Theo Hãng tin AP ngày 17-4, quyền Giám đốc Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan Mỹ (ICE) Todd Lyons – nhân vật then chốt trong việc thực hiện chương trình trục xuất hàng loạt của Tổng thống Mỹ Donald Trump – sẽ từ chức vào cuối tháng 5 tới.
Sự ra đi của ông Lyons diễn ra trong bối cảnh Bộ An ninh nội địa (DHS) vừa có sự thay đổi nhân sự cấp cao, sau khi ông Trump sa thải cựu Bộ trưởng Kristi Noem, người đã dẫn dắt cơ quan này qua những thay đổi lớn về chính sách nhập cư.
Tân Bộ trưởng Markwayne Mullin đã thông báo về sự rời đi của ông Lyons, ca ngợi ông là nhà lãnh đạo xuất sắc, góp phần giúp các cộng đồng tại Mỹ trở nên an toàn hơn.
“Chúng tôi chúc ông ấy gặp nhiều may mắn với những cơ hội mới trong khu vực tư nhân”, ông Mullin phát biểu trong một thông cáo, xác nhận ngày làm việc cuối cùng của ông Lyons là 31-5.
Đảm nhiệm vị trí quyền Giám đốc từ tháng 3-2025, ông Lyons đã chèo lái ICE trở thành trọng tâm trong kế hoạch tái thiết lập chính sách nhập cư của chính quyền ông Trump.
Dưới sự lãnh đạo của ông, cơ quan này nhận được nguồn ngân sách khổng lồ từ Quốc hội, giúp mở rộng quy mô tuyển dụng và năng lực giam giữ, đồng thời đẩy mạnh các đợt bắt giữ theo yêu cầu từ Nhà Trắng.
ICE cũng là tâm điểm của nhiều chiến dịch thực thi luật nhập cư gây chú ý tại các thành phố lớn như Chicago và Minneapolis.
Tuy nhiên các hoạt động này đã phải dừng lại, sau làn sóng phản đối dữ dội liên quan đến cái chết của hai người biểu tình dưới tay các nhân viên di trú liên bang.
Tại Quốc hội, ông Lyons từng bị truy vấn về cái chết của hai công dân Renee Good và Alex Pretti. Khi được hỏi liệu ông có xin lỗi về việc các quan chức chính quyền Trump gọi bà Good là “kẻ gây rối” hay không, ông từ chối.
“Tôi sẵn sàng nói chuyện riêng với gia đình họ, nhưng sẽ không bình luận về bất kỳ cuộc điều tra nào đang diễn ra”, ông nói, đồng thời cho biết đã xem video ghi lại cảnh nổ súng vào ông Pretti nhưng từ chối đưa ra nhận xét.
Niềm tin của công chúng đối với ICE dưới thời ông Lyons ở mức thấp. Cuộc thăm dò của AP-NORC vào tháng 2 cho thấy đa số người trưởng thành tại Mỹ có cái nhìn không thiện cảm về cơ quan này.
Các nhà lập pháp Đảng Dân chủ đang yêu cầu các biện pháp hạn chế hoạt động của nhân viên di trú, trước khi đồng ý khôi phục nguồn kinh phí định kỳ cho DHS.
Ngay trước khi thông báo từ chức được đưa ra, ngày 16-4, ông Lyons cùng hai quan chức di trú cấp cao đã xuất hiện trước một tiểu ban Hạ viện để bảo vệ ngân sách cơ quan và đối mặt với sự chất vấn gay gắt về các hành động của ICE.
Lebanon đã bị kéo vào xung đột Mỹ - Israel với Iran vào đầu tháng 3, sau khi lực lượng Hezbollah (đóng tại Lebanon, được Iran hậu thuẫn) tiến hành tấn công Israel để ủng hộ Tehran, dẫn đến các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Hôm 16-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố Lebanon và Israel đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày. Đại sứ hai nước này cũng đã gặp nhau tại Washington vào tuần trước, đánh dấu cuộc gặp song phương đầu tiên giữa hai chính phủ trong hơn 40 năm.
Theo Đài CNN, ngày 20-4, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa nước này và Israel nên tách biệt khỏi mọi cuộc thảo luận nhằm giải quyết xung đột Mỹ - Israel với Iran.
"Các cuộc đàm phán sắp tới tách biệt với bất kỳ cuộc đàm phán nào khác, bởi Lebanon chỉ có hai lựa chọn: hoặc tiếp tục chiến tranh và nhận lấy hậu quả về nhân đạo, xã hội, kinh tế và chủ quyền, hoặc đàm phán để chấm dứt cuộc chiến này và đạt được sự ổn định bền vững", ông viết trên mạng xã hội X.
Ông nhấn mạnh mục tiêu của đàm phán là "chấm dứt các hành động thù địch, kết thúc sự chiếm đóng của Israel ở miền nam Lebanon, và triển khai quân đội tới biên giới phía nam được quốc tế công nhận".
Chính phủ của ông Aoun cũng cam kết giải giáp lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.
Tổng thống Joseph Aoun cũng cho biết ông đã bổ nhiệm ông Simon Karam - cựu đại sứ tại Mỹ - dẫn đầu các cuộc đàm phán song phương với Israel, theo tờ New York Times.
Theo ông, Tổng thống Trump đã "can thiệp với Israel để đạt được ngừng bắn và chuẩn bị khởi động tiến trình đàm phán".
Các nguồn tin của Đài CNN cho biết đàm phán Lebanon - Israel có thể tiếp diễn trong tuần này, song chưa có thời gian cụ thể. Giai đoạn đầu sẽ diễn ra giữa các đại sứ hai nước, sau đó là phái đoàn do ông Simon Karam dẫn đầu.
Lời kêu gọi đàm phán trực tiếp với Israel của ông Aoun đã vấp phải chỉ trích từ lực lượng Hezbollah, nhưng ông bác bỏ những phản đối này.
"Tôi đã chọn con đường đàm phán và hy vọng chúng ta có thể cứu lấy Lebanon", ông Aoun chia sẻ.
Iran đã gắn yêu cầu Israel ngừng tấn công vào Lebanon như điều kiện cho lệnh ngừng bắn hai tuần đã đạt được với Mỹ.
Tuần trước, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói với các nhà trung gian Pakistan rằng Lebanon phải được đưa vào nếu muốn đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện giữa Tehran và Washington.
Trong khi đó Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này sẽ không rút quân khỏi các vị trí ở miền nam Lebanon trong 10 ngày ngừng bắn.
Theo Hãng tin Reuters ngày 20-4, ông Ali Hassan Khalil - trợ lý cấp cao của Chủ tịch Quốc hội Lebanon - cáo buộc kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Israel đã tàn phá ở 39 làng mạc ở miền nam Lebanon.
Về phần mình, quân đội Israel tuyên bố đang hành động nhắm vào hạ tầng của lực lượng Hezbollah ở Lebanon.
Ngày 19-4, Iran cho biết lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành các đòn tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhằm vào tàu chiến Mỹ để đáp trả việc tàu chở hàng của Iran bị nổ súng và kiểm soát.
Theo Hãng tin Tasnim và truyền hình nhà nước Iran, các drone đã được phóng về phía tàu chiến Mỹ ngay sau khi Tehran cáo buộc Washington có hành động "cướp biển có vũ trang".
Thông tin này nhanh chóng được Hãng thông tấn Tass của Nga đăng tải, với dòng tít nổi bật: "Quân đội Iran tiến hành các cuộc tấn công bằng drone nhằm vào các tàu chiến của Mỹ để đáp trả việc tàu của họ bị bắt giữ".
Trước đó khoảng một giờ, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tàu khu trục Mỹ đã nổ súng và kiểm soát một tàu chở hàng treo cờ Iran tại Vịnh Oman. Phía Mỹ cho rằng con tàu này tìm cách né tránh lệnh phong tỏa.
Iran xác nhận tàu bị chặn đang trên hành trình từ Trung Quốc về nước. Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời cho biết hệ thống điều hướng của tàu đã bị vô hiệu hóa.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã chặn tàu M/V Touska khi di chuyển ở phía bắc Biển Ả Rập.
CENTCOM cáo buộc tàu Iran không tuân thủ cảnh báo trong suốt 6 giờ. Tàu chiến Mỹ sau đó bắn pháo MK 45 vào khoang máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy trước khi lực lượng lính thủy đánh bộ lên boong và kiểm soát con tàu.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực. Iran trước đó mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngắn sau khi Israel và Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn, nhưng nhanh chóng đóng cửa trở lại để đáp trả việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các tàu ra vào cảng của nước này.
"Chúng ta đã giải cứu được thành viên tổ lái F-15 bị thương nặng và rất dũng cảm, từ khu vực miền núi sâu trong lãnh thổ Iran. Đó là một đại tá rất được kính trọng. Đối phương truy tìm rất kỹ, huy động lượng lớn nhân lực và tiến rất sát vị trí của người này", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Trump khẳng định những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy "rất hiếm khi được tiến hành" bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ. "Đây là hoạt động rất khác thường. Chúng ta đã giải cứu phi công giữa ban ngày, sau 7 giờ hiện diện trong lãnh thổ Iran. Tất cả binh sĩ tham gia đã thể hiện tài năng và sự dũng cảm tuyệt vời", ông cho hay.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là "một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ".
Chiến dịch tìm kiếm cứu hộ được triển khai ngay sau khi tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị Iran bắn rơi hôm 3/4. Một thành viên tổ bay được giải cứu ngay trong ngày, trong khi người còn lại phải lẩn trốn trong hơn 36 giờ.
Theo tiết lộ từ các quan chức Mỹ, hàng trăm binh sĩ cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ và hàng chục máy bay từ các quân chủng đã tham gia chiến dịch. Không có giao tranh trực diện giữa lực lượng hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ đã nổ súng để ngăn đối phương tiếp cận khu vực giải cứu.
Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) dường như đã tiến hành chiến dịch đánh lạc hướng trước khi bắt đầu nhiệm vụ, trong đó họ phát thông tin rằng quân đội Mỹ đã sớm tiếp cận được phi công và đang sơ tán người này bằng đường bộ. Song song với tung hỏa mù, CIA còn sử dụng nguồn lực tình báo để định vị phi công, được cho là ẩn náu trong một khe núi.
Thông tin sau đó được chuyển tới Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai chiến dịch giải cứu.
Một quan chức Mỹ mô tả cho biết chiến dịch giải cứu được chia làm hai giai đoạn, gồm bao vây khu vực và tiếp cận mục tiêu. Hoạt động diễn ra trong nhiều giờ, kéo dài từ đêm sang ngày, thay vì được tiến hành chớp nhoáng trong đêm như các chiến dịch giải cứu thông thường.
Một quan chức Mỹ nói với New York Times rằng hai vận tải cơ dùng để sơ tán lực lượng đặc nhiệm và phi công đã bị mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay dự bị tới đón lực lượng ở địa điểm này, đồng thời phá hủy hai máy bay gặp sự cố để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Quân đội Iran tuyên bố đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ. Hình ảnh được Iran công bố sau đó cho thấy xác của hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II, mỗi chiếc có giá khoảng 114 triệu USD, cùng một hoặc hai trực thăng đa dụng AH/MH-6 Little Bird có giá 2-13 triệu USD tùy phiên bản.
