Theo tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla, nghiên cứu viên chính tại Project Zero – nhóm nghiên cứu thuộc Trường sau ĐH về giáo dục Harvard thuộc ĐH Harvard (Mỹ), con em của chúng ta đang sống trong một thời đại mới nơi xung đột ngày càng gia tăng, sự phân cực chính trị ngày càng rõ rệt và những bất định ngày càng bủa vây. Thực tế đó đòi hỏi một thế hệ người trẻ có năng lực chung sống và làm việc với những người có suy nghĩ, lối sống hoàn toàn khác mình.
Để làm được điều này, bà đề cập đến khái niệm “năng lực toàn cầu” (global competence) – tức năng lực hiểu biết, phân tích và hành động trước các vấn đề toàn cầu hoặc liên văn hóa. Bà lưu ý, năng lực toàn cầu không phải là sao chép ý tưởng của người khác để áp dụng ở đất nước mình hay tệ hơn là trở thành ai đó khác. Ngược lại, đó là hiểu rõ bản thân: biết mình là ai, đến từ nền văn hóa nào và tôn trọng những giá trị gì.
“Năng lực toàn cầu phải được xây dựng trên những người trẻ có kết nối vững chắc với văn hóa bản địa và biết cách chủ động, sáng tạo, sống có trách nhiệm khi bước ra thế giới”, tiến sĩ Boix-Mansilla nêu quan điểm tại hội thảo quốc tế “Việt Nam – Điểm chạm học thuật toàn cầu” tổ chức mới đây ở Dinh Độc Lập.
Kể với Thanh Niên, bà Boix-Mansilla khẳng định trong bối cảnh toàn cầu hóa, căn tính dân tộc là yếu tố vô cùng quan trọng. Nếu hòa tan quá mức (over-adaptation), bạn trẻ tăng nguy cơ bị khủng hoảng căn tính cá nhân và dễ đối diện với các vấn đề sức khỏe tinh thần. Nhưng ngược lại, nếu chỉ giữ khư khư căn tính Việt mà không chịu khó tìm hiểu về những nền văn hóa khác, khả năng thích nghi của các bạn với trật tự toàn cầu mới cũng bị hạn chế.
Căn tính dân tộc cũng cần đề cao khi người trẻ phát triển năng lực toàn cầu.
“Người trẻ cần học tiếng Anh không chỉ để hiểu những gì đang diễn ra ở New York và Điện Buckingham, mà còn để kể câu chuyện xảy ra ở đất nước nơi mình thuộc về cũng như tăng cường hiện diện trong những cuộc đối thoại toàn cầu”, bà nói. Điều này đặc biệt quan trọng vì trong một thế giới mở, các bạn cần kết nối hiểu biết về địa phương với hiểu biết toàn cầu để đi tìm lời giải cho các vấn đề cộng đồng mình đang gặp phải.
Đồng tình, tiến sĩ Murat Günel, nguyên Tổng giám đốc The Koç School (Thổ Nhĩ Kỳ), cho biết nhiều học sinh trường ông chuộng đi nước ngoài để làm việc, trải nghiệm, từ Thái Lan, Ấn Độ đến Anh, Mỹ. Trong số đó, có em cho rằng việc tìm hiểu văn hóa nước mình là điều gì đó “tầm thường” và việc tỏ tường những nền văn hóa khác mới là “đẳng cấp”.
“Các em chưa biết rằng, nếu không hiểu mình thì chẳng thể hiểu được người”, ông nói.
Đó là lý do nam tiến sĩ khuyên người trẻ cần nắm chắc nguồn lực nội tại của bản thân trước, từ đó mới có thể chuyển hóa thành điều khác. Ví dụ việc học ngoại ngữ như tiếng Anh phải được xây dựng trên vốn liếng của ngôn ngữ mẹ đẻ – ở trường hợp này là tiếng Việt.
Ông Trung Lê, đồng sáng lập ReGenerating Education (Mỹ), cho biết trong một trật tự thế giới mới, một niềm tin cũ đang quay trở lại. Đó là đặt người trẻ vào những vấn đề thật, với quyền chủ động thực sự để tạo ra tác động đến xã hội thay vì chỉ để các em học trong những tòa “tháp ngà” học thuật. Điều này đã và đang thay đổi mục đích của việc học, từ “Con biết được bao nhiêu kiến thức?” thành “Con biết mình sẽ trở thành kiểu người thế nào?”.
Đồng tình, tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla lưu ý thế giới ngày nay đòi hỏi nhiều hơn ở việc học. Không chỉ là học kiến thức, mà còn phải học cách bảo vệ Trái đất, học cách tránh xung đột, học cách làm chủ những tiến bộ kỹ thuật, công nghệ… “Tri thức không còn cố định mà liên tục sinh sôi, khiến những điều ta biết rõ hôm nay có thể chẳng là gì vào ngày mai”, bà chia sẻ.
Nghệ sĩ Thanh Bùi, nhà sáng lập Trường phổ thông liên cấp Việt Nam Tinh Hoa (TP.HCM), chung quan điểm. Làm quen với sự thay đổi sẽ là kỹ năng sống còn, ông nhận định, vì ngày nay đã không còn cái gọi là “an toàn tuyệt đối”. “Hàng chục nghìn gia đình nhận email lúc 6 giờ sáng để nhận tin mình bị sa thải vì cắt giảm nhân sự không còn là điều mới mẻ”, ông chia sẻ.
“Trẻ cần học cách đủ dũng cảm chấp nhận sự thay đổi và chủ động thích nghi với nó”, ông nói thêm.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Anh, giảng viên ở Khoa Tâm lý học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), thì lưu ý thêm song song với kiến thức, các em cũng cần được giáo dục nhận thức và hành vi về sức khỏe tâm thần, và yếu tố này cũng phải tích hợp trong bộ khung năng lực toàn cầu. “Để thành công, điều này cần có sự chung tay, đồng thuận giữa ba bên là giáo viên, phụ huynh và nhà trường”, bà nói.
Sáng nay (5.4), hơn 135.000 thí sinh bước vào đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM. Kỳ thi diễn ra đồng thời tại 119 điểm thi, 4.321 phòng thi tại 15 tỉnh/thành phố, với sự tham gia của 9.910 cán bộ coi thi
Đáng chú ý, kỳ thi này của ĐH Quốc gia TP.HCM có sự tham gia phối hợp tổ chức của 57 trường ĐH-CĐ từ TP.Huế trở vào. Riêng TP.HCM có tới 25 trường ĐH-CĐ tham gia tổ chức.
Ghi nhận từ Cụm thi số 10 Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM có 4 điểm thi với 213 phòng thi và 6.759 thí sinh được phân bổ. Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo nhà trường, cho hay trường huy động 696 nhân sự tham gia kỳ thi. "Sáng nay, hội đồng thi ghi nhận nhiều thí sinh đến nhầm điểm thi. Nhà trường cho xe chở các em từ trụ sở Nguyễn Văn Bảo sang cơ sở Nguyễn Văn Dung và ngược lại. Ngoài ra nhà trường huy động rất nhiều lực lượng tình nguyện viên cũng đã hỗ trợ hướng dẫn thí sinh trước và sau thời gian thi", tiến sĩ Nhân cho hay.
Cũng theo tiến sĩ Nhân, năm nay nhiều trường THPT tổ chức các hoạt động hỗ trợ đưa học sinh đến điểm thi. Đáng chú ý, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM) đã có mặt tại điểm thi từ 6 giờ sáng để cổ vũ, động viên tinh thần học sinh của trường trong kỳ thi.
Cụm thi Trường ĐH Công thương TP.HCM cũng ghi nhận 2.100 thí sinh dự thi tại 70 phòng thi, với 144 cán bộ coi thi. Tỷ lệ dự thi toàn cụm được ghi nhận ở mức trên 98%.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông nhà trường, cho hay: "Ngay từ sáng sớm, nhiều trường THPT đã chủ động bố trí xe đưa học sinh đến điểm thi đúng giờ. Giáo viên chủ nhiệm, Đoàn trường trực tiếp đi cùng vừa hỗ trợ thủ tục vừa động viên tinh thần trước giờ làm bài. Một số trường còn chuẩn bị nước uống, đồ ăn nhẹ và phương án dự phòng cho các tình huống phát sinh, thể hiện sự đồng hành sát sao với học sinh trong kỳ thi quan trọng này". Nêu ví dụ, thạc sĩ Sơn cho biết cụm thi đã ghi nhận Trường THCS-THPT Lê Thánh Tôn đã bố trí xe loại 50 chỗ đưa học sinh của trường trực tiếp đến điểm thi.
Năm nay, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM là cụm thi có quy mô lớn nhất với 7 điểm thi, 155 phòng thi tại cả 2 cơ sở, phục vụ cho 5.581 thí sinh. Tham gia công tác hỗ trợ và ổn định thí sinh sáng nay có 546 cán bộ giảng viên trong ban coi thi và 120 tình nguyện viên.
Trong khi đó, điểm thi Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM (cơ sở Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM) ghi nhận trường hợp thí sinh Thạch Thị Tuyền (học sinh Trường THPT Gò Đen, Tây Ninh) bị gãy chân đã có mặt từ sớm và được cán bộ coi thi linh hoạt hỗ trợ vào phòng trước giờ làm bài.
Theo ghi nhận, thí sinh di chuyển khó khăn với chân bó bột, chủ động đến điểm thi đánh giá năng lực sớm để tránh ảnh hưởng đến quá trình dự thi. Nhận thấy tình huống đặc biệt, cán bộ coi thi đã sắp xếp cho thí sinh vào phòng trước nhằm ổn định chỗ ngồi và tâm lý. Việc hỗ trợ diễn ra nhanh chóng, đảm bảo đúng quy định nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh.
Theo quy định mới ban hành, lần đầu tiên Bộ GD&ĐT đưa yêu cầu về năng lực số và năng lực ngoại ngữ vào tiêu chuẩn đánh giá. Theo đó, giáo viên mầm non không chỉ đáp ứng các yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số, sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc thiểu số theo yêu cầu vị trí việc làm.
Thông tư quy định rõ hệ thống tiêu chuẩn nghề nghiệp theo 3 hạng chức danh (hạng III, II, I), được thiết kế theo hướng phân hóa năng lực và vai trò. Giáo viên ở hạng cao hơn có vai trò dẫn dắt, hỗ trợ đồng nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tài liệu và lan tỏa các mô hình giáo dục.
Khả năng cá nhân hóa hoạt động giáo dục, vận dụng phương pháp tiên tiến và tham gia phát triển chuyên môn cũng là những yếu tố để đánh giá, xếp hạng giáo viên.
Về trình độ đào tạo, giáo viên mầm non hạng III và II phải có bằng cao đẳng sư phạm trở lên, trong khi hạng I yêu cầu tối thiểu trình độ cử nhân. Tất cả các hạng đều phải có chứng chỉ bồi dưỡng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non.
Theo Bộ GDĐT, việc bổ sung các năng lực mới như năng lực số, ngoại ngữ và tự học, phát triển nghề nghiệp được xem là bước tiến nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập trong giáo dục mầm non, đồng thời cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo.
Thông tư quy định việc đánh giá giáo viên mầm non theo chuẩn mới sẽ là căn cứ quan trọng trong tuyển dụng, sử dụng và đào tạo giáo viên mầm non.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, việc đánh giá giáo viên mầm non vẫn tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành đến hết năm học 2025-2026. Các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31/12/2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ bồi dưỡng theo chuẩn mới.
Thông tư cũng quy định rõ, giáo viên đã được tuyển dụng trước thời điểm văn bản có hiệu lực nếu chưa có chứng chỉ theo chuẩn mới, thời hạn hoàn thiện là 12 tháng kể từ khi chương trình bồi dưỡng chính thức được triển khai.
Chiều nay 16.4, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, chủ trì buổi làm việc với lãnh đạo các phường, khu vực phía nam thành phố gồm Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà, Quảng Phú về tình hình kinh tế - xã hội, thảo luận nhiều nội dung quan trọng liên quan đến quy hoạch phát triển đô thị và hạ tầng. Đáng chú ý, có đề xuất nghiên cứu dịch chuyển Làng đại học Đà Nẵng về khu vực phía nam, gắn với không gian đô thị cũ của Tam Kỳ.
Theo đại diện Sở GD-ĐT thành phố Đà Nẵng, việc bố trí lại hệ thống cơ sở giáo dục, y tế trong khu vực đô thị cũ đã nằm trong định hướng quy hoạch tổng thể của thành phố từ nhiều giai đoạn trước. Nội dung này từng được nghiên cứu và đề xuất, hiện tiếp tục được rà soát để hoàn thiện trong quá trình lập quy hoạch chung.
Đáng chú ý, việc hình thành một làng đại học mới ở phía nam được đặt trong bối cảnh Đà Nẵng đang đối mặt với áp lực quá tải về hạ tầng đào tạo, đặc biệt tại khu vực trung tâm.
Phương án dịch chuyển hoặc mở rộng không gian đào tạo ra vùng ven được xem là hướng đi nhằm phân bổ lại mật độ dân cư sinh viên, đồng thời tạo dư địa phát triển đô thị mới.
Sở GD-ĐT cũng đang báo cáo chủ trương với cấp có thẩm quyền để xem xét triển khai nghiên cứu sắp xếp lại hệ thống các trường cao đẳng, cơ sở đào tạo nghề nhằm nâng cao hiệu quả vận hành. Theo đại diện Sở GD-ĐT, hiện một số trường cao đẳng trên địa bàn đang được nghiên cứu hợp nhất để tối ưu nguồn lực. Đồng thời, thủ tục sáp nhập Trường đại học Quảng Nam vào hệ thống Đại học Đà Nẵng cũng đang được triển khai theo quy định.
Việc tái cấu trúc này được nhấn mạnh phải đảm bảo chất lượng đào tạo, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của người dân và phù hợp định hướng phát triển dài hạn của thành phố.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho biết khu vực quy hoạch phía nam đã có những nền tảng nhất định, đặc biệt là định hướng phát triển các lĩnh vực y tế, dược và hạ tầng đô thị.
Ông Hưng cho hay, thành phố đã chuẩn bị một số yếu tố ban đầu để thu hút đầu tư. Nhiều nhà đầu tư cũng đã quan tâm, nghiên cứu khu vực này; vấn đề còn lại chủ yếu là rà soát, đánh giá lại và hoàn thiện các điều kiện cần thiết. Nếu tiếp tục duy trì động lực phát triển như hiện nay, nhà đầu tư sẽ nhanh chóng tham gia.
Theo ông Hưng, trong định hướng dài hạn, việc đưa Làng đại học Đà Nẵng vào phía nam thành phố là phương án đúng đắn, mang tính chiến lược. Việc này nhằm giải quyết tình trạng quá tải trong đào tạo, tạo môi trường học tập thuận lợi cho sinh viên ở trung tâm thành phố, mở ra không gian phát triển thương mại, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, logistics…
Ông Hưng cũng cho rằng, tiềm năng phát triển khu vực là rất lớn, đặc biệt khi kết nối hạ tầng giao thông được hoàn thiện. "Cần đẩy nhanh triển khai quy hoạch, đặc biệt là đưa làng đại học vào phía nam thành phố và hạ tầng đi kèm để thu hút đầu tư. Phải có cơ chế, nguồn lực rõ ràng để các địa phương chủ động phát triển và triển khai dự án", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Phan Thái Bình, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cũng cho rằng việc đưa Làng đại học Đà Nẵng vào phía nam thành phố là phương án phù hợp. Việc quy hoạch làng đại học là định hướng đã được đặt ra từ lâu, nhưng quá trình triển khai còn chậm. Thành phố cần sớm đưa nội dung này vào thực tế, vừa giải quyết tình trạng quá tải hiện nay, vừa tạo môi trường học tập thuận lợi cho sinh viên.
Ông Bình nhấn mạnh, khó khăn hiện nay không phải ở quỹ đất mà chủ yếu là thiếu hạ tầng, nhất là đường giao thông. Do đó, cần tập trung nguồn lực để giải quyết điểm nghẽn này. Việc phát triển làng đại học không chỉ phục vụ giáo dục mà còn mở ra không gian phát triển cho các lĩnh vực khác.
Hiện nay, nhiều dự án, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, giáo dục và đô thị đã có sẵn nền tảng nghiên cứu và chuẩn bị từ trước. Theo ông Bình, thành phố cần rà soát, đánh giá lại để sớm triển khai.
Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho biết thành phố thống nhất chủ trương từng bước nghiên cứu bố trí các cơ sở giáo dục, y tế và đặc biệt là định hướng phát triển không gian liên quan đến khu vực Làng đại học Đà Nẵng về phía nam, nhằm tạo động lực phát triển mới và phân bổ lại không gian đô thị một cách hợp lý.
Ông cũng dẫn chứng, hiện nay thành phố Hà Nội đang đưa các trường đại học ra những khu vực vùng ven, nhằm giảm áp lực cho nội thị.
Tuy nhiên, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh việc triển khai phải dựa trên quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt, bảo đảm tính đồng bộ về hạ tầng, quỹ đất và các điều kiện vận hành. Các sở, ngành liên quan (xây dựng, y tế, văn hóa) cần khẩn trương phối hợp rà soát, tham mưu phương án cụ thể để báo cáo thành phố xem xét quyết định.
