Tổng thống Trump ngày 11-4 tuyên bố Iran “không có lá bài nào” trong các cuộc đàm phán sắp diễn ra với Mỹ, ngoài việc kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu.
“Người Iran dường như không nhận ra rằng họ không có lá bài nào, ngoài việc tống tiền thế giới trong ngắn hạn bằng cách lợi dụng các tuyến đường thủy quốc tế”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. “Lý do duy nhất khiến họ còn tồn tại đến hôm nay là để đàm phán!”.
Dù Mỹ và Iran đã nhất trí mở lại eo biển sau lệnh ngừng bắn hai tuần, hoạt động vận tải vẫn bị hạn chế do các mối đe dọa từ phía Iran.
Ông Trump cũng cảnh báo Mỹ đang tái vũ trang các tàu chiến và sẽ hành động “rất hiệu quả” nếu đàm phán thất bại.
“Chúng tôi đang có một sự ‘tái thiết lập’. Chúng tôi đang trang bị cho các tàu chiến những loại đạn dược tốt nhất, những vũ khí tốt nhất từng được chế tạo – thậm chí còn tốt hơn trước đây, khi chúng tôi đã đánh họ tan tác”, ông nói trong cuộc phỏng vấn với New York Post ngày 10-4. “Và nếu không đạt được thỏa thuận, chúng tôi sẽ sử dụng chúng, và sẽ sử dụng rất hiệu quả”.
Ngoài Hormuz, các điểm nghẽn chính gồm yêu cầu của Mỹ về việc Iran từ bỏ uranium làm giàu và mong muốn của Tehran chấm dứt các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.
Trước thềm đàm phán với Mỹ tại Pakistan ngày 11-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Tehran “có thiện chí nhưng không tin tưởng” Washington, đồng thời đặt ra các điều kiện tiên quyết trước khi đối thoại chính thức bắt đầu.
Phát biểu khi đến Islamabad, ông Ghalibaf cho biết Iran sẵn sàng đạt thỏa thuận nếu Mỹ thực sự nghiêm túc, nhưng nhấn mạnh dựa trên kinh nghiệm trước đây cho thấy các cuộc đàm phán thường kết thúc bằng việc “vi phạm cam kết”.
“Chúng tôi có thiện chí, nhưng không tin tưởng”, ông Ghalibaf nói với truyền thông nhà nước. “Kinh nghiệm đàm phán với người Mỹ của chúng tôi luôn kết thúc bằng thất bại và vi phạm cam kết”.
Theo ông, hai điều kiện tiên quyết gồm lệnh ngừng bắn tại Lebanon và việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran.
Đáng chú ý, yêu cầu về tài sản bị phong tỏa lần đầu được Tehran đưa ra như điều kiện tiên quyết cho vòng đàm phán mới. Trong khi Iran và Pakistan cho rằng Lebanon nằm trong thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được, phía Mỹ và Israel đã bác bỏ điều này.
Theo Hãng tin AFP ngày 11-4, Israel tuyên bố sẽ không thảo luận về lệnh ngừng bắn với Hezbollah trong các cuộc đàm phán với Chính phủ Lebanon, dự kiến diễn ra từ ngày 14-4 tại Washington.
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết Tel Aviv đã đồng ý khởi động đàm phán hòa bình chính thức với Beirut, dù hai nước không có quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên Israel khẳng định Hezbollah – lực lượng được Iran hậu thuẫn – vẫn là “trở ngại chính” đối với hòa bình và đang tiếp tục tấn công lãnh thổ Israel.
Nội dung đàm phán dự kiến xoay quanh việc Israel yêu cầu Chính phủ Lebanon tăng cường kiểm soát lực lượng này. Beirut lâu nay gặp khó khăn trong việc kiềm chế Hezbollah, dù đã có dấu hiệu gia tăng nỗ lực gần đây.
Israel cũng nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran không áp dụng cho Lebanon. Theo giới chức Lebanon, các tuần giao tranh đã khiến hơn 1.950 người thiệt mạng, trong đó hơn 350 người chết chỉ riêng trong ngày đầu tiên của lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran.
Quân đội Israel ngày 10-4 cho biết các cuộc không kích nhằm vào Lebanon hai ngày trước đã tiêu diệt hơn 180 tay súng Hezbollah, theo kết quả đánh giá tình báo ban đầu. Tel Aviv khẳng định con số này vẫn đang được tiếp tục cập nhật.
Tuy nhiên, phía Lebanon đưa ra bức tranh thương vong rộng hơn. Bộ Y tế nước này cho biết tổng số người thiệt mạng trong các đợt không kích của Israel hôm 9-4 đã tăng lên 357 người, cao hơn so với mức 303 người được công bố trước đó. Ngoài ra, có thêm 1.223 người bị thương trên toàn quốc.
Bộ Quốc phòng Kuwait ngày 10-4 cho biết một số thành viên của Lực lượng Vệ binh quốc gia đã bị thương sau khi hệ thống phòng không nước này đánh chặn một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) trước đó một ngày.
Theo tuyên bố chính thức, “hành động gây hấn từ Iran” đã nhắm vào một số cơ sở trọng yếu của lực lượng này, gây thiệt hại đáng kể. Những người bị thương hiện đang được điều trị và trong tình trạng ổn định.
Trong 24 giờ qua, quân đội Kuwait cho biết đã phát hiện và đánh chặn 7 drone “thù địch” trong không phận.
Tuy nhiên phía Iran bác bỏ cáo buộc. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào kể từ khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran có hiệu lực hôm 7-4.
Iran 'còn hàng nghìn tên lửa đạn đạo' sau hơn một tháng xung đột
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuần này tuyên bố chương trình tên lửa của Iran đã bị "phá hủy về chức năng", trong đó tên lửa và bệ phóng đã "cạn kiệt, bị tàn phá và gần như hoàn toàn mất hiệu quả".
Dù vậy, WSJ ngày 10/4 dẫn các báo cáo của tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn có thể khôi phục một phần lực lượng tên lửa bất chấp các cuộc không kích liên tục của Mỹ và Israel trong hơn một tháng qua.
Tuy hơn một nửa bệ phóng của Iran đã bị phá hủy, hư hại hoặc mắc kẹt trong các hầm ngầm bị đánh sập, nhiều bệ phóng vẫn có thể được sửa chữa hoặc đào lên để tiếp tục sử dụng, WSJ dẫn lời các quan chức Mỹ cho hay.
Giới chức Israel nói khoảng 2/3 số lượng bệ phóng tên lửa đạn đạo tại Iran đã bị vô hiệu hóa trong xung đột, song cũng lưu ý rằng Tehran có thể thu hồi nhiều bệ phóng đang bị chôn vùi dưới lòng đất sau các cuộc tập kích của Washington và Tel Aviv.
Cũng theo giới chức Mỹ và Israel, kho tên lửa Iran đã bị giảm khoảng một nửa so với trước khi xung đột bùng phát vào hôm 28/2, song nước này vẫn còn hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung có thể được đưa ra khỏi nơi cất giấu hoặc lấy từ cơ sở dưới lòng đất.
"Các quan chức Israel cũng nói rằng Iran còn hơn 1.000 trong tổng số 2.500 tên lửa tầm trung mà nước này ước tính sở hữu vào thời điểm chiến sự bùng phát. Phần còn lại đã được khai hỏa hoặc bị phá hủy", WSJ cho hay.
Giới chức Mỹ nói Iran còn chưa đầy 50% số máy bay không người lái (UAV) tự sát mà Tehran có hồi đầu xung đột, do đã sử dụng nhiều UAV trong các cuộc tấn công trả đũa, cũng như bị đối phương tập kích các cơ sở sản xuất vũ khí.
Giới chức Mỹ cũng cho biết Iran còn lượng nhỏ tên lửa hành trình, thêm rằng loại tên lửa này có khả năng sẽ được sử dụng để nhắm mục tiêu các tàu ở vịnh Ba Tư và lính Mỹ nếu đàm phán đổ vỡ.
Dù Israel không thể xóa sổ toàn bộ năng lực phóng tên lửa của Iran, các quan chức nước này cho rằng họ đã đạt được thành tựu khi khiến Tehran giảm tần suất khai hỏa xuống còn 10-15 quả một ngày trong phần lớn thời gian diễn ra xung đột. Iran phóng hàng chục tên lửa mỗi ngày trong giai đoạn đầu tiên của chiến sự.
Theo WSJ, các quan chức Israel cũng cho biết Iran hiện không có khả năng sản xuất thêm tên lửa và tốc độ phục hồi của Tehran sẽ phụ thuộc mức độ hỗ trợ từ bên ngoài.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin trên. Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cho biết lực lượng Mỹ đã đạt được tất cả mục tiêu đề ra.
Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian, nhằm tạo điều kiện cho quá trình đàm phán. Một số quan chức Mỹ lo ngại Iran có thể tận dụng quãng thời gian đình chiến để xây dựng lại một phần kho tên lửa.
"Iran đã thể hiện khả năng đáng kinh ngạc trong đổi mới và phục hồi lực lượng", Kenneth Pollack, phó chủ tịch về chính sách tại Viện nghiên cứu Trung Đông, nhận định. "Họ là đối thủ đáng gờm hơn nhiều so với hầu hết lực lượng quân sự ở Trung Đông, ngoại trừ Israel".
Dù vậy, giới phân tích Mỹ không cho rằng Iran sẽ sớm khôi phục được kho tên lửa và UAV như mức trước xung đột, sau khi ngành công nghiệp quốc phòng nước này hứng chịu nhiều cuộc tấn công của Mỹ - Israel.
Phạm Giang (Theo WSJ)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/iran-con-hang-nghin-ten-lua-dan-dao-sau-hon-mot-thang-xung-dot-5061193.html
Chi tiết vụ giải cứu sĩ quan Mỹ trên tiêm kích bị Iran bắn hạ
Trưa nay (5.4), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thành viên phi hành đoàn Mỹ mất tích sau vụ tiêm kích F-15E bị bắn hạ tại một vùng hẻo lánh ở Iran đã được giải cứu thành công.
"Chúng tôi đã cứu được anh ấy!", Tổng thống Trump xác nhận trên Truth Social, đồng thời chia sẻ đây là kết quả đến từ một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất lịch sử nước Mỹ.
Vị sĩ quan Mỹ là một đại tá, đã bị thương nhưng sẽ sớm hồi phục hoàn toàn, chủ nhân Nhà Trắng cho biết.
Về chiến dịch giải cứu, Tổng thống Mỹ cho hay "theo chỉ đạo của tôi, quân đội Mỹ đã triển khai hàng chục máy bay, mang theo những dòng vũ khí uy lực nhất thế giới, để thực hiện nhiệm vụ giải cứu".
Trước đó, Đài CBS dẫn lời giới chức Mỹ cho biết chiếc tiêm kích F-15E chở theo phi hành đoàn gồm phi công và sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí.
Khi tiêm kích trúng đạn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3.4 (giờ địa phương), phi công thoát ra an toàn và được 2 trực thăng quân sự cứu hộ. Tuy nhiên, sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí mất tích.
Trong nỗ lực tìm kiếm diễn ra cùng ngày, một trực thăng Mỹ chở theo phi công đã trúng đạn từ lực lượng Iran trên mặt đất, khiến một số thành viên trên máy bay bị thương. Sau đó, trực thăng vẫn hạ cánh an toàn.
Một chiếc cường kích A-10 Warthog thuộc sứ mệnh giải cứu hôm 3.4 cũng trúng hỏa lực của Iran và bị hư hại. Phi công nhảy dù xuống vịnh Ba Tư và được cứu thành công.
Đài CBS News dẫn lời 2 quan chức Mỹ tiết lộ lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được sĩ quan mất tích trong một chiến dịch phức tạp với sự tham gia của hàng trăm đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay và trực thăng.
Và trong quá trình tiếp cận khu vực gần vị trí của vị sĩ quan, lực lượng Mỹ đã đấu súng với phía binh sĩ Iran.
Theo 2 quan chức, không xảy ra thương vong trong số những người tham gia chiến dịch giải cứu, và vị sĩ quan đã được đưa đến Kuwait để điều trị.
The New York Times là tờ báo đầu tiên đưa tin về chi tiết chiến dịch, dẫn lời 2 quan chức trên.
Chiến dịch quân sự giải cứu được mô tả là đặc biệt nguy hiểm, khi quân đội Mỹ sử dụng bom và hỏa lực để ngăn cản lực lượng Iran tiếp cận khu vực ẩn náu của sĩ quan. Trong thời gian bị mắc kẹt, sĩ quan Mỹ chỉ có một khẩu súng ngắn để tự vệ.
Sau khi người này được giải cứu, hai máy bay vận tải Mỹ được dùng để đưa vị sĩ quan rời đi đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh của Iran. Phía Mỹ phải điều động tiếp 3 máy bay khác chi viện, và 2 máy bay vận tải bị phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay Iran.
Còn một quan chức cấp cao thuộc chính quyền Tổng thống Trump cho biết Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch.
Trước khi xác định được vị trí của sĩ quan, cơ quan này đã triển khai chiến dịch đánh lạc hướng, lan truyền thông tin rằng người mất tích đã được tìm thấy và đang được đưa khỏi Iran, nhằm giảm áp lực tìm kiếm của đối phương.
Trong khi chiến dịch đánh lạc hướng diễn ra, CIA vận dụng năng lực tình báo để lần theo dấu vết và tìm ra vị trí chính xác của sĩ quan bên trong một khe núi. Sau khi Lầu Năm Góc và Nhà Trắng nhận được thông tin thời gian thực từ CIA, Tổng thống Trump đã lập tức ra lệnh mở chiến dịch giải cứu ngay lập tức.
Nhà phân tích an ninh quốc gia Aaron MacLean của Đài CBS News cung cấp thêm thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu. Theo ông, quân đội Mỹ thường sử dụng lực lượng được huấn luyện đặc biệt có tên Pararescuemen, chuyên đảm nhiệm những sứ mệnh tìm kiếm và cứu nạn trong môi trường chiến đấu.
Sĩ quan mất tích nhiều khả năng được trang bị thiết bị sơ cứu, và được huấn luyện để tự xử lý trong trường hợp bị thương. Người này cũng mang theo thiết bị liên lạc để truyền tin về cho cấp chỉ huy biết rằng mình vẫn an toàn.
Chuyên gia MacLean lưu ý những thiết bị liên lạc bao gồm thiết bị định vị GPS, máy phát tín hiệu cấp cứu và thiết bị liên lạc mã hóa để tránh thoát phe đối địch trong lúc gửi tín hiệu về cấp chỉ huy.