Bộ tranh được Thủ tướng ký công nhận là bảo vật quốc gia đầu tháng 2. Các bức khắc có kích thước không đồng đều, cao nhất là 93 cm, ngắn nhất là 67 cm. Loạt tranh mô tả hình ảnh 18 vị La Hán với dáng vẻ, tư thế, cử chỉ nét mặt, đặt trong bối cảnh không gian, cảnh vật khác nhau. Có vị được tạo hình ngồi kiết già trên phiến đá, vị tay cầm gậy hoặc nâng tràng hạt, kết ấn.
Mỗi bức đều có dòng chữ Hán, nội dung ghi danh tính hoặc trụ xứ của vị La Hán khắc trong đó. Trải qua nhiều thế kỷ, chịu những tác động của yếu tố tự nhiên, con người, bề mặt một số tranh có hiện tượng bị bào mòn, xước, mờ nét. Dòng chữ Hán trong nhiều bức đã mờ, mất, khó hoặc không thể đọc được nội dung cụ thể. Hiện có ba tranh khắc còn tương đối rõ, có thể khôi phục, đọc được các chữ mờ, mất nét, nằm tại vị trí thứ sáu, bảy, tám ở vách bên phải Phật điện.
Dựa trên các đặc điểm về phong cách mỹ thuật, chi tiết trang trí, hoa văn, căn cứ, đối chiếu với ghi chép ở các tư liệu hiện còn, các nhà nghiên cứu xác định bảo vật có niên đại đầu thời Trần. Bộ tranh được tạo tác trong bối cảnh vùng đất Ninh Bình dưới triều Trần là trung tâm của các hoạt động tôn giáo. Đây cũng là thời kỳ Phật giáo Đại Việt vào giai đoạn hưng thịnh. Sử chép năm Kiến Trung thứ 7 (1231), để chấn hưng, mở rộng ảnh hưởng của Phật giáo, ”Thượng hoàng (Trần Thái Tông) xuống chiếu rằng trong nước hễ chỗ nào có đình trạm đều phải đắp tượng Phật để thờ”.
Hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa nhận định bảo vật có tính độc bản, hình thức độc đáo, mang giá trị lịch sử, văn hóa đậm nét.
Đây là bộ tranh khắc 18 vị La Hán trên vách núi đá (ma nhai) duy nhất. Bộ tranh được chia làm hai khối ở hai vách đá, mỗi vách chín bức, thể hiện tính chất đối xứng, hài hòa. Các tranh đặt trong không gian động Liên Hoa với Phật điện, tượng thờ Trấn Vũ Thiên Tôn, chín pho tượng tòa Địa Tạng, tạo sự linh thiêng, huyền bí.
Ngoài tranh số chín ở bên phải Phật điện có bốn cạnh khung viền làm thẳng, tạo thành hình chữ nhật, 17 bức còn lại đều có cạnh trên của khung viền nhô lên hình vòng cung. Cạnh dưới của 17 tranh được tạo hình đài sen với nhiều cánh tỏa đều từ giữa sang hai bên, dưới đài sen là phần bệ đế. Khung viền của 18 bức được chạm khắc hoa văn hình dây cuốn.
Theo tài liệu của Cục Di sản Văn hóa, bảo vật là minh chứng sớm nhất cho tín ngưỡng thờ La Hán được tiếp nhận, ảnh hưởng tới Phật giáo Việt Nam. Tại Trung Quốc, hình tượng 16 vị La Hán đầu tiên được thiền sư Quán Hưu vẽ trong Thập lục La Hán đồ, năm 891. Loạt tác phẩm này mô tả các vị La Hán với đặc điểm như lông mày rậm, đôi mắt lớn, má gồ và mũi cao, nền tranh là những cây thông và đá, mang đậm phong cách nghệ thuật Trung Hoa cổ đại. Hình tượng những vị La Hán do Quán Hưu tạo nên trở thành hình mẫu cho các họa sư và nghệ nhân đời sau, dù mỗi thời kỳ đều có chút khác biệt.
Tuy nhiên, nghiên cứu các chi tiết chạm khắc, từ nét mặt, dáng vẻ đến thể hiện bối cảnh không gian ở từng bức tranh 18 vị La Hán động Liên Hoa cho thấy nhiều khác biệt trong tư duy, quan niệm thẩm mỹ Phật giáo đương thời.
Ngoài ra, dòng chữ Hán ghi danh tính của vị La Hán ở tranh khắc ma nhai động Liên Hoa có sự khác biệt với Trung Quốc. Chẳng hạn, bức tranh của tôn giả thứ 14 chùa Thánh Nhân, Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc viết: ”Đệ thập tứ Phạt Na Bà Tư tôn giả” (Tôn giả thứ 14 Phạt Na Bà Tư), thì ở bức số bảy bên phải Phật điện của động Liên Hoa khắc tại chùa Phong Phú, Ninh Bình ghi: ”Khả Trụ Sơn Trung Phạt Na Bà Tư”. Dòng chữ được khắc đề cập trụ xứ trước rồi mới đến danh tính các vị La Hán.
Cục Di sản Văn hóa nhận định bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa là tư liệu quý hiếm cho việc nghiên cứu nghệ thuật Phật giáo thời Trần, nghệ thuật và lịch sử Phật giáo Việt Nam nói chung.
Gần 6 năm đồng hành cùng chương trình Thần tài gõ cửa, Phúc Zelo trở thành gương mặt quen thuộc trong vai Thổ Địa, cùng MC Đình Toàn mang lại hy vọng cho những mảnh đời kém may mắn. Thế nhưng, phía sau nét diễn hài hước, hóm hỉnh, Phúc Zelo là một người dễ xúc động trước những câu chuyện đời thực.
Nam diễn viên nhớ lại một kỷ niệm khó quên khi ghi hình: "Có một tập về một cô bé phải bỏ học vì bị bạn bè trêu chọc là con của người khuyết tật. Giây phút ấy, tôi đã không kìm được nước mắt". Giọt nước mắt của Phúc Zelo không chỉ là sự xót thương cho hoàn cảnh của nhân vật, mà còn là nỗi đau và sự tự ti anh từng trải qua trong quá khứ.
Để có thể trò chuyện và chia sẻ với các nhân vật, Phúc Zelo luôn nhắc bản thân giữ sự chừng mực. Anh cho biết phải cân bằng yếu tố hài hước, tránh nói điều quá đà có thể ảnh hưởng đến tâm lý người tham gia. Với nam diễn viên, việc góp mặt trong chương trình không đơn thuần là biểu diễn mà còn là hành trình giúp anh thay đổi góc nhìn về cuộc sống. "Nhìn lên mình không bằng ai, nhưng nhìn xuống vẫn còn nhiều người khổ hơn mình rất nhiều", nam diễn viên bày tỏ.
Lý do khiến Phúc Zelo dễ rơi nước mắt trước cảnh một đứa trẻ phải rời xa mái trường chính vì anh cũng từng trải qua một tuổi thơ nhiều thiếu thốn. Năm 15 tuổi, trong khi bạn bè đồng trang lứa còn sống trong sự che chở của gia đình, Phúc Zelo một mình rời quê nhà Cà Mau lên Sóc Trăng (cũ, nay là Cần Thơ) để kiếm sống. "Gia đình kinh tế khó khăn, tôi quyết định đi để cha mẹ đỡ phần gánh nặng chi phí", nam diễn viên kể lại.
Tại đây, cậu thiếu niên bắt đầu chuỗi ngày vừa học vừa làm, từ bán chè đến phục vụ quán nhậu để trang trải học phí. Anh chấp nhận ở lại quán để được lo ăn ở, dành dụm từng khoản thu nhập ít ỏi gửi về quê. Dù vất vả, nam diễn viên chưa từng nghĩ đến việc bỏ học. "Tôi từng đi làm thêm những công việc lao động chân tay rất vất vả. Khi đó, những người bạn làm thêm luôn nói: "Phải học để sau này được ngồi làm ở văn phòng, có máy lạnh". Những câu nói đó cứ in sâu vào đầu tôi. Tôi tự nhủ, bằng lớp 12 chỉ là bằng "xóa mù chữ", mình nhất định phải học cao hơn nữa", Phúc Zelo tâm sự.
Sự quyết tâm ấy đã đưa Phúc Zelo chạm ngõ nghệ thuật. Con đường học tập tại Trường đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM không hề dễ dàng, từng có lúc anh muốn bỏ cuộc vì áp lực học phí. Tuy nhiên, bằng ý chí bền bỉ, anh tiếp tục làm thêm, tích góp để theo đuổi ước mơ. Sự kiên trì đã giúp anh gặt hái được những thành công đầu tiên với ngôi vị quán quân Làng hài mở hội (2016), giải 3 tại Tiếu lâm tứ trụ (2016), tạo dấu ấn với khán giả nhờ phong cách hài duyên dáng.
Không dừng lại ở vai trò diễn viên, Phúc Zelo tiếp tục trau dồi kiến thức khi theo học và tốt nghiệp chuyên ngành đạo diễn sân khấu vào năm 2017 và tiếp tục con đường cao học. Với Phúc Zelo, tri thức là nền tảng để trụ vững trong môi trường giải trí nhiều cạnh tranh. Đó cũng là “cứu cánh” giúp anh vượt qua những giai đoạn khó khăn và tiếp tục theo đuổi con đường nghệ thuật một cách bền bỉ.
Chia sẻ với chúng tôi, NSND Trung Anh cho biết dù đã nghỉ hưu tại Nhà hát Kịch Việt Nam hồi năm 2021, song cuộc sống của ông vẫn rất bận rộn. Ngoài công việc giảng dạy ở Trường đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, nam nghệ sĩ còn tham gia nhiều dự án phim ảnh. "Nhiều người hay bảo về hưu buồn và hụt hẫng lắm, may mắn là tôi không có cảm giác này. Mỗi ngày tôi tất bật với công việc, từ diễn xuất đến giảng dạy. Nhờ có nhiều việc để làm nên đầu óc tôi không trống trải. Tôi sợ nhất không được làm nghề", ông nói.
Với nam nghệ sĩ, ở tuổi này, chuyện cơm áo gạo tiền chỉ là một phần, điều mang lại cho ông niềm hạnh phúc trọn vẹn hơn cả chính là được sống hết mình với nghệ thuật, được sáng tạo và tiếp tục cống hiến. Việc tiếp xúc với ê kíp trẻ, làm việc cùng nhiều thế hệ đồng nghiệp cũng giúp nghệ sĩ Trung Anh được tiếp thêm năng lượng mới, cảm thấy mình trẻ trung hơn.
Trong hành trình 45 năm làm nghề, nghệ sĩ Trung Anh từng nhận nhiều giải thưởng, được phong tặng danh hiệu NSND, song ông không xem đó là đích đến cuối cùng. Nam nghệ sĩ thẳng thắn cho biết không quá coi trọng danh hiệu hay danh xưng, bởi "cảm giác phải khoác lên mình điều gì đó khá nặng nề".
Theo "bố Sơn" phim Về nhà đi con, sự tôn vinh hôm nay có thể trở thành áp lực vào ngày mai nếu không giữ được sự cẩn trọng và nghiêm túc. Điều giúp nghệ sĩ Trung Anh bền bỉ với nghề suốt nhiều thập niên không phải hào quang mà là thái độ làm nghề nghiêm túc. Nam nghệ sĩ 6X cho biết ông rất tâm đắc câu nói: "Điều quan trọng nhất là được làm nghề, làm công việc mình yêu thích. Được khán giả ghi nhận là phần thưởng lớn nhất dành cho mình". Ông thậm chí nhờ người khắc câu nói ấy lên một bức tranh pha lê, đặt nơi dễ nhìn thấy trong nhà như lời tự nhắc nhở mỗi ngày.
Ở tuổi ngoài 60, nghệ sĩ Trung Anh chia sẻ ông có cuộc sống tương đối ổn định nhờ lương hưu cùng thù lao từ công việc diễn xuất và giảng dạy. Nguồn thu nhập của hai vợ chồng cộng lại đủ để trang trải cuộc sống và chăm lo học hành cho các con. Cuộc sống thường nhật của nam nghệ sĩ diễn ra đều đặn và kỷ luật.
"Ở tuổi này, tôi quan tâm nhất là sức khỏe. Mỗi ngày tôi dậy từ 5 giờ, ăn sáng, uống trà rồi tập thể dục. Ngày nào tôi cũng tập vài bài phù hợp với thể trạng, ăn uống và ngủ nghỉ điều độ. Nếu có tiết dạy, tôi tự chạy xe máy lên trường, không thì ở nhà soạn giáo án, đọc sách. Tôi mê đọc sách và cố duy trì vì đó là thói quen tốt cho trí não. Tôi cũng rất mê bóng đá, gần như không bỏ trận nào đáng chú ý. Nhiều khi tôi vẫn đùa rằng nếu không làm diễn viên, có khi đã theo nghiệp quần đùi áo số", nam nghệ sĩ chia sẻ.
Bên cạnh sự nghiệp, nghệ sĩ Trung Anh còn được nhiều người ngưỡng mộ bởi cuộc hôn nhân gần 30 năm viên mãn. Diễn viên Hôn nhân trong ngõ hẹp tổ chức lễ cưới vào năm 1997 với người vợ kém 10 tuổi, làm trong ngành điện lực. Ngày mới cưới, NSND Trung Anh từng nói với vợ rằng bản thân không có nhiều lợi thế về ngoại hình hay năng khiếu nổi trội, nên chỉ có thể tập trung tối đa cho chuyên môn, mong vợ đồng hành để toàn tâm làm nghề. Ông xem đó là lời nói bâng quơ, nhưng được bà xã khắc ghi trong lòng như sự cam kết.
Gần 30 năm qua, mọi việc lớn nhỏ trong gia đình, từ công việc cơ quan, nhà cửa đến chuyện học hành của hai con đều do vợ nghệ sĩ Trung Anh quán xuyến. Ông thừa nhận mình gần như chẳng lo gì những chuyện ấy, thậm chí "chẳng biết gì để mà lo". Nam nghệ sĩ bộc bạch: "Cô ấy không than phiền, nhưng chắc chắn là thiệt thòi. Tôi thấu hết nỗi vất vả kinh khủng mà bà xã phải trải qua nên đôi lúc rất xúc động khi nghĩ đến. Trong lòng tôi luôn muốn bù đắp, yêu thương cô ấy nhiều hơn".
Nghệ sĩ Trung Anh cho biết luôn trân trọng sự tin tưởng và thấu hiểu mà vợ dành cho mình. Theo ông, môi trường nghệ thuật khó tránh khỏi những va chạm, giao tiếp với nhiều người khác giới, nhưng điều khiến ông biết ơn là vợ chưa từng ghen tuông hay để những chuyện vụn vặt làm ảnh hưởng đến gia đình.
Tổ ấm của nam nghệ sĩ có hai người con. Ông tiết lộ con trai lớn đã đi làm, con gái út đang du học tại Mỹ và năm ngoái nhận học bổng toàn phần chương trình tiến sĩ kéo dài 5 năm. Dù được khán giả yêu mến gọi là "ông bố quốc dân", NSND Trung Anh tự chấm mình ngoài đời chỉ 5-6 điểm. Nếu những người cha trên màn ảnh mà nam nghệ sĩ thể hiện thường bao dung, nhẹ nhàng, thì ông thừa nhận mình khá nóng tính, từ việc dạy con đến nếp sinh hoạt hằng ngày. Tuy vậy, vợ chồng ông thống nhất quan điểm chỉ định hướng chứ không áp đặt. Con cái được tự quyết định con đường tương lai của mình. Khi các con trưởng thành và dần tự lập, vợ chồng ông cũng phần nào nhẹ gánh lo toan.
Uyển Ân chia sẻ ảnh nghỉ dưỡng tại Phan Thiết (Lâm Đồng mới) cùng bạn bè trên trang cá nhân hôm 9/4. Diễn viên tạo dáng với áo hở lưng, quần jeans suông. Nhiều khán giả khen Uyển Ân ngày càng xinh đẹp, ăn mặc gợi cảm hơn so với thời bắt đầu sự nghiệp diễn xuất.
Uyển Ân chia sẻ ảnh nghỉ dưỡng tại Phan Thiết (Lâm Đồng mới) cùng bạn bè trên trang cá nhân hôm 9/4. Diễn viên tạo dáng với áo hở lưng, quần jeans suông. Nhiều khán giả khen Uyển Ân ngày càng xinh đẹp, ăn mặc gợi cảm hơn so với thời bắt đầu sự nghiệp diễn xuất.
Người đẹp cho biết sau khi quay xong phim Nhà mình đi thôi năm 2025, cô tập trung siết cân để bắt đầu dự án mới. Nhờ cân đối lại khẩu phần ăn, kết hợp tập thể dục, Uyển Ân hiện nặng 50 kg, cao 1,68 m.
Người đẹp cho biết sau khi quay xong phim Nhà mình đi thôi năm 2025, cô tập trung siết cân để bắt đầu dự án mới. Nhờ cân đối lại khẩu phần ăn, kết hợp tập thể dục, Uyển Ân hiện nặng 50 kg, cao 1,68 m.
Cô diện đồ tắm hai mảnh, tôn vòng eo.
Cô diện đồ tắm hai mảnh, tôn vòng eo.
Trong chuyến đến Thái Lan hồi tháng 3, Uyển Ân diện váy cúp ngực. Người đẹp ưu tiên những loại đồ vừa gợi cảm, vừa năng động.
Trong chuyến đến Thái Lan hồi tháng 3, Uyển Ân diện váy cúp ngực. Người đẹp ưu tiên những loại đồ vừa gợi cảm, vừa năng động.
Thay vì những bộ đồ màu sắc, cầu kỳ trước đây, hiện diễn viên chuộng trang phục tối giản, tông màu trung tính.
Thay vì những bộ đồ màu sắc, cầu kỳ trước đây, hiện diễn viên chuộng trang phục tối giản, tông màu trung tính.
Thay vì những bộ đồ màu sắc, cầu kỳ trước đây, hiện diễn viên chuộng trang phục tối giản, tông màu trung tính.
Khi dạo phố, Uyển Ân chọn phong cách Y2K gồm crop top và chân váy denim ngắn.
Khi dạo phố, Uyển Ân chọn phong cách Y2K gồm crop top và chân váy denim ngắn.
Cô mặc theo lối phóng khoáng với tank top khoét nách sâu và quần jeans baggy rách. Là một trong số sao Việt theo đuổi mốt túi kẹp nách (túi đeo vai), Uyển Ân sưu tập nhiều mẫu để tiện phối đồ.
Cô mặc theo lối phóng khoáng với tank top khoét nách sâu và quần jeans baggy rách. Là một trong số sao Việt theo đuổi mốt túi kẹp nách (túi đeo vai), Uyển Ân sưu tập nhiều mẫu để tiện phối đồ.
Thi thoảng diễn viên "đổi gió" ăn mặc theo phong cách học đường. Cô cho biết mỗi ngày luôn dành thời gian tìm kiếm các mẫu mã mới để làm mới hình ảnh.
Thi thoảng diễn viên "đổi gió" ăn mặc theo phong cách học đường. Cô cho biết mỗi ngày luôn dành thời gian tìm kiếm các mẫu mã mới để làm mới hình ảnh.
Thi thoảng diễn viên "đổi gió" ăn mặc theo phong cách học đường. Cô cho biết mỗi ngày luôn dành thời gian tìm kiếm các mẫu mã mới để làm mới hình ảnh.
Khi đi sự kiện, người đẹp trung thành với váy xuyên thấu hoặc cắt xẻ.
Khi đi sự kiện, người đẹp trung thành với váy xuyên thấu hoặc cắt xẻ.
Diễn viên trong một buổi ra mắt phim vào năm ngoái.
Uyển Ân sinh năm 1999, quê TP HCM, được khán giả biết đến qua nhiều dự án web drama trước khi đóng các phim điện ảnh trăm tỷ gồm Bố già, Nhà bà Nữ, Mai. Hai bộ phim cô tham gia gần đây là Cái giá của hạnh phúc, Nhà mình đi thôi. Cô là em gái của đạo diễn, diễn viên Trấn Thành.
Uyển Ân sinh năm 1999, quê TP HCM, được khán giả biết đến qua nhiều dự án web drama trước khi đóng các phim điện ảnh trăm tỷ gồm Bố già, Nhà bà Nữ, Mai. Hai bộ phim cô tham gia gần đây là Cái giá của hạnh phúc, Nhà mình đi thôi. Cô là em gái của đạo diễn, diễn viên Trấn Thành.
