Tối 12-4 (giờ địa phương), Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã thừa nhận thất bại trước ứng viên Peter Magyar – người giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary cùng ngày.
Với khoảng 90% số phiếu đã được Văn phòng Bầu cử quốc gia kiểm đếm, Đảng Tisza của ông Peter Magyar giành được 53,72%, tương đương 138 trong tổng số 199 ghế tại Quốc hội Hungary, qua đó vượt ngưỡng đa số tuyệt đối.
Trong khi đó liên minh cầm quyền của ông Orban – gồm Đảng Fidesz và Đảng Dân chủ Cơ Đốc giáo (KDNP) – chỉ nhận được 37,67% số phiếu, tương đương với 54 ghế.
Phát biểu trước những người ủng hộ, ông Orban tuyên bố chấp nhận kết quả và cho biết vẫn sẽ tiếp tục “phục vụ đất nước và dân tộc Hungary từ vị thế đối lập”.
Ông Viktor Orban nếm trải thất bại trong bối cảnh tỉ lệ cử tri đi bầu đạt 77,8% – con số cao kỷ lục kể từ khi Hungary chuyển sang thể chế dân chủ.
Các chuyên gia nhận xét điều này phản ánh sự xa rời của người dân đối với di sản 16 năm cầm quyền của ông.
Trang Politico dẫn lời nhà nghiên cứu Mátyás Bódi, thuộc Đại học Eötvös Loránd ở Budapest, nhận định lý do lớn nhất khiến đa số cử tri Hungary quyết định quay lưng với ông Orban là do lạm phát, suy thoái kinh tế và tham nhũng tràn lan.
Trước sự bất mãn của người dân, đối thủ Peter Magyar đã đưa ra lời hứa xây dựng một “Hungary hiện đại, mang đậm tinh thần châu Âu”. Phát biểu không chỉ thu hút cử tri trẻ mà còn cả những cử tri truyền thống.
Nhà nghiên cứu Timothy Ash thuộc Viện Chatham House cho biết việc ông Magyar nêu bật vấn nạn tham nhũng cũng rất đáng chú ý. “Người dân chỉ có thể chấp nhận một chế độ tham nhũng chừng nào nền kinh tế còn phát triển tốt” – ông Ash nhận định.
Đồng quan điểm, giáo sư Kim Lane Scheppele tại Đại học Princeton cho hay ông Orban có thể liên tục tái đắc cử miễn là nền kinh tế Hungary còn vững mạnh. Tuy nhiên “nền kinh tế đình trệ cùng với nhiều vụ phanh phui tham nhũng” đã khiến công chúng mất niềm tin.
Về mặt đối ngoại, trong 16 năm làm Thủ tướng, ông Orban cũng gây căng thẳng nghiêm trọng cho mối quan hệ của Hungary và EU. Gần đây nhất, ông đã dùng quyền phủ quyết chặn khoản vay 90 tỉ euro của EU dành cho Ukraine.
Trong khi đó ông lại xây dựng mối quan hệ với Mỹ và Nga. Mới đây, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance đã có chuyến thăm Budapest để ủng hộ ông Orban trước thềm bầu cử.
Ngoài ra, căng thẳng giữa Budapest và Brussels cũng leo thang sau những cáo buộc chính phủ của ông Orban chia sẻ thông tin mật của EU với Matxcơva.
Theo Đài CNN, chiến dịch tranh cử của ông Orban với mục tiêu trọng tâm khẳng định Đảng Fidesz là “lựa chọn an toàn” để bảo vệ Hungary khỏi những mối đe dọa được cho là đến từ Ukraine.
Tuy nhiên một số cuộc phỏng vấn cho thấy người dân Hungary không thực sự chú ý đến vấn đề này. “Sự can thiệp của nước ngoài chẳng có ý nghĩa gì cả” – ông Márton Tompos, nghị sĩ thuộc Đảng Momentum, cho biết.
Tại đêm bầu cử, anh Róbert Horváth (32 tuổi), một người dân sống tại Budapest, chia sẻ: “Tôi nhận ra từ 10 năm trước, khi những bê bối tham nhũng đầu tiên xuất hiện, Đảng Fidesz đã không thể hiện được những gì họ nói. Tôi đã bỏ phiếu cho phe đối lập để Hungary có cơ hội chứng minh mình thuộc về châu Âu”.
Sau bầu cử, các nhà lãnh đạo châu Âu hoan nghênh kết quả này. Thủ tướng Đức Friedrich Merz gửi lời chúc mừng tới ông Peter Magyar, bày tỏ mong muốn hợp tác vì “một châu Âu mạnh mẽ, an toàn và đoàn kết”.
Trong khi đó Thủ tướng Anh Keir Starmer mô tả đây là “khoảnh khắc lịch sử, không chỉ đối với Hungary mà còn đối với nền dân chủ châu Âu”.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhận định: “Hungary đã lựa chọn châu Âu. Một quốc gia đang quay trở lại con đường châu Âu. Liên minh sẽ trở nên mạnh mẽ hơn”.
Khoảng 49 quốc gia từ châu Âu, châu Á và Trung Đông đã tham dự hội nghị trực tuyến do Anh và Pháp đồng chủ trì, nhằm thúc đẩy kế hoạch đảm bảo tự do hàng hải tại tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược eo biển Hormuz. Mỹ và Iran - hai bên trực tiếp liên quan xung đột - không tham gia cuộc họp, theo AFP.
Anh và Pháp cho biết sẽ dẫn đầu một lực lượng đa quốc gia mang tính phòng thủ, chỉ được triển khai khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài hoặc xung đột kết thúc. Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh mục tiêu duy trì dòng chảy thương mại thông suốt qua eo biển Hormuz.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh giới chức Iran ngày 17.4 tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho tất cả các tàu thương mại trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon, theo Reuters.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho rằng eo biển đã "sẵn sàng cho lưu thông hoàn toàn", nhưng khẳng định lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào Iran vẫn được duy trì cho đến khi đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Việc gián đoạn tuyến hàng hải eo biển Hormuz làm dấy lên lo ngại toàn cầu về nguồn cung năng lượng, lạm phát và chuỗi cung ứng lương thực.
Dù trước đó kêu gọi đồng minh hỗ trợ thực thi phong tỏa eo biển Hormuz, ông Trump sau hội nghị Paris lại tuyên bố không cần đến họ, và chê trách các đồng minh đã không đến khi Mỹ cần hỗ trợ. Anh, Pháp và nhiều nước cho rằng tham gia phong tỏa đồng nghĩa can dự trực tiếp vào xung đột, song sẵn sàng tham gia bảo vệ hàng hải khi tình hình ổn định hơn.
Tổng thống Macron cho biết các nước tham dự đã gửi thông điệp chung kêu gọi mở cửa vô điều kiện eo biển Hormuz và đảm bảo tự do hàng hải. Một phần lực lượng hải quân Pháp tại Địa Trung Hải và biển Đỏ có thể được điều động cho nhiệm vụ này.
Thủ tướng Starmer cho hay: "Chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận vấn đề này tại một hội nghị kế hoạch quân sự ở London vào tuần tới, nơi chúng tôi sẽ công bố chi tiết hơn về thành phần của sứ mệnh, và hơn chục quốc gia đã đề nghị đóng góp các nguồn lực".
Đức cũng bày tỏ sẵn sàng tham gia, trong khi các nhà ngoại giao châu Âu cho rằng bất kỳ cơ chế nào cũng cần phối hợp với Mỹ và Iran.
Giới quan sát nhận định kế hoạch có thể khó thành hiện thực nếu tình hình nhanh chóng ổn định, song các biện pháp như chia sẻ tình báo, hộ tống tàu hoặc rà phá bom mìn vẫn có thể được triển khai trong giai đoạn chuyển tiếp.
Trong một diễn biến khác, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan kêu gọi các bên kiềm chế và thúc đẩy đối thoại, theo South China Morning Post. Phát biểu tại Diễn đàn ngoại giao Antalya ngày 17.4, ông nhấn mạnh "con đường ngắn nhất dẫn đến hòa bình là đối thoại và ngoại giao", đồng thời cảnh báo nguy cơ các hành động khiêu khích có thể phá vỡ tiến trình đàm phán.
"Một đám cháy nhỏ xảy ra trên tàu USS Dwight D. Eisenhower hồi đầu tuần. Lực lượng trên tàu cùng nhân viên nhà máy Norfolk đã nhanh chóng khống chế, dập tắt ngọn lửa", phát ngôn viên hải quân Mỹ cho biết hôm 16/4.
3 thủy thủ bị thương đã được điều trị y tế tại chỗ và có thể tiếp tục làm nhiệm vụ. Chưa rõ nguyên nhân dẫn đến sự việc, cũng như thiệt hại cụ thể và liệu vụ cháy có ảnh hưởng đến tiến độ bảo dưỡng tàu sân bay USS Dwight D. Eisenhower hay không.
USS Dwight D. Eisenhower trở về nhà máy đóng tàu Norfolk ở bang Virginia vào tháng 1/2025 để bảo dưỡng, sau khi triển khai làm nhiệm vụ ở Trung Đông giai đoạn 2023-2024.
Hải quân Mỹ vào thời điểm đó cho biết USS Dwight D. Eisenhower sẽ được nâng cấp thiết bị truyền động, các hệ thống tác chiến và hỗ trợ không đoàn phối thuộc, cũng như cải thiện điều kiện sinh hoạt của thủy thủ đoàn.
USS Dwight D. Eisenhower là chiếc thứ hai thuộc lớp Nimitz, được hạ thủy tháng 10/1975 và biên chế vào tháng 10/1977. Tàu có lượng giãn nước hơn 100.000 tấn, được xếp vào nhóm siêu tàu sân bay, có khả năng chuyên chở hơn 60 máy bay các loại và thủy thủ đoàn khoảng 5.000 người.
Tàu được trang bị hai lò phản ứng hạt nhân, có thể đạt tốc độ tối đa hơn 55 km/h và chỉ phải nạp nhiên liệu sau khoảng 20-25 năm vận hành.
Ngoài không đoàn máy bay trên hạm, USS Dwight D. Eisenhower còn được trang bị các bệ phóng tên lửa phòng không RIM-7 Sea Sparrow và RIM-116, một số tổ hợp phòng thủ tầm cực gần Phalanx và súng máy 12,7 mm để tự vệ.
Ngày 17-4, Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes và Tổng lãnh sự Cuba Mauricio Alejandro Martínez Duque đã đến thăm báo Tuổi Trẻ, tờ báo mà ông rất yêu quý.
Gặp Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ Lê Thế Chữ, ông Rogelio Polanco Fuentes chia sẻ Cuba đang trong tình hình ngặt nghèo vì bị cấm vận, nhưng người dân Cuba vẫn cố gắng kiên cường vượt qua khó khăn. Ngoài ra, Cuba cũng đối mặt với mặt trận truyền thông là những thông tin bất lợi. Theo Đại sứ Cuba, phương tiện truyền thông như con dao hai lưỡi và Cuba đang tập trung vào nền tảng số.
Ông Lê Thế Chữ chia sẻ người dân Việt Nam luôn ghi nhớ tình cảm và sự hỗ trợ của Cuba. Báo Tuổi Trẻ cũng đưa tin về các hoạt động ngoại giao, hợp tác với Cuba, việc Việt Nam lên tiếng kêu gọi gỡ bỏ cấm vận Cuba, cũng như chương trình vận động ủng hộ nhân dân Cuba "65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba".
Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ nhấn mạnh việc kết nối con người, đặc biệt là giới trẻ, sẽ là cầu nối giữa hai nước. Báo Tuổi Trẻ hy vọng trở thành cầu nối giữa Cuba và Việt Nam.
Trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội phức tạp, Tuổi Trẻ xác định phải là tờ báo đưa tin chính xác, chuẩn mực và nguồn tham khảo cho bạn đọc. Ông Lê Thế Chữ nhấn mạnh việc truyền thông chủ động, tăng cường cung cấp thông tin chính thức, kịp thời cũng là cách chống tin giả.
Ông Rogelio Polanco Fuentes bày tỏ hy vọng báo chí hai nước sẽ tăng cường hợp tác trong thời gian tới để chia sẻ thông tin. Sắp tới phái đoàn Cuba sẽ hợp tác với cơ quan chức năng Việt Nam để tổ chức kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Lãnh tụ Fidel Castro.
Đại sứ Cuba chia sẻ Cuba cũng đang thực hiện các đổi mới trong nhiều lĩnh vực. Trong truyền thông, Havana vừa phê duyệt luật truyền thông xã hội đầu tiên và đang hiện đại hóa truyền thông trước tình hình mới. Cuba cũng đang cải cách năng lượng, hướng tới năng lượng tái tạo. Ngoài ra với thế mạnh về y tế, Cuba cũng chia sẻ nhiều công nghệ thuốc với Việt Nam.
Đại sứ Cuba nói rằng ông cũng từng làm báo từ năm 9 tuổi và từng làm tổng biên tập của một tờ báo Cuba. Nhân vật đầu tiên ông phỏng vấn là một kỹ sư trở về từ Việt Nam đã kể lại cho ông không khí tại Việt Nam trong ngày 30-4-1975.
Ông Rogelio Polanco Fuentes tỏ ra thích thú khi xem các ấn phẩm của Tuổi Trẻ. "Chúng tôi sẽ luôn là bạn đọc trung thành của Tuổi Trẻ", ông nói và mong sẽ là cộng tác viên viết cho tờ báo.
Nhân dịp này, Đại sứ Cuba Rogelio Polanco Fuentes và Tổng lãnh sự Cuba Mauricio Alejandro Martínez Duque cũng đã tham quan báo Tuổi Trẻ và gặp gỡ, trao đổi cùng các sinh viên đang học tập tại báo.
