Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể như lọc máu đào thải độc tố và nước dư thừa, cân bằng điện giải…Ngoài lối sống thiếu khoa học như ít vận động, lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, ăn mặn, nhiều đường…, một số thói quen tưởng lành mạnh cũng tiềm ẩn nguy cơ hại thận.
Suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Việt Nam ghi nhận hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính. Tỷ lệ mắc bệnh thận mạn mới hằng năm là khoảng 8.000 người, 800.000 bệnh nhân cần phải chạy thận lọc máu, chiếm 0,1 % dân số. Tuy nhiên, Việt Nam chỉ có 5.500 máy chạy thận phục vụ 33.000 bệnh nhân. Tỷ lệ tử vong do bệnh này đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.
Bác sĩ chỉ ra một số thói quen “tưởng lành mạnh” nhưng đang âm thầm gây hại thận, như sau:
Lạm dụng thực phẩm chức năng
Mọi người thường tự ý bổ sung thực phẩm chức năng, vitamin vì nghĩ “không bổ dọc thì bổ ngang”. Song, uống thuốc vô tội vạ sẽ gây ngộ độc và chỉ hỗ trợ một phần, không thể thay thế thuốc chữa bệnh. Ví dụ, lạm dụng vitamin C liều cao làm tăng oxalate gây sỏi thận. Dùng quá liều vitamin E có thể gây chảy máu nhiều, viêm ruột, khiến cơ thể mệt mỏi, có thể dẫn đến nguy cơ bị ung thư; thừa vitamin B6 làm rối loạn thần kinh cảm giác; thừa vitamin D dẫn đến tăng canxi máu, tổn thương thận và phổi…
Nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, bị thừa cân hoặc béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, có bệnh lý tim mạch, bệnh lý tự miễn, người phải điều trị hóa chất hay xạ trị… nên tuân thủ đơn của bác sĩ, không tùy tiện bổ sung vitamin khiến bệnh chồng bệnh.
“Bổ sung sai cách chính là tự đầu độc thận từ từ”, bác sĩ nói.
Ngoài ra, lạm dụng thuốc giảm đau như Ibuprofen, Diclofenac cũng gây hại thận, gây suy thận. Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhưng ít ai để ý.
Detox để giảm cân
Mọi người thường mua trà hoặc nước detox qua mạng, uống mỗi ngày để thanh lọc cơ thể và giảm cân. Song, lạm dụng các loại nước ép (cần tây, cam, bưởi…) giàu oxalate hoặc kali, lâu dài làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc rối loạn điện giải. Các thành phần thảo dược không được kiểm soát như rễ cam thảo, cây ban âu hay lá senna đều tiềm ẩn độc tính với thận.
Detox thường xuyên bằng cách dùng nước ép kéo dài, kiêng hoàn toàn các thực phẩm khác khiến cơ thể thiếu hụt nhiều vi chất quan trọng.
Uống nước đúng cách giúp giải nhiệt, tăng đề kháng, giúp cơ thể khỏe mạnh. Theo khuyến cáo, mỗi người nên uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, thói quen uống nước quá lạnh, quá nhiều, uống nhiều nước ngọt, nước đường có thể gây hại sức khỏe. Cụ thể, uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn để giải cơn khát, làm gia tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, thận, khiến bạn đi tiểu nhiều, gây rối loạn chất điện giải.
Nhiều người uống nước dừa thay cho nước lọc, có thể gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế. Khi khát nước, bạn không nên lạm dụng thức uống có gas, có cồn, không tốt cho sức khỏe.
Ăn quá nhiều đạm (gym, tăng cơ)
Nhiều người tập gym thường chọn ăn nhiều đạm từ thịt, trứng, whey protein…để tăng cơ, săn chắc cơ thể. Tuy nhiên, ăn quá nhiều đạm có thể làm tăng gánh lọc cầu thận, lâu dài dễ suy giảm chức năng thận, đặc biệt nguy hiểm với nhóm có bệnh nền nhưng không biết.
Tập thể dục quá sức nhưng không bù nước đúng
Tập thể dục nhiều khiến cơ thể ra mồ hôi nhiều kèm mất nước, giảm thể tích tuần hoàn. Tình trạng này có thể gây tổn thương thận cấp (đặc biệt ở người tập nặng).
Một số thói quen khác như uống trà, cà phê thay nước lọc có thể gây mất nước âm thầm. Nhiều loại trà chứa oxalate cao khiến thận phải lọc chất nhiều hơn. Ngủ ít, thức khuya làm tăng cortisol, giảm lưu lượng máu tới thận, ảnh hưởng điều hòa huyết áp.
“Thận cũng có giờ làm việc, không phải máy 24/7”, bác sĩ nói.
Trong lần khám định kỳ tại Bệnh viện Gia An 115, chị B.A.D (ở TP.HCM) được phát hiện có sỏi mật qua siêu âm ổ bụng. Kết quả chụp MRI ghi nhận túi mật giãn to, kích thước khoảng 67 x 35 mm do một viên sỏi lớn chiếm gần toàn bộ lòng túi mật.
Trước nguy cơ biến chứng, người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt túi mật. Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, chị D. hồi phục tốt và xuất viện sau vài ngày.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Phan Bảo Toàn, Khoa Ngoại, Bệnh viện Gia An 115, sỏi túi mật là bệnh lý khá phổ biến nhưng thường diễn tiến âm thầm. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến chứng.
Về cơ chế hình thành sỏi, bác sĩ cho biết dịch mật do gan tiết ra sẽ theo hệ thống ống mật đổ xuống tá tràng khi ăn để hỗ trợ tiêu hóa, đặc biệt là chất béo. Phần dịch mật còn lại được dự trữ trong túi mật và dần bị cô đặc giữa các bữa ăn. Quá trình cô đặc này làm tăng nồng độ các chất hòa tan như cholesterol, muối mật, axit mật và điện giải. Khi tình trạng “quá bão hòa” kéo dài, các thành phần này có thể kết tinh và hình thành sỏi.
“Phần lớn sỏi túi mật là sỏi cholesterol, hình thành khi nồng độ cholesterol trong dịch mật tăng cao. Ngoài ra, các yếu tố như ứ đọng dịch mật, nhiễm trùng đường mật, ăn nhiều chất béo, ít vận động, thói quen bỏ bữa - đặc biệt là nhịn ăn sáng kéo dài - cũng làm tăng nguy cơ tạo sỏi. Người thừa cân, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc sỏi mật cũng thuộc nhóm nguy cơ cao”, bác sĩ Toàn cho hay.
Không phải mọi trường hợp sỏi túi mật đều cần phẫu thuật ngay. Tuy nhiên, với những viên sỏi kích thước lớn (thường từ 3 cm trở lên), chiếm gần hết lòng túi mật hoặc có nguy cơ gây biến chứng, cắt túi mật nội soi là phương pháp điều trị hiệu quả, giúp xử trí triệt để và phòng ngừa rủi ro.
Nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp, sỏi túi mật có thể dẫn đến nhiều biến chứng như viêm túi mật cấp, tắc mật, nhiễm trùng đường mật, viêm tụy cấp do sỏi, hội chứng Mirizzi (có thể gây vàng da, viêm đường mật), thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư túi mật ở những trường hợp sỏi rất lớn. Các biến chứng này có thể diễn tiến nhanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt là nhóm có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, ăn nhiều chất béo, ít vận động, nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ có siêu âm ổ bụng để phát hiện sớm sỏi mật và các bệnh lý đường mật, ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau quặn vùng hạ sườn phải (có thể lan ra lưng hoặc vai phải), đầy bụng, buồn nôn sau khi ăn nhiều dầu mỡ, khó tiêu kéo dài hoặc sốt không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Ngày 16/4, các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội nói sản phụ mang thai lần đầu, thai thụ tinh nhân tạo, một trai và một gái. Trong thai kỳ, bệnh nhân có tiền sử sinh non, từ tuần 20 bắt đầu có dấu hiệu cổ tử cung ngắn.
Từ tuần 22, bệnh nhân xuất hiện đau bụng, ra dịch, cơn co tử cung, cổ tử cung mở. Khoảng một tuần sau, bệnh nhân cấp cứu tại Khoa sản bệnh A4, cổ tử cung mở 2-3 cm.
"Lúc này, thai thứ nhất tụt thấp, chân thò ra ngoài trong bọc ối, tiên lượng rất nặng, nguy cơ sinh non và nhiễm trùng cao", bác sĩ Trương Minh Phương, người điều trị chính, nói.
TS.BS Mai Trọng Hưng, Giám đốc Bệnh viện và bác sĩ Phương nhận định khả năng giữ thai khó, nguy cơ nhiễm trùng đe dọa mẹ và thai còn lại. Tuần 26, sản phụ chuyển dạ, bé gái sinh non, nặng 650g, chuyển Bệnh viện Nhi Trung ương điều trị. Trẻ bị biến chứng chảy máu não, nhiễm trùng.
Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguy cơ của mẹ, thai còn lại và cơ hội sống của thai nếu nuôi thêm trong bụng, các bác sĩ đã quyết định điều trị cắt cơn chuyển dạ để giữ lại thai nhi thứ hai trong tử cung mẹ.
"Thông thường, thai thứ hai sẽ sinh ngay sau thai một. Đây là lựa chọn mang tính bước ngoặt, mở ra cơ hội sống cao hơn cho em bé", bác sĩ Hưng nói.
Quá trình giữ thai 13 tuần với phác đồ điều trị nghiêm ngặt, điều chỉnh liên tục. Bệnh nhân phải kiểm soát nhiễm trùng chặt chẽ. Thai phát triển, tăng cân đều nhưng chậm.
Sáng 15/4, thai được 38 tuần, bác sĩ hội chẩn quyết định mổ lấy thai. Bé trai chào đời nặng 2,4 kg. Tình trạng ổn định. Bé gái nặng 1,8 kg, tự thở, tự ăn, phản xạ tốt.
Theo bác sĩ, thai thứ hai được giữ thêm 13 tuần sau khi thai một đã sinh là khoảng thời gian rất dài, hiếm gặp, bước tiến quan trọng trong sản khoa, mở ra cơ hội cho các ca song thai nguy cơ cao.
Bác sĩ khuyến cáo sản phụ cần theo dõi thai kỳ chặt chẽ bằng siêu âm 4D, doppler màu, đo tim thai... để phát hiện sớm bất thường. Nhờ đó, bác sĩ khám, siêu âm thai định kỳ mới đưa ra hướng xử trí phù hợp, an toàn cho mẹ và bé.
Sáng 11-4, Sở Y tế TP.HCM cho biết tính đến sáng cùng ngày, các cơ sở y tế đã ghi nhận 184 ca bệnh nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây.
Trong tổng số 184 ca bệnh nghi ngộ độc thực phẩm được ghi nhận từ 5 cơ sở y tế, có 141 ca đang theo dõi điều trị ngoại trú và 43 ca đang được điều trị nội trú.
Bệnh viện Nhân dân Gia Định ghi nhận 50 ca (có 28 ca còn điều trị nội trú trong tình trạng ổn định, 22 ca theo dõi ngoại trú).
Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận 36 ca (trong đó 13 ca còn điều trị nội trú, tình trạng các ca ổn định, 23 ca điều trị ngoại trú).
Bệnh viện Đa khoa Bình Thạnh ghi nhận 84 ca (trong đó 2 ca còn điều trị nội trú, tình trạng các ca ổn định, 82 ca điều trị ngoại trú).
Bệnh viện Đa khoa Tân Định ghi nhận 1 ca (điều trị nội trú, tình trạng ổn định và đã xuất viện, tiếp tục theo dõi ngoại trú) và Trạm y tế phường Bình Quới ghi nhận 13 ca, tất cả đều được kê đơn thuốc điều trị ngoại trú.
Kết quả phân tích cho thấy 7/10 mẫu phân (chiếm 70%) dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Theo các chuyên gia y tế, đây là tác nhân gây nhiễm khuẩn đường tiêu hóa phổ biến liên quan đến thực phẩm.
Sở Y tế đã ra văn bản chỉ đạo các bệnh viện đảm bảo nguồn lực thuốc và các phương tiện phục vụ cho công tác tiếp nhận, cấp cứu và điều trị; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để thực hiện xét nghiệm phục vụ công tác điều trị và xác định nguyên nhân, nếu có ca bệnh có dấu hiệu bất thường hoặc diễn tiến nặng phải tổ chức hội chẩn và chuyển tuyến điều trị phù hợp và kịp thời khi cần.
Cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục theo dõi sát các ca bệnh còn lại và phối hợp điều tra nguồn gốc thực phẩm để ngăn ngừa sự cố tương tự.
