Như Báo Thanh Niên thông tin hôm 3.4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (gọi tắt Hạt Kiểm lâm) xử phạt hành chính đối với ông Đ.V.T (38 tuổi) 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.
Lý do ông T. bị phạt là “tàng trữ lâm sản không có hồ sơ hợp pháp” theo điểm c khoản 1 điều 23 Nghị định số 35 năm 2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 14 điều 1 Nghị định số 07 năm 2022).
Trước đó, ngày 2.4, tổ tuần tra liên ngành (do Hạt Kiểm lâm – chủ trì cùng Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 6 đặc khu Côn Đảo) thực hiện kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo.
Tại đây, tổ tuần tra phát hiện 42 cây mai vàng do ông T. cất giữ, chăm sóc. Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây có tổng khối lượng 0,38 m³.
Ông T. đề nghị được bổ sung hóa đơn vào ngày hôm sau nhưng đến nay ông T. vẫn chưa chứng minh được xuất xứ, nguồn gốc 42 gốc mai vàng nói trên.
Vậy khi nào người dân phải lập bảng kê lâm sản, quy định pháp luật sao về trường hợp này? Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, luật sư Lê Văn Hoan, Công ty luật TNHH Lê Văn, cho biết theo điều 42 luật Lâm nghiệp, hoạt động kiểm tra nguồn gốc lâm sản là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp trong toàn bộ chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ.
Theo khoản 16 điều 2 luật Lâm nghiệp: “lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến”.
“Căn cứ vào quy định trên, một cái cây chỉ được xác định lâm sản khi nó lớn lên từ hệ sinh thái rừng. Ngược lại, những cây xanh trong vườn nhà, trên đất ở do chính tay người dân đầu tư trồng trọt và chăm sóc, về bản chất là tài sản sở hữu tư nhân”, luật sư Hoan nói.
Khi một cái cây không bắt nguồn từ rừng và không nằm trong danh mục các loài thực vật nguy cấp, quý hiếm cần bảo tồn đặc biệt, thì nó hoàn toàn đứng ngoài sự điều chỉnh của các quy định về hồ sơ lâm sản thông thường. Điều này có nghĩa là quyền tự định đoạt của người dân đối với cây trồng trong vườn là rất lớn.
Mặc dù trong nội dung của Thông tư 26 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp – Môi trường (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 84 năm 2025 của bộ này) có nhắc đến thuật ngữ “gỗ vườn nhà” hay “cây vườn nhà”, nhưng trên hết đối tượng điều chỉnh vẫn là “lâm sản” và cần phải hiểu cho đúng nghĩa.
Tại điều 6 của Thông tư 26, quy định rằng đối với “gỗ vườn nhà” hay cây trồng phân tán do cá nhân tự đầu tư, chủ sở hữu hoàn toàn có quyền tự xây dựng phương án khai thác cho riêng mình, không cần phải cơ quan chức năng phê duyệt, trừ trường hợp cây này liên quan đến nhóm thực vật quý, hiếm cần bảo tồn.
Về vấn đề hồ sơ nguồn gốc, Thông tư 26 năm 2025 quy định đối với những loài gỗ thông thường được khai thác từ vườn nhà, hồ sơ chỉ đơn giản là một bản chính bảng kê lâm sản do chính chủ lâm sản tự lập.
“Việc xác nhận của cơ quan kiểm lâm lên bảng kê này không phải là một nghĩa vụ bắt buộc trong mọi trường hợp. Nó chỉ trở thành một thủ tục khi chủ lâm sản có nhu cầu tự nguyện đề nghị xác nhận để thuận tiện hơn cho các giao dịch thương mại lớn, hoặc vận chuyển đi xa qua nhiều trạm kiểm soát”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Theo luật sư Hoan, tại điều 5 của Thông tư 26, người dân chỉ lập và xin xác nhận bảng kê lâm sản trở thành bắt buộc khi “đối tượng đó liên quan trực tiếp đến những giá trị cần bảo tồn, hoặc có nguồn gốc từ công sản”.
Cụ thể, bảng kê bắt buộc phải có xác nhận của kiểm lâm khi đó là gỗ thông thường khai thác từ rừng tự nhiên, là lâm sản sau khi bị tịch thu, hoặc được chuyển giao quyền sở hữu từ Nhà nước, hoặc là các loại gỗ quý hiếm thuộc danh mục đặc biệt và phụ lục CITES. Đối với những loài động vật rừng thông thường hoặc nguy cấp, quý hiếm thì việc xác nhận cũng là yêu cầu không thể thiếu để ngăn chặn các hành vi săn bắt, buôn bán trái phép.
“Như vậy, đối với đại đa số các loại cây ăn quả, cây bóng mát, cây cảnh, hay cây lấy gỗ thông thường mọc trên đất vườn của hộ gia đình không thuộc quy hoạch lâm nghiệp. Chúng ta có thể yên tâm rằng mình không thuộc diện phải làm các thủ tục hồ sơ lâm sản theo quy định của Thông tư 26”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Những cây thông thường (không phải loại cần phải bảo tồn) tự trồng trong vườn không hội đủ yếu tố để gọi là “lâm sản” theo định nghĩa pháp lý của ngành lâm nghiệp nên người dân không nhất thiết phải lập bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26.
Cũng theo luật sư Hoan, những cây trong vườn của người dân sẽ không cần bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26 khi thỏa mãn ba điều kiện: không có nguồn gốc khai thác từ rừng, không thuộc danh mục loài nguy cấp quý hiếm và không nằm trong phụ lục các loài bảo tồn quốc tế CITES.
Nghiên cứu chuyển đổi cây trồng từ keo sang cây khác ở miền núi
Ông Nguyễn Hồng Lai, Bí thư Đảng ủy xã Trà Tân, cho biết sau khi triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức vận hành bộ máy chính quyền bảo đảm ổn định, thông suốt.
Giai đoạn 2026-2031, xã quyết tâm chuyển 20 - 30% diện tích nông nghiệp sang mô hình giá trị cao, mỗi năm phát triển 1 - 2 sản phẩm OCOP, giải ngân 100% vốn đầu tư công.
Cụ thể chuyển đổi từ 20 - 30% đất nông nghiệp sang mô hình sản xuất có giá trị kinh tế cao như rau sạch, thủy sản, phát triển cây dược liệu hoặc nông nghiệp công nghệ cao.
Xã đề nghị Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất chủ trương đưa đề án bảo tồn, phát huy giá trị Khu di tích cách mạng Trung Trung Bộ - Nước Oa gắn với phát triển du lịch trên địa bàn xã Trà Tân vào danh mục đề án năm 2026.
Bố trí kinh phí từ nguồn kinh phí thành phố và chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035.
Chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố nghiên cứu, đề xuất quy hoạch, mở bến thủy nội địa tại khu vực bờ đập thủy điện Sông Tranh 2 thuộc xã Trà Tân để đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển nguyên vật liệu của dân.
Ông Lê Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã, cho hay ở địa phương tiềm năng nông nghiệp rất lớn, hiện nay xã đang xây dựng kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP, nhất là cây quế là cây bản địa chủ lực. Xã cũng có sự chuyển đổi, định hướng xây dựng những mô hình cây trồng khác thay thế cây keo.
Theo ông, cây keo trồng 3 - 4 năm là khai thác, vì vậy thời gian tạo điều kiện cho đất phục hồi lại rất ít. Một trong những nguyên nhân dẫn đến sạt lở đất đó là việc trồng keo rất nhiều, nhất là dọc các tuyến đường giao thông.
Phó bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì mời các viện để nghiên cứu toàn bộ thổ nhưỡng vùng đất Quảng Nam (cũ), trồng cây gì phù hợp. Trên cơ sở làm đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phải làm từ thành phố xuống, các xã đề xuất, đồng thuận.
"Chúng tôi cùng lãnh đạo thành phố sẽ bàn việc chuyển đổi cây trồng từ cây keo sang các cây trồng khác", ông Hùng cho hay.
Đối với đề xuất mở bến thủy nội địa ở khu vực hồ Sông Tranh 2, ông Hùng giao Sở Xây dựng phối hợp với các sở, địa phương mở bến thủy nội địa vừa khai thác du lịch, giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu kêu gọi doanh nghiệp đầu tư.
Bộ Công Thương thông tin việc Mỹ mở cuộc điều tra thương mại
Liên quan việc Mỹ khởi xướng 2 cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 tại một số nơi về việc dư thừa công suất và vấn đề lao động cưỡng bức (trong đó có Việt Nam), chiều 9-4 bà Nguyễn Quỳnh Mai (Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương) cho biết việc điều tra áp dụng đối với nhiều quốc gia.
Trong số này bao gồm cả các nền kinh tế phát triển như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore. Đây đều là những nền kinh tế có mức độ mở cửa cao.
Bà Mai khẳng định trong thời gian qua quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam - Mỹ tiếp tục phát triển tích cực, mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và người dân của cả hai nước.
Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan đã và đang thường xuyên trao đổi với phía Mỹ về các chính sách liên quan, trong đó có các nội dung về đàm phán thuế và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ quá trình điều tra theo Mục 301.
Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ để chia sẻ thông tin, làm rõ các vấn đề liên quan đến chính sách của Việt Nam.
Qua đó giúp phía Mỹ hiểu rõ rằng các chính sách của Việt Nam được xây dựng và thực hiện trên cơ sở hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nền kinh tế mở. Việt Nam không ban hành các chính sách trợ cấp nhằm tạo ra tình trạng dư thừa công suất, để xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
"Mục tiêu là hướng tới xây dựng một khuôn khổ chính sách để hai bên duy trì quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài và cùng có lợi cho cả hai nền kinh tế", bà nhấn mạnh.
Đại diện Bộ Công Thương cũng khẳng định, nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường và các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan, trong đó có các cam kết và quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới.
Thông tin thêm về quá trình đàm phán thuế với Mỹ, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai bên đã hoàn thành 6 phiên đàm phán.
"Về cơ bản, hai bên khá gần nhau. Tuy nhiên, vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục trao đổi và giải quyết trong thời gian tới", ông nói.
Đúng thời điểm đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết liên quan đến chính sách thuế, trong đó bác một số nội dung về việc áp dụng mức thuế trước đó. Trên cơ sở phán quyết này, Mỹ đã ngay lập tức vận dụng Điều khoản 122 để áp dụng mức thuế chung 10% đối với tất cả các quốc gia.
"Một số mặt hàng chịu mức thuế khoảng 20%, thì hiện nay điều chỉnh xuống còn 10%. Đây là một yếu tố thuận lợi đối với doanh nghiệp Việt Nam và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đánh giá. Ông đồng thời lưu ý đây là quy định mang tính tạm thời, chỉ được áp dụng trong thời hạn 150 ngày.
Hiện các cơ quan chức năng của Việt Nam đang tiếp tục trao đổi với phía Mỹ và theo dõi sát các động thái chính sách.
Trong khi đó, theo quy trình của Mục 301, phía Mỹ sẽ triển khai một quy trình pháp lý riêng, rõ ràng. Thời hạn để các quốc gia, trong đó có Việt Nam có bản trả lời liên quan đến các quan ngại nêu ra là ngày 15-4.
Việt Nam đang chủ động tham gia đầy đủ vào quá trình này, chuẩn bị các nội dung trả lời và phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ. Mục tiêu là bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia và lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình xử lý các vấn đề thương mại song phương.