Dành cả thanh xuân để làm đôi chân cho đứa con bại não, bà Trang chưa bao giờ dám mơ về một ngày được cùng con đứng trên bục vinh danh đại học. Thế nhưng, sau 22 năm ròng rã cùng con chiến đấu với nghịch cảnh, người mẹ ấy đã có thể mỉm cười trong nước mắt khi nhìn con cầm trên tay tấm bằng cử nhân. Đây không chỉ là thành quả của một cá nhân, mà là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng và nghị lực sống phi thường.
Trong lễ tốt nghiệp mới đây của Trường ĐH Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM, Nguyễn Thành Lâm ngồi trên xe lăn với sự hỗ trợ của mẹ để lên sân khấu nhận tấm bằng cử nhân. Một khoảnh khắc ngắn ngủi, nhưng đủ khiến nhiều người không khỏi tò mò: hành trình phía sau của chàng trai này là gì?
Gặp Lâm sau buổi lễ tốt nghiệp vài ngày, điều gây ấn tượng với tôi không chỉ là sự điềm tĩnh, mà còn là cách chàng trai này nhìn nhận những khó khăn của mình như một điều… bình thường. Bên cạnh Lâm, “người bạn đồng hành” quen thuộc vẫn là chiếc khung tập đi. Dù việc di chuyển có nhiều hạn chế, từng bước đi đều nặng nề, nhưng Lâm vẫn có thể tự chạy xe ba bánh đi học, đi làm.
Lâm kể bản thân chào đời không may mắn như nhiều bạn khác, cậu bị bại não co cứng do sinh ngạt. Lâm tâm sự rằng những năm đầu đời, việc ngồi, bò hay di chuyển là điều tưởng chừng rất xa vời. Đến năm 3 tuổi, Lâm vẫn chưa thể tự ngồi, cơ thể rất yếu. “Gia đình khi đó đã đưa mình từ Tiền Giang (nay là Đồng Tháp) đến Vĩnh Long để tập vật lý trị liệu. Mình và mẹ thuê phòng trọ ở đó cho tiện việc điều trị, còn ba thỉnh thoảng sẽ đến thăm”, Lâm kể.
Sau khoảng thời gian kiên trì, cơ thể Lâm đã có những bước tiến. Thành quả đầu tiên của cuộc đời cậu không phải là điểm số, mà là cái ngồi vững chãi ở tuổi lên bốn. Từ đó đã mở ra hy vọng cho cuộc đời Lâm và cả gia đình.
Lên 7 tuổi, độ tuổi đến trường, gia đình Lâm lại đối mặt với những lời bàn tán như: “Nó bị vậy đi học làm gì” hay “Bị vậy sao không lo tập đi đứng”… Nhưng lúc đó bà Nguyễn Thị Thùy Trang (47 tuổi, mẹ của Lâm) vẫn quyết tâm cho con trai được đi học. “Năm 7 tuổi, mẹ đưa mình về lại nhà và đăng ký cho đi học. Vì đi học muộn nên gia đình xin trường cho miễn học mẫu giáo”, Lâm nhớ lại.
Từ đó, hành trình đến trường của Lâm bắt đầu, dù không hề dễ dàng, nhưng chưa bao giờ thiếu vắng bóng mẹ. Suốt 9 năm ròng rã từ tiểu học đến THCS, mẹ chưa bao giờ để Lâm đơn độc trên con đường đến trường. Lâm nhớ lại, những năm tiểu học, hình ảnh in sâu trong ký ức cậu là người mẹ đứng lặng lẽ ngoài cửa lớp mỗi giờ ra chơi, trên tay lúc nào cũng sẵn đồ ăn vặt cho con.
“Nhờ thời gian tập ở Vĩnh Long, từ lớp 1 mình đã có thể dùng xe lăn lắc tay để đi học. Vì không yên tâm nên mẹ luôn đi bộ theo sau, cũng may là trường gần nhà. Lên lớp 6, trường xa hơn, mẹ chuyển sang đạp xe đi theo. Dù nắng hay mưa, ngày nào mẹ cũng đưa đón”, Lâm xúc động kể.
Lâm thừa nhận, khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở thể chất mà còn là cảm giác tự ti. Suốt những năm qua, Lâm không tránh khỏi những ánh nhìn khác biệt và lời bàn tán. “Ban đầu mình cũng bị ảnh hưởng, nhưng rồi nghĩ họ nói xong rồi thôi, nếu cứ bận tâm thì chỉ làm mình buồn thêm. Vì vậy, mình chọn tập trung học và phát triển bản thân”, Lâm nói.
Bước ngoặt lớn đến vào những năm THPT, khi Lâm buộc phải tự lập nhiều hơn. Chàng trai kể nhà cách trường 7 km, mẹ không biết chạy xe máy nên một mình đến trường bằng chiếc xe điện 3 bánh. Từ đây, hành trình đến trường không còn bóng dáng mẹ bên cạnh mỗi ngày. Nhưng đổi lại, Lâm có thêm những người bạn đồng hành, bạn bè, thầy cô luôn sẵn sàng hỗ trợ khi cần.
Không chỉ dừng lại ở việc đến lớp, Lâm còn thi đỗ vào Khoa Công nghệ thông tin, Trường ĐH Ngoại ngữ – Tin học. Lâm kể ngày nhận tin trúng tuyển, cả gia đình vỡ òa trong hạnh phúc. Nhưng niềm vui ấy cũng đi kèm với nỗi lo của người mẹ. “Lúc nó ở gần mà tôi còn lo, phải đi theo sau mỗi lần đến trường, huống chi lên thành phố sống một mình”, bà Trang nói.
May mắn thay, Lâm có người chú ruột ở thành phố hỗ trợ trong suốt khoảng thời gian học đại học. Sau nhiều năm kiên trì đến lớp, Lâm đã có thể cầm trên tay tấm bằng cử nhân loại khá. “Mình muốn cùng mẹ cầm chung tấm bằng đại học vì hành trình này nếu không có mẹ có lẽ đã không có mình ngày hôm nay. Mình biết ơn bản thân vì không bỏ cuộc và cả những người đã luôn bên cạnh giúp đỡ”, Lâm bộc bạch.
Ngày nhìn thấy con trai trưởng thành, bà Trang không giấu được sự xúc động. Người mẹ ấy đã dành gần như toàn bộ thời gian của mình để chăm sóc con. Từ những ngày thuê trọ xa nhà để tập vật lý trị liệu, đến những năm tháng đưa đón con đi học, từng bữa ăn, bộ quần áo… tất cả đều xoay quanh đứa con trai đặc biệt.
Bà Trang nghẹn ngào chia sẻ: “Thấy con mình như vậy, tôi thương lắm. Hồi nhỏ, tay chân, cơ thể nó đã yếu ớt lại còn bệnh suốt nên cứ ai hỏi tới là tôi lại khóc. Có những lúc rất vất vả, nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ dừng lại. Tôi chỉ sợ, nếu không cho con đi học thì sau này con biết làm gì để sống. Đến hôm nay, nhìn con trai cầm trên tay tấm bằng đại học, tôi mừng lắm. Trước đây, tôi chưa từng nghĩ sẽ có ngày này”.
Bên cạnh Lâm còn có sự hỗ trợ của những người bạn tốt. Trần Tuấn Kiệt, bạn học cùng khoa, người thường xuyên hỗ trợ Lâm trong những năm đại học, chia sẻ: “Những hôm học cùng, Lâm chạy xe đến trường rồi gọi mình xuống hỗ trợ đưa bạn lên lớp. Nhìn bạn đi học đều đặn như vậy, mình thật sự rất nể. Nếu là mình, chắc đã nản từ lâu rồi”.
Hành trình của Lâm là câu chuyện của những nỗ lực lặp đi lặp lại mỗi ngày, từ việc tập ngồi, tập đi, đến kiên trì đến lớp, vượt qua ánh nhìn và cả những giới hạn của bản thân. Lâm bộc bạch: “Ai cũng có những khó khăn riêng, nhưng điều quan trọng là đừng để nó định nghĩa cuộc đời mình. Cứ kiên trì, tin vào bản thân và đừng ngại khác biệt vì đôi khi chính những điều tưởng là điểm yếu lại trở thành sức mạnh”.
Anh Nguyễn Minh Kha (32 tuổi, ngụ ở 74 đường 36, P.Hiệp Bình, TP.HCM; trước đây là P.Linh Đông, TP.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết: "Thi sát hạch bằng lái ô tô, đã rớt 4 lần ở một điểm, là dốc cầu. Đầu tháng 5, tôi sẽ thi lại, nhưng không biết có rớt nữa không".
Ông Lê Minh Ấn, giáo viên tại Trung tâm đào tạo lái xe Miền Nam, cho biết đã từng hướng dẫn cho nhiều học viên, và đa phần đều cảm thấy dốc cầu chính là chướng ngại vậy.
"Nỗi sợ để leo lên dốc cầu một cách trơn tru là tâm trạng chung của rất nhiều người trẻ học lái xe hiện nay", ông Ấn nhìn nhận.
Trong đợt thi sát hạch bằng lái xe ô tô mới đây ở Trung tâm giáo dục nghề nghiệp và lái xe Sóng Thần (P.Dĩ An, TP.HCM; trước là P.Dĩ An, TP.Dĩ An, Bình Dương) vào ngày 12.4, nhiều thí sinh cho biết dù đạt điểm tuyệt đối ở các phần thi lý thuyết hay đường trường, nhưng trớ trêu thay đã bị loại ngay phần thi sa hình khi không thể điều khiển xe qua khỏi… dốc cầu.
"Tôi đạt 30/30 điểm lý thuyết, thi mô phỏng được 50/50 điểm, chạy được trường được 90/100 điểm. Nhưng phần thi cuối, khi điều khiển xe lên dốc cầu, xe bị tắt máy. Quá 30 giây không thể khởi động lại, nên đã rớt luôn phần thi sa hình. Hiện đang đợi đến đợt thi lại", Trần Hải Đình Văn (26 tuổi, làm việc tại 728 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P.Phú Lợi, TP.HCM; trước đây là P.Phú Hòa, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) cho hay.
Chị Hồ Minh Anh (35 tuổi), ngụ ở hẻm 252 Quốc lộ 1K, P.Linh Xuân, TP.HCM (trước là P.Linh Xuân, TP.Thủ Đức, TP.HCM), cho biết chỉ tính riêng đợt thi tốt nghiệp, đã rớt ngay dốc cầu 6 lần. Đến khi thi sát hạch bằng lái ô tô, rớt thêm 3 lần cũng ngay chỗ dốc cầu. "Chưa kể khi tập luyện, cũng có… vô số lần để xe tụt dốc quá giới hạn, chết máy, hoặc quá thời gian 30 giây. Nhắc đến dốc cầu thì tôi rất lo", chị Anh kể.
Theo ông Ấn, trong bài thi sa hình (đường chạy trong sân sát hạch), dốc cầu thực chất là bài thi dừng và khởi hành ngang dốc, đây là một kỹ năng quan trọng khi điều khiển xe trong điều kiện thực tế.
"Ở hệ thống 11 bài thi sa hình chuẩn, dốc cầu thường nằm ở bài số 3, sau bài xuất phát và dừng nhường đường cho người đi bộ. Đây là một trong những bài dễ mất điểm nhất. Yêu cầu của bài thi gồm: lái xe lên dốc, dừng đúng vị trí quy định (trước vạch dừng), sau đó giữ xe đứng yên trong khoảng thời gian nhất định (không tụt dốc quá 50 cm), khởi hành lại mà không chết máy, không vượt quá thời gian. Chỉ cần một sai sót nhỏ thì thí sinh có thể bị trừ điểm nặng, thậm chí bị loại trực tiếp", ông Ấn cho biết.
Lý giải vì sao dốc cầu trở thành "nỗi sợ", ông Lê Công Lâm Quốc Bảo, giáo viên tại một đơn vị dạy lái xe ô tô ở Q.12 (TP.HCM), phân tích: "Đầu tiên là vì áp lực tâm lý lớn của người lái. Dốc cầu là bài thi đầu tiên mang tính kỹ thuật cao, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa chân côn, chân ga và phanh. Chỉ cần sai một chút là xe chết máy hoặc trôi ngược. Tâm lý "chỉ cần sai là trượt" khiến nhiều thí sinh căng thẳng quá mức, dẫn đến mất bình tĩnh. Và khi đã run, người lái dễ nhả côn sai hoặc đạp ga không đúng nhịp. Hay không ít trường hợp bị áp lực bởi thời gian. Vì thí sinh chỉ có khoảng 30 giây để hoàn thành bài thi. Khoảng thời gian này đủ nếu bình tĩnh, nhưng lại trở nên rất ngắn nếu bị lúng túng. Có những người nghe tiếng "bing bong" là hoảng, dẫn đến sai sót…".
Ông Ấn chỉ ra những sai lầm phổ biến, điển hình mà người lái hay gặp phải khi lái xe lên dốc cầu: "Có người nhả côn quá nhanh. Đây là lỗi phổ biến nhất khiến xe chết máy ngay khi bắt đầu lên dốc. Hay có người chưa quen cảm giác điểm tiếp xúc của côn, dẫn đến xe không đủ lực để giữ trên dốc. Cũng có trường hợp quá phụ thuộc phanh, giữ phanh chân quá lâu, khi nhả ra thì xe tụt mạnh vì chưa kịp đạp ga. Hay khi xe có thể tụt nhẹ vài cm vẫn chưa bị trừ điểm, nhưng nhiều thí sinh hoảng, đạp ga mạnh gây vọt xe…".
Theo các giảng viên dạy lái xe, để vượt qua dốc cầu trơn tru không khó nếu nắm vững kỹ thuật và giữ được bình tĩnh.
"Cần thuần thục điểm côn. Đây là vị trí bàn đạp côn mà tại đó động cơ bắt đầu truyền lực sang bánh xe. Hãy luyện bằng cách tập nhả côn chậm trên đường bằng, cảm nhận khi xe rung nhẹ thì đó chính là điểm côn. Cần ghi nhớ vị trí chân để tái hiện khi lên dốc. Song song đó, phải phối hợp côn và ga đúng nhịp. Khi dừng trên dốc, hãy giữ côn và phanh, nhả côn từ từ đến điểm bắt, có thể đạp ga nhẹ (1.500 – 2.000 vòng/phút), khi xe "gồng" lên thì nhả phanh. Tiếp tục nhả côn từ từ để xe tiến lên", ông Ấn hướng dẫn.
Ông Bảo khuyên học viên không nhìn xuống chân khi xử lý vì điều này dễ gây mất tập trung. Thay vào đó, hãy nhìn thẳng phía trước, cảm nhận bằng chân, giữ tâm lý ổn định.
"Điều quan trọng là luyện tập thực tế nhiều lần, nhờ giáo viên chỉnh lỗi từng chi tiết. Phần dốc cầu không chỉ là bài thi, mà là kỹ năng cần thiết trong đời sống. Thực tế, kỹ năng dừng và khởi hành ngang dốc rất quan trọng trong các trường hợp như khi kẹt xe trên cầu, khi leo dốc hầm gửi xe, khi dừng xe giữa đường đèo… Việc thành thạo dốc cầu không chỉ giúp qua bài thi, mà còn đảm bảo an toàn cho chính người lái và những người xung quanh", ông Bảo chia sẻ.
Sáng 19.4, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ khai mạc vòng loại quốc gia Cuộc thi Vô địch tin học văn phòng thế giới (MOS World Championship) do T.Ư Đoàn phối hợp cùng IIG Việt Nam tổ chức.
Tham dự chương trình có anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam. Cuộc thi đã thu hút gần 1.500 thí sinh trên cả nước tham gia.
Phát biểu tại lễ khai mạc, anh Nguyễn Tường Lâm cho biết đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng trước những biến động nhanh, phức tạp của thế giới.
Trong bối cảnh đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là xu hướng, mà đã trở thành động lực chủ yếu, nền tảng cốt lõi và con đường tất yếu để Việt Nam bứt phá vươn lên như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định. Đồng thời, phát triển con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, là trung tâm và chủ thể của quá trình phát triển.
Điều đó đặt ra một yêu cầu rất cụ thể: phải xây dựng được một thế hệ thanh niên có tri thức, kỹ năng, tư duy số, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng cao trong môi trường toàn cầu. Đây không chỉ là mục tiêu lâu dài, mà là nhiệm vụ cấp bách, mang tính quyết định đối với tương lai phát triển của đất nước.
Anh Lâm khẳng định, việc tổ chức những sân chơi như MOS World Championship là giải pháp thiết thực để nâng cao năng lực số, khơi dậy tư duy sáng tạo và chuẩn bị nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao cho đất nước trong thời kỳ mới.
Hiệu quả đó cũng được thể hiện qua thành tích quốc tế ấn tượng của Đội tuyển quốc gia Việt Nam. Tính đến nay, Việt Nam đã giành 24 huy chương thế giới, trong đó có 5 cúp Vô địch thế giới. Riêng mùa giải 2025, Việt Nam đã xuất sắc lọt vào top 5 đội tuyển mạnh nhất thế giới.
Năm 2026, cuộc thi tiếp tục được tổ chức trên phạm vi toàn quốc với hai vòng thi cấp quốc gia gồm: vòng loại quốc gia và vòng chung kết quốc gia. Thí sinh tranh tài ở 6 nội dung: Microsoft Word, Excel, PowerPoint (phiên bản 2019 và Microsoft 365 Apps), tại ba khu vực Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM.
Kết thúc các vòng thi quốc gia, 6 thí sinh xuất sắc nhất sẽ đại diện Việt Nam tham dự vòng chung kết thế giới tại Mỹ, tranh tài cùng thí sinh đến từ gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Được triển khai tại Việt Nam từ năm 2010, MOS World Championship đã bước sang mùa giải thứ 17 liên tiếp với quy mô ngày càng mở rộng và sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng học sinh, sinh viên.
Là một người yêu động vật, làm công việc chăm sóc chó, mèo tại một tiệm thú y, Trần Trà My (28 tuổi, ngụ phường Bình Đông, TP.HCM), cho biết hoàn toàn ủng hộ Việt Nam hướng tới chấm dứt tình trạng buôn bán thịt chó, mèo.
"Nếu chúng ta tiêu thụ thịt của động vật này sẽ dẫn đến việc trộm cắp chó, mèo tăng mạnh, tệ nạn xã hội cũng tăng theo. Chó, mèo là người bạn đồng hành tạo niềm vui và sự gắn kết, giảm stress, chó còn giúp giữ nhà, bảo vệ con người, dẫn đường cho người mù, chó nghiệp vụ… Vì vậy ăn thịt chó, mèo là không nên, cần loại bỏ tình trạng này, em ủng hộ hai tay", My chia sẻ.
Còn Trương Mỹ Thương, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng nếu loại bỏ việc buôn bán, tiêu thụ thịt chó, mèo là quá tốt. Là người yêu động vật, đã từ lâu rồi Thương mong muốn ở TP.HCM và rộng hơn là cả nước sẽ có quy định cấm buôn bán thịt chó, mèo.
"Em nghĩ, từ ngày xưa do thiếu ăn, thiếu mặc nên người ta mới ăn thịt những con vật gần gũi bên mình, còn hiện tại với sự phát triển, mọi thứ đầy đủ, việc ăn thịt chó, mèo được xem là hành động không nhân đạo. Việc ăn thịt chó, mèo giống như ăn thịt bạn đồng hành của mình", Thương nói.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Tiến, từng công tác ở báo Hà Nội mới 30 năm (ngụ phường Hàng Trống, TP. Hà Nội), cho biết người Việt cũng có thói quen ăn thịt chó, mèo từ rất lâu rồi. Do đó, việc thay đổi thói quen ăn thịt chó thì không hề dễ dàng, muốn chấm dứt việc buôn bán chó, mèo phải bắt đầu từ giáo dục, giáo dục nhận thức và ý thức cho giới trẻ nói chung.
"Giáo dục từ cấp học phổ thông rồi đến các gia đình, cộng đồng, giáo dục ngay từ khi còn nhỏ để không hình thành thói quen ăn thịt chó, mèo. Khi không ai ăn thì nạn buôn bán chó, mèo làm thịt mới có thể chấm dứt. Chó, mèo còn là thú cưng của rất nhiều bạn trẻ, nếu giết thịt con vật gần gũi với con người là rất không nhân văn, không nhân đạo", ông Tiến nói.
Theo tiến sĩ Trần Hữu Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng văn hóa và Du lịch (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), thói quen ăn thịt chó, mèo có phần ăn sâu vào đời sống nhiều người dân, trước mắt vận động là phù hợp còn nếu cấm ngay thì khó, ví dụ cấm như Hàn Quốc thì Việt Nam có thể chưa làm được. Chúng ta có thể chia hai giai đoạn, bước đầu là tuyên truyền, vận động, giai đoạn hai là có những quy định và hình phạt khắt khe hơn, văn bản pháp luật rõ ràng hơn.
"Tuyên truyền để người dân hiểu vì sao không nên ăn thịt chó, mèo. Mình có thể giáo dục nhận thức, ý thức từ nhà trường, lớp trẻ hiểu thì rất tốt, khi trưởng thành sẽ hình thành ý thức không ăn thịt chó, mèo nữa. Tôi từng gặp khá nhiều bạn trẻ đi du học về đã bỏ ăn thịt chó, mèo do tiếp nhận văn hóa nước ngoài", tiến sĩ Trần Hữu Sơn nói.
Tiến sĩ Sơn cho biết thêm, tiêu thụ thịt chó, mèo không được gọi là phi hay phản văn hóa nhưng về mặt phúc lợi động vật và nhân đạo thì không nên ăn, con chó, con mèo nó gắn với chúng ta từ xưa đến nay. Hơn nữa chó được nuôi với mục đích ban đầu là để giữ nhà, canh gia súc, đồng hành cùng con người… chứ không phải để lấy thịt như một số động vật khác.
"Cách làm phù hợp lúc này là tuyên truyền cho giới trẻ và người dân nói chung, các cơ sở giết mổ về tác hại của ăn thịt chó, mèo, cũng như nguy cơ bệnh dại và bệnh dịch khác từ chó, mèo. Sau đó xây dựng cơ chế, thể chế, có văn bản quy định, đối tượng rõ ràng…", ông Sơn cho biết.
