Ngày 16.4, Viện KSND khu vực 7 (TP.HCM) phối hợp UBND phường Trung Mỹ Tây tổ chức hội nghị triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (gọi chung là vụ án dân sự công ích).
Dự hội nghị có bà Nguyễn Thị Ngọc Duyên (Bí thư Đảng ủy phường Trung Mỹ Tây), ông Hồ Minh Hoàng (Chủ tịch UBND phường), ông Trần Minh Ngọc (Viện trưởng Viện KSND khu vực 7); bà Đỗ Thị Vân và ông Trần Thanh Nam (cùng là Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 7)…
Trong thực tế tư pháp, không ít vụ việc xâm phạm lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ bị rơi vào tình trạng bế tắc. Nhiều cơ quan quản lý biết có vi phạm nhưng vì nể nang, né tránh hoặc thiếu nguồn lực nên không đứng ra khởi kiện.
Nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, cho phép thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Minh Ngọc – Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 – nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ pháp lý mới, mà là hiện thực hóa tinh thần “thượng tôn pháp luật” gắn liền với bảo vệ quyền con người. Ngành kiểm sát không thể đứng ngoài cuộc khi lợi ích công cộng bị xâm phạm hay những người yếu thế trong xã hội bị “gạt sang lề” vì không có khả năng tự bảo vệ mình.
“Việc chúng tôi chủ động khởi kiện hay ban hành kiến nghị không phải là để gây áp lực cho các cơ quan quản lý, mà là để cùng nhau tạo ra một ‘màng lọc’ công lý. Chúng ta phải làm sao để một cụ già 101 tuổi không còn lo lắng về tấm thẻ căn cước, để mỗi mét vuông đất công không bị ‘xẻ thịt’ trái phép, và để bữa ăn của mỗi gia đình được an toàn trước vấn nạn hàng giả”, Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nói.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận 216 vụ việc, trong đó đã xử lý 177 vụ việc, còn 39 vụ việc đang trong quá trình kiểm tra, xác minh.
Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã ban hành 41 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nhằm phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm liên quan đến bảo vệ quyền của người dễ bị tổn thương. Trong tổng số kiến nghị đã ban hành, có 22 kiến nghị đã được chấp nhận.
Riêng địa bàn Viện KSND khu vực 7, trường hợp cụ Nguyễn Thị C. (101 tuổi, ở phường Hạnh Thông) gần như bị “lãng quên” về mặt giấy tờ hành chính do sức khỏe quá yếu. Việc thiếu thẻ căn cước khiến cụ gặp khó khăn khi tham gia bảo hiểm y tế. Viện KSND khu vực 7 chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp Công an phường đến tận nơi thu thập thông tin để cấp thẻ căn cước cho cụ.
Nghị quyết 205 còn là công cụ sắc bén để đòi lại tài sản cho Nhà nước. Thực tiễn tại Viện KSND khu vực 7 cho thấy sự quyết liệt đối với các hành vi chiếm dụng đất đai và tài sản công kéo dài.
Điển hình là vụ việc của ông Phan B. tại phường An Nhơn (quận Gò Vấp cũ). Dù đã hết hạn hợp đồng thuê nhà sở hữu Nhà nước nhưng ông không bàn giao và cũng không đóng tiền thuê từ năm 2019. Sau khi Viện kiểm sát làm việc và giải thích lý lẽ, ông B. đã nộp lại hơn 327 triệu đồng tiền nợ và bàn giao mặt bằng cho cơ quan chức năng.
Đặc biệt, “tầm ngắm” của các kiểm sát viên còn hướng đến những khu đất công bị lấn chiếm xây dựng trái phép. Tại phường Tân Thới Hiệp, một khu đất rộng hơn 2.800 m2 đang bị chiếm dụng đã được đưa vào quy trình xác minh để khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Một trong những chiến công điển hình trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc phanh phui đường dây sản xuất sữa bột giả quy mô lớn tại phường Tân Thới Hiệp. Vào tháng 10.2025, cơ quan chức năng đã triệt phá cơ sở của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ M., thu giữ hàng loạt bao sữa bột béo, sữa gầy giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng xuất xứ New Zealand. Chủ cơ sở thừa nhận đã thuê nhân viên sản xuất, buôn bán hàng giả từ năm 2023 đến nay.
Đáng chú ý, bên cạnh việc xử lý hình sự các đối tượng, Viện KSND khu vực 7 đã quyết liệt ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Tân Thới Hiệp, yêu cầu chính quyền địa phương phải chấn chỉnh công tác quản lý, không để các cơ sở sản xuất “ma” lợi dụng địa bàn để đầu độc sức khỏe cộng đồng và gây bức xúc trong dư luận nhân dân.
Với mục tiêu là mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội là “cánh tay nối dài” của Viện KSND trong việc phát hiện và bảo vệ người yếu thế, lợi ích công, ông Trần Minh Ngọc nhấn mạnh thời gian tới, tập thể cán bộ công chức của Viện KSND khu vực 7 cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm; chủ động, tích cực, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới.
“Bên cạnh phát huy các tiềm lực sẵn có, cần sự phối hợp thực hiện của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thực hiện tốt quyền năng, trách nhiệm mới của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công”, Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nhấn mạnh.
Theo dự thảo, việc triển khai vùng LEZ sẽ tác động mạnh và đa chiều đến môi trường, chất lượng không khí, kinh tế - xã hội, bao gồm giao thông, hành vi đi lại của người dân và sức khỏe cộng đồng tại khu vực áp dụng và vùng lân cận.
Đồng thời góp phần nâng cao mức độ tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về khí thải phương tiện giao thông; giảm phát thải các chất ô nhiễm chính từ hoạt động giao thông như bụi mịn, NOx và CO.
"Chính sách này cũng tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các phương tiện sử dụng điện và năng lượng sạch, từng bước hình thành hệ thống giao thông xanh, thân thiện với môi trường.
Qua đó góp phần cải thiện chất lượng môi trường không khí trong khu vực đô thị, nâng cao chất lượng sống của người dân, đồng thời giảm phát thải khí CO2, đóng góp vào nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu" - theo dự thảo của UBND TP Hà Nội.
Tuy nhiên theo UBND TP Hà Nội, việc triển khai vùng LEZ cũng sẽ xảy ra một số tác động tiêu cực.
Cụ thể, việc hạn chế xe cộ phát thải cao trong khu vực áp dụng chính sách có thể dẫn đến nguy cơ dịch chuyển lưu lượng giao thông và nguồn phát thải sang các khu vực lân cận.
Từ đó, sẽ làm gia tăng áp lực giao thông và ô nhiễm cục bộ tại các tuyến đường rìa vùng phát thải thấp.
Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi sang sử dụng điện đặt ra yêu cầu về hệ thống thu gom, xử lý và tái chế pin nhằm bảo đảm an toàn môi trường.
Đồng thời nhu cầu sử dụng điện cho phương tiện giao thông điện có thể làm gia tăng áp lực đối với hệ thống hạ tầng năng lượng, đặc biệt trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
Tuy nhiên theo Hà Nội, các tác động này chủ yếu mang tính tạm thời trong giai đoạn chuyển đổi và có thể được kiểm soát thông qua các giải pháp quản lý, quy hoạch và phát triển hạ tầng phù hợp.
Mặt tích cực về kinh tế - xã hội khi triển khai vùng LEZ, theo UBND TP Hà Nội, sẽ thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh, đặc biệt phát triển xe buýt điện và xe cộ sử dụng năng lượng sạch theo lộ trình của Chính phủ và TP.
Đồng thời sẽ khuyến khích thay đổi thói quen di chuyển, tăng sử dụng giao thông công cộng, đi bộ và xe đạp, góp phần giảm ùn tắc và áp lực hạ tầng giao thông.
Mặt khác, việc hạn chế xe máy xăng cũng sẽ nâng cao chất lượng hệ thống vận tải công cộng, hướng tới giao thông đô thị hiện đại, thân thiện môi trường. Cải thiện môi trường đô thị và không gian công cộng, đặc biệt tại khu vực trung tâm...
Theo đánh giá của Hà Nội, việc triển khai vùng phát thải thấp đặt ra thách thức lớn về nguồn lực, đặc biệt là chi phí đầu tư ban đầu.
Trong đó nhu cầu kinh phí tập trung vào xây dựng hệ thống giám sát và quản lý giao thông như công nghệ nhận diện biển số tự động (ANPR), hạ tầng quản lý phương tiện, hệ thống xử lý vi phạm, cùng với việc hoàn thiện biển báo và tổ chức phân luồng giao thông.
"Chi phí đầu tư đáng kể cho phát triển giao thông xanh, bao gồm mở rộng mạng lưới vận tải công cộng (xe buýt, phương tiện điện) và hạ tầng giao thông phi cơ giới như đi bộ, xe đạp.
Áp lực tài chính đối với người dân và doanh nghiệp khi phải chuyển đổi sang xe cộ phát thải thấp hoặc xe cộ sử dụng năng lượng sạch, đặc biệt đối với các hộ thu nhập trung bình - thấp và doanh nghiệp vận tải" - dự thảo nêu.
Ngoài ra việc hạn chế xe máy xăng sẽ tác động bước đầu đến hoạt động kinh doanh, dịch vụ, vì có thể ảnh hưởng đến vận chuyển hàng hóa và khả năng tiếp cận của khách hàng trong giai đoạn đầu triển khai.
Trong quá trình triển khai, hệ thống giao thông đô thị nếu không được chuẩn bị và đầu tư đồng bộ có thể phát sinh ùn tắc cục bộ tại các khu vực rìa vùng phát thải thấp, theo UBND TP Hà Nội.
"Tuy nhiên các tác động này chủ yếu mang tính ngắn hạn và ở mức độ hạn chế, có thể được giảm thiểu thông qua lộ trình triển khai phù hợp, các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, phát triển giao thông công cộng, tăng cường tuyên truyền và tổ chức giao thông hợp lý" - Hà Nội khẳng định.
Công điện ngày 19/4 của Thủ tướng nêu việc tổng rà soát nhằm hoàn thiện đồng bộ thể chế, khắc phục triệt để các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu rõ ràng gây phát sinh chi phí xã hội.
Thủ tướng yêu cầu tiếp tục cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Mục tiêu là tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.
Kết quả rà soát phải kiến nghị hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, bảo đảm đơn giản, thống nhất, đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới và khơi thông các nguồn lực.
Lãnh đạo Chính phủ giao bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch các tỉnh thành lập tổ công tác, huy động cán bộ có chuyên môn sâu tham gia rà soát. Ý kiến của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia và đội ngũ trực tiếp thực thi pháp luật cần phải được coi trọng.
Các bộ, ngành và địa phương ưu tiên nguồn lực, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quá trình rà soát. Khi thực hiện, các đơn vị phải chỉ rõ từng văn bản, điều khoản cần xử lý, kèm phương án sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ, xác định rõ cơ quan chủ trì và thời hạn hoàn thành.
Thủ tướng giao Bộ Tư pháp đôn đốc, tổng hợp kết quả rà soát; Bộ Tài chính hướng dẫn lập dự toán kinh phí. Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm hướng dẫn, triển khai ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ rà soát trước ngày 30/4.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hội Luật gia Việt Nam cùng các tổ chức, hiệp hội được huy động tham gia góp ý chuyên sâu và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Trước đó, phát biểu nhậm chức ngày 7/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng xác định một trong 5 ưu tiên là hoàn thiện thể chế, rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu quả.
Ngày 13/4, Thủ tướng yêu cầu các bộ trình phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trước 20/4; phương án cuối cùng sẽ được Chính phủ thông qua trong tháng 4 sau khi rà soát.
Hiện cả nước có 198 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện với 4.603 điều kiện kinh doanh. Theo Kết luận 18 của Trung ương, các bộ, ngành phải cắt giảm 30% số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, tương đương khoảng 60 ngành, đồng thời loại bỏ các điều kiện không cần thiết.
Cùng với đó, các cơ quan quản lý phải giảm 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân cấp, bảo đảm cấp bộ chỉ trực tiếp thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Lễ bàn giao được tổ chức sau khi Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031 sáng 7/4 với 100% đại biểu có mặt tán thành.
Nguyên Chủ tịch nước Lương Cường cho biết hơn 50 năm công tác, từ chiến sĩ đến cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước, ông luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ. Khi được Quốc hội bầu giữ chức Chủ tịch nước tháng 10/2024, ông "luôn nỗ lực hết sức mình thực hiện nghiêm túc lời tuyên thệ và lời phát biểu nhậm chức trước Quốc hội, đồng bào, đồng chí và cử tri cả nước".
Ông bày tỏ tin tưởng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân sẽ tiếp tục đoàn kết, tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, phát huy tinh thần tự lực, tự cường để xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, giàu mạnh.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết lời tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội và nhân dân là danh dự cá nhân, đồng thời là cam kết chính trị về sự trung thành với Tổ quốc, với nhân dân và Hiến pháp, nỗ lực phụng sự đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá nguyên Chủ tịch nước Lương Cường đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, để lại dấu ấn trong đối nội, đối ngoại, xây dựng hệ thống pháp luật và hệ thống chính trị, góp phần bảo đảm vận hành thông suốt bộ máy nhà nước.
Nêu rõ đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng nguồn lực lớn nhất là trí tuệ và sức lao động, sáng tạo của nhân dân; Nhà nước cần kiến tạo cơ chế, động lực để các chủ thể phát huy tiềm năng, tạo ra giá trị.
Ông khẳng định nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục giữ vững ổn định chính trị; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại; đẩy mạnh cải cách tư pháp; phát triển kinh tế nhanh, bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh; nâng cao vị thế quốc tế và chăm lo đời sống nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết sẽ nỗ lực hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ, xử lý hài hòa các quan hệ lợi ích trong phát triển, bảo vệ danh dự, uy tín đất nước và nâng cao hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.
Đây là lần thứ hai Tổng Bí thư Tô Lâm được Quốc hội bầu giữ đồng thời hai chức vụ Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, sau lần đầu năm 2024.
