Tại buổi làm việc với Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chiều 17/4, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết ngành y tế đang đẩy mạnh tiếp cận các công nghệ điều trị hiện đại nhằm nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị trong nước.
Một trong những hướng được đề cập là việc tham gia các chương trình thử nghiệm lâm sàng quốc tế đối với vaccine mRNA điều trị ung thư và các vaccine thế hệ mới, qua đó từng bước tiếp cận các phương pháp điều trị cá thể hóa đang được nghiên cứu trên thế giới.
Ở mảng điều trị, ngành y tế đã chủ động lựa chọn và triển khai các hướng thử nghiệm lâm sàng đối với các công nghệ mới. Trọng tâm là liệu pháp tế bào miễn dịch CAR-T và liệu pháp tế bào gốc, trong đó có chương trình hợp tác với Nhật Bản, cùng với các công nghệ in 3D và cá thể hóa trong chấn thương chỉnh hình.
Song song, trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng trong giải trình tự gen thế hệ mới nhằm hỗ trợ điều trị ung thư và tầm soát trước sinh, góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Theo Bộ trưởng, các hoạt động trên nằm trong kế hoạch triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Sau khi rà soát danh mục công nghệ chiến lược, Bộ Y tế đã lựa chọn các lĩnh vực cần thiết, có khả năng đáp ứng trực tiếp nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Trong lộ trình này, việc tham gia các chương trình thử nghiệm lâm sàng quốc tế, trong đó có vaccine mRNA điều trị ung thư và các vaccine thế hệ mới, được xem là bước tiếp cận nhằm từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ trong nước.
Bộ trưởng Y tế cũng cho biết hệ thống y tế trong nước đã có bước phát triển, tạo nền tảng tiếp cận công nghệ cao. Năm 2025, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95%, số bác sĩ đạt 15 người trên 10.000 dân, nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được triển khai tại các cơ sở khám chữa bệnh.
Bộ Y tế đang xây dựng lộ trình thực hiện chính sách miễn viện phí và thí điểm để bảo hiểm y tế chi trả các dịch vụ tầm soát, chẩn đoán sớm. Cùng với đó, ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số khi phần lớn bệnh viện đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, hàng chục triệu hồ sơ sức khỏe cá nhân được thiết lập, hướng tới hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế.
Ngành y tế dự kiến đầu tư phát triển 5 đại học trọng điểm lĩnh vực y dược, trình Thủ tướng phê duyệt trong quý 4/2026, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực.
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà lưu ý ngành y tế cần đặc biệt quan tâm chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ y tế, nhất là nhân viên y tế tuyến cơ sở. Bộ Y tế cũng cần rà soát tổng thể nguồn lực để phân định rõ phần tự chủ của cơ sở khám chữa bệnh và phần ngân sách nhà nước ưu tiên cho phòng chống dịch, y tế dự phòng và tuyến cơ sở.
Phó thủ tướng yêu cầu ngành y tế xây dựng chiến lược dài hạn về phát triển nhân lực, trong đó xem xét hỗ trợ tài chính cho sinh viên y khoa cam kết làm việc tại cơ sở y tế. Ngành cũng cần sớm hoàn thiện hồ sơ bệnh án điện tử, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để phục vụ quản lý, theo dõi, đánh giá sức khỏe người dân, nhất là trong triển khai khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh.
“Ngành y tế cần chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, tiến tới mục tiêu khám, sàng lọc sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân”, Phó thủ tướng nói và yêu cầu xử lý triệt để tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế.
Một nhiệm vụ cấp bách khác là chuẩn bị điều kiện đưa vào vận hành Bệnh viện Bạch Mai 2 và Việt Đức 2, trong đó bảo đảm nguồn nhân lực trước mắt và lâu dài. Phó thủ tướng cũng yêu cầu có cơ chế mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, đẩy mạnh xã hội hóa y tế để giảm tải cho khu vực công và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ y tế.
Khoảng 8 năm trước, vào mùa mưa, anh A Hải (32 tuổi, làng Doch 1, xã Ia Ly) như thường lệ dậy sớm lùa bò ra bãi cỏ dưới chân núi Chư Pa, cách nhà hơn một km. Gần trưa, khi việc chăn thả tạm xong, anh rủ một người bạn vào rừng, men theo sườn núi tìm bắt dơi làm thức ăn.
Sau gần nửa giờ băng rừng, vượt quãng đường khoảng 5 km, cả hai phát hiện một cửa hang lớn nằm lưng chừng núi. Bên trong tối đen, ẩm ướt, nhiều lối nhỏ nối nhau tạo thành hệ thống dài hàng trăm mét. Anh Hải dùng đèn pin soi đường rồi tiến vào khám phá.
Đi sâu vài chục mét, anh nhận thấy dưới một hố sâu chừng 2 m có nhiều mảnh vải rải rác. Cảnh tượng lạ khiến cả hai dừng lại quan sát. Sau ít phút do dự, anh Hải quyết định xuống kiểm tra.
Dưới đáy hố là khoảng không tương đối rộng, giống căn hầm giữa lòng núi. Trên nền đất có nhiều vật dụng cũ như tăng, võng, vải dù, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin. Xen lẫn là các đồ dùng sinh hoạt như bàn chải, bát sắt, lọ thuốc. Đặc biệt, anh phát hiện nhiều mảnh xương đã mục theo thời gian. Từ những dấu vết này, anh cho rằng đây có thể là nơi bộ đội từng trú ẩn trong chiến tranh.
Chiều cùng ngày, anh trở về kể lại sự việc nhưng ít người tin. Nhiều người cho rằng câu chuyện "hang bí mật" là hoang đường. "Không ai tin, họ nghĩ mình nói quá", anh Hải nhớ lại.
Sáng hôm sau, anh chuẩn bị hương, hoa, trái cây rồi một mình quay lại hang. Tại đây, anh thu gom các mảnh hài cốt và di vật, đưa ra ngoài chôn cất gần gốc cây.
Từ đó, mỗi lần đi ngang khu vực, anh đều dừng lại thắp hương cho những người đã khuất. Việc làm lặng lẽ này kéo dài nhiều năm giữa núi rừng vắng vẻ, ít người biết đến.
Câu chuyện chỉ được nhắc lại vào năm 2020 khi Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tìm kiếm hài cốt ở địa bàn. Nghe người dân kể, họ tìm gặp anh Hải để xác minh. Người đàn ông sau đó trực tiếp dẫn đường đến vị trí đã chôn cất trước đó. Qua kiểm tra, khu vực núi Chư Pa được xác định từng là căn cứ hoạt động cách mạng trong thời chiến.
Từ thông tin ban đầu, lực lượng chức năng mở rộng tìm kiếm không chỉ tại nơi chôn cất mà còn trong hệ thống hang động. Kết quả, họ quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như tăng, võng, dép cao su và vật dụng sinh hoạt, góp phần khẳng định dấu tích bộ đội từng hoạt động tại đây.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm gặp nhiều trở ngại do địa hình phức tạp, cây rừng rậm rạp, hang sâu ẩm ướt. Mùa mưa, nước đọng nhiều khiến công tác phải gián đoạn.
Đến tháng 4 năm nay, đội quy tập tiếp tục mở rộng phạm vi tại khu vực hang đá núi Chư Pa, phát hiện thêm 18 hài cốt cùng nhiều di vật. Tính từ năm 2020 đến nay, 64 hài cốt đã được tìm thấy tại khu vực này.
Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết quá trình tìm kiếm trong hang sâu rất khó khăn, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải mang theo dây thừng, đèn pin và di chuyển thận trọng đảm bảo an toàn.
"Căn cứ tài liệu, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) giai đoạn 1966-1969", thượng tá Sáng nói, đồng thời cho biết đơn vị sẽ tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại làng Doch 1, tránh bỏ sót các liệt sĩ còn nằm lại trong rừng sâu.
Theo cơ quan chức năng, khoảng 18h11 ngày 18-4, một bé trai khoảng 5 tuổi trong lúc chơi bóng bên lề đường tỉnh lộ 908 đã vô tình đá quả bóng văng ra giữa lộ.
Đúng lúc này, ông N.T.H. (50 tuổi) chạy xe máy ngang qua, va chạm với quả bóng dẫn đến mất lái và ngã xuống đường. Dù được đưa đi cấp cứu ngay sau đó nhưng do chấn thương nặng, nạn nhân đã tử vong vào sáng hôm sau.
Theo Cục Cảnh sát giao thông, việc để trẻ em chơi đùa sát mép đường, tiềm ẩn nguy cơ cao gây mất an toàn giao thông, đặc biệt với các vật dụng dễ lăn, chuyển động như bóng, xe đẩy, diều...
Việc thiếu sự giám sát chặt chẽ của người lớn cũng là yếu tố dẫn đến tình huống bất ngờ mà người tham gia giao thông không thể xử lý kịp. Bên cạnh đó sau khi tai nạn xảy ra, gia đình chưa trình báo kịp thời cho cơ quan chức năng, gây khó khăn cho công tác xử lý hiện trường ban đầu.
Lực lượng chức năng khuyến cáo phụ huynh cần tuyệt đối không để trẻ em chơi đùa dưới lòng đường hoặc sát mép đường giao thông, đồng thời tạo không gian vui chơi an toàn, tách biệt với khu vực xe cộ qua lại.
Người tham gia giao thông cũng cần chú ý quan sát, giảm tốc độ khi di chuyển qua khu vực dân cư, nơi có nhiều trẻ em. Khi xảy ra tai nạn, cần giữ nguyên hiện trường, tiến hành sơ cứu người bị nạn và nhanh chóng báo cho cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ xử lý theo quy định.
Ông Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, ngày 21/4 chủ trì cuộc họp với các nhà nghiên cứu và đơn vị thi công để bàn phương án phục hồi trang trí trần nhà hát Minh Khiêm Đường, đồng thời rà soát kế hoạch trùng tu Ôn Khiêm Đường.
Việc trùng tu các chòm sao trên trần nhà hát Minh Khiêm Đường gây tranh cãi. Theo ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty cổ phần Tu bổ di tích Huế, trong quá trình tháo dỡ, đơn vị đã thu thập được một số hiện vật kim loại nghi là chi tiết trang trí chòm sao.
Từ tư liệu và ý kiến nghiên cứu về "nhị thập bát tú", đơn vị đã phác thảo phương án bố trí 28 chòm sao trên trần Minh Khiêm Đường và dự kiến điều chỉnh thi công. Một số họa tiết tương tự từng xuất hiện trên chuông ở Ngọ Môn và tường Khâm Thiên Giám được dùng làm cơ sở đối chiếu.
Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng phải xác định chính xác chất liệu như đồng, chì, thiếc hay thủy tinh cũng như cấu tạo bề mặt các "ngôi sao" là gương tráng bạc hay kim loại đánh bóng. Nhận diện sai vật liệu có thể dẫn đến phục dựng không đúng nguyên gốc.
Nhà nghiên cứu Phạm Đức Thành Dũng cũng cho rằng đến nay chưa thể xác định chính xác số lượng ngôi sao trên trần. Có thể tồn tại chòm sao Bắc Đẩu, song tổng thể bố cục vẫn cần tiếp tục nghiên cứu.
Kết luận cuộc họp, ông Nguyễn Phước Hải Trung đề nghị rà soát toàn bộ vật liệu thu thập được, đồng thời làm rõ cách thể hiện các đường liên kết giữa các chòm sao là hình vẽ hay dây kim loại trước khi hoàn thiện trần trang trí.
Đối với Ôn Khiêm Đường (nơi cất đồ ngự dụng của vua), các nhà nghiên cứu đề nghị đánh giá lại công năng ban đầu của công trình dưới thời vua Tự Đức, trong đó lưu ý giữ nguyên khu vực cất giữ đồ ngự dụng phía sau. Trung tâm sẽ tổ chức một cuộc họp riêng để thống nhất phương án trùng tu hạng mục này.
Dự án tu bổ quần thể lăng vua Tự Đức được triển khai từ tháng 6/2024 với tổng kinh phí hơn 99 tỷ đồng, gồm điện Hòa Khiêm, Minh Khiêm Đường và Ôn Khiêm Đường. Minh Khiêm Đường - được xem là nhà hát cung đình cổ nhất Việt Nam - hiện đã gần hoàn thành, các hạng mục còn lại đang thực hiện.
