Tôi 30 tuổi, vợ cùng làm trong ngành IT. Với thu nhập gia đình khoảng 55 triệu một tháng, nghe có vẻ ổn nhưng sống ở Hà Nội, nuôi hai đứa con nhỏ, lại không có gia đình hai bên hỗ trợ, chỉ có người trong cuộc mới hiểu nó chật vật đến mức nào. Chúng tôi có hai bé gái, 2 tuổi và 4,5 tháng. Cả hai lần vợ tôi đều sinh mổ. Tôi vẫn còn nhớ rõ cảm giác đứng ngoài phòng mổ, vừa hồi hộp vừa lo lắng, vừa bất lực. Chờ đợi tin tức từ phòng mổ, tôi biết rằng việc sinh con chưa bao giờ là chuyện tự nhiên và đơn giản như nhiều người vẫn nói.
Sau mỗi lần sinh, vợ tôi mất rất nhiều thời gian để hồi phục. Những cơn đau kéo dài, vết mổ nhức buốt mỗi khi trở trời, rồi cả những đêm thức trắng vì con quấy khóc. Cuộc sống của chúng tôi từ ngày có con gần như bị đảo lộn hoàn toàn. Sáng dậy sớm, lo cho con lớn đi nhà trẻ, con bé thì bú, thay tã, dỗ ngủ. Ban ngày đi làm đã mệt, tối về lại tiếp tục “ca đêm” với con. Không có ông bà hai bên ở gần đỡ đần, mọi thứ đều do hai vợ chồng tự xoay xở. Có những hôm con ốm, hai vợ chồng phải thay nhau xin nghỉ làm đưa con đi viện. Có những đêm con khóc liên tục, hai đứa thay nhau bế mà mắt cay xè vì thiếu ngủ, vợ chồng stress vì cãi nhau, công việc áp lực, việc nhà chất đống và đủ thứ việc khiến chúng tôi rất mệt mỏi.
Ở Hà Nội, chi phí nuôi con không hề nhỏ. Tiền thuê nhà, tiền sữa, tiền bỉm, tiền học, tiền ăn uống… cứ thế đội lên từng tháng. Nhiều lúc tôi ngồi tính toán, thấy mình làm ra cũng không ít nhưng chẳng dư được bao nhiêu. Nhà thì vẫn ở thuê, mỗi tháng trừ tiền nhà đi là thấy áp lực rõ rệt. Việc mua nhà với giá nhà hiện tại, càng nghĩ càng thấy uất ức và bất lực. Nghĩ đến chuyện sinh thêm con, thật sự tôi không dám.
Trước khi sinh lần thứ hai, vợ chồng tôi đã có một cuộc nói chuyện rất nghiêm túc. Không phải là bốc đồng, mà là vì chúng tôi hiểu rõ khả năng của mình đến đâu. Hai đứa trẻ, hai vết mổ, một người vợ đã chịu quá nhiều đau đớn. Tôi không muốn cô ấy phải trải qua thêm lần nào nữa. Chúng tôi đã quyết định sẽ thực hiện triệt sản cho vợ trong quá trình mổ đẻ lần hai. Tuy nhiên trước khi lên bàn mổ, vợ đã bị mẹ vợ thuyết phục và không đăng ký triệt sản nữa. Tôi tuy không vui nhưng cũng không tiện nói vì đang giờ khắc quan trọng.
Vài tháng trôi qua và rồi một tối, vợ thủ thỉ vào tai tôi: “Anh ơi, hôm nào em đưa anh đi triệt sản nam nhé”. Tôi nghĩ một lúc rồi ừ một tiếng. Bản năng đầu tiên trong tôi thấy sợ hãi khi nghĩ tới đưa con dao vào chỗ đó và thực hiện thủ thuật. Sau đó tôi lên mạng tìm hiểu nghiêm túc về triệt sản nam, thực chất là một thủ thuật y khoa khá đơn giản. Bác sĩ sẽ cắt hoặc buộc ống dẫn tinh để tinh trùng không thể đi ra ngoài khi xuất tinh. Điều này không ảnh hưởng đến hormone nam, không làm giảm ham muốn, cũng không làm thay đổi khả năng sinh lý. Người đàn ông vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ là không còn khả năng làm cho đối phương mang thai nữa.
Tôi chủ động tìm hiểu bệnh viện uy tín, đặt lịch khám và xong xuôi rồi tâm sự với vợ: “Anh tự đặt lịch đi triệt rồi, hôm đấy không cần vợ đi cùng đâu”. Vợ bất ngờ và mừng rỡ khi nghe được câu nói đó từ tôi. Lúc nói câu đó, tôi thấy mình thật dũng cảm. Trước đây, trong đầu tôi, chuyện kế hoạch hóa gia đình gần như mặc định là việc của phụ nữ. Nhưng nhìn lại, tôi thấy điều đó không công bằng. Vợ tôi đã mang thai, sinh con, chịu đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần. Tôi muốn san sẻ một phần trách nhiệm đó.
Quy trình thực hiện cũng không quá phức tạp. Đến bệnh viện kiểm tra, lấy mẫu máu và xét nghiệm tinh dịch đồ, tôi chờ kết quả và đi thẳng tới phòng thực hiện tiểu phẫu. Quá trình diễn ra khoảng 30 phút, gây tê tại chỗ, tôi hoàn toàn tỉnh táo trong suốt thời gian thực hiện. Thực sự khi làm tôi cũng thấy khá lo sợ, nhưng trong đầu luôn nghĩ đến việc vợ mình đã hai lần mổ đẻ, tôi lại có thêm ý chí để kiên cường. Sau khi xong, tôi có thể tự xuống khỏi giường bệnh, đi mua thuốc và tự về nhà. So với việc triệt sản nữ, vốn là một ca phẫu thuật lớn hơn, rủi ro cao hơn, thì triệt sản nam nhẹ nhàng và an toàn hơn rất nhiều.
Hiện tại đã qua ba ngày, tôi không có cảm giác đau sau phẫu thuật, mọi sinh hoạt đều bình thường. Ngay sau khi về nhà từ bệnh viện, tôi gọi điện chia sẻ cho bố đẻ tôi. Ông im lặng một lúc lâu rồi hỏi: “Sao không hỏi ý kiến bố mà đã tự ý làm? Làm cái này có ảnh hưởng gì đến sinh lý không? Nhỡ rồi như con gà trống thiến thì sao?”. Tôi hiểu nỗi lo của ông. Với thế hệ của bố, chuyện “bản lĩnh đàn ông” gắn rất nhiều với khả năng sinh sản. Tôi phải giải thích rất kỹ rằng thắt ống dẫn tinh không làm giảm testosterone, không ảnh hưởng đến khả năng quan hệ. Nhưng tôi vẫn thấy ông chưa hoàn toàn yên tâm.
Mẹ vợ khi được vợ tôi thông báo thì buồn ra mặt. Bà không nói thẳng nhưng tôi biết bà mong có cháu trai. Đời bà đã có hai cô con gái, chịu đủ sự khinh rẻ từ nhà chồng, sống không được tôn trọng trong cái xã hội phong kiến. Bà không muốn điều đó lặp lại ở cô con gái nhỏ bà hết mực yêu thương. Hai đứa cháu gái của bà rất đáng yêu nhưng trong suy nghĩ của nhiều người lớn, vẫn còn đó mong muốn “có thằng cu nối dõi”. Khi nghe chúng tôi quyết định không sinh thêm, lại còn triệt sản, bà chỉ thở dài: “Thôi, tùy các con”. Bạn bè tôi thì chia thành hai “phe” khá rõ ràng. Phái nữ khi nghe chuyện thì tỏ ra rất ủng hộ, khen tôi là người đàn ông của gia đình. Có người còn nói thẳng với tôi: “Bạn như thế là quá tuyệt vời rồi, không phải ai cũng dám làm đâu”. Tôi biết họ nhìn thấy ở đó sự chia sẻ, sự trách nhiệm, một người đàn ông thương vợ yêu con.
Còn phái nam thì… thực tế hơn. Câu hỏi phổ biến nhất là: “Thế sau này có nối lại được không?” ,”Muốn có thêm con thì làm IVF có được không?”, Có đứa còn đùa: “Nhỡ sau này đổi ý thì sao?”. Tôi cũng đã được bác sĩ giải thích. Về lý thuyết, có thể nối lại ống dẫn tinh, nhưng không phải lúc nào cũng thành công và chi phí cũng không nhỏ. Nhưng tôi nghĩ, nếu mình đã quyết định thì phải chấp nhận và hiện tại tôi không hề có nhu cầu nối lại ống này nên cũng chưa thực sự quan tâm. Quyết định này, với tôi, không phải là sự hy sinh, mà là lựa chọn lý trí. Tôi nhìn vào thực tế cuộc sống của mình: áp lực tài chính, công việc, việc nuôi dạy con cái, sức khỏe của vợ. Hai đứa con là đủ để chúng tôi yêu thương, chăm sóc và cố gắng mang lại cho chúng một cuộc sống tốt nhất có thể.
Có những đêm tôi nằm suy nghĩ rất nhiều. Tôi nghĩ về chuyện sinh đẻ, về cách xã hội vẫn còn nặng nề tư tưởng “trọng nam khinh nữ”. Tôi thấy nhiều gia đình cố sinh thêm chỉ để có con trai, dù kinh tế không đủ, dù người phụ nữ phải chịu rủi ro sức khỏe. Cái suy nghĩ “phải có con trai nối dõi” dường như đã ăn sâu vào máu của nhiều người. Nhưng tôi tự hỏi: nối dõi là gì? Là cái họ, hay là cách mình sống, cách mình nuôi dạy con cái? Nhìn hai cô công chúa nhỏ của tôi, với tôi đó là tất cả. Tôi không thấy thiếu bất cứ điều gì chỉ vì mình không có con trai. Tôi cũng nghĩ rằng đã đến lúc đàn ông cần nhìn nhận lại vai trò của mình trong việc kế hoạch hóa gia đình. Không thể mãi để phụ nữ gánh hết: từ việc tránh thai, mang thai, sinh con, đến chịu những rủi ro sức khỏe. Nếu có những phương án an toàn, đơn giản hơn dành cho nam giới, tại sao không?
Cuộc sống của những người trẻ lập nghiệp ở Hà Nội như chúng tôi vốn đã đủ áp lực. Không có nhà, không có người thân bên cạnh, mọi thứ đều phải tự mình lo liệu. Trong hoàn cảnh đó, việc đưa ra những quyết định có trách nhiệm với bản thân, với vợ con là điều cần thiết. Tôi không biết quyết định của mình có đúng với tất cả mọi người hay không. Nhưng với tôi, ở thời điểm này, đó là lựa chọn hợp lý nhất. Và quan trọng hơn, đó là lựa chọn mà tôi và vợ cùng đồng thuận, cùng chịu trách nhiệm. Có lẽ, như thế là đủ. Cảm ơn mọi người đã đọc tới đây.
Tôi và bạn gái quen nhau được hơn một năm. Cô ấy làm văn phòng, tính cách nhẹ nhàng, sống tình cảm và khá chu đáo. Thời gian đầu quen nhau, mọi thứ diễn ra bình thường. Cô ấy thỉnh thoảng hỏi tôi đang làm gì, nhắn tin với ai, tôi nghĩ đó chỉ là sự quan tâm nên cũng không để ý nhiều.
Khoảng vài tháng sau, tôi bắt đầu nhận ra cô ấy hay kiểm tra điện thoại của tôi. Ban đầu chỉ là mượn điện thoại để xem giờ, xem ảnh rồi tiện tay lướt qua tin nhắn. Có lần tôi đi tắm, quay ra thấy cô ấy đang đọc các đoạn chat công việc trên ứng dụng nhắn tin. Tôi hơi khó chịu nhưng vẫn bỏ qua vì nghĩ chắc cô ấy chỉ tò mò.
Sau này, việc kiểm tra điện thoại diễn ra thường xuyên hơn. Hễ tôi để điện thoại trên bàn là cô ấy cầm lên xem, từ tin nhắn, danh sách bạn bè đến mạng xã hội. Có hôm cô ấy hỏi vì sao tôi kết bạn với một bạn nữ, hỏi cả nội dung cuộc nói chuyện. Tôi giải thích đó chỉ là đối tác của công ty, kết bạn để tiện trao đổi công việc, không có gì riêng tư.
Sau vài lần như vậy, tôi nói thẳng rằng việc kiểm tra điện thoại khiến tôi không thoải mái. Lúc đó cô ấy mới kể về chuyện cũ. Người yêu cũ của cô ấy từng phản bội, trong thời gian quen nhau vẫn nhắn tin với nhiều người khác. Khi phát hiện thì mọi chuyện đã đi quá xa, khiến cô ấy mất niềm tin một thời gian dài. Từ đó, trong các mối quan hệ sau này, cô ấy luôn có cảm giác bất an.
Tôi hiểu lý do nên cố gắng nhẹ nhàng hơn, chủ động nói về công việc, bạn bè để cô ấy yên tâm. Thỉnh thoảng tôi cũng đưa điện thoại cho cô ấy xem để tránh hiểu lầm. Tuy vậy, việc kiểm tra điện thoại vẫn lặp lại. Gần đây, cô ấy còn đề nghị tôi đưa mật khẩu mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin để cô ấy có thể yên tâm hơn. Cô ấy nói làm vậy để cả hai minh bạch, tránh nghi ngờ về sau.
Tôi biết cô ấy sợ bị tổn thương lần nữa, nhưng việc đòi mật khẩu khiến tôi khá khó xử, bởi vì ngoài việc nhắn tin với bạn bè, người thân, tôi còn phải trao đổi công việc, nhiều vấn đề riêng tư của công ty. Vả lại, nếu không liên quan tới công việc, thì việc đưa cho người khác mật khẩu mạng xã hội, kể cả đó là người yêu hay người thân cũng đều khiến tôi không thoải mái, cảm giác không còn riêng tư. Nếu chia sẻ suy nghĩ, tôi nghĩ bạn gái sẽ hiểu nhưng cô ấy sẽ lại bất an. Có phải tôi đang quan trọng hóa vấn đề không?
Vợ chồng tôi cùng tuổi, cùng quê, trước khi kết hôn chúng tôi đã có thời gian khá dài tìm hiểu. Chồng tôi là con trai út, trên có hai chị gái; nhà tôi có tôi và chị gái. Bố tôi luôn tự hào có hai cô con gái ngoan ngoãn, không bận tâm việc không có con trai dù ông là trưởng họ. Vợ chồng tôi cưới được 5 năm, có hai con gái 3 tuổi và hơn một tuổi. Lúc biết tin bạn thứ hai là con gái, chồng cũng thẫn thờ vài ngày, nhưng sau đó lấy lại tinh thần bảo với tôi điều kiện nhà mình chỉ đủ nuôi hai con, miễn con khỏe mạnh, ngoan ngoãn là được.
Chúng tôi đã có nhà ở Hà Nội do hai vợ chồng tự mua, thu nhập của chồng bằng 2/3 tôi, tổng 50 triệu đồng mỗi tháng. Công việc của chồng đi sớm về muộn, hay phải ở lại công ty buổi tối, cuối tuần có việc đột xuất thì phải đi nên việc chăm con, nhà cửa chủ yếu do bà ngoại và tôi phụ trách (ông bà nội yếu nên không phụ giúp được). Tôi nghĩ cuộc sống cứ thế bình yên trôi qua nhưng không, gần đây chồng hay bóng gió việc muốn có con trai. Lý do anh đưa ra là con trai có thể gánh vác nhiều việc; nhà đất ở quê sau có người hương khói và có con trai thì anh sẽ có "động lực" làm việc nhiều hơn. Anh cũng trách tôi lại "lỡ" có bầu bạn thứ hai mà không đi can thiệp để chọn giới tính.
Khi nghe những lời đó tôi vừa tức giận vừa bàng hoàng. Không ngờ người chồng điềm đạm, hiểu chuyện lại có những suy nghĩ như vậy. Con đâu phải một mình tôi sinh ra. Tôi nói rõ với chồng rằng không có nhu cầu có thêm con, hai con với tôi là đủ. Tôi không muốn con lớn lên sẽ mặc cảm chỉ vì là con gái, nhất là từ những người thân thiết. Thêm nữa nếu sinh thêm sẽ cần thuê giúp việc, mà với điều kiện của nhà tôi sẽ không cáng đáng nổi. Tôi cũng không nỡ để hai ông bà ngoại xa nhau quá lâu như vậy.
Sức khỏe và tâm lý của tôi đều bị giảm sút sau mỗi lần sinh và chăm con, cộng với cơ hội công việc cũng bị ảnh hưởng. Việc chăm con, chồng chỉ làm khi có thời gian chứ không hề cố gắng sắp xếp công việc để về sớm hơn. Chồng tan làm về thì nhà cửa cơm nước đã xong xuôi, anh chỉ chơi với con tầm một tiếng sau khi đi làm về để tôi ăn tối, tắm rửa rồi anh cũng ngủ phòng riêng. Con ốm, sốt, cần đi khám cũng là tôi một mình đưa đi vì anh "không thể" nghỉ phép.
Đã mấy tuần hai vợ chồng không nói chuyện với nhau, đều chờ đối phương hồi tâm chuyển ý. Với tôi, yêu cầu sinh thêm con hết sức vô lý vì người ảnh hưởng chính là tôi và các con. Tôi định sẽ nói chuyện nghiêm túc với chồng để quyết định trước khi bạn lớn tròn 3 tuổi. Tôi thật sự tiếc quãng thời gian vừa qua và những gì chúng tôi đã cùng nhau xây dựng; nhưng khi chồng không còn đủ tôn trọng mình thì cũng đến lúc phải mạnh mẽ ra đi. Mong quý độc giả chia sẻ để tôi vượt qua giai đoạn này.
Tôi ngoài 40 tuổi, có hơn một thập kỷ làm việc ở nước ngoài. Có một thời gian dài, tôi tin mình là người gánh vác gia đình. Nhìn lại, tôi nhận ra mình đã sống như một người cho đi không giới hạn, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc. Tôi lớn lên với suy nghĩ phải sống có trách nhiệm, biết hy sinh. Những câu chuyện về lòng nghĩa khí khiến tôi tin nếu mình cố gắng đủ nhiều, đối xử đủ tốt, người bên cạnh sẽ trân trọng.
Tôi kết hôn với một người phụ nữ từng có gia đình riêng. Khi bước vào cuộc hôn nhân đó, tôi tự nhủ mình phải làm tốt hơn, bù đắp nhiều hơn để mọi thứ được trọn vẹn. Trong hơn 10 năm sống xa quê, tôi là người chu cấp chính cho gia đình. Tôi không tiếc tiền lo cho cuộc sống chung, cho việc học hành của các con, kể cả con riêng của vợ. Có những khoản chi mà đến bây giờ, khi ngồi tính lại, tôi mới thấy không hề nhỏ.
Điều khiến tôi day dứt không nằm ở tiền. Nó bắt đầu từ một chuyện xảy ra vài tháng sau khi cưới. Khi phát hiện một số tin nhắn không rõ ràng, thay vì đối thoại bình thường, mọi thứ lại trở thành cuộc tranh cãi mà tôi là người phải xuống nước để giữ hòa khí. Tôi đã chọn nhịn vì nghĩ đó là cách giữ gìn một cuộc hôn nhân còn quá mới. Nhìn lại, đó có lẽ là lần đầu tiên tôi chấp nhận đánh đổi lòng tự trọng để giữ một mối quan hệ. Khi bạn đã chấp nhận điều đó một lần, những lần sau sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Những năm sau đó, tôi tiếp tục làm việc, chu cấp, tin rằng chỉ cần mình cố gắng thêm một chút, mọi thứ sẽ tốt lên. Thế nhưng cảm giác mệt mỏi dần lớn hơn, khi những nỗ lực của mình không còn được nhìn nhận như trước mà trở thành điều "đương nhiên".
Có những lúc tôi tự hỏi: mình đang xây dựng một gia đình hay chỉ duy trì một guồng quay mà trong đó vai trò của mình chỉ gói gọn trong hai chữ "trách nhiệm tài chính"? Tôi từng tự trấn an rằng đó là bổn phận của người đàn ông, nhưng bổn phận không có nghĩa là không có giới hạn. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là khi nhận ra càng cho đi mà không có giới hạn, tôi càng đánh mất tiếng nói của mình. Không chỉ trong hôn nhân, mà cả trong gia đình lớn, tôi cũng quen với việc đứng ra lo liệu. Nhiều năm liền, tôi cố gắng làm tròn trách nhiệm với cha mẹ, người thân. Đôi khi, sự cố gắng đó lại không đi kèm với sự thấu hiểu như tôi từng kỳ vọng. Đến một lúc, tôi thấy mình mệt mỏi, không phải vì làm nhiều mà vì cảm giác những gì mình làm không còn mang lại ý nghĩa như ban đầu.
Bước ngoặt đến khi tôi buộc phải nhìn lại mọi thứ một cách thẳng thắn. Tôi nhận ra điều đơn giản nhưng trước đây đã bỏ qua: Không ai có thể bảo vệ mình tốt hơn chính mình. Tôi bắt đầu thay đổi, không còn cố gắng làm hài lòng mọi người. Tôi thiết lập lại ranh giới tài chính, rõ ràng hơn trong các quyết định, tập trung vào những gì thực sự quan trọng, đặc biệt là tương lai của con trai. Tôi không phủ nhận những gì mình đã làm trong quá khứ. Nhưng nếu được quay lại, tôi sẽ làm khác đi ở một điểm: biết dừng lại đúng lúc.
Từ câu chuyện của mình, tôi rút ra vài điều: Sự tử tế nếu không có ranh giới rất dễ bị hiểu thành nghĩa vụ. Một mối quan hệ chỉ bền khi có sự cân bằng. Khi một người cố gắng quá lâu, sự mệt mỏi là điều không tránh khỏi. Đừng dùng nỗi sợ "mất mặt" để giữ một cuộc sống khiến mình kiệt sức. Đôi khi, điều "hiệp nghĩa" nhất không phải là cố gắng cứu người khác mà là biết cách giữ lại chính mình. Tôi đã mất nhiều năm để hiểu điều đó. Hy vọng những ai đang ở trong hoàn cảnh giống tôi sẽ nhận ra sớm hơn.