Sau khi nghỉ việc lâu, không ít ứng viên đã tìm việc làm thành công và chuẩn bị bắt đầu hành trình mới tại một môi trường hoàn toàn khác. Tuy nhiên, khi dư âm của kỳ nghỉ vẫn còn, việc nhanh chóng thích nghi với nhịp làm việc có thể trở thành thử thách.
Những ngày đầu tiên đi làm đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo dựng hình ảnh cá nhân tại công ty. Đây không chỉ là giai đoạn làm quen với công việc mà còn là cơ hội để bạn thể hiện tinh thần chuyên nghiệp và thái độ làm việc tích cực. Nếu bạn chuẩn bị bước vào tuần làm việc đầu tiên, CareerViet chia sẻ một số kinh nghiệm dưới đây sẽ giúp bạn khởi động thuận lợi hơn.
Trong những ngày đầu tại một môi trường mới, khả năng thích nghi thường quan trọng không kém năng lực chuyên môn. Dù bạn đang bắt đầu việc làm thực tập sinh hay đảm nhận việc làm quản lý, tuần đầu tiên vẫn là giai đoạn cần quan sát, lắng nghe và điều chỉnh cách làm việc cho phù hợp với văn hóa của tổ chức.
Mỗi doanh nghiệp đều có hệ thống quy trình, văn hóa làm việc và cách phối hợp riêng. Vì vậy, ngay cả khi bạn từng làm ở vị trí tương tự trước đây, việc dành thời gian quan sát cách đồng nghiệp làm việc vẫn rất cần thiết. Đây là bước giúp bạn hiểu được “cách mọi thứ vận hành” trước khi thật sự tham gia sâu vào công việc.
Hãy chú ý cách mọi người trao đổi trong các cuộc họp, cách một dự án được triển khai hay cách các phòng ban phối hợp với nhau khi xử lý vấn đề. Những chi tiết này sẽ giúp bạn hiểu nhanh hơn về cấu trúc làm việc và biết mình nên thích nghi như thế nào để làm việc hiệu quả.
– Ghi chú lại những thuật ngữ nội bộ, tên hệ thống hoặc quy trình mà bạn chưa quen.
– Quan sát cách đồng nghiệp ưu tiên công việc để hiểu đâu là nhiệm vụ quan trọng trong phòng ban.
– Nếu có tài liệu onboarding hoặc SOP, hãy đọc kỹ ngay trong tuần đầu.
Một sai lầm phổ biến của nhân viên mới là cố gắng tự giải quyết mọi vấn đề vì sợ bị đánh giá là thiếu năng lực. Trên thực tế, việc đặt câu hỏi đúng thời điểm sẽ giúp bạn tránh được nhiều sai sót và tiết kiệm thời gian hơn.
Tuy nhiên, cách đặt câu hỏi cũng rất quan trọng. Thay vì hỏi ngay khi gặp vướng mắc nhỏ, bạn nên tổng hợp lại các vấn đề liên quan để trao đổi một lần với người hướng dẫn hoặc quản lý trực tiếp. Điều này giúp cuộc trao đổi ngắn gọn, rõ ràng và thể hiện sự tôn trọng thời gian của người khác.
– Trước khi hỏi, hãy thử tìm câu trả lời trong tài liệu nội bộ hoặc email cũ.
– Khi đặt câu hỏi, nên trình bày ngắn gọn bối cảnh và hướng xử lý bạn đang nghĩ tới.
– Ghi lại câu trả lời để tránh phải hỏi lại cùng một vấn đề nhiều lần
Trong tuần đầu tiên, việc mắc những lỗi nhỏ gần như là điều không thể tránh khỏi. Đó có thể là thao tác chưa quen với hệ thống, hiểu sai yêu cầu công việc hoặc chưa nắm rõ quy trình phối hợp giữa các bộ phận.
Điều quan trọng không phải là bạn có mắc lỗi hay không, mà là cách bạn phản ứng khi nhận được góp ý. Thái độ cầu thị, sẵn sàng lắng nghe và điều chỉnh sẽ giúp bạn tạo ấn tượng tích cực với quản lý cũng như đồng nghiệp.
– Khi nhận góp ý, hãy ghi chú lại để cải thiện ngay trong lần làm việc tiếp theo.
-Tránh phản ứng phòng thủ hoặc giải thích quá nhiều trong giai đoạn đầu.
– Sau khi chỉnh sửa, bạn có thể chủ động xác nhận lại để đảm bảo đã đáp ứng đúng yêu cầu.
Làm việc chăm chỉ là điều cần thiết, nhưng làm việc đúng hướng mới là yếu tố quyết định hiệu quả. Nếu bạn dành rất nhiều thời gian và công sức nhưng lại không bám sát mục tiêu của phòng ban, kết quả đạt được có thể không như mong đợi. Vì vậy, trong những ngày đầu nhận việc, việc chủ động làm rõ kỳ vọng của quản lý và định hướng công việc là bước rất quan trọng.
Thay vì chờ đến khi kết thúc giai đoạn thử việc mới tìm hiểu cách mình được đánh giá, bạn nên chủ động trao đổi sớm với quản lý trực tiếp. Trong khoảng 2-3 ngày đầu, bạn có thể xin một buổi trao đổi ngắn khoảng 15-30 phút để hiểu rõ hơn về mục tiêu và ưu tiên công việc của vị trí.
Những câu hỏi cụ thể sẽ giúp bạn nắm rõ định hướng ngay từ đầu, chẳng hạn như:
– Mục tiêu quan trọng nhất của vị trí này trong tháng đầu tiên là gì?
– Những tiêu chí nào được dùng để đánh giá hiệu quả công việc?
– Có dự án hoặc nhiệm vụ nào đang cần ưu tiên xử lý gấp không?
Việc làm rõ những điểm này giúp bạn biết nên tập trung vào đâu và sắp xếp công việc hợp lý hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong nhiều lĩnh vực như việc làm marketing, việc làm kỹ thuật, việc làm y dược hay việc làm xuất nhập khẩu, nơi các nhiệm vụ thường gắn với deadline và tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng.
– Chuẩn bị sẵn câu hỏi trước buổi trao đổi để cuộc nói chuyện diễn ra hiệu quả.
– Ghi chú lại các KPI, deadline hoặc mục tiêu quan trọng để theo dõi tiến độ.
– Nếu chưa rõ mức độ ưu tiên của công việc, hãy xác nhận lại với quản lý.
Bên cạnh mục tiêu công việc, việc hiểu rõ cách công ty vận hành cũng rất quan trọng. Hầu hết doanh nghiệp đều xây dựng các quy trình chuẩn – hay còn gọi là Standard Operating Procedure – SOP – nhằm đảm bảo mọi công việc được xử lý thống nhất và hiệu quả.
Trong quá trình làm việc, bạn nên tìm hiểu rõ một số điểm quan trọng như:
– Ai là người đưa ra quyết định cuối cùng trong một dự án?
– Khi cần hỗ trợ từ các bộ phận khác như Kế toán, Nhân sự hay IT thì cần liên hệ theo quy trình nào?
– Những kênh giao tiếp chính thức nào được sử dụng cho từng loại công việc?
Ví dụ, email thường được dùng cho các thông tin quan trọng cần lưu trữ, trong khi các nền tảng chat như Zalo, Viber, Telegram hoặc hệ thống nội bộ sẽ phù hợp cho trao đổi nhanh trong công việc hằng ngày.
– Hỏi đồng nghiệp hoặc quản lý về tài liệu hướng dẫn quy trình nếu công ty có lưu trữ sẵn.
– Lưu lại danh sách liên hệ nội bộ để biết đúng người cần trao đổi khi có vấn đề phát sinh.
– Quan sát cách đồng nghiệp xử lý công việc để hiểu rõ hơn cách áp dụng Standard Operating Procedure – SOP trong thực tế.
Khi mới gia nhập một tổ chức, nhiều nhân viên thường muốn nhanh chóng tạo dấu ấn bằng những ý tưởng mới hoặc đề xuất thay đổi lớn. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, điều quan trọng hơn cả là chứng minh bạn có thể thực hiện tốt những nhiệm vụ cơ bản được giao. Việc hoàn thành công việc một cách chỉn chu và đúng yêu cầu sẽ tạo nền tảng vững chắc trước khi bạn tham gia sâu hơn vào các dự án lớn.
Những nhiệm vụ ban đầu có thể không quá phức tạp, nhưng lại là cơ hội để bạn thể hiện sự cẩn trọng và tinh thần trách nhiệm. Nếu được giao nghiên cứu tài liệu, hãy cố gắng tổng hợp lại nội dung một cách logic và dễ hiểu. Khi soạn email hoặc chuẩn bị báo cáo, hãy kiểm tra kỹ lỗi chính tả, định dạng và thông tin trước khi gửi.
Những chi tiết nhỏ như cách trình bày rõ ràng, nội dung mạch lạc hay việc tuân thủ đúng deadline thường tạo ấn tượng tích cực với cấp trên. Qua đó, bạn thể hiện rằng mình là người làm việc cẩn thận và đáng tin cậy.
– Đọc lại công việc ít nhất một lần trước khi gửi hoặc bàn giao.
– Nếu chưa chắc chắn về yêu cầu, hãy xác nhận lại để tránh phải chỉnh sửa nhiều lần.
– Sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên để đảm bảo hoàn thành đúng thời hạn.
Niềm tin trong công việc không được tạo ra chỉ sau một nhiệm vụ lớn, mà thường được xây dựng từ nhiều nhiệm vụ nhỏ hoàn thành tốt. Khi bạn consistently đáp ứng đúng yêu cầu, giữ lời hứa về deadline và xử lý công việc gọn gàng, quản lý sẽ dần cảm thấy yên tâm khi giao thêm trách nhiệm.
Đây cũng là bước đệm để bạn được tham gia vào những dự án quan trọng hơn trong tương lai. Vì vậy, thay vì vội vàng tạo dấu ấn lớn ngay từ đầu, hãy tập trung xây dựng uy tín thông qua sự ổn định và đáng tin cậy trong công việc hằng ngày.
– Nếu gặp khó khăn, hãy báo sớm để quản lý có thể hỗ trợ kịp thời.
– Luôn cập nhật tiến độ công việc khi cần thiết để tránh hiểu lầm.
– Hoàn thành đúng deadline là yếu tố giúp bạn xây dựng uy tín nhanh nhất.
Công việc không chỉ xoay quanh nhiệm vụ chuyên môn mà còn gắn liền với sự phối hợp giữa nhiều cá nhân và phòng ban. Khi bạn xây dựng được mối quan hệ tốt với đồng nghiệp, việc trao đổi và hỗ trợ trong công việc cũng sẽ trở nên thuận lợi hơn. Vì vậy, việc chủ động hòa nhập với tập thể ngay từ những ngày đầu là điều rất cần thiết.
Ấn tượng ban đầu trong môi trường công sở thường bắt đầu từ những hành động nhỏ. Một lời chào buổi sáng, nụ cười khi gặp đồng nghiệp hay lời cảm ơn khi nhận được sự hỗ trợ đều có thể tạo nên thiện cảm.
Sự lịch sự và chân thành trong giao tiếp giúp bạn dễ dàng xây dựng hình ảnh tích cực trong mắt đồng nghiệp. Điều này cũng góp phần tạo nên môi trường làm việc cởi mở và thoải mái hơn.
– Cố gắng ghi nhớ tên những người làm việc trực tiếp với bạn.
– Chủ động giới thiệu bản thân khi gặp đồng nghiệp ở các phòng ban khác.
– Luôn giữ thái độ tôn trọng khi trao đổi công việc
Những buổi ăn trưa cùng đồng nghiệp hoặc các buổi gặp gỡ sau giờ làm là cơ hội tốt để bạn hiểu hơn về mọi người trong công ty. Đây cũng là lúc bạn có thể trò chuyện thoải mái và tìm hiểu thêm về văn hóa làm việc của tổ chức.
Việc tham gia những hoạt động này không chỉ giúp bạn hòa nhập nhanh hơn mà còn tạo nền tảng cho sự hợp tác lâu dài trong công việc.
– Nếu đồng nghiệp rủ đi ăn trưa hoặc uống cà phê, hãy cố gắng tham gia khi có thể.
– Quan sát cách mọi người trao đổi trong các buổi trò chuyện để hiểu thêm về văn hóa công ty.
– Giữ thái độ cởi mở nhưng vẫn chuyên nghiệp.
Trong môi trường làm việc, tinh thần hợp tác luôn được đánh giá cao. Bên cạnh việc nhận sự giúp đỡ từ đồng nghiệp, bạn cũng nên chủ động hỗ trợ khi có thể, dù chỉ là những việc nhỏ.
Khi mọi người cảm thấy bạn sẵn sàng chia sẻ và phối hợp, bạn sẽ nhanh chóng trở thành một phần của đội nhóm thay vì chỉ là một “nhân sự mới”.
– Khi hoàn thành công việc sớm, bạn có thể hỏi xem đồng nghiệp có cần hỗ trợ gì không.
– Chủ động chia sẻ thông tin hoặc tài liệu hữu ích với nhóm.
– Luôn giữ tinh thần làm việc hướng tới lợi ích chung của tập thể.
Tuần làm việc đầu tiên sau thời gian nghỉ việc dài có thể mang lại nhiều cảm xúc khác nhau, từ háo hức đến áp lực. Tuy nhiên, nếu bạn giữ được tinh thần chủ động, hiểu rõ mục tiêu công việc và từng bước xây dựng mối quan hệ với đồng nghiệp, quá trình thích nghi sẽ trở nên dễ dàng hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để bạn phát triển lâu dài trong môi trường mới.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện với anh Phan Đăng Khoa, chuyên viên tuyển dụng tại Công ty TNHH Nhựa Duy Tân (tỉnh Long An cũ). Anh Khoa đã có 6 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng nhân sự. Anh chia sẻ góc nhìn cá nhân.
* Nguyên nhân nào khiến người trẻ “ngại” làm vị trí quản lý, lãnh đạo mà chỉ muốn là một nhân viên giỏi chuyên môn, thưa anh?
- Dưới góc nhìn của người làm nhân sự, việc người trẻ “ngại” làm sếp xuất phát từ nhận thức trở thành một nhà lãnh đạo không phải là đích đến trong sự nghiệp.
Ngoài ra, người trẻ nhận thấy khi trở thành một nhà lãnh đạo, người quản lý hay sếp đồng nghĩa với áp lực rất lớn về rủi ro trách nhiệm, quản lý con người, khó cân bằng cuộc sống, trong khi mức thu nhập chưa chắc đã tương xứng với vị trí đảm nhiệm.
Để đảm nhiệm vai trò người sếp, cá nhân cần sở hữu các kỹ năng về quản trị nhân sự, tổ chức và lãnh đạo. Năng lực chuyên môn cao không đồng nghĩa với năng lực quản lý hiệu quả.
Với các yếu tố trên, người trẻ sẽ không mặn mà với vị trí này. Làm nhân viên giỏi chuyên môn, họ vẫn có thu nhập tốt, thậm chí rất cao và cân bằng được chất lượng cuộc sống của họ như mong muốn.
- Trong thực tế tuyển dụng, tôi vẫn thường gặp những ứng viên chia sẻ họ không có nhu cầu định hướng trở thành quản lý. Đồng thời cũng có những trường hợp đang giữ vị trí quản lý nhưng lại mong muốn quay về làm nhân viên.
Điều này không phải là dấu hiệu của sự thiếu cầu tiến, mà phản ánh định hướng phát triển nghề nghiệp theo những con đường khác nhau. Trở thành quản lý không phải là thước đo duy nhất để định nghĩa thành công.
Họ vẫn có tham vọng, nhưng thay vì tập trung vào việc “lên chức”, họ lựa chọn “nâng giá trị bản thân”. Nhờ đó, họ vẫn có thể đạt được mức thu nhập tốt, đồng thời cân bằng giữa cuộc sống, gia đình và công việc theo mong muốn.
Quan trọng hơn, họ vẫn tạo ra những giá trị rõ ràng trong công việc mà không nhất thiết phải nắm giữ vai trò quản lý.
Đây cũng là một xu hướng tích cực của thị trường lao động hiện đại. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp không xây dựng, phát triển đội ngũ kế thừa, đào tạo kỹ năng lãnh đạo, quản lý từ sớm, sẽ gây ra việc thiếu hụt nhân sự quản lý trong thời gian dài.
* Nếu các bạn trẻ vẫn muốn “làm nhân viên giỏi chuyên môn” thay vì quản lý, họ nên phát triển kỹ năng nào để có sự nghiệp bền vững?
- Theo tôi, nếu các bạn trẻ lựa chọn con đường trở thành “nhân viên giỏi chuyên môn” thay vì làm quản lý, thì hướng phát triển nên là “tạo ra giá trị không thể thay thế”, chứ không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành tốt công việc được giao.
Điều này đòi hỏi việc xây dựng năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp, càng khó, càng ít người làm được thì giá trị bản thân càng được nâng cao. Khi đó giá trị của bạn không còn nằm ở chức danh nữa mà nằm ở việc tổ chức đó có cần bạn hay không.
Bên cạnh các kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, truyền đạt và khả năng tự học, luôn cập nhật kiến thức mới cho bản thân mỗi ngày cũng là yếu tố then chốt giúp cho các bạn không bị thụt lùi trong thời kỳ lao động hiện đại hiện nay. Vì hiện tại thị trường thay đổi rất nhanh nếu không cập nhật sẽ rất dễ bị thay thế.
Một điểm quan trọng khác là nên xây dựng thương hiệu cá nhân trong nghề, để khi không giữ vị trí quản lý, chúng ta vẫn có một chỗ đứng, cơ hội phát triển trong một tổ chức.
* Một nhân viên giỏi vẫn có thể có thu nhập cao và ít áp lực hơn quản lý, doanh nghiệp nên làm gì để thu hút người trẻ vào vai trò lãnh đạo?
- Một nhân viên giỏi vẫn có thể đạt thu nhập cao và chịu ít áp lực hơn so với khi đảm nhận vị trí quản lý, đó là điều hiển nhiên. Vì vậy, để thu hút nhân sự lên vai trò lãnh đạo, doanh nghiệp cần thay đổi bản chất, “cái bóng” của vị trí này như biến nó thành một trải nghiệm đáng làm, chứ không phải tăng thêm gánh nặng, áp lực cho người đảm nhiệm.
Ngoài ra, cần mức đãi ngộ xứng đáng với trách nhiệm đảm nhận, đồng thời phải có cơ chế hỗ trợ và hướng dẫn rõ ràng, người được bổ nhiệm không cảm thấy bị “đẩy” vào vị trí lãnh đạo và phải tự xoay xở mọi thứ một mình.
Đặc biệt là phải xây dựng được lộ trình đào tạo và phát triển quản lý, giúp nhân viên trẻ chuẩn bị đầy đủ các kỹ năng quản trị con người, quản lý, ra quyết định và chịu trách nhiệm.
Với các hành trang đó, họ sẽ tự tin hơn khi ứng tuyển vào vị trí quản lý. Khi đó người trẻ nhận ra rằng làm quản lý là một bước tiến mới cũng là sự thay đổi có giá trị cho bản thân, chứ không phải là một vị trí khi bước vào phải đánh đổi.
Khi áp lực không còn quá lớn đến mức khiến họ e ngại, họ sẽ sẵn sàng đón nhận vai trò này một cách tự nguyện.
Có nhiều cơ duyên đưa các bạn đến với trường nghề mà mỗi lựa chọn lại là câu chuyện riêng hợp tình, đúng hoàn cảnh, cũng là định hướng phân luồng học sinh hiện nay.
Vừa thao tác thực hành nghề lắp cáp mạng thông tin, Dương Văn Huy (Trường trung cấp Bách Nghệ TP.HCM) vừa kể đã nghỉ học sau khi xong lớp 9 đi làm công nhân vì muốn sớm tự kiếm tiền trang trải. Dù mẹ khuyên con trai ráng học tiếp song Huy vẫn quyết định nghỉ. Thế nhưng đi làm công nhân chừng tròn năm, Huy thấy tiếc mỗi khi vô tình gặp những người bạn đồng trang lứa đi học.
"Mình muốn đi học tiếp lên THPT nhưng không còn kịp để quay lại thi, kiến thức cũng dần mai một. Lúc đó mình thấy hối hận, nghĩ là chắc không còn cơ hội nào nữa dù thâm tâm luôn muốn được đi học lại", Huy kể.
Nhắn tin cho cô chủ nhiệm năm lớp 9, cô khuyên học trò nên theo hướng học nghề nếu vẫn còn muốn đi học. Thế rồi tình cờ đi ngoài đường, Huy thấy mấy người thợ làm cáp mạng. Anh bạn tò mò đến gần quan sát, hỏi thăm họ cách tuốt sợi cáp, đi dây… Chưa hiểu hết những gì mấy anh thợ nói, Huy về nhà tìm hiểu thêm rồi quyết định nộp hồ sơ đăng ký theo nghề này.
Theo học, bạn nhận ra công việc đòi hỏi sự nhanh nhẹn nhưng phải rất tỉ mỉ, cẩn thận và tư duy sâu để thao tác kỹ thuật chính xác. Năm nay là lần thứ ba dự thi tay nghề, Huy cho biết qua mỗi năm đều tích lũy cho mình kinh nghiệm thực tế, cộng với ôn luyện tại trường trước đó để chuẩn bị tốt hơn cho công việc tương lai.
"Mình sẽ tiếp tục nỗ lực thực hành nhiều hơn, cố gắng để có thể trở thành một người thợ lành nghề, có ích cho doanh nghiệp. Nếu có cơ hội chắc chắn mình sẽ sắp xếp để học lên cao hơn, trở thành kỹ sư hoặc học cao lên nữa", Huy cười.
Còn với Lâm Thị Yến Nhi (Trường trung cấp Bách Nghệ TP.HCM) vừa hoàn tất THCS đã quyết định chọn học nghề dù đủ điểm trúng tuyển vào trường THPT tại Hóc Môn. Nhi cho biết sau khi cha mất, gánh nặng kinh tế dồn lên vai mẹ, sau mình còn em nhỏ. Mẹ Nhi làm công nhân sẽ khó kham nổi nỗi lo học phí cùng chi tiêu cho cuộc sống gia đình hằng ngày.
Cô bạn không do dự mà quyết định theo học nghề vì "vừa bớt chi phí vừa sớm có tay nghề đi làm phụ mẹ". Ban đầu Nhi theo học ngành công nghệ thông tin. Tuy nhiên sau khi nhận thấy nghề mình học có nhiều điểm liên quan với mạng viễn thông nên quyết định học thêm ngành công nghệ kỹ thuật điện tử - truyền thông vì hai ngành bổ trợ cho nhau.
Dù học cùng lúc cả hai ngành nhưng Nhi nói không gặp khó khăn gì nhiều. Bạn sắp xếp thời gian hợp lý, chú ý tìm mối liên hệ giữa hai ngành, kiến thức bổ trợ nhau nên nắm chắc và hiểu sâu hơn. Cái khó là cả lớp chỉ duy nhất Yến Nhi là nữ nên ban đầu hơi do dự chút. Chưa kể công việc này nhiều lúc phải làm ngoài trời, nắng mưa rồi lại cần sức kéo cáp.
Nhưng cô bạn tự trấn an mình rằng những khó khăn này có thể khắc phục nhờ trang bị đồ bảo hộ. Điều quan trọng nhất là bạn thật sự đam mê với ngành đã chọn nên không quá khó khi đối diện với thử thách. Chỉ là khó nhằn nhất khi phải ghi nhớ kỹ thuật, đặc biệt các vị trí đi cáp quang, cáp đồng và kỹ thuật sao cho đúng, cả đòi hỏi sự khéo léo và có lực tay.
Nhưng Nhi nói nhờ làm riết nên mọi việc trở nên dễ dàng và ngày càng hứng thú với nghề. "Là con gái học mấy ngành này cũng có chút khó khăn do lực tay không mạnh bằng nam nhưng mình đã quyết tâm, ráng thực hành nhiều nên sau một thời gian đã quen tay và thành thạo hơn", Nhi chia sẻ.
Mâu thuẫn phát sinh từ tháng 10/2025, khi nhà đối diện lắp camera "hai mắt" xoay 360 độ, bao quát hành lang và lối vào nhà anh. Anh Thành, ở phường Phú Thọ Hòa, TP HCM đề nghị hàng xóm chỉnh góc máy xuống thấp nhưng bị từ chối với lý do "như thế không đủ giám sát an ninh".
Khi Ban quản lý chung cư yêu cầu gỡ thiết bị khỏi tường chung, người này dời camera vào khung gỗ cửa nhà mình. Dù góc nhìn hẹp hơn, lối đi duy nhất vào nhà anh Thành vẫn nằm trong tầm giám sát.
Sau 45 ngày gửi đơn lên phường, một cuộc họp hòa giải được tổ chức nhưng người hàng xóm vắng mặt. Phương án yêu cầu camera chỉ quay một nửa hành lang rộng 1,2 m bị láng giềng phớt lờ với lập luận "nhà tôi, tôi có quyền lắp".
Anh Thành nói chiếc camera khiến sinh hoạt của gia đình trở nên ngột ngạt. "Sống trong nhà mình nhưng cảm giác như bị cầm tù vì nhất cử nhất động đều có người theo dõi", anh nói.
Đầu tháng 4, anh quyết định đăng tin bán nhà.
Chị Nguyễn Tiên, 24 tuổi, ở phường An Phú, TP Thủ Đức, cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Dù khu dân cư có bảo vệ và camera nội bộ, hàng xóm vẫn lắp hai camera sát vách chĩa vào nhà chị với lý do "giám sát ôtô trước cửa". "Họ bảo vệ xe thì ít, quản lý nhà tôi thì nhiều", chị Tiên nói.
Không thể thương lượng do hai nhà từng có mâu thuẫn, chị Tiên nhờ ban quản lý can thiệp. Thiết bị được điều chỉnh chếch ra đường nhưng vẫn bao trọn không gian trước nhà. Để đối phó, chị trồng thêm cây xanh, dựng dù che nắng chắn tầm nhìn và kéo kín rèm cửa.
Vấn đề "camera an ninh chĩa vào nhà láng giềng" là chủ đề của nhiều cuộc tranh luận trên các diễn đàn mạng xã hội. Dư luận chia làm hai luồng ý kiến đối lập. Một bên ủng hộ việc lắp đặt để "giám sát toàn diện" hơn. Bên còn lại lo ngại quyền riêng tư bị xâm phạm, hình ảnh nhạy cảm có thể bị phát tán.
Ngày 2/3, trên VnExpress một độc giả đặt câu hỏi "Camera nhà bên chĩa vào cửa và không gian sinh hoạt của nhà tôi có vi phạm quyền riêng tư không?" và nhận hơn 6.000 trả lời. 79% cho rằng hàng xóm sai, 21% ý kiến ngược lại.
Trên ứng dụng iHanoi, từ năm 2024 đến nay ghi nhận hơn 20 phản ánh việc hàng xóm lắp thiết bị hoặc chĩa ống kính camera vào nhà người khác.
Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật, cho biết nỗi lo của người dân là có căn cứ. "Không gian trước cửa, trong sân, lối đi riêng là nơi diễn ra các hoạt động cá nhân. Việc bị ghi hình 24/24 khiến người dân cảm thấy mất an toàn", ông Bình nói.
Dưới góc độ pháp lý, quyền hình ảnh và đời sống riêng tư được bảo vệ tại Điều 32 và Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015. Nghị định 13/2023 cũng quy định dữ liệu cá nhân chỉ được xử lý khi có căn cứ hợp pháp. Người dân có quyền lắp camera bảo vệ tài sản trên diện tích sở hữu, nhưng không được biến không gian sống của người khác thành vùng giám sát. Nếu cố tình vi phạm, chủ camera có thể bị buộc chấm dứt hành vi và bồi thường thiệt hại theo Điều 592 Bộ luật Dân sự.
Luật sư khuyến cáo người dân không nên tự ý giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực hay phá hoại tài sản vì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Không thương lượng được với hàng xóm, cũng không dùng bạo lực, anh Nguyễn Đông ở TP HCM chọn cách dùng gương phản chiếu. 5 năm trước, hàng xóm lắp camera trên cao chĩa vào sân nhà anh. Sau nhiều lần góp ý bất thành, anh Đông gắn một chiếc gương xe máy tại góc sân để hắt ánh sáng mặt trời thẳng vào ống kính đối diện, khiến thiết bị bị lóa. Vài ngày sau, người hàng xóm tự tháo camera và lắp song sắt cửa sổ. "Tôi không phá hoại, chỉ tìm cách bảo vệ không gian riêng tư của gia đình", anh Đông kể.
Luật sư Diệp Năng Bình khuyến cáo người lắp camera cần tôn trọng quyền riêng tư từ khâu thiết kế, chỉ ghi hình phạm vi tài sản cá nhân. Với các gia đình bị ảnh hưởng, nên ưu tiên trao đổi ôn hòa để thống nhất điều chỉnh hướng ống kính hoặc thiết lập "vùng che" (Privacy Masking) trên phần mềm. Nếu thương lượng thất bại, người dân cần thu thập bằng chứng hình ảnh, gửi kiến nghị bằng văn bản đến tổ dân phố hoặc công an khu vực nhờ can thiệp.
Năm 2024, ông Nguyễn Long, 60 tuổi, ở phường Hoàng Liệt, Hà Nội bị các hộ dân trong ngõ phản ứng do lắp camera an ninh. "Tôi không có ý định xâm phạm quyền riêng tư của người khác nhưng đặc thù nhà ống chỉ có mặt tiền 3 m, chỉnh mọi hướng ống kính vẫn phải chĩa sang nhà lân cận", ông nói.
Để yên lòng hàng xóm, ông chủ động công khai góc quét của camera và cam kết không phát tán hình ảnh. Mâu thuẫn sau đó được hóa giải.
