Ngày 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước toàn quốc rằng “chúng ta đã đánh bại Iran”. Ông khẳng định Tehran “đã bị tàn phá về quân sự, kinh tế và mọi phương diện khác”.
Ngày 2/4, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận thông điệp đó khi nói rằng “các hệ thống phòng không và tên lửa của Iran phần lớn đã bị phá hủy”.
Thế nhưng, chỉ một ngày sau, không quân Mỹ trải qua “ngày thảm họa”, khi liên tiếp mất hai máy bay và ít nhất hai trực thăng trúng đạn. Iran sáng 3/4 tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích Mỹ, buộc hai phi công nhảy dù trên lãnh thổ nước này.
Tiêm kích bị bắn rơi được xác định là mẫu F-15E Strike Eagle, một trong những loại chiến đấu cơ chủ lực của Mỹ trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tấn công Iran. Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được phát động, giúp Mỹ tìm thấy và giải cứu phi công thứ nhất, nhưng người thứ hai vẫn mất tích bên trong lãnh thổ Iran.
Đây được cho là chiếc máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ kể từ khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2.
Trong khi chiến dịch tìm kiếm được Mỹ tiến hành, Iran thông báo lực lượng nước này tiếp tục bắn hạ một cường kích A-10. NY Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết phi công chiếc A-10 đã cố điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.
Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.
Các sự cố này không đồng nghĩa Iran đã đảo ngược vị thế quân sự với Mỹ, nhưng chúng đã “dội gáo nước lạnh” vào các tuyên bố chiến thắng mà ông Trump liên tục đưa ra gần đây. Nó cũng chứng minh rằng bất chấp chiến dịch tập kích dữ dội của Mỹ – Israel, Iran vẫn đủ sức gây tổn thất cho Washington và tạo ra thách thức ngày càng lớn với ông Trump, theo Dan De Luce, nhà phân tích của NBC News.
Cả Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều từng ám chỉ rằng không quân Mỹ và Israel đang “tự do hoạt động” trên bầu trời Iran, mô tả lưới phòng không của nước này không còn khả năng chống trả.
Khi được hỏi liệu Iran có còn khả năng đe dọa máy bay Mỹ hay không, ông Trump hôm 1/4 một lần nữa khẳng định “họ không có thiết bị phòng không. Radar của họ đã bị phá hủy 100%. Chúng ta là lực lượng quân sự không thể ngăn cản”.
Tuy nhiên, Iran ngay sau đó phóng ít nhất 50 tên lửa đạn đạo và hơn 150 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào mục tiêu Mỹ và đồng minh ở vùng Vịnh.
Theo một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình, khoảng 50% số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn UAV vẫn được cất trữ trong các hầm ngầm. Các nguồn tin cho hay nhiều kho dự trữ tên lửa dưới lòng đất ở Iran vẫn chưa bị hư hại và nước này có thể khôi phục chúng chỉ vài giờ sau khi bị không kích. Và Iran vẫn có thể phóng tên lửa vào tàu thuyền đi qua các tuyến hàng hải trong khu vực.
“Ngay cả với tốc độ phóng tên lửa và UAV như hiện nay, Iran vẫn có thể duy trì năng lực tấn công trong một thời gian nữa”, Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nhận định.
Không chỉ về năng lực tấn công trả đũa, khả năng phòng thủ và phòng không của Iran cũng đang dần được khôi phục. Chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang triển khai các chiến thuật mới, kết hợp với “thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ” để đối phó chiến đấu cơ Mỹ, Israel.
Tướng Elhami không nêu cụ thể những thay đổi được lực lượng phòng không Iran áp dụng, nhưng vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 cho thấy máy bay Mỹ và Israel không còn có thể tự do ra vào bầu trời Iran như trước, theo Courtney Kube, nhà phân tích của NBC News.
Điều này đẩy Mỹ vào tình thế khó khăn, đặc biệt là nếu phi công thứ hai bị lực lượng Iran bắt sống. Khi đó, bài toán ngoại giao của cuộc chiến sẽ thay đổi chỉ sau một đêm, theo giới quan sát.
“Viễn cảnh một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang phải lẩn trốn bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy Washington vào thế khó trong cuộc xung đột vốn nhận được ít ủng hộ từ công chúng và chưa thấy dấu hiệu kết thúc sớm”, Phil Stewart, nhà phân tích của Reuters, nhận xét.
Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng họ chưa sẵn sàng gặp quan chức Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới và những nỗ lực đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan dẫn đầu đã đi vào ngõ cụt, theo WSJ.
Mỹ và Israel đã mở màn chiến dịch bằng một làn sóng tấn công khiến lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng. Iran đã tiến hành chiến dịch đáp trả mạnh mẽ vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trên khắp vùng Vịnh. Tính đến 3/4, hơn 3.600 người thiệt mạng trong xung đột Iran, trong đó có 13 quân nhân Mỹ. Ít nhất 16 UAV Reaper của Mỹ đã bị bắn hạ kể từ đầu cuộc chiến, bao gồm hai chiếc trong tuần này.
Sau vụ F-15E bị bắn rơi, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã mỉa mai ông Trump trên X rằng “sau khi đánh bại Iran 37 lần liên tiếp, cuộc chiến này giờ đã bị hạ cấp thành ‘Này, có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không?'”.
Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần tìm cách trấn an dư luận Mỹ rằng cuộc chiến Iran đang diễn ra đúng kế hoạch và sắp kết thúc. Song vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và những hệ lụy kèm theo đã khiến tuyên bố chiến thắng của ông Trump lung lay hơn bao giờ hết, nhà phân tích Kube nhận định.
Sáng 6-4, Hãng tin AFP tường thuật giá dầu thế giới tiếp tục tăng khi mở cửa phiên giao dịch hôm nay, trong đó giá dầu WTI của Mỹ tăng 1,86% lên 113,62 USD/thùng, khi cuộc chiến ở Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Giá dầu thô Brent cũng tăng khi thị trường mở cửa tuần mới, tăng 1,16% lên 110,3 USD/thùng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt thời hạn đến tối 7-4 theo giờ Mỹ (sáng 8-4 theo giờ Việt Nam) để Iran mở lại eo biển Hormuz. Ông dọa sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran nếu nước này không đáp ứng.
Sáng 6-4, Đài Al Jazeera dẫn lại tuyên bố được lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phát vào tối 5-4 theo giờ địa phương: "Eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại trạng thái như trước đây, đặc biệt đối với Mỹ và Israel".
Họ cũng cho biết đang ở giai đoạn cuối của công tác chuẩn bị tác chiến cho cái mà các quan chức Iran gọi là "trật tự mới" ở vùng Vịnh.
Tuyên bố được đưa ra vài ngày sau khi Quốc hội Iran thông qua ở cấp ủy ban một dự thảo luật nhằm áp phí quá cảnh đối với tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy chiến lược này.
Theo truyền thông Iran, đề xuất bao gồm việc thu phí đi qua bằng đồng nội tệ của Iran, cấm tàu của Mỹ và Israel quá cảnh, cũng như áp biện pháp hạn chế đối với những nước tham gia trừng phạt đơn phương với Iran.
Kế hoạch này cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz, thẩm quyền của lực lượng vũ trang, an ninh hàng hải, vấn đề môi trường và hợp tác pháp lý với Oman.
Ngày 6-4, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết các hệ thống phòng không của nước này đang đối phó một cuộc tấn công mới bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone).
Trên nền tảng X, Bộ Quốc phòng UAE thông tin các hệ thống phòng không "đang tích cực đối phó với các mối đe dọa từ tên lửa và drone".
Bộ Quốc phòng UAE khẳng định những âm thanh được nghe thấy trên khắp cả nước là kết quả của các hoạt động đánh chặn tên lửa và drone đang diễn ra.
Lực lượng cứu hộ Israel đang tìm kiếm 3 người mất tích trong đống đổ nát của một tòa nhà dân cư ở thành phố Haifa, miền bắc nước này, sau khi nơi đây bị một tên lửa Iran tấn công vào ngày 5-4, theo Hãng tin AFP.
Cuộc tấn công trực tiếp vào tòa nhà bảy tầng đã phá hủy một phần cấu trúc, khiến bốn người bị thương.
Người phát ngôn quân đội Israel cho biết tòa nhà bị "trúng đòn đánh trực tiếp của tên lửa", xác nhận tên lửa được phóng từ Iran.
Hãng thông tấn Fars có liên hệ với IRGC cho biết trong 24 giờ qua, đã có 15 tàu đi qua eo biển Hormuz với sự cho phép của Iran.
Theo Fars, lưu lượng hàng hải qua tuyến đường thủy quan trọng này hiện vẫn thấp hơn 90% so với thời điểm trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28-2.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết ông đã chúc mừng Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một cuộc điện đàm về quyết định tiến hành chiến dịch giải cứu thành công một phi công Mỹ mất tích, sau khi tiêm kích bị bắn rơi tại Iran.
"Ngài Tổng thống bày tỏ sự cảm kích đối với sự hỗ trợ của Israel" - ông Netanyahu viết trên nền tảng X.
"Tôi vô cùng tự hào rằng sự hợp tác của chúng ta, cả trên và ngoài chiến trường, là chưa từng có tiền lệ, và rằng Israel đã có thể góp phần cứu sống một chiến binh Mỹ dũng cảm" - ông bình luận.
Các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon đã khiến ít nhất 15 người thiệt mạng vào ngày 5-4, một ngày sau khi Israel đe dọa tấn công cửa khẩu biên giới chính của Lebanon với Syria, buộc cửa khẩu này phải đóng cửa.
Israel đã tiến hành các cuộc không kích trên khắp Lebanon, cũng như mở chiến dịch tấn công trên bộ ở miền nam Lebanon kể từ hôm 2-3.
Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel, Trung tướng Eyal Zamir, đã thăm các binh sĩ tại miền nam Lebanon vào hôm 5-4 và cam kết sẽ tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào nhóm vũ trang Hezbollah.
Tờ The Wall Street Journal ngày 10.4 dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết cộng đồng tình báo đánh giá rằng Iran vẫn có thể triển khai sử dụng nhiều tên lửa đạn đạo sau 6 tuần chiến sự.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuần này nói rằng chương trình tên lửa của Iran đã "bị phá hủy về mặt chức năng", với số lượng bệ phóng và tên lửa "bị cạn kiệt, suy giảm nghiêm trọng và gần như hoàn toàn không hiệu quả".
Tuy nhiên, các báo cáo tình báo của Mỹ cho thấy Iran có thể khôi phục lại một phần lực lượng tên lửa. Mặc dù một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy, hư hại hoặc bị mắc kẹt dưới đống đổ nát, nhưng nhiều bệ phóng có thể được sửa chữa và đưa ra từ các địa điểm ngầm.
Các quan chức Mỹ và Israel cũng được trích dẫn nói rằng mặc dù hiện nay Iran chỉ còn một nửa số tên lửa so với trước xung đột, nhưng nước này vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm ngắn có thể đưa ra khỏi nơi cất giấu hoặc đào lên từ trong lòng đất.
Các quan chức Israel cho biết khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị vô hiệu hóa trong chiến sự, song Iran có thể thu hồi nhiều bệ phóng bị mắc kẹt dưới lòng đất do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Các quan chức Israel cũng cho biết Iran vẫn còn hơn 1.000 trong số khoảng 2.500 tên lửa tầm trung mà nước này sở hữu khi bắt đầu chiến sự. Số còn lại đã được sử dụng hoặc bị phá hủy.
Về số lượng máy bay không người lái (UAV), theo các quan chức Mỹ, Iran hiện chỉ còn chưa đến 50% UAV tấn công một chiều so với thời điểm bắt đầu chiến sự nhưng nước này có thể mua các hệ thống tương tự từ đồng minh để sử dụng chống lại các nước láng giềng.
Iran cũng vẫn còn một lượng nhỏ tên lửa hành trình, có thể được sử dụng để nhắm mục tiêu vào các tàu chiến ở vịnh Ả Rập hoặc nhắm vào quân đội Mỹ, nếu Washington tấn công chiếm giữ một hòn đảo Iran trong trường hợp đàm phán đổ vỡ, các quan chức Mỹ cho biết.
Lầu Năm Góc và Nhà Trắng từ chối bình luận về thông tin của The Wall Street Journal, nhấn mạnh quân đội Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu.
Đánh giá được tiết lộ giữa thời điểm Mỹ đang bước vào vòng đàm phán trực tiếp với Iran tại Pakistan nhằm đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự và mở lại eo biển Hormuz.
Báo cáo cũng cho rằng một số quan chức Mỹ lo ngại Iran sẽ lợi dụng thỏa thuận ngừng bắn hiện tại để xây dựng lại kho tên lửa của mình.
Theo Đài CNN, trước khi các phi hành gia Artemis II lên tàu Orion, một phần mô sinh học của họ đã được gửi đi trước dưới dạng các "chip nội tạng" (organ chips). Đây là những thiết bị nhỏ bằng chiếc USB, chứa mô tủy xương của bốn thành viên phi hành đoàn.
Thí nghiệm mang tên AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response), cho phép các nhà khoa học mô phỏng và theo dõi cách tế bào phản ứng với môi trường không gian sâu - nơi có bức xạ cao và tình trạng vi trọng lực kéo dài.
Theo Giám đốc bộ phận khoa học sinh học và vật lý của NASA Lisa Carnell, đây là lần đầu tiên một nghiên cứu như vậy được triển khai: "Chúng tôi chưa từng làm điều này trước đây".
Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là tìm hiểu phản ứng miễn dịch riêng biệt của từng cá nhân, vì khả năng kháng bức xạ của mỗi người là không giống nhau: có người sở hữu cơ chế bảo vệ tự nhiên tốt, trong khi người khác lại nhạy cảm hơn với môi trường khắc nghiệt.
Các dữ liệu được hy vọng sẽ mở đường cho y học cá nhân hóa trong không gian - từ việc chuẩn bị thuốc men phù hợp đến thiết kế bộ kit y tế riêng cho từng phi hành gia trong các sứ mệnh dài ngày, thậm chí là hành trình tới sao Hỏa.
Theo CNN, khác với thời kỳ sứ mệnh Apollo, khi các phi hành gia chỉ lưu lại Mặt trăng vài ngày, các nhiệm vụ tương lai dự kiến kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng.
Do đó, việc gửi "chip nội tạng" đi trước sẽ giúp các nhà khoa học dự đoán chính xác các rủi ro sức khỏe, đảm bảo an toàn tối đa cho sự sinh tồn của con người ngoài Trái đất.
