Thời gian qua, các công cụ AI như: KlingAI, Veo 3, Gemini, Sora… được nhiều người trẻ sử dụng để tạo ra hình ảnh, video ngắn với nhiều mục đích, chủ yếu là “cho vui” và “câu view”. Trong bối cảnh công nghệ AI phát triển, nhiều người rất khó nhận ra các nội dung dạng deepfake, dẫn đến bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những thông tin xấu, độc.
Thực tế đã có nhiều người bị xử lý vì đăng tải hình ảnh, video do AI tạo ra có nội dung giả mạo, gây hoang mang dư luận. Cụ thể ngày 2.4, Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng thông tin về việc Phòng Cảnh sát hình sự đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với chị N.T.K. (33 tuổi, ngụ P.Hồng An, TP. Hải Phòng) vì có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân.
Theo cơ quan công an, từ tháng 6 đến 12.2025, K. đã sử dụng AI tạo ra 415 video kể chuyện không có thật để đăng tải lên kênh YouTube “Ký sự bí mật”, thu hút hơn 10 triệu lượt xem, kéo về hơn 113.000 người theo dõi. Trong số này có nhiều video gắn tiêu đề gây sốc, đánh vào tâm lý tò mò và sợ hãi của người dùng mạng xã hội, đáng chú ý có video đưa thông tin bịa đặt về “vụ án Đà Lạt rúng động, 3 sinh viên bị chôn sống trong 1 đêm định mệnh”.
Trước đó vào ngày 31.3, trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền hình ảnh một con cá sấu đang bơi trên sông Chắc Băng, thuộc địa bàn ấp Thới Bình, xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Qua xác minh, lực lượng chức năng xã Thới Bình xác định người tạo ra bức ảnh là T.C.K. (17 tuổi, ngụ ấp Thới Bình, xã Thới Bình).
Làm việc với cơ quan chức năng, K. trình bày đã dùng AI để tạo hình ảnh cá sấu để mẹ “hù dọa” em gái, do thường xuyên đòi xuống bơi dưới sông trước nhà. Tuy nhiên sự việc đi quá xa khi người thân của K. đã không biết đây là hình ảnh giả mạo và đã tự ý sao chép, lưu về điện thoại rồi gửi cho nhiều người, dẫn đến lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, gây hiểu nhầm và tạo dư luận xấu. Sau đó, cơ quan chức năng xã Thới Bình đã nhắc nhở em K. về hành vi trên.
Gần nhất vào ngày 8.1, Báo Thanh Niên cũng đã đăng tải thông tin Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.HCM làm việc, răn đe đối với T.T.H. (ngụ P.An Phú, TP.HCM) và N.T.M.D (ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) do có hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội được tạo bằng AI. Cụ thể, hai người này đã dùng AI đã tạo ra ảnh, video giả bịa đặt thông tin một nghệ sĩ (Quyền Linh) bị bắt, gây hiểu nhầm dư luận và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân.
Trao đổi với chúng tôi, luật sư Hà Thị Thu Thủy (Đoàn luật sư TP.HCM), cho biết dưới góc độ pháp lý, việc sử dụng AI để tạo video, hình ảnh hoặc thông tin không đúng sự thật nhằm mục đích “câu view” trên mạng xã hội là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định hiện hành cũng như các quy định mới sắp có hiệu lực.
Bà Thủy cũng viện dẫn Nghị định 14/2022/NĐ-CP, nghiêm cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây nhầm lẫn trên mạng, có thể bị xử phạt hành chính từ 10 – 20 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
Cũng theo Bà Thủy, đáng chú ý, luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2026) và luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.3.2026) đã siết chặt hơn khi trực tiếp cấm hành vi sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video hoặc tạo nội dung sai sự thật nhằm thao túng nhận thức, trục lợi. Theo đó, Điều 7 luật An ninh mạng 2025, đã bổ sung quy định nghiêm cấm các hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật; tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin gây ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân hoặc xã hội. Song song đó, luật Trí tuệ nhân tạo 2025 khẳng định nguyên tắc AI phải được con người kiểm soát và nghiêm cấm việc sử dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc phát tán nội dung giả mạo gây tổn hại xã hội, với chế tài xử lý nghiêm khắc hơn.
“Pháp luật không loại trừ trách nhiệm với lý do “do AI tạo ra”, mà xác định rõ chủ thể đăng tải là người chịu trách nhiệm chính. Trong trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích trục lợi, cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức hình phạt cao nhất lên đến 7 năm tù”, luật sư Hà Thị Thủy nhấn mạnh.
Sáng 21.4, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị tổng kết Tháng Thanh niên năm 2026. Chủ trì hội nghị có anh Bùi Quang Huy, Ủy viên T.Ư Đảng, Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn; anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam.
Tại hội nghị, nhiều địa phương đã chia sẻ những mô hình tiêu biểu. Với chủ đề xuyên suốt là "Thanh niên tiên phong trong chuyển đổi số", các cấp bộ Đoàn trên cả nước đã triển khai hàng loạt mô hình sáng tạo, thực chất, không chỉ thể hiện sức trẻ mà còn khẳng định vai trò cầu nối của thanh niên trong việc đưa công nghệ vào phục vụ đời sống cộng đồng.
Tại Ninh Bình, bài toán làm thế nào để các nghị quyết của Đảng và của Đoàn không còn khô khan, khó tiếp cận đã được giải quyết bằng mô hình "Số hóa nội dung học tập Nghị quyết". Thay vì các buổi hội giảng truyền thống kéo dài, Tỉnh đoàn Ninh Bình đã chuyển thể các nội dung trọng tâm thành các sản phẩm truyền thông ngắn gọn, trực quan như video clip, infographic và các câu hỏi tương tác trực tuyến.
Hệ thống hơn 140 trang fanpage từ cấp tỉnh đến cơ sở đã tạo nên một mạng lưới lan tỏa mạnh mẽ, thu hút hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Việc ứng dụng App "Thanh niên Việt Nam" để kiểm tra nhận thức sau khi học tập đã giúp 100% đoàn viên mới kết nạp được trang bị đầy đủ kiến thức chính trị một cách chủ động.
Đây là mô hình tiêu biểu cho việc "lấy thanh niên làm trung tâm", giúp hình thành thói quen học tập mọi lúc, mọi nơi trên không gian mạng.
Tại Đồng Nai, một trong những thủ phủ công nghiệp của cả nước, đã triển khai xuất sắc mô hình "Tổ công nghệ số cộng đồng". Với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà", hơn 384 tổ công nghệ số với sự nòng cốt là đoàn viên, thanh niên đã trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận với các dịch vụ công trực tuyến.
Điểm nổi bật của năm 2026 là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác tuyên truyền bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Thanh niên Đồng Nai đã thiết lập bản đồ số tra cứu khu vực bỏ phiếu và sử dụng các "biên tập viên ảo" AI để hướng dẫn cử tri tra cứu thông tin qua VNeID. Mô hình này không chỉ nâng cao năng lực số cho cộng đồng mà còn tiết kiệm đáng kể nguồn lực kinh phí, đồng thời tạo ra một môi trường tương tác hiện đại giữa chính quyền và nhân dân.
Tại Thái Nguyên, Tháng Thanh niên 2026 ghi dấu ấn với mô hình "Ngày hội khởi nghiệp sáng tạo và Chợ phiên OCOP trên nền tảng số". Nhận thấy thế mạnh của địa phương là các sản phẩm trà và nông sản, các đoàn viên đã không ngần ngại trở thành những "streamer" chuyên nghiệp.
Thông qua các buổi livestream trên mạng xã hội, các sản phẩm OCOP đạt sao của thanh niên đã tiếp cận được hàng chục nghìn khách hàng trên khắp cả nước. Điển hình như sản phẩm trà của Hợp tác xã Nông nghiệp Tiên Phong đã đạt doanh số hơn 2.000 đơn hàng chỉ trong một tuần triển khai.
Việc kết hợp giữa giá trị nông sản truyền thống và công nghệ bán hàng hiện đại đã mở ra hướng đi mới bền vững cho thanh niên nông thôn, khẳng định tinh thần "ly hương không ly chi", khởi nghiệp ngay trên mảnh đất quê hương.
Hà Tĩnh, quê hương của anh hùng Lý Tự Trọng, đã cụ thể hóa tinh thần Tháng Thanh niên bằng mô hình "Mùa hè số". Đây là một bước tiến mới từ chiến dịch tình nguyện hè, tập trung vào việc số hóa các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử và hỗ trợ các địa bàn vùng sâu, vùng xa trong việc cập nhật dữ liệu dân cư.
Các đội hình thanh niên tình nguyện tại xã Tiên Điền đã thực hiện các "Công trình thanh niên thư viện bầu cử số", giúp cử tri trẻ dễ dàng tra cứu tiểu sử ứng cử viên qua mã QR.
Sự kết nối giữa truyền thống cách mạng và công nghệ số tại Hà Tĩnh không chỉ giúp giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ mà còn giúp các hoạt động của Đoàn trở nên gần gũi, thiết thực hơn với yêu cầu của thời đại mới.
Thông tin trên Báo Thanh Niên, cơ quan khí tượng Nhật Bản (JMA) thông báo trận động đất với cường độ được ước tính ban đầu là 7,4 độ Richter đã làm rung chuyển bờ biển phía đông bắc Nhật Bản vào chiều 20.4, cơ quan này cũng phát đi Cảnh báo sóng thần ở Nhật Bản, theo đài NHK.
Cũng theo theo đài NHK, tâm chấn được ghi nhận ở Thái Bình Dương và có độ sâu 10 km, theo JMA. Trận động đất được đánh giá ở mức trên 5 trong thang đo địa chấn từ 1-7 của Nhật Bản, đủ mạnh để khiến con người khó di chuyển trên mặt đất. Đồng thời, cơ quan chức năng Nhật Bản cũng đã phát cảnh báo nguy cơ sóng thần và đề nghị người dân có biện pháp phòng tránh. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng Nhật Bản vẫn nhấn mạnh không được chủ quan, do sóng thần có thể xuất hiện nhiều đợt và đạt độ cao lớn hơn trong thời gian tới.
Thông tin trận động đất trên cũng nhanh chóng xuất hiện trên các trang Facebook có nhiều người Việt đang làm việc, học tập và sinh sống tại Nhật Bản theo dõi. Như trên trang TAIHEN (với 849.000 người theo dõi), nhiều tài khoản cho biết có cảm nhận được rung lắc nhẹ và cảm thấy chóng mặt trong thời gian xảy ra động đất. Trong khoảng thời gian này, nhiều người cũng cho biết đã nhận được nhiều tin nhắn cảnh báo sóng thần từ cơ quan chức năng Nhật Bản.
Tại khu vực thủ đô Tokyo, nơi có đông cộng đồng người Việt sinh sống, chỉ ghi nhận rung lắc nhẹ ở mức khoảng cấp 2 - 3 theo thang đo Nhật Bản, không gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt của người dân.
Anh Nguyễn Văn Dũng (34 tuổi, quê Thanh Hóa, đang sinh sống, làm việc tại hệ thống nhà thuốc ở Ginza, Tokyo), cho biết: "Vào thời điểm xảy ra động đất, tại khu vực tôi làm việc chỉ có rung lắc nhẹ trong thời gian ngắn. Đến chiều 21.4, cuộc sống của người dân ở đây đã trở lại bình thường. Hiện tôi vẫn theo dõi các thông tin về động đất và cảnh báo sóng thần để có biện pháp bảo vệ bản thân".
Còn Nguyễn Cảnh Mạnh (22 tuổi) du học sinh Việt Nam tại Nhật Bản, cho biết đang đi làm và vừa nhận thông tin. Tuy nhiên, Mạnh cũng chưa thấy báo động lớn hay tin tức gì về việc sơ tán. Mạnh hiện đang sinh sống, học tập và làm việc tại Tokyo. Từ những ngày chuẩn bị sang Nhật Bản du học, Mạnh cũng đã được trang bị những kiến thức liên quan đến động đất và cách ứng phó.
"Khi nhận thông tin về nguy cơ siêu động đất, chúng tôi chia sẻ cùng nhau để chuẩn bị. Trong hôm nay, về nhà tôi sẽ chuẩn bị hộ chiếu, giấy tờ quan trọng, thức ăn nhẹ, nước… để vào túi cặp vừa để sẵn đầu giường, lỡ động đất sẽ mang theo bên mình luôn", Mạnh nói.
Học ở Nhật Bản hơn 2 năm nay, Mạnh có đôi lần gặp động đất nhưng rung nhẹ "như ô tô qua đường". Đây là lần đầu tiên, nam sinh nghe thông tin cảnh báo về siêu động đất.
"Hết giờ làm việc tôi sẽ mua thêm gạo, tránh tăng giá và cạn lương thực. Bình thường 1 bao gạo khoảng 700.000 đồng. Nhưng nếu có thông tin cảnh báo động đất, sẽ tăng lên khoảng 900.000 đồng", Cảnh Mạnh chia sẻ.
Nam du học sinh cho biết thêm ngoài gạo, sẽ tích thêm bánh mì, nước. "Hiện tại chúng tôi ổn. Mọi người vẫn đi làm bình thường, mong gia đình đừng lo lắng", Cảnh Mạnh muốn thông qua Báo Thanh Niên nhắn gửi đến người nhà và gia đình có con em đang học tập tại Nhật Bản như Mạnh.
TP.HCM đang từng bước chuẩn hóa hệ thống số nhà, hướng đến xây dựng nền tảng quản lý đô thị hiện đại dựa trên dữ liệu. Trong quá trình rà soát, làm sạch và chuẩn hóa khối lượng thông tin khổng lồ này, những người trẻ tại Phòng Nền tảng và dữ liệu số (Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM) trực tiếp tham gia vào các khâu quan trọng như: thu thập, kiểm tra, chuẩn hóa, gắn tọa độ cho từng lớp dữ liệu trên nền bản đồ số…
Ngô Trần Đa Bảo Quốc (25 tuổi) cho biết nhóm triển khai gom các danh sách địa chỉ hiện nay được lưu ở nhiều nơi khác nhau. Có nơi lưu trong phần mềm, có nơi là file excel liệt kê số nhà, tên đường, thậm chí có nơi còn ghi chép rời rạc. Bên cạnh đó, dữ liệu số nhà, thông tin hộ kinh doanh, trụ sở cơ quan… ở mỗi nơi ghi mỗi kiểu. Có nơi ghi đầy đủ, có nơi viết tắt, có nơi thiếu thông tin…
Cũng theo Quốc, công việc rà soát, làm sạch và chuẩn hóa lại từng số nhà, tên đường đòi hỏi sự tỉ mỉ, bởi chỉ một khác biệt nhỏ trong cách viết cũng có thể khiến hệ thống không nhận diện được.
Trần Võ Bảo Thiên (26 tuổi) chia sẻ: "Có những nơi dữ liệu không có hoặc không dùng được, chúng tôi phải trực tiếp xuống địa bàn, đi từng khu dân cư, thậm chí đến từng nhà để xác định lại thông tin. Ngoài ra, nhóm còn phải làm việc với chính quyền địa phương, đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu khác nhau để đảm bảo độ chính xác".
Cùng làm việc tại Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, Hoàng Phan Tuấn Dũng (26 tuổi) cho biết từ những thao tác mà anh và cộng sự lặp lại mỗi ngày, hệ thống dữ liệu dần được hình thành.
"Thời gian tới, khi hệ thống dữ liệu hoàn thiện, người dân có thể tra cứu địa chỉ trực tuyến, xác định vị trí chính xác thay vì phụ thuộc vào cách chỉ đường thủ công như trước", Dũng cho hay.
Không dừng lại ở việc tra cứu, điểm quan trọng của hệ thống là khả năng kết nối dữ liệu. Ngô Trần Đa Bảo Quốc nói thêm: "Khi được chuẩn hóa và gắn định danh rõ ràng, mỗi địa chỉ sẽ trở thành một điểm dữ liệu có thể kết nối với nhiều dịch vụ khác. Ví dụ, một địa chỉ có thể liên thông với thông tin dân cư để phục vụ các thủ tục hành chính, hay kết nối với dữ liệu đất đai để hỗ trợ cấp phép xây dựng, hoặc liên kết với hệ thống PCCC để xác định vị trí nhanh hơn khi có sự cố. Về lâu dài, dữ liệu này còn có thể dùng cho giao thông thông minh, logistics, thương mại điện tử…".
Theo chia sẻ của các thành viên thuộc Phòng Nền tảng và dữ liệu số, công việc chuẩn hóa số nhà, tạo nền tảng quản lý đô thị số ở TP.HCM đang được triển khai theo từng giai đoạn, thí điểm tại P.An Khánh
(TP.Thủ Đức cũ), sau đó mở rộng ra toàn thành phố. Song song đó, hệ thống phần mềm quản lý số nhà cũng đang được xây dựng để cấp số nhà trực tuyến, lưu vết thay đổi và kết nối dữ liệu liên ngành. Xa hơn, đây còn là nền tảng để TP.HCM tiến tới mô hình "bản sao số" (Digital Twin) cho đô thị.
Ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, cho biết thành phố đang xây dựng hệ thống quản lý số nhà trên nền tảng bản đồ số GIS, nhằm tạo cơ sở dữ liệu địa chỉ thống nhất trên toàn địa bàn. Theo đó, trung tâm đang phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng giải pháp tổng thể để hình thành cơ sở dữ liệu số nhà toàn thành phố và phát triển phần mềm cấp, quản lý hồ sơ cấp số nhà dùng chung.
"Trong quý 1/2026, TP.HCM sẽ đánh giá mô hình thí điểm ứng dụng công nghệ GIS trong công tác đánh số và gắn biển số nhà tại P.An Khánh. Song song đó, thành phố cũng mở rộng khảo sát ở một số phường có đặc điểm đô thị khác nhau như: khu dân cư ổn định, khu vực dự án đang triển khai hoặc khu vực đất rộng, dân cư thưa… để kiểm chứng tính phù hợp của mô hình trong nhiều điều kiện thực tế; đồng thời trong quá trình thí điểm, các sở, ngành sẽ phối hợp thu thập, đối chiếu và chuẩn hóa dữ liệu nền. Các lớp dữ liệu như ranh phường, tuyến đường, hẻm, thửa đất, công trình xây dựng và số nhà hiện hữu sẽ được tích hợp trên bản đồ số, sau đó chuyển về từng phường, xã để rà soát thực địa trước khi đưa vào vận hành chính thức", ông Thịnh cho biết.
Cũng theo ông Thịnh: "Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý đô thị không dẫn đến việc phải thay đổi số nhà hiện tại. Khi hệ thống đi vào vận hành, dữ liệu số nhà sẽ được chia sẻ trên ứng dụng Công dân số TP.HCM. Thời gian hệ thống đi vào vận hành còn lệ thuộc vào lộ trình triển khai và tiến độ làm sạch dữ liệu của phường, xã trước khi chuyển thông tin lên ứng dụng Công dân số TP.HCM.
