Tổng thống Trump ngày 11-4 tuyên bố Iran “không có lá bài nào” trong các cuộc đàm phán sắp diễn ra với Mỹ, ngoài việc kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu.
“Người Iran dường như không nhận ra rằng họ không có lá bài nào, ngoài việc tống tiền thế giới trong ngắn hạn bằng cách lợi dụng các tuyến đường thủy quốc tế”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. “Lý do duy nhất khiến họ còn tồn tại đến hôm nay là để đàm phán!”.
Dù Mỹ và Iran đã nhất trí mở lại eo biển sau lệnh ngừng bắn hai tuần, hoạt động vận tải vẫn bị hạn chế do các mối đe dọa từ phía Iran.
Ông Trump cũng cảnh báo Mỹ đang tái vũ trang các tàu chiến và sẽ hành động “rất hiệu quả” nếu đàm phán thất bại.
“Chúng tôi đang có một sự ‘tái thiết lập’. Chúng tôi đang trang bị cho các tàu chiến những loại đạn dược tốt nhất, những vũ khí tốt nhất từng được chế tạo – thậm chí còn tốt hơn trước đây, khi chúng tôi đã đánh họ tan tác”, ông nói trong cuộc phỏng vấn với New York Post ngày 10-4. “Và nếu không đạt được thỏa thuận, chúng tôi sẽ sử dụng chúng, và sẽ sử dụng rất hiệu quả”.
Ngoài Hormuz, các điểm nghẽn chính gồm yêu cầu của Mỹ về việc Iran từ bỏ uranium làm giàu và mong muốn của Tehran chấm dứt các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.
Trước thềm đàm phán với Mỹ tại Pakistan ngày 11-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Tehran “có thiện chí nhưng không tin tưởng” Washington, đồng thời đặt ra các điều kiện tiên quyết trước khi đối thoại chính thức bắt đầu.
Phát biểu khi đến Islamabad, ông Ghalibaf cho biết Iran sẵn sàng đạt thỏa thuận nếu Mỹ thực sự nghiêm túc, nhưng nhấn mạnh dựa trên kinh nghiệm trước đây cho thấy các cuộc đàm phán thường kết thúc bằng việc “vi phạm cam kết”.
“Chúng tôi có thiện chí, nhưng không tin tưởng”, ông Ghalibaf nói với truyền thông nhà nước. “Kinh nghiệm đàm phán với người Mỹ của chúng tôi luôn kết thúc bằng thất bại và vi phạm cam kết”.
Theo ông, hai điều kiện tiên quyết gồm lệnh ngừng bắn tại Lebanon và việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran.
Đáng chú ý, yêu cầu về tài sản bị phong tỏa lần đầu được Tehran đưa ra như điều kiện tiên quyết cho vòng đàm phán mới. Trong khi Iran và Pakistan cho rằng Lebanon nằm trong thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được, phía Mỹ và Israel đã bác bỏ điều này.
Theo Hãng tin AFP ngày 11-4, Israel tuyên bố sẽ không thảo luận về lệnh ngừng bắn với Hezbollah trong các cuộc đàm phán với Chính phủ Lebanon, dự kiến diễn ra từ ngày 14-4 tại Washington.
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết Tel Aviv đã đồng ý khởi động đàm phán hòa bình chính thức với Beirut, dù hai nước không có quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên Israel khẳng định Hezbollah – lực lượng được Iran hậu thuẫn – vẫn là “trở ngại chính” đối với hòa bình và đang tiếp tục tấn công lãnh thổ Israel.
Nội dung đàm phán dự kiến xoay quanh việc Israel yêu cầu Chính phủ Lebanon tăng cường kiểm soát lực lượng này. Beirut lâu nay gặp khó khăn trong việc kiềm chế Hezbollah, dù đã có dấu hiệu gia tăng nỗ lực gần đây.
Israel cũng nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran không áp dụng cho Lebanon. Theo giới chức Lebanon, các tuần giao tranh đã khiến hơn 1.950 người thiệt mạng, trong đó hơn 350 người chết chỉ riêng trong ngày đầu tiên của lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran.
Quân đội Israel ngày 10-4 cho biết các cuộc không kích nhằm vào Lebanon hai ngày trước đã tiêu diệt hơn 180 tay súng Hezbollah, theo kết quả đánh giá tình báo ban đầu. Tel Aviv khẳng định con số này vẫn đang được tiếp tục cập nhật.
Tuy nhiên, phía Lebanon đưa ra bức tranh thương vong rộng hơn. Bộ Y tế nước này cho biết tổng số người thiệt mạng trong các đợt không kích của Israel hôm 9-4 đã tăng lên 357 người, cao hơn so với mức 303 người được công bố trước đó. Ngoài ra, có thêm 1.223 người bị thương trên toàn quốc.
Bộ Quốc phòng Kuwait ngày 10-4 cho biết một số thành viên của Lực lượng Vệ binh quốc gia đã bị thương sau khi hệ thống phòng không nước này đánh chặn một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) trước đó một ngày.
Theo tuyên bố chính thức, “hành động gây hấn từ Iran” đã nhắm vào một số cơ sở trọng yếu của lực lượng này, gây thiệt hại đáng kể. Những người bị thương hiện đang được điều trị và trong tình trạng ổn định.
Trong 24 giờ qua, quân đội Kuwait cho biết đã phát hiện và đánh chặn 7 drone “thù địch” trong không phận.
Tuy nhiên phía Iran bác bỏ cáo buộc. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào kể từ khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran có hiệu lực hôm 7-4.
Đại tá Tim Hawkins, người phát ngôn Bộ tư lệnh Trung tâm thuộc quân đội Mỹ, ngày 16/4 thông báo nước này đã bàn giao toàn bộ căn cứ lớn tại Syria trong khuôn khổ lộ trình chuyển giao "có tính toán và dựa trên điều kiện thực tế".
Dù vậy, quân đội Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ các đối tác địa phương trong hoạt động chống khủng bố, nhằm duy trì an ninh khu vực và bảo đảm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng không thể trỗi dậy trở lại.
Truyền thông địa phương cho biết Mỹ đã tổ chức ba đoàn xe với tổng cộng 200 phương tiện, chở trang thiết bị hạng nặng và các hệ thống phòng không về hướng biên giới Iraq.
Bộ Quốc phòng Syria cho biết quá trình bàn giao các cơ sở quân sự được thực hiện "trong khuôn khổ phối hợp đầy đủ" giữa chính phủ nước này và Mỹ. Dù rút khỏi những căn cứ chủ chốt, lực lượng Mỹ vẫn duy trì hiện diện hạn chế tại Qamishli và Hasakah thông qua hình thức văn phòng an ninh, cũng như tại căn cứ Istirahat al-Wazir.
"Khôi phục chủ quyền của nhà nước Syria đối với các khu vực trước đây nằm ngoài tầm kiểm soát, trong đó có vùng đông bắc và khu vực biên giới, là kết quả của nỗ lực liên tục nhằm thống nhất đất nước trong khuôn khổ một nhà nước duy nhất", Bộ Ngoại giao Syria cho hay.
Damascus cho biết quá trình rút quân diễn ra sau khi thỏa thuận giữa chính phủ Syria và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd dẫn đầu được triển khai thành công, cùng với những tiến triển trong cuộc chiến chống tàn dư của IS.
Căn cứ Qasrak, từng là cơ sở lớn nhất của liên quân quốc tế chống IS tại đông bắc Syria, hiện được các đơn vị thuộc Sư đoàn 60 quân đội Syria quản lý.
Quá trình Mỹ rút quân khỏi Syria đã bắt đầu từ cuối tháng 2, được cho là một phần trong kế hoạch thu hẹp hiện diện quân sự của Washington tại nước này.
Mỹ đã rút lực lượng khỏi căn cứ al-Tanf ở miền đông Syria, gần biên giới Jordan. Các lực lượng Mỹ và đồng minh SDF cũng hoàn tất chuyển giao khoảng 5.700 nghi phạm IS từ các trại giam ở đông bắc Syria sang Iraq để xét xử.
Mỹ triển khai quân tại Syria những năm qua với nhiệm vụ chính là ngăn chặn sự hồi sinh của IS. Dù tổ chức này đã mất kiểm soát vùng lãnh thổ cuối cùng tại Syria từ năm 2019, các nhóm hoạt động ngầm vẫn tiến hành một số cuộc tấn công rải rác tại Syria, Iraq và các khu vực lân cận.
Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), tổ chức thuộc quân đội Anh, ngày 18.4 cáo buộc 2 tàu chiến của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắn về phía một tàu dầu di chuyển qua eo biển Hormuz ngày 18.4, theo AP.
Vụ việc xảy ra tại khu vực cách bờ biển đông bắc Oman 20 hải lý. Thuyền trưởng tàu dầu nói rằng 2 tàu của Iran khai hỏa mà không phát cảnh báo qua vô tuyến.
Tàu dầu và thủy thủ đoàn được cho là vẫn an toàn. Trang web theo dõi tàu biển TankerTrackers.com cho biết các tàu đã buộc phải quay đầu quanh eo biển Hormuz sau khi bị Iran nổ súng, gồm một siêu tàu dầu treo cờ Ấn Độ.
Iran chưa bình luận gì về thông tin trên.
Ngay trước đó, quân đội Iran thông báo tái đóng cửa eo biển Hormuz nhằm đáp trả việc Mỹ phong tỏa các cảng biển Iran. Lệnh đóng cửa được đưa ra chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển đã được mở cho tàu thương mại trong thời gian Israel và Hezbollah ngừng bắn tại Lebanon. Thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 17.4 và kéo dài 10 ngày.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia quốc hội Iran nói rằng eo biển Hormuz đã quay trở lại nguyên trạng, tàu thuyền phải trả phí và được Iran chấp thuận mới được đi qua.
Iran tuyên bố sẽ đóng cửa eo biển huyết mạch này đến chừng nào Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với tàu thuyền ra vào cảng biển Iran. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh ngày 18.4 nói rằng Mỹ không thể áp đặt ý chí lên Iran và phong tỏa eo biển Hormuz.
Vị quan chức còn cho biết chưa ấn định thời gian diễn ra vòng đàm phán kế tiếp giữa hai nước tại Pakistan. Theo ông, hai bên trước hết phải hoàn tất khuôn khổ hiểu biết chung trước. "Chúng tôi không muốn bước vào cuộc đàm phán nào mà kết quả sẽ là một thất bại, vì điều đó có thể trở thành cái cớ cho một vòng leo thang khác", ông Khatibzadeh nói.
Những con số này được công bố trong các báo cáo quân sự và phỏng vấn với truyền thông Israel cuối tuần qua, cho thấy xung đột có thể còn kéo dài, theo Hãng tin Bloomberg.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Channel 12, một sĩ quan không quân Israel đã hiếm hoi ước tính công khai kho vũ khí của Tehran, qua đó cho biết Iran vẫn còn lượng lớn tên lửa đạn đạo.
Ngoài ra, Đài phát thanh Quân đội Israel cũng dẫn nguồn tin quân sự cho biết nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon hiện sở hữu khoảng 8.000 - 10.000 rocket tầm ngắn.
Sau hơn 5 tuần giao tranh, với tốc độ tấn công hiện nay từ Iran và Hezbollah, các đánh giá này cho thấy chiến sự có thể tiếp diễn trong nhiều tháng tới, dù Israel và Mỹ vẫn khẳng định đang đạt được các mục tiêu cốt lõi.
Cả Iran và Hezbollah đều không xác nhận quy mô kho vũ khí của mình, đồng thời chưa có dấu hiệu giảm cường độ tấn công.
"Một lượng lớn nguồn lực sẽ phải được đầu tư để đưa con số đó về 0. Và thành thật mà nói, điều đó sẽ không xảy ra", viên sĩ quan không quân Israel, mang cấp bậc trung tá tình báo, nói về khả năng loại bỏ hoàn toàn năng lực phóng tên lửa của Iran.
Trước khi nổ ra xung đột, Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có thể vươn tới Israel. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), hơn 500 quả đã được phóng trong thời gian qua, số khác bị phá hủy ngay trên mặt đất.
Theo các nguồn tin quân sự, Iran đang triển khai tên lửa từ hàng chục bệ phóng đặt trong hệ thống đường hầm ở các khu vực miền núi hẻo lánh - yếu tố khiến việc tấn công phủ đầu trở nên khó khăn.
Viên sĩ quan cũng thừa nhận Israel "không chắc có thể làm được nhiều hơn" để ngăn chặn hoàn toàn các đợt tấn công này.
Ở mặt trận phía bắc, Tel Aviv cũng tiến hành chiến dịch quân sự tại Lebanon nhằm đẩy lùi Hezbollah, lực lượng đồng minh thân cận của Iran. Giao tranh tại đây bùng phát trở lại chỉ hai ngày sau khi xung đột với Iran bắt đầu, với các loạt rocket vượt biên nhắm vào lãnh thổ Israel.
Hiện mỗi ngày có khoảng 200 - 250 rocket được phóng từ Lebanon, chủ yếu nhằm vào lực lượng Israel tại miền nam nước này. Những quả rocket vươn tới miền bắc Israel đã khiến hàng chục nghìn dân thường phải liên tục trú ẩn trong hầm tránh bom. Các khu vực trung tâm cũng hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa từ Iran, dù với tần suất thấp hơn.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết nước này đang cải tiến hệ thống cảnh báo và phát hiện phóng rocket nhằm giúp người dân có thêm thời gian sơ tán - đôi khi chỉ tính bằng vài giây - trước khi các quả đạn rơi xuống.
