Sáng 9-4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo tờ trình của Chính phủ, xung đột tại Trung Đông làm giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, giá dầu thô thế giới có xu hướng tiếp tục tăng cao.
Các tác động này đã ảnh hưởng lớn đến nguồn cung, thị trường xăng dầu trong nước, làm giá xăng dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, người dân.
Trong thời gian vừa qua, để góp phần đa dạng hóa nguồn cung, bình ổn giá xăng dầu trong nước, Chính phủ và Thủ tướng đã chỉ đạo sử dụng nhiều công cụ về chính sách tài khóa.
Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp cấp bách áp dụng trong thời gian ngắn, trong khi tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường và tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước.
Vì vậy, để đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ổn định tâm lý và đời sống người dân cũng như doanh nghiệp, cần xây dựng chính sách có thời hạn dài hơn để trình Quốc hội ban hành theo thẩm quyền.
Bộ Tài chính trình Chính phủ để trình Quốc hội sớm xem xét, thông qua dự án nghị quyết ngay tại đầu kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Theo đó, dự thảo nghị quyết quy định mức thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay như sau:
Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít.
Xăng, dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng được khấu trừ thuế VAT đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.
Về thời hạn áp dụng, Chính phủ đề xuất từ ngày 16-4 đến hết 30-6 và giao Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực của nghị quyết để bảo đảm việc điều hành thị trường xăng, dầu trong nước phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới.
Báo cáo thẩm tra sơ bộ về dự thảo nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành chính sách để điều chỉnh một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay theo đề xuất của Chính phủ.
Thảo luận về nội dung này, các ý kiến đề nghị Chính phủ có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành giá xăng dầu cơ sở đến bảo đảm chuỗi cung ứng.
Đồng thời cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, kiểm soát hóa đơn điện tử minh bạch, chặt chẽ để xác nhận tính thực tế của các chi phí đầu vào của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tránh trục lợi chính sách…
Kết luận nội dung này, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành một nghị quyết riêng của Quốc hội về chính sách điều chỉnh một số quy định về thuế với xăng dầu theo đề xuất của Chính phủ.
Việc này nhằm kịp thời bổ sung các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu và biến động tăng giá, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì mục tiêu tăng trưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định về mức thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay với mức thuế suất như đề xuất của Chính phủ.
Giao Chính phủ quyết định điều chỉnh, rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của nghị quyết, cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp và giao Chính phủ điều chỉnh mức thuế tại nghị quyết, báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất…
Thông tin trên được ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nêu tại phiên thảo luận tổ, chiều 9/4.
Ông Sơn cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chính phủ cần giải quyết nhiều vấn đề, trong đó có đảm bảo năng lượng. "Năng lượng phải luôn đồng hành với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nếu chúng ta tăng trưởng hai con số mà thiếu điện cục bộ, thì mục tiêu tăng trưởng về công nghiệp, dịch vụ, logistics, dữ liệu, AI... đều bị ảnh hưởng theo dây chuyền", đại biểu chia sẻ.
Bởi vậy, theo ông, Chính phủ cần coi đảm bảo điện cho sản xuất là mục tiêu số một của điều hành tăng trưởng, cũng như thay đổi tư duy từ ngành điện tự cân đối sang an ninh năng lượng là hạ tầng của tăng trưởng.
Đại biểu đoàn TP Hải Phòng góp ý thêm rằng "tiết kiệm điện là nguồn điện rẻ và nhanh nhất". Ông cho rằng Bộ Công Thương cần có giải pháp mạnh mẽ để tiết kiệm tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng và coi đây là giải pháp trực tiếp giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới.
Ngoài ra, ông Sơn cũng nói cần bám sát Quy hoạch điện 8, phát triển hệ thống pin lưu trữ quy mô lớn (dự kiến 10.000-16.300 MW đến năm 2030) và các nguồn điện khí LNG (22.524 MW) để đỡ phụ tải nền. Điện mặt trời với cơ chế tự sản, tự tiêu tại hộ gia đình, công sở, khu công nghiệp cũng cần được đẩy mạnh. Cuối cùng, đại biểu này khuyến nghị giảm sự phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu nhập khẩu và xây dựng dự trữ chiến lược.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Thúy Chinh đề nghị Thủ tướng tiếp tục quan tâm đến dự trữ quốc gia. Với xăng dầu - nhiên liệu đầu vào quan trọng cho loạt lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của nền kinh tế, bà cho biết hiện chưa có kho dự trữ quốc gia, chủ yếu sử dụng kho của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp hiện cũng chỉ dự trữ xăng dầu thành phẩm, chưa tích trữ dầu thô.
Bởi vậy, đại biểu này nói cần tăng chi đầu tư cho dự trữ xăng dầu, bởi lĩnh vực này mới chiếm 21% trong tổng chi cho dự trữ. Đồng thời, bà cũng đề xuất hiện đại hóa công nghệ, hệ thống kho bảo quản cho cả các lĩnh vực khác.
Trong báo cáo trình Quốc hội, Chính phủ đặt mục tiêu hình thành hệ thống kho dự trữ dầu thô quy mô lớn, nhằm đa dạng và duy trì nguồn cung ổn định ít nhất 90 ngày.
Hiện tại, hàng dự trữ xăng dầu đang được tồn trữ tại kho của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thông qua hợp đồng, trả phí theo định mức với các đơn vị. Mức dự trữ này chỉ khoảng 7-10 ngày tiêu thụ.
Phát biểu tại hội trường chiều 9/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, Việt Nam sẽ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là nguồn cung dầu thô, khí đốt. Ông cũng yêu cầu tăng tiết kiệm năng lượng, bảo đảm không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện.
Nhưng đằng sau những khoản hỗ trợ tiền mặt, ăn trưa,... không chỉ là câu chuyện "đi họp có quà", mà với nhiều doanh nghiệp, đó là bài toán thực tế về tỉ lệ tham dự, yếu tố quyết định đại hội cổ đông có thể diễn ra hay không.
Năm nay, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) trở thành tâm điểm của câu chuyện này khi công bố tổ chức đại hội cổ đông (ĐHCĐ) nhưng dừng chính sách hỗ trợ chi phí đi lại và ăn trưa cho cổ đông. Quyết định này ngay lập tức được chia sẻ dày đặc trên các hội nhóm, diễn đàn chứng khoán bởi đây như một "thông lệ" của MB các năm trước.
Ở kỳ đại hội năm ngoái, ĐHCĐ ngân hàng này ghi nhận con số kỷ lục hơn 4.700 cổ đông tham dự, mỗi người nhận 500.000 đồng. MB tiết lộ, kinh phí hỗ trợ khoảng 2,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, bối cảnh năm nay có phần thay đổi khi số lượng cổ đông của MB đã vượt 200.000 người, tăng hàng chục nghìn người chỉ sau một năm.
Động thái của MB và cách phản ứng từ nhà đầu tư trở thành phép thử đủ sức tác động đến cách các doanh nghiệp nhìn nhận lại câu chuyện quà mùa ĐHCĐ.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán phát triển nhanh, đặc biệt là sự gia tăng mạnh của nhà đầu tư cá nhân, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống hoặc tặng quà như một cách tri ân cổ đông.
Không ít ĐHCĐ còn trở nên "sôi động" hơn khi doanh nghiệp mời cổ đông trải nghiệm sản phẩm mới, hoặc tổ chức bốc thăm trúng thưởng với giá trị lớn hàng trăm triệu đồng, điện thoại cao cấp, chỉ vàng... Như Masan từng "lấy lòng" cổ đồng bằng cách tận dụng ĐHCĐ để giới thiệu sản phẩm mới, cho cổ động trải nghiệm nấu cơm tự chín và lẩu bắp bò ngay tại đại hội.
Theo thời gian, những đãi ngộ này dần hình thành một "lệ quen". Mức hỗ trợ phổ biến dao động từ 200.000 - 500.000 đồng mỗi cổ đông, thậm chí có thể hơn, tùy quy mô và điều kiện tài chính doanh nghiệp. Thực tế, với nhiều doanh nghiệp, yếu tố "quà" không chỉ mang ý nghĩa tri ân, mà còn là bài toán đảm bảo tỉ lệ tham dự cho ĐHCĐ có thể tiến hành.
Theo quy định, ĐHCĐ lần thứ nhất chỉ được tiến hành khi có cổ đông tham dự đại diện trên 50% tổng số phiếu biểu quyết. Nếu không đạt, doanh nghiệp buộc phải tổ chức lại, kéo theo chi phí hội trường, hậu cần, thời gian và cả rủi ro chậm trễ các quyết định quan trọng.
Không ít doanh nghiệp gặp khó trong việc mời cổ đông đến họp. Như trường hợp của C.E.O Group là ví dụ điển hình. Năm nay, trong khoảng 66.000 cổ đông, chỉ có 162 người tham dự, tương ứng 30,6% cổ phần có quyền biểu quyết, không đủ điều kiện tổ chức đại hội lần đầu, và tình trạng này lặp lại nhiều năm ở doanh nghiệp này.
Ngược lại, những doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ mạnh tay cũng chưa chắc "chắc suất". CII từng áp dụng hình thức chuyển tiền cho cổ đông theo số lượng cổ phần nắm giữ, nhưng vẫn không phải lúc nào đại hội cũng thành công ngay từ lần đầu.
Năm nay, CII đổi cách "mời" cổ đông bằng cách ra thông báo cổ đông chỉ cần đăng ký tham dự (trực tiếp hoặc ủy quyền) là được nhận tiền chuyển khoản từ công ty. Theo đó, một cổ đông nắm hơn 2,23 triệu cổ phiếu có thể nhận hơn 22,3 triệu đồng chỉ với việc hoàn tất đăng ký tham dự đại hội.
Thậm chí, có doanh nghiệp còn "tăng liều" để thu hút cổ đông tham dự. Năm nay, DIC Corp (DIG) cho biết cổ đông ủy quyền dự họp đại hội sẽ được phát quà bằng tiền mặt, giá trị lên tới 20 triệu đồng/người. Những năm trước doanh nghiệp địa ốc này cũng từng tổ chức đại hội thất bại vì không đủ cô đông đi dự.
Khi "quà" trở thành động lực chính, một bộ phận cổ đông tham dự vì khoản hỗ trợ trước mắt hơn là quan tâm đến nội dung thảo luận, khiến chi phí doanh nghiệp gia tăng nhưng chất lượng đại hội chưa chắc được cải thiện tương xứng.
Thử tính, với thị giá khoảng 27.000 đồng/cổ phiếu, nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra 130.000 - 270.000 đồng để sở hữu 5 - 10 cổ phiếu là đã đủ điều kiện tham dự đại hội. Nếu nhận mức hỗ trợ 500.000 đồng, khoản "lợi suất tức thì" có thể đạt từ 185% đến gần 370%.
Trong khi đó, những nội dung được thông qua tại đại hội như kế hoạch tăng vốn, phát hành cổ phiếu hay định hướng chiến lược mới là yếu tố có tác động trực tiếp đến giá trị đầu tư dài hạn, lại không phải lúc nào cũng nhận được sự quan tâm tương xứng từ nhóm cổ đông nhỏ lẻ.
Thực tế thị trường cũng cho thấy, số lượng cổ đông đông không đồng nghĩa với tỉ lệ tham dự cao. Tập đoàn Hòa Phát, với hàng trăm nghìn cổ đông, nhưng số người tham dự đại hội chỉ ở mức hơn 1.000 người. Phần lớn cổ đông cá nhân, do khoảng cách địa lý hoặc mức độ quan tâm hạn chế, không tham gia trực tiếp vào quá trình thảo luận và biểu quyết, dù vẫn nắm giữ cổ phần.
Một chuyên gia tài chính cho rằng, từ góc độ nhà đầu tư cá nhân, việc tham dự ĐHCĐ nên cần được nhìn nhận lại như một quyền và cũng là cơ hội để bảo vệ lợi ích dài hạn, thay vì chỉ dừng lại ở những giá trị ngắn hạn.
Thông qua đại hội, cổ đông có thể tiếp cận trực tiếp ban lãnh đạo, nắm bắt chiến lược kinh doanh, chất lượng quản trị và các quyết định quan trọng như tăng vốn, chia cổ tức hay định hướng phát triển. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến giá trị khoản đầu tư trong tương lai.
Trong báo cáo triển vọng năng lượng ngắn hạn ngày 7/4, EIA tỏ ra thiếu chắc chắn về thị trường, khi dự báo giá dầu Brent giao ngay toàn cầu trung bình là 96 USD năm nay. Mức này tăng so với dự báo trước đó là 78,8 USD mỗi thùng.
"Chúng tôi vẫn duy trì phần bù rủi ro với giá dầu thô trong dự báo. Lo ngại về gián đoạn nguồn cung sẽ tiếp tục neo giá nhiên liệu ở mức cao hơn trước xung đột", EIA giải thích.
Cơ quan này cho rằng dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz sẽ mất vài tháng để phục hồi hoàn toàn. Do đó, giá nhiên liệu khó hạ nhiệt cho tới khi sản lượng của các quốc gia tại Trung Đông trở lại bình thường.
Bên cạnh đó, họ ước tính giá xăng trung bình tại Mỹ tháng này có thể đạt đỉnh 4,3 USD một gallon (1,14 USD một lít). Còn mức bình quân năm là hơn 3,7 USD (khoảng 0,98 USD mỗi lít).
Giá dầu diesel trung bình cũng có thể lên tới 5,8 USD một gallon (1,53 USD một lít) trong tháng 4, và 4,8 USD (tức 1,27 USD mỗi lít) năm nay.
Báo cáo này được đưa ra vài giờ trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đồng ý lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran, với điều kiện Tehran mở lại eo biển Hormuz. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cũng cho biết họ chấp thuận lệnh ngừng bắn.
Tại một sự kiện của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) tại Singapore ngày 8/4, các lãnh đạo Malaysia Aviation Group và Thai Airways International cho rằng dù Mỹ - Iran thông báo ngừng bắn, ảnh hưởng lên giá cả và nguồn cung nhiên liệu vẫn kéo dài. "Kể cả nếu chiến sự chấm dứt, sẽ phải mất nhiều tháng nữa giá nhiên liệu máy bay mới bình ổn", Nasaruddin Bakar - CEO Malaysia Aviation Group nhận định. Giá nhiên liệu máy bay đã tăng hơn gấp đôi từ khi chiến sự nổ ra, buộc nhiều hãng hàng không cắt giảm dịch vụ.
Chiến sự tại Trung Đông đã kéo dài hơn một tháng, làm gián đoạn 20% dòng chảy dầu, khí LNG toàn cầu khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá dầu thô, nhiên liệu máy bay, dầu diesel và xăng trên toàn cầu vì thế tăng vọt. Dầu thô từng lên sát 120 USD một thùng đầu tháng trước. Tuy nhiên, thông báo của ông Trump sáng 8/4 khiến giá về dưới 100 USD.
Trong cuộc họp cuối tuần trước, quan chức Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đồng minh (OPEC+) cũng cho biết kể cả khi chiến sự chấm dứt và eo biển Hormuz được mở lại, các nước vẫn mất vài tháng để khôi phục hoạt động và đạt mục tiêu sản lượng. Tại vùng Vịnh, nhiều cơ sở hạ tầng chịu thiệt hại do các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Trước đó, trong họp báo ngày 31/3, sau cuộc gặp các Bộ trưởng Năng lượng EU, Ủy viên Năng lượng Liên minh châu Âu (EU) Dan Jørgensen khẳng định "kể cả hòa bình đến ngay ngày mai, giá năng lượng sẽ không sớm quay về mức bình thường".
EIA cũng giảm nửa dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu so với trước đó, do tình trạng thiếu nhiên liệu ở một số khu vực trên thế giới, và các chính phủ tung biện pháp hạn chế tiêu thụ, xuất khẩu xăng dầu.
Nhu cầu dầu toàn cầu hiện được dự báo tăng khoảng 600.000 thùng một ngày, lên 104,6 triệu thùng. Con số này giảm so với dự báo trước đó là tăng 1,2 triệu thùng một ngày trong năm nay. "Chúng tôi giả định mức giảm nhu cầu chủ yếu xảy ra tại châu Á, do phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung dầu thô từ Trung Đông", EIA cho biết.
Cơ quan này kỳ vọng nhu cầu dầu phục hồi vào năm sau, khi nguồn cung trở lại bình thường vào cuối năm nay. Họ dự báo nhu cầu dầu sẽ tăng trung bình 1,6 triệu thùng một ngày vào năm tới.