Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý, không chỉ vì tính đúng sai của vụ việc, mà còn là một thực tế đáng lo ngại: “Nhiều sinh viên đi làm thêm nhưng không thực sự biết mình có những quyền gì”.
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Trung Tín, Giám đốc Công ty Luật Tín & Associates, cho biết việc sinh viên làm thêm có phải tham gia bảo hiểm bắt buộc hay không phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của quan hệ lao động.
Theo ông Tín, đáng chú ý, Điểm l, Khoản 1, Điều 2 của luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định, người lao động làm không trọn thời gian vẫn phải tham gia bảo hiểm bắt buộc nếu có mức lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu làm căn cứ đóng bảo hiểm (mức lương cơ sở hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng).
Liên quan đến trường hợp sinh viên vừa đi học, vừa đi làm, luật sư cho biết thêm theo Khoản 10, Điều 1 và Khoản 5, Điều 13 của luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm tham gia bảo hiểm y tế, sẽ đóng theo nhóm có thứ tự ưu tiên cao hơn. Trong đó, nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng được xếp trước nhóm học sinh, sinh viên. Điều này đồng nghĩa với việc khi sinh viên ký hợp đồng lao động và thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc, sẽ phải tham gia bảo hiểm y tế theo doanh nghiệp thay vì theo nhà trường.
Về vấn đề đóng trùng bảo hiểm y tế, theo Khoản 2.5 và Điều 20 Quyết định 595/QĐ-BHXH, trường hợp người tham gia đóng trùng sẽ được cơ quan bảo hiểm xã hội hoàn trả phần tiền đã đóng thừa.
Làm rõ thêm về việc doanh nghiệp yêu cầu người lao động hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm trước khi trả lương, luật sư Nguyễn Trung Tín khẳng định đây là hai nghĩa vụ hoàn toàn độc lập và không thể thay thế cho nhau.
Cụ thể, theo Điều 102 bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương trong một số trường hợp nhất định, như để bồi thường thiệt hại do người lao động làm hư hỏng tài sản, thiết bị.
“Pháp luật không cho phép doanh nghiệp tự ý giữ lương của người lao động như một hình thức ‘bảo đảm’ cho các nghĩa vụ khác, bao gồm cả nghĩa vụ bảo hiểm”, luật sư Nguyễn Trung Tín nhấn mạnh.
Theo luật sư, tiền lương là quyền lợi gắn liền với công sức lao động và phải được chi trả đầy đủ, đúng thời hạn.
“Việc chưa hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm (nếu có) cần được xử lý thông qua cơ chế đối chiếu, truy thu hoặc thỏa thuận rõ ràng, chứ không thể trở thành lý do để trì hoãn hoặc từ chối trả lương”, ông cho biết.
Trên thực tế, việc sinh viên đi làm thêm từ sớm không còn xa lạ, nhưng không phải ai cũng được tiếp cận đầy đủ thông tin về hợp đồng lao động hay bảo hiểm.
Phạm Thị Quyên, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, hiện đang làm thêm tại một cửa hàng trang sức trong trung tâm thương mại, cho biết bản thân chưa được ký hợp đồng lao động chính thức.
“Mình cũng không hiểu rõ lắm về quyền lợi, chỉ biết là nếu được ký hợp đồng thì sẽ có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và có thêm tháng lương thứ 13”, Quyên chia sẻ.
Trong khi đó, Nguyễn Trung Kiên, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM, hiện làm bán thời gian tại một quán cà phê, cũng cho biết mình chưa từng ký hợp đồng lao động.
“Mình cũng có biết sơ qua về quyền lao động, nhưng nghĩ làm việc làm bán thời gian thì không quá quan trọng. Chủ yếu làm thêm kiếm tiền nên em cũng không để ý nhiều đến chuyện hợp đồng”, Kiên nói.
Những chia sẻ này cho thấy một điểm chung: nhiều sinh viên bước vào thị trường lao động với tâm lý “làm tạm”, từ đó dễ bỏ qua quyền lợi của chính mình.
Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Bích, Trưởng bộ môn luật lao động (Trường ĐH Luật TP.HCM), sinh viên và lao động trẻ thường gặp bất lợi do thiếu hiểu biết và kinh nghiệm: Không phân biệt rõ các loại hợp đồng, không quan tâm đến quyền lợi bảo hiểm, không lưu giữ thông tin làm việc và ngại va chạm khi có tranh chấp.
Đặc biệt, tâm lý “làm thêm cho vui” hoặc “chỉ làm tạm thời” khiến nhiều người chấp nhận làm việc mà không có hợp đồng hoặc thỏa thuận rõ ràng.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích nhận định: “Dù là lao động toàn thời gian hay bán thời gian, khi đã có quan hệ lao động thì quyền và nghĩa vụ của các bên đều được pháp luật điều chỉnh. Việc không ký hợp đồng hoặc không quan tâm đến hợp đồng có thể khiến người lao động rơi vào thế bất lợi khi xảy ra tranh chấp”.
Theo bà, nhiều sinh viên hiện nay chưa có thói quen tìm hiểu quy định pháp luật lao động từ sớm, dẫn đến việc dễ chấp nhận những điều kiện làm việc thiếu rõ ràng.
“Người lao động không đi xin việc, mà đang trao đổi giá trị sức lao động của mình. Khi không nhận thức được điều này, họ dễ chấp nhận những điều kiện bất lợi”, bà nhấn mạnh.
Xung quanh việc lao động trẻ cần làm gì để tự bảo vệ mình? Trao đổi thêm về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Bích cho biết trong trường hợp phát sinh tranh chấp, người lao động được khuyến nghị: Kiểm tra hợp đồng, bảng lương; trao đổi trực tiếp với quản lý; lưu giữ bằng chứng làm việc; liên hệ cơ quan chức năng nếu cần.
Những ngày qua, câu chuyện nam sinh đuối nước thoát lưỡi hái tử thần trong gang tấc được chia sẻ khắp mạng xã hội. Sau 10 ngày điều trị trong bệnh viện, ngày 6.4, chàng trai 17 tuổi đã được về nhà. Người giúp nam sinh đuối nước trong cuộc đua giành sự sống ấy là đại úy Dương Thế Lâm, Phó trưởng Công an xã Thạch Xuân (tỉnh Hà Tĩnh).
Theo lời kể của người nhà, sự việc xảy ra vào khoảng 14 giờ ngày 27.3, trong lúc cùng các bạn đi tắm mát, Lê Phùng Việt Hùng (17 tuổi) không may bị đuối nước tại khu vực đập Khe Xai, xã Thạch Xuân (tỉnh Hà Tĩnh).
"Tôi nhận thông tin từ trực ban có vụ đuối nước. Ngay lúc nhận tin, chúng tôi chạy qua trước, công an xã đã điều ngay xe công vụ chở nhân viên y tế đến gần hiện trường. Các cháu đã sơ cứu ban đầu, làm hô hấp nhân tạo cho bạn", đại úy Dương Thế Lâm kể lại câu chuyện với người viết qua điện thoại.
Đại úy Lâm nhớ lại lúc thấy anh tới, những đứa trẻ khóc và nói: "Chú cứu bạn cháu với, bạn cháu còn sống". Tuy nhiên, theo đại úy Lâm, cậu bé lúc đó có dấu hiệu phù nề phổi, cơ thể nhợt nhạt. Những người bạn còn cho biết em nôn ra bọt và máu.
Anh Lâm kể lúc đó đã gọi ngay cho người bạn làm bác sĩ, nói chi tiết tình hình và nhận được lời khuyên cần đưa nạn nhân đến bệnh viện ngay lập tức. Không kịp suy nghĩ nhiều, anh cõng Hùng lên vai, băng qua hơn 200m đường rừng, chạy đua từng giây để kịp "thời gian vàng" mong giành lại cơ hội sống mong manh cho nạn nhân.
"Tôi chẳng nghĩ ngợi được gì, chỉ biết cõng em chạy vì mỗi giây chậm lại đều có thể đánh mất cơ hội sống. Em còn quá trẻ", anh Lâm nhớ lại.
Cõng em ra đến điểm có thể tiếp cận phương tiện, anh cùng người bạn của nạn nhân lập tức đưa em lên xe máy, khẩn trương chuyển ra xe công vụ, phối hợp đồng đội và nhân viên y tế sơ cứu tại chỗ, rồi nhanh chóng đưa đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Tĩnh.
Theo đại úy Lâm, nhờ sơ cứu ban đầu của nhóm bạn, sự có mặt kịp thời của nhân viên y tế và chuyển viện nhanh chóng đã góp phần quan trọng trong hành trình giành lại sự sống cho nam sinh.
Ngày 6.4, trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, bà Phùng Thị Vân (51 tuổi), mẹ của em Lê Phùng Việt Hùng cho biết trưa cùng ngày em Hùng đã được xuất viện, về nhà theo dõi điều trị.
"Sức khỏe con đã ổn định hơn. Con đã nói được ít, dù giọng vẫn khàn", bà Vân chia sẻ.
Bà có hai người con, Hùng là con thứ hai. Ngày hay tin con gặp nạn, trái tim người mẹ như ngừng đập. Với bà, sự quyết đoán của đại úy Dương Thế Lâm cùng đồng đội, sự nhiệt tình, trách nhiệm của nhân viên y tế Trạm y tế xã Thạch Xuân và Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Tĩnh đã cứu con bà trong lúc nguy kịch.
"Đối với gia đình chúng tôi, đây là ân nghĩa vô cùng to lớn, không có gì có thể đong đếm được. Chúng tôi vô cùng xúc động và biết ơn sâu sắc", người mẹ chia sẻ trong thư cảm ơn.
Câu chuyện được lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội, nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng mạng. Câu chuyện cũng một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ tai nạn đuối nước, nhất là thời điểm mùa hè đang kề cận. Đại úy Lâm đặc biệt nhắn gửi về tầm quan trọng của việc trang bị kỹ năng sơ cứu, kỹ năng bơi lội và ý thức phòng ngừa tai nạn đuối nước, đặc biệt trong mùa hè.
Đại úy Lâm khuyến cáo: "Nếu vào khu vực nước sâu, cần trang bị phao cứu hộ, cần có biện pháp để bảo vệ an toàn, không đi một mình. Nếu có biết bơi cũng tuyệt đối không được chủ quan. Điều quan trọng nhất là phải trang bị kỹ năng bơi và sơ cứu đuối nước".
Với nhiều bạn trẻ, lần đầu biết đến xông hơi kiểu Hàn là qua những cảnh quen thuộc trên phim Hàn: nhân vật quấn khăn hình "đầu cừu", ngồi ăn trứng luộc, uống nước gạo trong phòng xông hơi. Khi mô hình này xuất hiện ở Việt Nam, sự tò mò khiến nhiều bạn trẻ không ngần ngại thử. Ở TP.HCM, các địa điểm xông hơi kiểu Hàn tập trung nhiều ở P.Bến Nghé, P.Thảo Điền, P. Xuân Hòa và P.Tân Hưng.
"Mình hay tìm những địa điểm hay ho để đi chơi cùng người yêu, thay vì cứ đi xem phim, cà phê, mua sắm suốt. Khi lướt mạng thấy cộng đồng mạng đi xông hơi kiểu Hàn, mình cũng dắt người yêu đi thử, rồi cả hai đều thích", Nguyễn Quang Thắng (25 tuổi, nhân viên Công ty TNHH Phần mềm FPT) chia sẻ. Với Thắng, điểm đáng ghiền nhất là thú vui ăn trứng luộc kèm ly nước gạo rang ngon béo lạ lạ, y như cảnh từng coi trên phim.
Trần Minh Ngọc (24 tuổi, ngụ tại đường Điện Biên Phủ, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) thì chọn xông hơi kiểu Hàn là hoạt động gắn kết với bạn bè, đồng nghiệp: "Cái này hay ở chỗ nó không chỉ là đi xông hơi thông thường, mà giống một buổi tụ tập vui vẻ. Có hôm tụi mình rủ nhau đi sau giờ làm, vào đó ngồi tám chuyện, nằm nghỉ, ăn vặt khá vui. So với đi cà phê mình thấy thư giãn hơn nhiều".
Theo tìm hiểu, chỉ cần bỏ ra khoảng 200.000 - 300.000 đồng cho một vé, khách có thể sử dụng nhiều loại phòng xông nóng lạnh, khu ăn uống, khu tắm hồ trong nhiều giờ liền. "Dù chi phí cao hơn đi xem phim hay cà phê, nhưng đổi lại có thể thử nhiều loại phòng xông đa dạng, lại có thể chơi thỏa thích đến khi nào chán thì về nên số tiền bỏ ra rất đáng", Ngọc nhận xét.
Lê Ngọc Phương Thùy (18 tuổi, ngụ tại đường Thành Thái, P.Diên Hồng, TP.HCM) tiết lộ cách đi chơi sao cho "đáng tiền vé": "Các nơi xông hơi kiểu Hàn thường tích hợp khu trò chơi, hát karaoke, yoga, gym,… đều miễn phí, lại hay có chương trình giảm giá vào khung giờ sáng và tối muộn, mình có thể canh đi lúc đấy để tiết kiệm".
Đằng sau trải nghiệm tưởng chừng chỉ để giải trí, thư giãn là một nhu cầu rất thật của người trẻ: được thật sự nghỉ ngơi và tạm "trốn" khỏi áp lực, căng thẳng trong cuộc sống. Với cô bạn Minh Ngọc, đó là cảm giác được xả stress. "Nhiều khi làm việc mệt quá, người cứ căng thẳng, nên mình chỉ cần một chỗ để nằm tận hưởng mà không phải nghĩ nhiều. Vào đó xông hơi một lúc là thấy người nhẹ hơn hẳn, kiểu reset (làm mới - PV) tinh thần vậy đó", Ngọc mô tả.
Quang Thắng thì cảm nhận trải nghiệm xông hơi kiểu Hàn như một khoảnh khắc "thoát khỏi thực tại": "Khi được tắm mình trong dòng nước nóng thư giãn, hay nhắm mắt tận hưởng cái nóng của phòng xông hơi, mình như được tách ra khỏi thực tại trong một lúc. Xông hơi nóng ướt đẫm cả người nhưng không hề làm mình khó chịu, mình thấy khỏe hơn, tâm trí bình lặng lại".
Trần Kim Ngân (22 tuổi, ngụ tại đường Nguyễn Duy Trinh, P.Bình Trưng, TP.HCM) thì cảm nhận các phòng xông nóng, lạnh giúp thải mồ hôi, tăng cường lưu thông máu và giảm đau nhức. "Mình đặc biệt thích các phòng xông thuốc bắc có mùi hương và cảm giác dễ chịu", Ngân nhận xét.
Trong một đời sống mà điện thoại luôn sáng màn hình và cuối tuần vẫn không thoát khỏi trạng thái căng não, người trẻ ngày càng tìm những không gian vừa "đi chơi được, vừa nghỉ được". Xông hơi kiểu Hàn đáp ứng đúng nhu cầu đó, đi một mình được, đi nhóm hay cặp đôi đều vui, cũng không cần lên lịch cầu kỳ. Theo Kim Ngân: "Mình nghĩ giờ ai cũng dễ bị quá tải và mệt mỏi, hoạt động này phù hợp cho cả gia đình nhiều thế hệ hay nhóm bạn bè cùng chill".
Thời gian qua, các công cụ AI như: KlingAI, Veo 3, Gemini, Sora… được nhiều người trẻ sử dụng để tạo ra hình ảnh, video ngắn với nhiều mục đích, chủ yếu là "cho vui" và "câu view". Trong bối cảnh công nghệ AI phát triển, nhiều người rất khó nhận ra các nội dung dạng deepfake, dẫn đến bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những thông tin xấu, độc.
Thực tế đã có nhiều người bị xử lý vì đăng tải hình ảnh, video do AI tạo ra có nội dung giả mạo, gây hoang mang dư luận. Cụ thể ngày 2.4, Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng thông tin về việc Phòng Cảnh sát hình sự đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với chị N.T.K. (33 tuổi, ngụ P.Hồng An, TP. Hải Phòng) vì có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân.
Theo cơ quan công an, từ tháng 6 đến 12.2025, K. đã sử dụng AI tạo ra 415 video kể chuyện không có thật để đăng tải lên kênh YouTube "Ký sự bí mật", thu hút hơn 10 triệu lượt xem, kéo về hơn 113.000 người theo dõi. Trong số này có nhiều video gắn tiêu đề gây sốc, đánh vào tâm lý tò mò và sợ hãi của người dùng mạng xã hội, đáng chú ý có video đưa thông tin bịa đặt về "vụ án Đà Lạt rúng động, 3 sinh viên bị chôn sống trong 1 đêm định mệnh".
Trước đó vào ngày 31.3, trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền hình ảnh một con cá sấu đang bơi trên sông Chắc Băng, thuộc địa bàn ấp Thới Bình, xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Qua xác minh, lực lượng chức năng xã Thới Bình xác định người tạo ra bức ảnh là T.C.K. (17 tuổi, ngụ ấp Thới Bình, xã Thới Bình).
Làm việc với cơ quan chức năng, K. trình bày đã dùng AI để tạo hình ảnh cá sấu để mẹ "hù dọa" em gái, do thường xuyên đòi xuống bơi dưới sông trước nhà. Tuy nhiên sự việc đi quá xa khi người thân của K. đã không biết đây là hình ảnh giả mạo và đã tự ý sao chép, lưu về điện thoại rồi gửi cho nhiều người, dẫn đến lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, gây hiểu nhầm và tạo dư luận xấu. Sau đó, cơ quan chức năng xã Thới Bình đã nhắc nhở em K. về hành vi trên.
Gần nhất vào ngày 8.1, Báo Thanh Niên cũng đã đăng tải thông tin Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.HCM làm việc, răn đe đối với T.T.H. (ngụ P.An Phú, TP.HCM) và N.T.M.D (ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) do có hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội được tạo bằng AI. Cụ thể, hai người này đã dùng AI đã tạo ra ảnh, video giả bịa đặt thông tin một nghệ sĩ (Quyền Linh) bị bắt, gây hiểu nhầm dư luận và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân.
Trao đổi với chúng tôi, luật sư Hà Thị Thu Thủy (Đoàn luật sư TP.HCM), cho biết dưới góc độ pháp lý, việc sử dụng AI để tạo video, hình ảnh hoặc thông tin không đúng sự thật nhằm mục đích "câu view" trên mạng xã hội là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định hiện hành cũng như các quy định mới sắp có hiệu lực.
Bà Thủy cũng viện dẫn Nghị định 14/2022/NĐ-CP, nghiêm cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây nhầm lẫn trên mạng, có thể bị xử phạt hành chính từ 10 - 20 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
Cũng theo Bà Thủy, đáng chú ý, luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2026) và luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.3.2026) đã siết chặt hơn khi trực tiếp cấm hành vi sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video hoặc tạo nội dung sai sự thật nhằm thao túng nhận thức, trục lợi. Theo đó, Điều 7 luật An ninh mạng 2025, đã bổ sung quy định nghiêm cấm các hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật; tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin gây ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân hoặc xã hội. Song song đó, luật Trí tuệ nhân tạo 2025 khẳng định nguyên tắc AI phải được con người kiểm soát và nghiêm cấm việc sử dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc phát tán nội dung giả mạo gây tổn hại xã hội, với chế tài xử lý nghiêm khắc hơn.
"Pháp luật không loại trừ trách nhiệm với lý do "do AI tạo ra", mà xác định rõ chủ thể đăng tải là người chịu trách nhiệm chính. Trong trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích trục lợi, cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức hình phạt cao nhất lên đến 7 năm tù", luật sư Hà Thị Thủy nhấn mạnh.
