Chiều 3/4 – một ngày sau khi vụ việc lan truyền – hình ảnh quán cà phê tại phường Nhiêu Lộc (TPHCM) đóng cửa, không đón khách, bên trong tắt đèn và vắng nhân viên khiến nhiều người xôn xao, cho rằng quán “đóng cửa vì áp lực dư luận”.
Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên Dân trí, quán không đóng cửa mà chỉ mở muộn hơn thường lệ. Phía quán cho biết do nhân viên chủ yếu là sinh viên, bận lịch học nên sáng 3/4 không thể vận hành như thường ngày, thay vào đó quán bắt đầu đón khách từ khoảng 13h.
Trao đổi với phóng viên, anh Gia Bảo – nhân viên quán – cho biết việc điều chỉnh giờ mở cửa thỉnh thoảng vẫn xảy ra.
“Thông thường nếu nhân viên bận, chủ quán sẽ trực tiếp mở cửa. Trường hợp tất cả đều vướng lịch thì quán sẽ mở trễ. Những tình huống như vậy không phải hiếm nên chúng tôi cũng không thông báo trước”, anh nói.
Theo anh Bảo, sau ồn ào liên quan đến việc phụ thu khách, hoạt động của quán vẫn diễn ra bình thường, lượng khách không có biến động đáng kể.
Anh Bảo cũng chính là người trực tiếp phục vụ khách trong vụ việc ngày 1/4. “Thực tế nhóm khách vẫn gọi nước, “mỗi người một ly”, chứ không phải chỉ một ly duy nhất như một số thông tin lan truyền.
Tuy nhiên, nhóm này lưu lại quán trong thời gian dài, khoảng 10 tiếng, chiếm dụng không gian quán (kéo ghế lại để nằm) và có mang đồ ăn từ bên ngoài vào sử dụng.
Việc khách mang đồ ăn ngoài vào là có, đồng thời họ cũng ngồi khá lâu. Khi đó, chúng tôi đã đề nghị khách gọi thêm nước hoặc chấp nhận phụ thu, chứ không phải ngay từ đầu đã áp dụng phụ thu luôn”, anh Bảo chia sẻ.
Cũng theo nhân viên này, chính sách phụ thu đã được quán áp dụng từ trước, song đây là trường hợp hiếm khi khách ở lại quá lâu nên tình huống phát sinh ngoài dự kiến.
“Thông thường chúng tôi nhắc nhở khách về giờ lưu lại quán là bởi vì quán cũng thường xuyên cho thuê trọn không gian để làm việc, họp, ghi hình hay chụp ảnh…”, anh Bảo nói.
Liên quan đến việc đăng tải hình ảnh khách lên mạng xã hội, đại diện quán cho biết mục đích ban đầu là “lấy ý kiến đa chiều” từ cộng đồng, không nhằm công kích cá nhân. Tuy nhiên, sau khi nhận góp ý, quán đã gỡ bỏ nội dung.
“Chúng tôi chỉ muốn tham khảo ý kiến từ những người cùng ngành. Khi nhận phản hồi rằng không nên sử dụng hình ảnh khách, quán đã tiếp thu và gỡ xuống”, anh Bảo nói.
Dân mạng chia phe vụ “ngồi 10 tiếng”
Trước đó, vụ việc xuất phát từ việc một nhóm khách sử dụng không gian quán để học tập, làm việc trong khoảng 10 tiếng, đồng thời mang theo đồ ăn từ bên ngoài. Khi khách thanh toán, quán tiến hành phụ thu 40.000 đồng mỗi người.
Nhóm khách cho rằng không được thông báo trước về khoản phí này nên không đồng tình và để lại đánh giá 1 sao, khiến sự việc lan rộng trên mạng xã hội. Tuy nhiên, điều khiến vụ việc thực sự bùng nổ không chỉ nằm ở cách xử lý của quán, mà còn ở làn sóng tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội ngay sau đó.
Chỉ trong vòng 24 giờ, quán nhận về hàng loạt đánh giá, hầu hết là 1 sao và 5 sao, trên các nền tảng trực tuyến. Các ý kiến chia thành hai luồng trái chiều.
Một bên để lại đánh giá tích cực nhằm “an ủi” quán, đồng thời chỉ trích nhóm khách vì mang đồ ăn từ bên ngoài và sử dụng không gian quá lâu. Nhiều bình luận nêu thẳng: “Mang đồ ăn ngoài vào là sai rồi”, hay “Kê ghế nằm, chiếm chỗ trong quán suốt nhiều giờ như vậy thì khó chấp nhận”.
Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến bày tỏ sự đồng tình với hai vị khách, cho rằng quán thiếu minh bạch khi không thông báo trước về khoản phụ thu. Một số người cũng phản ứng việc đăng tải hình ảnh khách khi chưa xin phép, cho rằng “đưa ảnh khách lên mạng mà chưa được đồng ý là không đúng”.
Thực tế, tình trạng khách sử dụng quán cà phê như không gian làm việc không còn hiếm gặp. Những quán có không gian rộng, yên tĩnh, wifi mạnh thường trở thành điểm đến quen thuộc của sinh viên, người làm việc từ xa.
Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra bài toán cho chủ quán trong việc cân bằng giữa trải nghiệm khách hàng và hiệu quả kinh doanh.
Việc khách ngồi lâu nhưng chi tiêu thấp có thể ảnh hưởng đến doanh thu và khả năng xoay vòng chỗ ngồi. Ngược lại, nếu áp dụng phụ thu hoặc quy định thời gian mà không thông báo rõ ràng từ đầu, cơ sở kinh doanh cũng dễ vấp phải phản ứng tiêu cực từ phía khách hàng.
Theo nền tảng du lịch trực tuyến, cách du khách Việt tận hưởng một kỳ nghỉ dài ngày đang có sự thay đổi rõ rệt.
Khi kỳ nghỉ lễ 30-4 và 1-5 đang đến gần, sự chuyển dịch của du khách Việt có nhiều điểm chú ý trong hành vi đặt dịch vụ, khi mọi người không còn ưu tiên đi xa, mà họ hướng tới những trải nghiệm sâu sắc hơn.
Trước thềm kỳ nghỉ lễ sắp tới, nhu cầu đối với các chuyến đi ngắn từ 2-3 ngày đã tăng gần 40%. Xu hướng du lịch này được gọi là "Micro-Holiday".
Theo đó, du khách chú trọng những chuyến đi trong thời gian ngắn từ 2-3 ngày, nhưng được lên kế hoạch có chủ đích, ưu tiên chất lượng trải nghiệm hơn là khoảng cách di chuyển.
Dữ liệu mới nhất từ Traveloka tiếp tục củng cố xu hướng này, trước thềm kỳ nghỉ lễ sắp tới, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong sở thích của du khách, khi ngày càng ưu tiên những kỳ nghỉ ngắn nhưng diễn ra thường xuyên hơn.
Xu hướng này thể hiện rõ nét hơn khi nhu cầu đối với các điểm đến gần và có thời gian di chuyển ngắn đã tăng mạnh.
Cũng theo Traveloka, lượng tìm kiếm các chặng bay ngắn nội địa ghi nhận mức tăng trưởng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, các tuyến có mức tăng nổi bật bao gồm Hà Nội - Đà Nẵng, TP.HCM - Phú Quốc, Hà Nội - Huế.
Điều thúc đẩy du khách Việt lựa chọn các hành trình ngắn không phải là do nhu cầu du lịch đơn giản hơn, mà là cái nhìn rõ ràng hơn về điều gì thực sự tạo nên một chuyến đi ý nghĩa.
Những điểm đến dẫn đầu xu hướng tìm kiếm hiện nay đều có một điểm chung: cảnh quan thiên nhiên giàu cảm hứng, bản sắc địa phương rõ nét và những trải nghiệm mang lại cảm giác tái tạo năng lượng thực sự, thay vì chỉ đơn thuần là vui chơi, giải trí.
Song song đó, các điểm đến quốc tế trong khu vực Đông Bắc Á và Đông Nam Á vẫn duy trì được sức hút. Dữ liệu của Traveloka dịp lễ này ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, với tổng lượng tìm kiếm vé máy bay và lưu trú tăng khoảng 30%. Điều này cho thấy du khách Việt vẫn duy trì sự quan tâm lớn đối với các điểm đến quốc tế có khả năng tiếp cận thuận tiện cùng mật độ trải nghiệm cao trong khung thời gian ngắn.
Lý giải thêm, ông Nguyễn Minh Mẫn - Phó tổng giám đốc VinaGroup Travel - cho rằng thị trường đang chuyển từ nhu cầu đại trà sang có chọn lọc cao, chọn nơi "đáng đồng tiền, trải nghiệm sâu" quan trọng hơn là yếu tố "giá cực rẻ".
"Họ chọn cách đi phù hợp với túi tiền và thời gian được nghỉ. Xu hướng rõ nhất là dịch chuyển điểm đến: từ các hành trình xa, tốn kém như châu Âu, Mỹ sang khu vực gần như Đông Nam Á, Đông Bắc Á trong đó Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản là bộ ba có sự tăng trưởng mạnh mẽ nhất hiện nay", ông Mẫn nói.
Không chỉ điểm đến, cách du khách lên kế hoạch cho chuyến đi cũng cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý. Traveloka ghi nhận mức tăng rõ rệt ở các lượt đặt sớm và đặt theo gói, kết hợp giữa vé máy bay, khách sạn và hoạt động du lịch trong cùng một hành trình.
Du khách ngày nay đang tiếp cận việc lên kế hoạch du lịch như cách họ đưa ra những quyết định quan trọng khác trong cuộc sống: có nhiều thông tin hơn, có chủ đích hơn và ưu tiên sự thuận tiện khi mọi nhu cầu đều có thể được đáp ứng trên cùng một nền tảng.
Theo bà Baidi Li, Phó chủ tịch thương mại Traveloka, với những du khách hiện nay, những chuyến đi ngắn không còn là phương án thay thế, mà đang trở thành lựa chọn ưu tiên mới.
"Du khách ngày càng chủ động hơn trong việc lựa chọn điểm đến, lên kế hoạch sớm hơn và ưu tiên những trải nghiệm thực sự có ý nghĩa. Đây là thế hệ du khách hiểu rất rõ họ mong muốn điều gì từ một chuyến đi", bà Baidi Li nói.
Bà Nguyễn Nguyệt Vân Khanh - Giám đốc ban tiếp thị truyền thông Vietravel - cho biết để đáp ứng hành vi mới của thị trường, hãng cũng phải chuẩn bị khá sớm về dịch vụ, đối tác vận chuyển, lưu trú, hướng dẫn viên và công tác vận hành, vừa đảm bảo trải nghiệm ổn định cho du khách trong giai đoạn cao điểm, vừa đáp ứng lựa chọn sớm của khách.
"Ở góc độ rộng hơn, diễn biến của thị trường cho thấy du lịch dịp lễ hiện không còn đơn thuần là nhu cầu “đi chơi theo mùa”, mà đang chuyển dần sang nhu cầu tận hưởng kỳ nghỉ có chọn lọc, ưu tiên sự an tâm, chất lượng và tính cá nhân hóa nhiều hơn. Đây cũng là tín hiệu tích cực để doanh nghiệp lữ hành tiếp tục nâng chất sản phẩm, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá", bà Khanh nhận định.
Ngày 6-4, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết vừa ban hành quy chế phối hợp quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ lữ hành phục vụ du khách đi tàu biển quốc tế, nhằm thiết lập cơ chế vận hành đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị, nâng cao chất lượng dịch vụ và hình ảnh điểm đến.
Quy chế phân định rõ trách nhiệm của từng đơn vị trong toàn bộ chuỗi đón tiếp, phục vụ khách. Theo đó, Cảng vụ hàng hải Nha Trang chịu trách nhiệm cấp phép tàu du lịch quốc tế ra, vào cảng, công bố danh sách bến, khu neo đậu và thông báo lịch trình tàu cho các bên liên quan.
Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh chủ trì thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh, cấp phép đi bờ cho thuyền viên, đồng thời phối hợp xét duyệt, chỉ cho phép các doanh nghiệp lữ hành quốc tế đủ điều kiện vào cảng đón khách.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao chủ trì quản lý hoạt động kinh doanh lữ hành quốc tế, kiểm tra và xử lý vi phạm; đảm bảo an ninh trật tự tại các điểm tham quan, bố trí đủ lực lượng hướng dẫn viên phục vụ du khách.
Hiệp hội Du lịch tỉnh Khánh Hòa được giao xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, tăng cường liên kết với các công ty lữ hành quốc tế để mở rộng thị trường khách tàu biển, đồng thời vận động doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ.
Đối với doanh nghiệp lữ hành quốc tế, quy chế yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin cho cơ quan chức năng chậm nhất 1 giờ trước khi tàu cập cảng, đồng thời chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn cho du khách trong suốt hành trình.
UBND các địa phương chịu trách nhiệm giữ gìn an ninh trật tự, xử lý dứt điểm tình trạng ăn xin, bán hàng rong, chèo kéo khách tại các điểm du lịch.
Quy chế cũng nhấn mạnh nguyên tắc giảm tối đa việc thanh, kiểm tra, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Quang Thắng - Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa - đánh giá quy chế đón khách du lịch tàu biển vừa được ban hành đã có những bước cải tiến đáng kể hơn so với trước đây.
Trong đó, điểm sáng lớn nhất là quy trình thủ tục đã trở nên thông thoáng và linh hoạt hơn, trực tiếp tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp lữ hành trong việc khai thác thị trường khách quốc tế cao cấp.
Cái “về” ấy là trở về cội nguồn - về với gia đình, quê hương, là dịp tưởng nhớ tổ tiên. Người ta đón tết lúc nông nhàn, khi đã giải quyết hết các công việc liên quan đến nhà nông. Tết còn là làm mới về mặt tâm linh, người ta dọn nhà, trả nợ, gác lại chuyện buồn, chúc nhau “vạn sự như ý”. Tết cũng là bản sắc văn hóa Á Đông, lịch âm, mâm ngũ quả, bánh chưng, câu đối đỏ, pháo hoa… vừa mang yếu tố tâm linh gắn với nông nghiệp lúa nước, vừa thể hiện triết lý âm dương ngũ hành.
Những năm gần đây, có một số nhà nghiên cứu hoặc doanh nhân đề xuất bỏ tết âm lịch hoặc gộp hai tết âm - dương lại làm một cho phù hợp với hội nhập và tiết kiệm chi phí xã hội.
Họ dẫn chứng Nhật Bản từ thời Minh Trị Thiên Hoàng 1873 đã bỏ tết âm lịch, chuyển sang tết dương lịch với mục tiêu hiện đại hóa đất nước. Thế nhưng, ở Việt Nam đề xuất này bị phản ứng dữ dội, bởi vì bỏ tết âm chẳng khác nào cắt bỏ hiện tại với truyền thống bao đời.
Để dung hòa, một số người đề nghị không bỏ tết âm mà cải cách nghỉ tết. Ví dụ, rút ngắn thời gian nghỉ để tránh đình trệ kinh tế, hay tổ chức một số hoạt động văn hóa tết dương cho giới trẻ đô thị. Cái này thì ít nhiều ta đã làm, lễ Giáng sinh không chỉ người theo đạo mà giới trẻ ở các thành phố lớn nô nức đến nhà thờ, dù họ không phải là tín đồ công giáo.
Lại nói, năm 1868, Thiên Hoàng Minh Trị tiến hành cuộc duy tân từ lịch âm chuyển sang lịch dương để đồng bộ với phương Tây trong thương mại, ngoại giao và hành chính. Ngày 9.11.1872, Nhật Bản chính thức áp dụng lịch dương, chỉ hơn một tháng sau, tết dương đầu tiên đã diễn ra (1.1.1873), tết âm bị bãi bỏ hoàn toàn.
Vì sao họ làm được gọn nhẹ như vậy? Có ba lý do: một là nhà nước tập trung quyền lực tuyệt đối, hai là tinh thần vì nước và khát vọng hiện đại hóa, văn hóa Nhật vốn là thực dụng và kỷ luật cao. Tết dương họ vẫn làm bánh mochi, gửi thiệp năm mới… Lúc đầu, dân cũng tiếc nuối, nhất là nông dân, nhưng bị thuyết phục ăn tết cùng thế giới để Nhật không bị tụt hậu. Kết quả, Nhật hiện là nước duy nhất Đông Á hoàn toàn bỏ tết âm, trong khi Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore… đều giữ.
Có người cho rằng, vì Nhật có vua, ai mà dám chống lệnh vua. Đúng vậy, vua Minh Trị là biểu tượng tuyệt đối của quốc gia, và sau lưng vua là một thế lực gồm các đại thần trẻ, canh tân, họ từng đi du học phương Tây và thấy rõ sự tụt hậu của Nhật. Trong thế kỷ 19, xã hội Nhật có một tâm lý đặc biệt, nếu việc gì giúp Nhật mạnh hơn thì dù đau cũng phải làm. Chính tinh thần kỷ luật tin vua và đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích cá nhân đã khiến họ bỏ tết âm lịch một cách gọn nhẹ.
Liệu trong tương lai gần ta có bỏ được tết âm lịch không, đây là một câu hỏi rất khó trả lời. Có một lý do cần nhấn mạnh là tết âm lịch gắn liền với văn hóa lúa nước, việc thay đổi này sẽ làm đảo lộn rất nhiều, không chỉ thời gian mà cả công nghệ điều khiển cây trồng. Để đào, mai nở hoa là cả một kỹ thuật khó khăn phức tạp đối với nông dân như tuốt lá, hãm hoa theo thời tiết, nếu nở lệch nhịp thì coi như tết đến mà không có tết. Các gia đình không đủ thời gian để thăm họ hàng hai bên, bạn bè xa, hoặc đưa con cái đi chơi. Nói gọn lại thì rút tết âm là động đến truyền thống sum họp, một thứ giá trị không thể tính bằng GDP. Ta giữ Tết Nguyên đán không chỉ để hàng triệu Việt kiều trên thế giới có dịp về quê ăn tết, sum vầy. Và lại có cái lạ thì khách quốc tế cũng tìm đến, du lịch nước ta phát triển và hàng năm đem lại nguồn thu lớn, dân lại có công ăn việc làm, nhà nhà ấm no hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình này.
