Cô Ba chủ trọ hay càu nhàu về cái đồng hồ điện quay tít mù. Đám sinh viên, công nhân mướn phòng thì xót xa từng ngàn bạc lẻ.
Tháng 4 năm 2009, Sài Gòn – TP.HCM đón chuyến công tác xa nhà đầu tiên của tôi bằng cái nóng hầm hập.
Giữa chảo lửa ban trưa ấy, tiếng lách cách của móng trèo sắt va vào trụ bê tông vang lên. Anh thợ điện áo cam đu mình trên cột. Nắng 39 độ C táp thẳng vào gáy, dội xuống lớp mũ bảo hộ. Mồ hôi vạch thành dòng trên mặt, ướt sũng mảng lưng áo. Anh bám lấy bó dây, cặm cụi gỡ từng mối nối. Mùi mồ hôi chua nồng quyện mùi nhựa đường. Ngoài đầu hẻm, nhịp đô thị vẫn cuồn cuộn trôi. Mặc kệ người thợ điện vắt vẻo trên cao cùng mớ dây nhợ chằng chịt.
5 năm sau, tôi trở lại. Mùi cà phê sữa đá lanh canh góc vỉa hè. Ngước lên, khung trời bỗng nhẹ bẫng. Những búi tơ vò đen kịt bốc hơi đâu mất. Chú Tư xe ôm cười khà khà: “Mấy chả điện lực dạo này mần ăn ngọt xớt. Đứt chì, chớp tắt gì, a lô tiếng là xe trờ tới. Rẹt rẹt năm mười phút lại sáng trưng”.
Cuối năm 2022, tôi tham gia sự kiện trao giải cuộc thi của một tờ báo. Sài Gòn gượng dậy sau bạo bệnh. Mùi thuốc sát trùng vẫn lẩn khuất đâu đó dưới lớp khẩu trang. Đêm lạnh. Tô hủ tiếu gõ bốc khói. Chị bán hàng khơi bếp than. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt chằng chịt nếp nhăn. Chị kể về những đêm thành phố nín thở. Tiếng còi cấp cứu xé tai. Màu áo cam bị nuốt chửng dưới lớp đồ bảo hộ trắng toát, kín bưng. Thợ điện ướt sũng. Mồ hôi ứ đầy trong ủng cao su. Họ kéo lê cuộn cáp nặng trịch, rạp người trên nền đất, cắn răng làm xuyên đêm để kéo điện vào bệnh viện dã chiến.
Cuối năm 2024. Phố xá rực rỡ. Đô thị thông minh cựa mình. Đi ngang xóm trọ năm xưa, tôi khựng lại. Cô Ba giờ lụ khụ. Tay run run rà ngón tay trên màn hình điện thoại, chìa ra cái biên lai điện tử. Tiền điện nay tính đúng giá nhà nước, rót thẳng vào app sinh viên mướn phòng.
Câu chuyện cái biên lai kéo tôi lách mình sâu hơn vào một xóm trọ ở Bình Tân. Gặp chị quét rác thâm quầng mắt. Gặp anh thợ hồ quê miền Tây, tay nứt nẻ cáu bẩn nhào vữa. Chút tiền còm cõi chắt bóp hằng tháng từng bị bóp nghẹt bởi một thứ ám ảnh vô hình: Đồng hồ điện. Bốn ngàn, năm ngàn một ký điện. Dân ngụ cư chỉ biết cắn răng chịu đựng.
Rồi màu áo cam xuất hiện. Không chỉ bám trụ trên cột cao, họ luồn lách vào từng con hẻm. Gõ cửa từng nhà trọ. Kiên nhẫn hướng dẫn chủ nhà làm thủ tục, yêu cầu thu đúng giá điện nhà nước cho người nghèo. Bằng cái lý, cái tình, họ dần gỡ bỏ đi thứ định mức bóc lột tồn tại bao năm ròng rã.
Sự tận tâm của những chiến sĩ áo cam không chỉ duy trì nguồn điện thắp sáng cho phố phường, mà còn nâng đỡ và chia sẻ với bao phận người nghèo khó. Từ những chuyến xe rong bán đồ ăn đêm, đến những công tơ điện được tính đúng giá của nhà nước trong những căn phòng trọ lợp mái tôn chật hẹp.
Rời Bình Tân, tôi tấp vô quán cà phê lề đường. Góc bàn xộc xệch, ba người thợ áo cam ùa vào. Tôi chủ động bắt chuyện. Sau dăm câu làm quen, biết tôi là người làm báo, một anh thợ trạc tứ tuần tâm sự: “Làm cái nghề này, tai phải điếc một nửa chú em à. Vừa xong, cúp điện đột xuất để cắt con diều xẹt lửa trên đường dây. Dưới xóm trọ, thiên hạ ùa ra. Đù má đù cha chửi văng miểng. Nóng mà. Trẻ con khóc óe óe. Mình lơ lửng trên cao, nghe réo tên ba đời nhà mình ra chửi, ruột gan xót xa!”.
Anh ngừng lại. Cầm ly đen đá tu cái ực. Yết hầu chạy lên chạy xuống.
“Rồi sao anh?” – tôi chồm người hỏi.
“Rồi điện sáng chớ sao!” – cậu trẻ tuổi ngồi cạnh cười phá lên. “Bụp một phát. Nguyên xóm sáng trưng. Tiếng quạt máy vù vù, tiếng tivi réo lên. Tiếng chửi tắt ngấm. Lúc đang thu đồ nghề, mồ hôi mẹ, mồ hôi con nhỏ ròng ròng ướt nhẹp cái lai quần. Cái bà hồi nãy chửi hăng nhất xóm bưng ra ba ly nước cam đá lạnh. Một sự bù trừ ngang phè, sòng phẳng, ngọt lịm của đất phương Nam”.
Tôi ngước nhìn về phía trạm biến áp chéo góc ngã tư. Rè rè… Tiếng cánh quạt xé gió. Hình ảnh người thợ điện lấm lem đu cột năm nào không còn. Thay vào đó là màu áo cam đứng dưới đất, dán mắt vào màn hình điều khiển. Chiếc flycam gắn camera ảnh nhiệt bay vút lên, dò từng điểm nóng trên lưới điện. Chính xác. Lạnh lùng. Ánh sáng xanh hắt lên khuôn mặt người kỹ sư. Nhưng ánh mắt thì vẫn rặt một vẻ chân chất. Bắt gặp cái nhìn của tôi, anh nhoẻn miệng cười. Cái cười sảng khoái, không lẫn đi đâu được của dân lục tỉnh.
“Lớp vỏ” thành phố thay màu. Công nghệ trùm lên những trụ điện vô tri. Mạng lưới ngầm chạy tít tắp dưới lớp bê tông rải nhựa. Nói về ngành điện TP.HCM, không phải nhắc đến những thuật toán với băng tần. Ánh sáng của TP.HCM không đo bằng kilowatt giờ. Cũng chẳng có máy móc tân tiến nào đọc được vệt mồ hôi rớt xuống hẻm sâu…
Bởi ánh sáng ấy vẫn thoảng mùi mồ hôi của những người thợ mặc áo cam. Mạch máu thắp sáng thành phố này vẫn chảy bằng một nhịp đập duy nhất: sự tận hiến vô hình.
Chưa bao giờ, các dự án trọng điểm tại TP.HCM đứng trước yêu cầu triển khai khẩn cấp như hiện nay. Tuy nhiên, nghịch lý là áp lực tiến độ càng lớn, thi công thực tế trên công trường lại càng khó khăn do nút thắt rất lớn từ nguồn cung vật liệu xây dựng.
Chỉ vài phút dừng xe trên cao tốc, 2 người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn giao thông hồi tháng 3. Thế nhưng mỗi ngày, những lý do để dừng xe như "lau đèn", "xe nóng máy", "nghỉ chút rồi đi" vẫn lặp lại và rủi ro vẫn tiếp diễn.
Tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran có nguy cơ đổ vỡ ngay khi còn chưa bắt đầu do mâu thuẫn liên quan đợt không kích dữ dội của Israel tại Li Băng.
Ngày 9.4, Đội CSGT An Sương, thuộc Phòng CSGT (PC08) Công an TP.HCM cho biết đã phát hiện nhiều xe máy vào làn ô tô trên quốc lộ để "đi nhanh hơn" theo như cách giải thích của người vi phạm.
Theo CSGT, bất chấp nguy hiểm, nhiều người đi xe máy đã chạy vào làn ô tô trên tuyến quốc lộ 1 cũ (nay là đường Đỗ Mười), quốc lộ 22 cũ (nay là đường Lê Quang Đạo). Chính thói quen này tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.
CSGT giải thích, ô tô thường chạy với tốc độ cao, trong khi xe máy nhỏ, dễ bị khuất tầm nhìn. Chỉ cần một tình huống bất ngờ, người đi xe máy gần như không có cơ hội xử lý, dễ dẫn đến va chạm nghiêm trọng.
Trước thực trạng xe máy vào làn ô tô diễn ra liên tục trên địa bàn, Đội CSGT An Sương đã tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi đi vào đường cấm, xem đây là một trong những lỗi cần tập trung để kéo giảm tai nạn.
Chỉ trong tuần đầu tháng 4.2026, lực lượng chức năng đã xử lý hơn 38 trường hợp vi phạm trên các tuyến đường nói trên.
Không chỉ xử phạt, CSGT còn trực tiếp tuyên truyền, nhắc nhở người dân chấp hành đúng quy định, không vì tiện lợi trước mắt mà đánh đổi bằng sự an toàn của chính mình.
Thời gian tới, lực lượng chức năng cho biết sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là lỗi đi vào đường cấm, nhằm đảm bảo an toàn giao thông và hạn chế tai nạn trên địa bàn.
Theo Nghị định 168/2024, xe máy đi vào đường có biển cấm xe máy sẽ bị phạt tiền từ 2 - 3 triệu đồng, trừ 2 điểm giấy phép lái xe.
Chia sẻ với PV Thanh Niên, anh Quân Trần, một người dân sống phường Tân Mỹ, TP.HCM (Q.7 cũ) có sở thích săn ảnh các loài động vật cho biết mới đây, anh bất ngờ phát hiện một cá thể động vật nhìn giống cá sấu ở khu vực đầm lầy thuộc xã Nhà Bè.
Clip về loài vật này được anh Quân Trần chia sẻ lên mạng xã hội với dòng trạng thái: "Quay được động vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ xuất hiện ngoài thiên nhiên hoang dã tại Nhà Bè, TP.HCM. Lần trước mình chỉ thấy từ xa, cứ tưởng là con cá sấu, nay quay cận cảnh được rồi, hết nhầm lẫn. Mong rằng em nó sẽ an toàn, kết đôi để duy trì nòi giống".
Clip gây tò mò cho nhiều người và được mạng xã hội quan tâm, chia sẻ. Qua tìm hiểu, anh Quân Trần cho biết đây là con kỳ đà hoa, loài động vật quý hiếm trong Sách đỏ. Anh ước chừng con vật dài khoảng 1 m, nặng hơn 10 kg bơi giữa khu vực đầm lầy, xung quanh là những rặng dừa nước um tùm.
Anh mô tả con vật có đầu thuôn dài, cổ và mõm và phần đuôi dài. Anh ấn tượng với phần thân màu đen xám của loài động vật này với các đốm nhỏ hoa văn màu vàng sắp xếp thành các dải ngang trên lưng và đuôi.
Theo dõi clip của anh Quân Trần, đại diện Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam – Save Vietnam’s Wildlife xác nhận loài động vật trong clip là kỳ đà hoa. Đây là loài nằm trong Sách đỏ và có tên trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc nhóm IIB.
Theo các tài liệu, kỳ đà hoa có tên khoa học là varanus salvator, cơ thể được che phủ bởi lớp vảy màu xám nâu. Trên cơ thể có nhiều đốm nhỏ li ti xếp thành các sọc chạy ngang qua cơ thể. Chúng thường bị buôn bán để làm thức ăn hoặc ngâm rượu, tuy nhiên đây là việc làm trái phép.
Kỳ đà hoa hay còn gọi là kỳ đà nước, là loài thằn lằn cỡ lớn bậc nhất tại Việt Nam và châu Á, có thể dài tới 2,5 m - 3 m. Đặc tính nổi bật là chúng sống lưỡng cư, leo trèo và bơi lội giỏi, thường săn mồi ở ven sông suối, rừng ngập mặn. Chúng ăn tạp (cá, ếch, chuột), nhút nhát, có tuyến nọc độc nhẹ và thường hoạt động vào sáng sớm.
Kỳ đà hoa thường sống ở các vùng Nam Á và Đông Nam Á bao gồm Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Việt Nam, Singapore... Loài kỳ đà hoa có thể lặn tới 30 phút khi săn mồi dưới nước.
Thời gian gần đây, việc người dân thường xuyên quan sát thấy các loài động vật trong Sách đỏ xuất hiện ngoài tự nhiên ở khu vực phía nam của TP.HCM như chim cổ rắn, kỳ đà hoa… cho thấy môi trường tự nhiên ở vùng này thích hợp để chúng trú ngụ, sinh sống.
