Chiều 9/4, TAND Hà Nội tuyên phạt Đỗ Tuấn Anh (41 tuổi, cựu Đội phó Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, Công an quận Cầu Giấy cũ) và Lê Quang Hưng, 30 tuổi, lần lượt 3 năm và 3 năm 6 tháng tù cùng về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo HĐXX, bị cáo Hưng không điều tra cơ bản khu nhà trọ, không lập hồ sơ quản lý và không xử lý vi phạm; còn Đội phó Tuấn Anh không chỉ đạo, đôn đốc đầy đủ, để cơ sở tồn tại nhiều vi phạm nhưng không bị kiểm tra, xử lý.
Tuy nhiên, HĐXX xác định sai phạm của hai bị cáo không phải nguyên nhân chính dẫn đến vụ cháy đặc biệt nghiêm trọng; nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ trách nhiệm của chủ nhà trọ là vợ chồng ông Nguyễn Kim Quyết.
HĐXX nhận định hai bị cáo phạm tội do lỗi vô ý, được gia đình các nạn nhân xin giảm nhẹ nên tuyên mức án như trên. Trước đó, VKS đề nghị phạt mỗi bị cáo 3-4 năm tù.
Chủ nhà được miễn trách nhiệm hình sự là ‘chưa phù hợp’
Ngoài ra, tòa cho rằng việc VKS không truy tố, miễn trách nhiệm hình sự đối với ông Nguyễn Kim Quyết là chưa phù hợp với tính chất, mức độ hậu quả vụ án, nên kiến nghị Cơ quan điều tra và VKSND Hà Nội tiếp tục xem xét trách nhiệm hình sự của ông này để xử lý theo quy định pháp luật.
Đối với các vi phạm trong công tác quản lý nhà trọ, HĐXX kiến nghị thành phố Hà Nội chỉ đạo UBND các phường, xã và cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền về phòng cháy chữa cháy, không để xảy ra vụ việc tương tự.
Tòa cũng kiến nghị Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời hướng dẫn, chỉ đạo cán bộ chiến sĩ thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ.
Vụ hỏa hoạn trên phố Trung Kính khiến 15 người chết xảy ra hồi tháng 5/2024; trong đó 12 nạn nhân là khách trọ, còn lại là thành viên chủ nhà.
Ông Nguyễn Kim Quyết bị xác định cùng vợ quản lý khu nhà trọ vi phạm nhiều quy định về PCCC – nơi xảy ra vụ cháy khiến 15 người chết, trong đó có mẹ, vợ và con trai ông. Dù có dấu hiệu phạm tội, ông được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự do chịu thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, đã bồi thường 895 triệu đồng và tích cực khắc phục hậu quả.
Tại tòa, ông Quyết liên tục khai mọi việc cho thuê, quản lý nhà trọ đều do vợ phụ trách, bản thân “không biết, không quan tâm”.
Chủ tọa bác lời khai này, cho rằng ông không thể phủi trách nhiệm khi đứng tên trên hợp đồng cho thuê trọ.
Hai cựu cảnh sát phân trần việc thiếu trách nhiệm
Khu nhà trọ của ông Quyết là cơ sở thuộc diện quản lý nhà nước về PCCC của Đội Cảnh sát PCCC và CNCH Công an quận Cầu Giấy. Dù được giao phụ trách địa bàn phường Trung Hòa, bị cáo Hưng không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ rà soát, không phát hiện cơ sở ông Quyết cho thuê trọ và vi phạm quy định PCCC.
Đối với cựu Đội phó Tuấn Anh, VKS xác định bị cáo không chỉ đạo, quản lý đầy đủ, dẫn đến khu trọ của ông Quyết không có đơn vị nào phụ trách. Dù tồn tại nhiều vi phạm về PCCC, cơ sở này suốt thời gian dài không bị kiểm tra, xử lý.
Khai tại tòa, cựu thượng úy Hưng cho biết công tác tại Đội từ tháng 4/2021. Chín tháng trước vụ hỏa hoạn, bị cáo được phân công quản lý một nửa địa bàn phường Trung Kính (cũ), rộng khoảng 1,2 km2. Nhiệm vụ của Hưng là rà soát các cơ sở kinh doanh trên địa bàn để phân loại thuộc diện quản lý của phường hay quận.
Trả lời câu hỏi vì sao không đưa khu trọ nhà ông Quyết vào bất kỳ danh sách nào, Hưng khai thời điểm đó mới nhận địa bàn, trong khi phường có nhiều cơ sở nên chủ yếu quản lý theo danh sách cán bộ tiền nhiệm bàn giao, dự định sẽ tiếp tục đi thực tế để cập nhật các địa điểm chưa nắm được.
Tuy nhiên, theo lời bị cáo, mới làm được vài tháng thì Hà Nội liên tiếp xảy ra nhiều vụ cháy nghiêm trọng, khiến thành phố triển khai hàng loạt kế hoạch tổng kiểm tra liên ngành đối với quán karaoke trá hình, nhà xưởng, tòa nhà văn phòng…
Hưng cho biết mình được phân công tham gia các đoàn kiểm tra này nên phần lớn thời gian phải thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo cấp trên, không còn thời gian rà soát bổ sung địa bàn.
Đối đáp tại tòa, kiểm sát viên nói “rất thông cảm” với áp lực quản lý địa bàn rộng của bị cáo, song cho rằng Hưng phải nhận thức bản thân chưa làm hết trách nhiệm. Theo VKS, nếu gia đình ông Quyết được các bị cáo hướng dẫn, chỉ đạo ngay từ đầu thì hậu quả có thể đã khác.
Trước đó, tại cơ quan điều tra, Hưng khai “nghĩ nhà này thuộc diện UBND phường Trung Hòa quản lý, không phải lực lượng cảnh sát PCCC nên không kiểm tra”.
Về trách nhiệm của chính quyền địa phương, VKS cho biết trong quá trình thực hiện chỉ thị của thành phố, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ đã tổng rà soát, lập danh sách 861 cơ sở thuộc diện quản lý của UBND phường Trung Hòa. Trong danh sách này không có khu trọ của gia đình ông Quyết. UBND phường Trung Hòa vì vậy mặc nhiên cho rằng cơ sở thuộc diện quản lý của Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
Nhà trọ vi phạm PCCC suốt 15 năm không ai biết
Trong khi đó, cấp trên của Hưng là cựu Đội phó, thiếu tá Đỗ Tuấn Anh khai phụ trách địa bàn của ba phường với số cơ sở phải quản lý lên tới 10.000-20.000.
Bị cáo nhận trách nhiệm với vai trò người đứng đầu, song cho rằng bản thân thường xuyên đôn đốc, quan tâm công tác rà soát địa bàn vì luôn xác định đây là nhiệm vụ “xương sống” của đơn vị. “Tôi rất ý thức điều này, trong các biên bản họp đều ghi nhận việc tôi có đôn đốc”, Tuấn Anh nói.
Chủ tọa Đinh Quốc Trí hỏi: “Đôn đốc là một chuyện, nhưng đôn đốc xong có kiểm tra lại xem cấp dưới làm thế nào không?”. Bị cáo đáp có nhận thấy một số cán bộ làm chưa tốt, nhưng “nếu đã chỉ đạo nhiều lần mà cán bộ vẫn không chủ động thì rất khó”.
Về quy trình phân loại cơ sở thuộc diện UBND phường hay Cảnh sát PCCC quận quản lý, Tuấn Anh cho biết việc này cơ bản dựa trên đề xuất của UBND phường lập danh sách.
Theo VKS, tháng 11/2022, Công an phường Trung Hòa từng đề xuất chuyển danh sách nhà cho thuê trọ sang Đội Cảnh sát PCCC quận Cầu Giấy quản lý, trong đó có khu trọ của ông Quyết.
Tuy nhiên, tại tòa, Tuấn Anh cho rằng danh sách chỉ có tên và địa chỉ, chưa thể hiện quy mô nên chưa đủ căn cứ phân loại. “Chúng tôi tiếp nhận cũng không quản lý được, chưa phân quyền cho ai”, bị cáo nói, cho rằng với hàng chục nghìn cơ sở thì chỉ nhìn địa chỉ không thể biết nơi nào vi phạm.
Chủ tọa chia sẻ với khối lượng công việc của bị cáo, nhưng nhấn mạnh với vai trò chỉ huy, khi cấp dưới báo cáo đề xuất thì phải xem xét đến cùng. Theo chủ tọa, việc xem xét không chỉ dừng ở địa chỉ số nhà mà phải đánh giá điều kiện phòng cháy chữa cháy của khu trọ để xác định thuộc thẩm quyền quản lý của phường hay quận.
“Đấy mới là nhiệm vụ của người chỉ huy. Đằng này bị cáo nghe báo cáo thôi mà không xem xét lại có đúng hay không”, chủ tọa phân tích, cho rằng hậu quả là khu trọ suốt 15 năm không thuộc diện quản lý PCCC của bất kỳ cơ quan nào.
Lãnh đạo Công ty cổ phần Hoàn Cầu Resort Vịnh Kim Cương vừa cho biết đã gửi đơn đến Thanh tra Chính phủ kiến nghị thanh tra toàn diện các hợp đồng tỉnh Khánh Hòa cho công ty "mẹ" (tức Công ty TNHH Hoàn Cầu trước đây) thuê hơn 148,76ha mặt nước biển vịnh Nha Trang (từ năm 2002) "để phục vụ Khu du lịch và giải trí Sông Lô", nay thuộc phường Nam Nha Trang.
Về dự án trên, tỉnh Khánh Hòa đã cho thu hồi và cưỡng chế thu hồi hơn 170,08ha đất của 198 hộ dân và 3 tổ chức, giao cho Công ty TNHH Thương mại xây dựng Hoàn Cầu thuê để thực hiện dự án kinh doanh mang tên Khu du lịch và giải trí Nha Trang (chủ đầu tư chuyển thành Công ty TNHH Hoàn Cầu).
Tháng 3-2002, theo đề nghị của công ty, tỉnh Khánh Hòa tiếp tục quyết định cho Công ty TNHH Hoàn Cầu thuê thêm hơn 148,76ha mặt nước biển vịnh Nha Trang tiếp giáp dự án "để bảo vệ và kinh doanh du lịch" đến năm 2051, với giá 90.000 đồng/ha.
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ trước đây, sau khi được cho thuê, Công ty TNHH Hoàn Cầu đã san lấp nhiều hécta mặt nước biển vịnh Nha Trang trái quy định pháp luật để xây dựng các công trình kinh doanh, và đã bị xử phạt vi phạm hành chính, nhưng không bị tỉnh buộc khôi phục nguyên trạng.
Trong khi đó, từ ngày 25-3-2005 vịnh Nha Trang đã được Bộ Văn hóa và Thông tin quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, được bảo vệ theo Luật Di sản văn hóa (cấm xâm phạm).
Ngày 9-7-2007, UBND tỉnh Khánh Hòa điều chỉnh có quyết định cho thuê mặt nước biển Nha Trang tại Sông Lô; doanh nghiệp được thuê chuyển sang Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang (hiện nay là công ty cổ phần), diện tích giảm còn 142,66ha (theo hiện trạng đã bị san lấp).
Quyết định điều chỉnh cho thuê mặt nước biển đó không có căn cứ pháp lý theo Luật Di sản văn hóa 2001, và doanh nghiệp lại san lấp danh thắng quốc gia vịnh Nha Trang nhưng không bị xử lý, thu hồi theo quy định của Luật Đất đai hiện hành.
Tháng 5-2011, Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang chia tách thành 2 công ty, gồm Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang và Công ty TNHH Hoàn Cầu Resort Vịnh Kim Cương.
Hoàn Cầu Resort Vịnh Kim Cương được UBND tỉnh Khánh Hòa chấp thuận tháng 8-2011, và cấp giấy chứng nhận đầu tư dự án resort Vịnh Kim Cương (Diamond Bay Resort & Spa, quy mô 15,44ha) vào tháng 3-2012.
Đó là dự án được tách từ một phần diện tích đất của Khu du lịch và giải trí Nha Trang (do Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang kế thừa làm chủ đầu tư) và một phần diện tích mặt biển danh thắng quốc gia vịnh Nha Trang đã bị san lấp tại Sông Lô.
Về diện tích mặt nước biển Nha Trang còn lại (sau khi san lấp, khoảng 142ha), theo một biên bản của công ty đã tự phân chia cho 2 công ty "con" kế thừa thuê, sử dụng.
Công ty TNHH Hoàn Cầu Resort Vịnh Kim Cương kế thừa khu 2, Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang kế thừa khu 1 và 3.
Sau đó do mâu thuẫn, tranh chấp cả về ranh giới, diện tích đất đai dự án trên bờ lẫn mặt nước biển, Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang đã dựng rào vây cả khu vực bãi biển và vùng danh thắng quốc gia vịnh Nha Trang tại khu vực dự án ở Sông Lô.
Vụ việc đó, Tuổi Trẻ Online đã có nhiều thông tin, tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo và UBND TP Nha Trang (trước đây) đã xử lý, buộc doanh nghiệp liên can phải phá dỡ, dọn dẹp hàng rào trái pháp luật trên biển và bãi biển đã nêu.
Nhưng mâu thuẫn, tranh chấp giữa 2 công ty Hoàn Cầu "con" vẫn chưa kết thúc.
Ngày 15-1-2026, Công ty TNHH Hoàn Cầu Resort Vịnh Kim Cương gửi đơn kiến chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa xem xét thu hồi, bãi bỏ các quyết định (năm 2002 và 2007) cho thuê mặt nước biển Nha Trang giáp dự án tại Sông Lô.
Công ty cho rằng cả 2 quyết định của UBND tỉnh Khánh Hòa cho Công ty TNHH Hoàn Cầu "mẹ" thuê 148,76ha rồi điều chỉnh cho Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang thuê còn 142,66ha mặt nước biển vịnh Nha Trang để "bảo vệ và kinh doanh du lịch" không gắn với dự án đầu tư là không đáp ứng điều kiện quy định của pháp luật (theo điều 31 và 35 Luật Đất đai 2003 khi đó).
Doanh nghiệp này cho rằng việc UBND tỉnh đem hàng trăm hécta mặt biển danh thắng quốc gia vịnh Nha Trang tại Sông Lô cho thuê mà không có dự án theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là "không phù hợp quy định pháp luật".
Vì vậy Công ty Hoàn Cầu "con" trên đề nghị tỉnh xem xét, thu hồi hoặc bãi bỏ 2 quyết định cho thuê đất mặt nước biển Nha Trang tại Sông Lô, theo quy định thu hồi đất trong trường hợp "giao đất, cho thuê đất không đúng đối tượng" (theo khoản 3 Điều 81 Luật Đất đai 2024).
Nhưng Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa đã báo cáo tham mưu cho UBND tỉnh (ngày 11-2-2026) "việc đề nghị thu hồi hoặc bãi bỏ các quyết định cho thuê mặt nước biển theo quy định pháp luật về lĩnh vực biển đảo là không có cơ sở thực hiện".
Do vậy, Công ty TNHH Hoàn Cầu Resort Vịnh Kim Cương tiếp tục kiến nghị Thanh tra Chính phủ thanh tra toàn diện việc cho thuê mặt nước biển Nha Trang tại Sông Lô.
Ngày 18-4, Trường đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo quốc tế "Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số từ khía cạnh pháp lý", thu hút nhiều đại biểu các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp tại TP.HCM và cả nước.
Phát biểu khai mạc, GS.TS Đỗ Văn Đại - Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM - thông tin hội thảo không đi tìm định nghĩa dữ liệu cá nhân là gì, phân loại ra sao mà thông qua các kinh nghiệm của nước ngoài và thực tiễn tại Việt Nam, đi sâu trả lời câu hỏi: Làm thế nào để bảo vệ dữ liệu cá nhân hiệu quả?
TS Trần Thanh Thảo (Trường đại học Luật TP.HCM) chỉ rõ tại Việt Nam, chưa có các tội danh riêng đối với dữ liệu cá nhân trong khi Bộ luật Hình sự hiện hành đã quy định 9 tội phạm riêng biệt. Từ đó ông Thảo đề xuất bổ sung các quy định, thiết kế theo hướng bao quát toàn bộ vòng đời của dữ liệu, từ thu thập, ghi nhận, lưu trữ, xử lý, sử dụng, chia sẻ hoặc công bố, chuyển giao cho đến xóa, hủy hoặc khử nhận dạng dữ liệu.
Bên cạnh đó cần dựa trên tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi để xác định trách nhiệm hình sự thay vì quy định dấu hiệu hậu quả là bắt buộc để cấu thành tội phạm.
TS Trần Thị Thu Hà (Trưởng bộ môn Luật Hành chính, Khoa Luật hành chính - Nhà nước, Trường đại học Luật TP.HCM) chỉ ra thêm Việt Nam chưa có một nghị định chuyên biệt về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vi phạm dữ liệu cá nhân. Bản chất các quy định hiện hành còn phân tán, chủ yếu tiếp cận dưới khái niệm "thông tin cá nhân".
Từ kinh nghiệm các nước, PGS.TS Phan Hoài Nam (Phó Trưởng khoa Luật Quốc tế, Trường đại học Luật TP.HCM) đề xuất các kiến nghị liên quan đến cải thiện các quy định xác định thiệt hại và mở rộng phạm vi trách nhiệm của bên kiểm soát và bên xử lý dữ liệu cá nhân. Đặc biệt là vấn đề chấp nhận sự thỏa thuận liên quan đến bồi thường thiệt hại ước tính, chế tài đối với các vi phạm.
PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa (Trưởng khoa Luật Hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cho biết pháp luật Việt Nam về quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân ghi nhận chủ thể dữ liệu có một hệ thống quyền cơ bản, quan trọng. Tuy nhiên, theo bà Hoa, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
Cụ thể, xây dựng một cơ chế độc lập về việc tiến hành khởi kiện tập thể trước hiện trạng các vi phạm dữ liệu thường ảnh hưởng đến nhiều người, trong khi thiệt hại của từng người khó xác định và không đủ lớn để khởi kiện riêng lẻ.
Ngoài ra, nghiên cứu bổ sung quyền được thông báo về vi phạm dữ liệu cá nhân và các biện pháp khắc phục cho chính chủ thể dữ liệu, thay vì chỉ giới hạn ở cơ quan quản lý nhà nước.
TS Nguyễn Thị Ánh Hồng (Trưởng bộ môn Luật Hình sự, Khoa Luật Hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cũng nêu một số giải pháp tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan. Trong đó, tăng cường nghĩa vụ công khai, minh bạch trong quản lý dữ liệu. Quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể trong các lĩnh vực đặc thù, nhạy cảm. Đồng thời, tăng cường năng lực cho cơ quan thực thi, nâng cao nhận thức và trách nhiệm tuân thủ...
Theo cảnh sát trưởng địa phương, ông Kirk Moore, hiệu trưởng trường Trung học Pauls Valley ở bang Oklahoma, đã "cứu mạng các học sinh" khi lao vào khống chế một tay súng.
Cảnh sát cho biết nghi phạm Victor Lee Hawkins, 20 tuổi, mang theo hai khẩu súng ngắn bán tự động, đi vào sảnh trường học vào chiều 7/4, bảo mọi người nằm xuống sàn. Hắn cố bắn một học sinh nhưng không thành công vì khẩu súng bị trục trặc.
Sau khi khắc phục sự cố, hắn nổ súng vào một học sinh khác nhưng bắn trượt.
Hai học sinh xin tha mạng và được phép rời đi, các học sinh khác cũng đi theo. Lúc này, hiệu trưởng Kirk Moore lao ra từ cánh cửa gần đó và tấn công Victor, xô hắn ngã xuống ghế dài. Một tay ông Kirk ghì chặt tay cầm súng của Viktor khiến khẩu súng rơi xuống sàn, tay còn lại cố khống chế hắn. Quản lý trường học cũng chạy tới hỗ trợ, đá khẩu súng ra xa.
Victor, cựu học sinh của trường, mô tả hiệu trưởng Kirk là người mà hắn "không thích". Theo cáo buộc của công tố viên, Victor khai rằng muốn thực hiện vụ xả súng ở trường cũ giống hai kẻ xả súng trường cấp ba Columbine ở Colorado năm 1999 khiến 14 nạn nhân thiệt mạng.
Điều tra viên cho biết Victor thừa nhận đã lấy hai khẩu súng thuộc sở hữu của bố mà không được phép. Hắn nói có ý định giết các học sinh, giáo viên, hiệu trưởng rồi tự tử.
Theo nhà chức trách, trong cuộc đối đầu với nghi phạm, hiệu trưởng Kirk đã bị bắn vào chân và phải nhập viện. Trong thông báo hôm 10/4, hiệu trưởng cho biết đã "khỏe mạnh và đang hồi phục", mong sớm trở lại làm việc ngay khi có thể. Ông Kirk cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với "sự yêu thương và ủng hộ" nhận được sau vụ việc.
Cảnh sát trưởng Pauls Valley, Don May, cho rằng hành động của hiệu trưởng Kirk đã ngăn chặn một thảm kịch, giúp cứu sống nhiều đứa trẻ.
Hiệu trưởng Kirk nói phản ứng của ông là nhờ quá trình huấn luyện. "Giống như rất nhiều nhà giáo dục trên khắp đất nước, chúng tôi chuẩn bị cho những sự kiện này thông qua đào tạo và đánh giá cẩn thận các mối đe dọa", ông nói.
Theo hồ sơ nhà tù, Victor đang bị tạm giam với số tiền bảo lãnh 1 triệu USD. Hắn bị buộc tội nổ súng với ý định giết người, chĩa súng và mang vũ khí đến nơi công cộng. Victor dự kiến tham dự phiên điều trần sơ bộ vào ngày 8/5.
