Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Becky Kennedy (Mỹ) cho biết, kết quả của việc nuôi dạy con tốt không nằm ở sự tuân thủ tuyệt đối từ trẻ, mà thường thể hiện qua 5 tình huống dưới đây.
Trẻ nói: “Con ghét bố mẹ!”
Khi quá tải cảm xúc, trẻ thường dùng lời lẽ mạnh để bộc lộ sự thất vọng. Việc trẻ nói ra câu này thay vì kìm nén cho thấy trẻ tin gia đình là nơi an toàn để bộc lộ những góc khuất tâm lý. Ngược lại, một đứa trẻ sợ hãi phản ứng của phụ huynh sẽ thường chọn cách im lặng và thu mình.
Trẻ phản kháng khi bị đặt giới hạn
Khi bị yêu cầu tắt tivi hoặc ngừng chơi game, việc trẻ thể hiện sự bất bình mang lại giá trị tích cực hơn là việc lẳng lặng tuân lệnh vì sợ hãi. Sự tức giận lúc này cho thấy trẻ tin tưởng vào mối quan hệ với cha mẹ đủ để đối mặt với những thời điểm mâu thuẫn. Qua đó, trẻ học cách bảo vệ ý kiến cá nhân và chịu đựng sự thất vọng.
Trẻ tự thừa nhận lỗi
Dù lỗi lầm là làm vỡ bình hoa hay những vi phạm lớn hơn, việc trẻ tự nguyện thú nhận là một thành công của gia đình. Điều này cho thấy cha mẹ đã xây dựng được niềm tin, giúp con hiểu việc mắc lỗi là bình thường và có thể sửa chữa. Thay vì tạo ra một đứa trẻ hoàn hảo, phụ huynh đang nuôi dạy một người trung thực.
Trẻ nói: “Bố mẹ chẳng hiểu gì cả!”
Bà Becky Kennedy cho biết đây không phải sự thiếu tôn trọng mà là cách giao tiếp khi trẻ cảm thấy cô độc trong suy nghĩ. Câu nói chứa đựng hy vọng cha mẹ sẽ nỗ lực để hiểu chúng hơn. Khi phụ huynh lắng nghe, thái độ gay gắt của trẻ sẽ biến mất do nhu cầu được thấu hiểu đã được đáp ứng.
Trẻ chê bai món quà
Nhiều người lớn khó chịu khi con chê món quà mình chuẩn bị. Tuy nhiên, ở góc độ tâm lý, điều này cho thấy trẻ thoải mái thể hiện sự thành thật, không cần giả tạo để làm hài lòng người khác. Đây là cơ hội để cha mẹ dạy con cách trung thực nhưng vẫn giữ thái độ lịch sự, thay vì ép trẻ giả vờ biết ơn.
Để duy trì kết nối khi trẻ có những hành vi trên, phụ huynh có thể áp dụng 4 nguyên tắc:
Chấp nhận cảm xúc, ngăn chặn hành vi: Phụ huynh có thể nói “Mẹ biết con đang buồn, nhưng mẹ không cho phép con ném đồ vật”.
Đưa ra lựa chọn thay thế: Hướng dẫn trẻ cách giải tỏa cơn giận như đấm vào gối, về phòng riêng hoặc hít thở sâu.
Không bài trừ cảm xúc: Thay vì ép trẻ nín khóc, cha mẹ nói: “Bố thấy con đang giận, đây là cách chúng ta xử lý việc này”.
Randy Shilling tốt nghiệp kỹ sư dầu khí tại Texas. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong một căn hộ thuê. Bước ngoặt đến vào năm 30 tuổi khi ông chuyển sang làm việc tại nhà máy hóa chất với mức lương tăng 15%. Qua nhiều lần thăng chức, người đàn ông 58 tuổi hiện sở hữu nhà riêng và quỹ hưu trí hơn 3 triệu USD.
Ông Shilling gần như không nhận ra mình đã vươn lên tầng lớp trung lưu bậc cao. "Tôi vẫn là người bình thường, không có ôtô hay tivi đắt tiền nhưng khi cần mua gì, tôi có thể mua ngay lập tức", ông nói. Vợ chồng ông hiện có thu nhập khoảng 220.000 USD một năm.
Theo báo cáo năm 2024 của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), khoảng 31% người Mỹ thuộc nhóm trung lưu bậc cao, tăng mạnh so với 10% của năm 1979. AEI phân loại thu nhập thành 5 nhóm, trong đó hộ gia đình ba người thu nhập 133.000-400.000 USD thuộc nhóm trung lưu bậc cao. Thu nhập vượt mức này được xem là giàu có.
Hiện tại, quy mô hai nhóm cao nhất đang phình to. Ngược lại, nhóm "nghèo hoặc cận nghèo" (thu nhập dưới 40.000 USD) giảm từ 30% xuống còn 19% trong cùng giai đoạn.
Nhiều gia đình ngạc nhiên khi thấy mình bước sang nấc thang kinh tế mới. Họ tự nhận cuộc sống chỉ dễ chịu hơn chứ không giàu có. Những người này thường làm văn phòng phổ thông thay vì chủ doanh nghiệp. Chuyên gia kinh tế Scott Winship của AEI giải thích: "Các nhóm thu nhập cao mở rộng vì tiền lương tăng nhanh hơn vật giá, đặc biệt đối với nhóm lao động trí thức có bằng cấp".
Hôn nhân cũng là đòn bẩy tài chính. Phân tích của Viện Đô thị chỉ ra, hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu bậc cao và giàu có đang sống cùng bạn đời, giúp họ gộp chung thu nhập và chia sẻ sinh hoạt phí.
Gabriel Martinez, 34 tuổi, là một ví dụ. Khởi đầu với mức lương 50.000 USD năm 2015, hiện anh kiếm được 180.000 USD mỗi năm tại một tập đoàn công nghệ. Nhờ vợ chồng cùng đi làm và kiểm soát tài chính, họ đã trả hết khoản nợ học phí đại học 100.000 USD và mua được căn nhà 160 m2 ở Texas. "Cha tôi từng làm việc với mức lương chưa đến 40.000 USD. Tôi biết ơn vì không giậm chân tại chỗ như thế hệ trước", Martinez chia sẻ.
Không còn nỗi lo cơm áo, trăn trở lớn nhất của anh hiện tại là dạy con không ỷ lại, nhất là khi thanh thiếu niên trong vùng thường lái ôtô sang đi học.
Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng cho thấy xu hướng này. Năm 2023, 19% người Mỹ nằm trong nhóm thu nhập trên 200.000 USD, tăng từ mức 11% năm 1971. Ngoài lương, tài sản của họ tăng vọt nhờ sự bùng nổ của thị trường chứng khoán và bất động sản.
Với ông Chris Wogan, 76 tuổi, ở bang Pennsylvania, tuổi hưu diễn ra êm đềm hơn kỳ vọng. Lớn lên trong gia đình nghèo, cựu thẩm phán này có thu nhập 175.000 USD từ lương hưu và cổ tức. Vợ chồng ông vừa mua một ngôi nhà trong cộng đồng hưu trí cao cấp và thường xuyên du lịch nước ngoài. "Tôi nghĩ mình chỉ là tầng lớp trung lưu bình thường, nhưng có lẽ tôi đã làm tốt hơn mình tưởng", ông nói.
Dù tài chính dư dả, nhiều người vẫn mang tâm lý phòng thủ. Bà Laura Shields, 46 tuổi, ở bang New Jersey có thu nhập gia đình 240.000 USD. Bà đủ tiền cho con đi ngoại khóa ở nước ngoài những vẫn áp lực khi nghĩ đến học phí đại học đắt đỏ sắp tới và xác định sẽ phải vay mượn thêm.
Đầu tháng 4, David và Melanie Moor thuê đội vận chuyển cắt rời ngôi nhà 4 phòng ngủ để cẩu sang lô đất liền kề tại thị trấn Camperdown, bang Victoria. Việc di dời khép lại vụ tranh chấp pháp lý kéo dài hai năm giữa họ và người hàng xóm.
Năm 2021, vợ chồng Moor mua lô đất số 2 rộng hơn 2 hecta với giá 300.000 AUD (195.000 USD). Tháng 4/2024, họ chi 500.000 AUD để làm móng, dựng nhà lắp ghép và kéo đường điện nước.
Tuy nhiên, 5 tháng sau, hội đồng địa phương thông báo toàn bộ công trình của họ nằm trên lô số 1 của người khác. "Ban đầu chúng tôi nghĩ đây là sự nhầm lẫn, bởi hội đồng địa phương đã ký duyệt bản vẽ và cấp phép xây dựng", bà Moor kể.
Sai sót bắt nguồn từ việc các cọc ranh giới bị đánh dấu sai số lô. Quá trình làm móng, thanh tra địa phương đã ba lần đến kiểm tra nhưng không phát hiện công trình nằm ngoài ranh giới cấp phép. Gia đình Moor cho rằng phía môi giới đã chỉ sai vị trí đất, nhưng đại lý này phủ nhận.
Vợ chồng Moor đề nghị hoán đổi đất nhưng chủ lô số 1 từ chối. Tháng 8/2025, người hàng xóm yêu cầu gia đình dỡ bỏ công trình, trả lại mặt bằng. Sau nhiều lần đàm phán, hai bên thống nhất gia đình Moor phải dọn sạch lô đất trước ngày 2/5/2026.
Dù được cảnh báo kết cấu nhà lắp ghép có thể hư hỏng khi di dời, ông bà Moor vẫn thuê đơn vị vận chuyển. Dịch vụ tiện ích bị ngắt, hệ thống hầm cầu bị đào lên. Cần cẩu nhấc ngôi nhà khỏi móng, đặt lên xe đầu kéo để chuyển đi 100 m sang lô số 2. Hiện công trình được kê tạm trên các thùng phuy rỗng chờ thi công móng mới. "Chúng tôi chưa dám vào trong kiểm tra mức độ hư hại do ngôi nhà đặt trên thùng phuy chưa đủ ổn định", bà Moor cho biết.
Gia đình Moor cũng phải nhổ bỏ 160 cọc nền bê tông và cây xanh để trả lại nguyên trạng cho hàng xóm. Quá trình di dời tốn khoảng 100.000 AUD (72.000 USD). Khoản này chưa bao gồm tiền sửa chữa kết cấu hư hỏng do rung lắc, trát lại tường và làm lại cảnh quan.
Ông David Moor cho biết gia đình đã mua một chiếc xe cắm trại để sống tạm cùng con gái trong khoảng một năm tới, chờ công trình hoàn thiện. "Khi đưa ra các quyết định xây dựng lớn, mọi người hãy tự kiểm tra kỹ lại ranh giới thay vì phó mặc hoàn toàn cho các bên dịch vụ", ông nói.
Tại Việt Nam, sự việc xây nhà nhầm đất cũng nhiều lần xảy ra. Tháng 3, một phụ nữ tại TP Thủ Đức, TP HCM nhận phán quyết buộc tháo dỡ ngôi nhà 4 tầng do xây nhầm đất hàng xóm, dù trước đó bà đã nhờ chủ đầu tư cắm mốc. Cuối năm 2025, một hộ dân tại TP Thủy Nguyên (Hải Phòng) cũng phải bỏ hàng trăm triệu đồng thuê "thần đèn" di dời căn nhà hai tầng trả lại mặt bằng cho chủ đất.
Chiều 16/4, khoảng 50 người dân xã Cổ Đạm (huyện Nghi Xuân cũ) tập trung tại ruộng dưa của gia đình chị Phan Thị Mong, 43 tuổi, ở thôn Vân Thanh Bắc.
Là lao động chính trong nhà, chị Mong bị gãy chân trong tai nạn cách đây một tháng. Chị cho biết chồng đi dạy học, hai con còn nhỏ, gia đình neo người khiến mọi việc đồng áng bị đình trệ.
Ruộng dưa bở rộng 2.500 m2 của gia đình có sản lượng ước tính 10 tấn, đang vào độ chín. Theo bà Trương Tuyết, Chi hội trưởng Hội phụ nữ thôn Vân Thanh Bắc, đặc tính của dưa bở là khi chín vỏ sẽ nứt toác, ruột hỏng trong vài ngày nên phải hái đồng loạt khi quả ngả vàng. "Sợ bà con thiệt hại lớn, Hội Phụ nữ đã huy động hội viên ra đồng hỗ trợ", bà Tuyết nói.
Dưa sau khi hái được vận chuyển bằng xe máy có gắn rơ-moóc về nhà chị Mong, cách đó khoảng một km. Mỗi xe chở tối đa 70 kg. Dân làng phải huy động hàng chục chuyến xe kéo để đẩy nhanh tiến độ. Hết ngày 17/4, nhóm thu hoạch được 7 tấn.
Bà Trần Thị Hường, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cổ Đạm, cho biết sau khi tập kết nông sản, hội đã đăng thông tin lên mạng xã hội để bán với giá 15.000 đồng một kg. 33 chi hội phụ nữ trong xã được giao làm đầu mối chốt đơn và phân công người đi giao. Nhiều người dân và doanh nghiệp địa phương đã đến mua ủng hộ.
Sau một ngày rưỡi, 7 tấn dưa bở được tiêu thụ hết. Ba tấn dưa còn lại ngoài ruộng sẽ tiếp tục được thu hoạch và bán trong những ngày tới.
"Sự chung tay của cộng đồng là cách chia sẻ thiết thực nhất với gia đình trong lúc hoạn nạn", bà Hường cho biết.
Đây không phải lần đầu chị Mong được cộng đồng hỗ trợ. Hồi tháng 3, khi chị nằm viện bó bột, người dân xã Cổ Đạm cũng giúp gia đình xuất chuồng 1.500 con gà giống đến kỳ bán.
"Nhờ bà con giúp đỡ kịp thời, gia đình mới vớt vát được kinh tế đợt này", chị Mong nói.
