cũng tham gia cùng một số nhà phê bình chính quyền kêu gọi phủ tổng thống tiết lộ sự thật về tình trạng sức khỏe của Tổng thống Marcos Jr.
Tin Gốc: Thanh Niên

