Có những bậc thềm không cao, nhưng đủ để một người phải dừng lại. Đôi khi, bậc thềm ấy không chỉ nằm trước một cánh cửa – mà nằm ngay trên con đường dẫn đến sự hòa nhập.
Tôi từng đứng trước nhiều “bậc thềm” như thế – không chỉ ngoài phố, mà trong cả hành trình học tập, làm việc và sống giữa cộng đồng. Là một người khuyết tật vận động, tôi hiểu cảm giác khi con đường phía trước không hẳn là không có, nhưng lại chưa thực sự dành cho mình.
Muốn kể với mọi người 1 kỷ niệm gần đây khiến tôi nhớ mãi.
Tháng 1-2026, tôi được mời tham dự một hội thảo về thúc đẩy giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật. Đó là một cơ hội tôi rất trân trọng.
Nhưng hội trường lại ở tầng 5 – và không có thang máy.
Tôi đã lưỡng lự. Có một khoảnh khắc, tôi nghĩ mình nên dừng lại. Nhưng rồi, tôi vẫn quyết định đi tiếp – nhờ sự hỗ trợ của mọi người.
Hôm đó, tôi phải nhờ hai người đỡ hai bên mới có thể lên được. Khi bước vào hội trường, tôi đã thực sự mệt.
Tôi ngồi đó, lắng nghe những chia sẻ rất tâm huyết về “xóa bỏ rào cản”, nhưng không khỏi chạnh lòng.
Bởi ngay cả trong những không gian nói về hòa nhập, thì còn đó những “bậc thềm” cần được nhìn lại.
Và tôi nghĩ đến những người sử dụng xe lăn.
Nếu là họ, có lẽ họ đã phải dừng lại từ rất sớm – ngay từ cơ hội được tham gia.
Tôi là một nghệ nhân may thêu thủ công. Công việc của tôi bắt đầu từ những mảnh vải nhỏ, những đường kim tỉ mỉ – và trở thành cách tôi kể câu chuyện của mình.
Song song đó, tôi tham gia công tác xã hội trong lĩnh vực người khuyết tật, gặp gỡ nhiều người với những hoàn cảnh và dạng tật khác nhau.
Tôi nhận ra một điều rất rõ: Người khuyết tật không thiếu ý chí, không thiếu khả năng. Chúng tôi thường thiếu một môi trường phù hợp để phát huy.
Một bậc thềm, một cầu thang, một ánh nhìn ái ngại… Những điều tưởng như rất nhỏ, lại có thể giữ một người đứng lại rất lâu, thậm chí là dừng bước, dừng mong muốn, khát vọng.
Trong công việc của mình, tôi đã gặp nhiều người khuyết tật rất giỏi. Nhưng có người chưa từng đi xin việc, vì sợ bị từ chối. Có người đã thử, nhưng dừng lại sau vài lần không được nhìn nhận đúng.
Đôi khi, điều chúng tôi cần tưởng như vô cùng cơ bản nhưng lại hóa xa vời như một cơ hội được thử, một người nào đó tin rằng chúng tôi có thể làm được; một môi trường không khiến mình cảm thấy mình là gánh nặng.
Những điều đó giống như cách cộng đồng sẽ cùng giúp sức bỏ đi một “bậc thềm vô hình” trong cách nhìn nhận về chúng tôi
Và chúng tôi – cũng đang từng bước đi lên. Tôi hiểu cảm giác tự ti. Tôi cũng từng nghi ngại chính mình. Nhưng tôi chọn bước tiếp – từng chút một. Không phải vì con đường đã bằng phẳng, mà vì tôi tin rằng mỗi bước đi của mình cũng là một cách làm cho những “bậc thềm” phía trước thấp xuống.
Những chính sách hỗ trợ người khuyết tật ở Việt Nam đã và đang được cải thiện. Nhưng điều cần thiết hơn là sự thay đổi trong cách thực hiện, để từ “làm cho có” sang “làm để dùng được”; từ “hỗ trợ” sang “trao quyền”.
Một hội trường có thang máy. Một con đường có thể đi qua. Một lớp học có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu. Một phương tiện giao thông công cộng tiếp cận. Một cơ hội việc làm công bằng.
Những điều đó không lớn – nhưng đủ để một người không phải dừng lại.
Tôi vẫn đang mỗi ngày ghép những mảnh vải nhỏ thành một bức tranh.
Và tôi nghĩ việc xóa bỏ rào cản cũng như vậy.
Bắt đầu từ việc bỏ đi một bậc thềm.
Rồi thêm một bậc thềm nữa.
Để một ngày nào đó, “hòa nhập” sẽ không còn bắt đầu bằng việc phải bước qua một trở ngại, mà là một con đường mở sẵn – cho tất cả mọi người.
Đầu tháng 4, truyền thông thành phố Rotterdam đăng ảnh tranh cử của bà Patricia Reichman. Bức ảnh cho thấy một phụ nữ tóc vàng, mắt nâu, làn da không nếp nhăn. Tuy nhiên sau khi trúng cử chức ủy viên hội đồng thành phố, cử tri phát hiện diện mạo ngoài đời của bà quá khác biệt.
Trả lời dư luận, bà Reichman cho biết đã dùng một công cụ trực tuyến để tăng độ nét do ảnh gốc có độ phân giải thấp. Bà nói diện mạo hiện tại khác biệt là do tác dụng phụ của thuốc đang điều trị bệnh.
Bà Reichman cho biết diện mạo hàng ngày của mình vẫn trẻ trung giống trong ảnh. "Mọi người thường khen tôi trẻ, có người nhầm tôi là bạn gái của con trai khi đi cùng nhau", bà nói.
Tuy nhiên, đảng Leefbaar Rotterdam bác bỏ lời giải thích này. Tuyên bố cho biết thông tin bà Reichman cung cấp không khớp với thực tế. Tổ chức này xác định AI đã can thiệp sâu khiến bức ảnh không phản ánh đúng sự thật.
Đảng Leefbaar Rotterdam yêu cầu bà Reichman từ chức ủy viên hội đồng. Sau khi bà khước từ, tổ chức này quyết định thu hồi tư cách đảng viên và chính thức khai trừ bà. Theo luật, bà vẫn giữ được vị trí của mình và tiếp tục hoạt động tại hội đồng với tư cách là một ủy viên độc lập.
Trên mạng xã hội, nhiều người chỉ ra việc "tăng độ nét" không thể đổi cả màu mắt. Một tài khoản bình luận: "Chắc chắn các loại thuốc điều trị đã khiến bà ấy mang diện mạo của tuổi 59, chứ hoàn toàn không phải do bà ấy đã 59 tuổi".
Vụ việc làm dấy lên tranh cãi trong bối cảnh Luật Bầu cử Hà Lan bỏ ngỏ các quy định cấm sử dụng ảnh AI trong tranh cử. Do thiếu chế tài pháp lý, án phạt duy nhất đối với bà Reichman là hình thức kỷ luật nội bộ từ đảng do vi phạm nguyên tắc về sự trung thực với cử tri.
Một nghiên cứu của Đại học Amsterdam chỉ ra có tới 90% hình ảnh do AI tạo ra trong chiến dịch bầu cử địa phương tại Hà Lan không hề được dán nhãn cảnh báo.
Ngày 7/4, anh Aduo, con trai bà Jiang, kể lại câu chuyện tìm ân nhân của gia đình trên mạng xã hội.
Năm 1996, khi là nữ sinh trường y ở tỉnh Hồ Nam, bà Jiang quen ông Xu Xing, chủ một cửa hàng xe đạp ở tỉnh Giang Tô, qua thư từ. Do gia đình khó khăn, bà Jiang hỏi vay tiền đóng học phí. Ông Xu gửi cho bạn 1.200 nhân dân tệ, tương đương một phần tư số tiền tiết kiệm của ông thời điểm đó.
Khoản tiền giúp bà Jiang hoàn thành chương trình học. Bà dự định trả nợ khi có việc làm. Mức lương khởi điểm thấp cùng gánh nặng viện phí của mẹ khiến bà chưa thể thực hiện ý định. Sau nhiều lần chuyển nhà, hai người mất liên lạc từ năm 1998.
Suốt 28 năm, bà Jiang tìm cách liên lạc với ông Xu để trả nợ. Việc tìm kiếm bế tắc do bà không có địa chỉ hay số điện thoại của ân nhân. Đầu năm nay, bà Jiang đăng tin tìm người trên mạng xã hội. Bài đăng nhanh chóng lan truyền trong cộng đồng mạng hai tỉnh Hồ Nam và Giang Tô.
Ngày 11/2, ông Xu đọc bài viết và để lại bình luận: "Bao nhiêu năm qua cô vẫn chưa quên tôi sao?". Bà Jiang trả lời: "Tôi sẽ vô cùng hối tiếc nếu không thể trực tiếp cảm ơn ân tình của anh".
Ngay sau đó, cộng đồng mạng hỗ trợ kết nối hai người. Bà Jiang ngỏ ý gửi tặng ân nhân 20.000 nhân dân tệ (khoảng 77 triệu đồng) nhưng ông Xu từ chối.
Ông Xu nói: "Tình bạn luôn quý giá hơn tiền bạc".
Tháng 3, ông Xu cùng nhóm bạn đến thăm gia đình bà Jiang tại thành phố Vĩnh Châu, tỉnh Hồ Nam. Tại đây, bà Jiang ôm ông Xu thay cho lời cảm ơn.
Anh Aduo nói với ông Xu: "Thiếu số tiền của bác, cuộc đời mẹ cháu có lẽ đã rẽ sang hướng khác".
Da heo được cấu tạo chủ yếu từ collagen, một dạng protein tạo nên mạng lưới liên kết dày và có khả năng giữ nước cao. Chính đặc tính này khiến da vừa dẻo, vừa "ngậm ẩm".
Khi gặp nhiệt, collagen co rút lại. Nếu độ ẩm không được kiểm soát, lớp da sẽ nhanh chóng trở nên dai và khô cứng, tạo thành một lớp vỏ kín giữ toàn bộ hơi nước bên trong. Đây là lý do bì không thể nổ, dù nhiệt độ đủ cao.
"Vũ khí bí mật" giúp nổ bì hiệu quả
Để bì có thể nổ, lớp collagen cần được làm yếu và tạo điều kiện cho hơi nước thoát ra. Ba thao tác quen thuộc trong chế biến thực chất tương ứng với ba cơ chế khác nhau:
Xăm da tạo đường thoát hơi: Các lỗ xăm li ti đóng vai trò như những "ống dẫn" để hơi nước thoát ra khi gặp nhiệt. Lỗ càng dày và nông, áp suất phân bố càng đều, giúp bì nổ đồng loạt. Nếu đâm quá sâu vào lớp mỡ, mỡ chảy ra sẽ bít kín các đường thoát này, khiến bì bị ỉu.
Phết giấm làm yếu liên kết collagen: Axit acetic trong giấm tác động nhẹ lên bề mặt da, làm đứt một phần liên kết trong mạng collagen. Lớp ngoài cùng vì thế mất độ đàn hồi, trở nên "giòn" hơn khi gặp nhiệt, dễ bị tách và phồng lên.
Rải muối giúp kéo ẩm ra khỏi bề mặt: Muối tạo ra chênh lệch nồng độ, giúp hút phần nước còn lại trên da. Khi bề mặt càng khô, nhiệt độ có thể tăng nhanh hơn, tạo điều kiện cho quá trình hóa hơi diễn ra mạnh và dứt điểm. Da càng khô ráo bao nhiêu, khả năng nổ giòn càng cao bấy nhiêu.
Cơ chế "nổ bì" - áp suất từ bên trong
Sau khi xử lý, lớp da trở nên khô và yếu hơn. Lúc này, phần nước còn lại bên dưới lớp collagen đóng vai trò quyết định.
Khi nhiệt độ vượt ngưỡng cao (trên 200°C), lượng nước này nhanh chóng chuyển sang thể hơi. Thể tích tăng đột ngột tạo ra áp suất lớn từ bên trong, đẩy lớp da phồng lên thành các bong bóng nhỏ.
Những bong bóng này tiếp tục bị nhiệt làm khô và cố định cấu trúc, tạo nên lớp bì xốp, giòn và có tiếng nổ đặc trưng.
Ba nguyên tắc quyết định thành công
Luộc sơ để "định hình" da: Việc úp phần da xuống nước nóng luộc trong vài phút giúp collagen bắt đầu biến tính, da căng và phẳng hơn. Đây là bước chuẩn bị giúp việc xăm và nướng sau đó hiệu quả hơn.
Làm khô hoàn toàn trước khi nướng: Độ ẩm là yếu tố cản trở lớn nhất. Nếu da còn ướt, nước sẽ hấp thụ nhiệt và làm chậm quá trình tăng nhiệt bề mặt. Vì vậy, cần hong khô hoặc để tủ lạnh nhiều giờ để da đạt trạng thái khô ráo.
Nướng hai giai đoạn để kiểm soát nhiệt: Giai đoạn đầu ở mức nhiệt vừa giúp thịt chín và mỡ thoát ra. Giai đoạn sau tăng nhiệt cao, tập trung vào bề mặt da để kích hoạt quá trình hóa hơi và "nổ bì".
Ba chỉ quay giòn bì không phụ thuộc vào một mẹo đơn lẻ, mà là kết quả của việc kiểm soát đồng thời độ ẩm, cấu trúc và nhiệt lượng. Hiểu đúng cơ chế này, người nội trợ có thể chủ động điều chỉnh từng bước, thay vì phụ thuộc vào may rủi của lò nướng hay công thức.
