Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Thưa đồng chí Chủ tịch Quốc hội, các vị đại biểu Quốc hội,
Thưa toàn thể đồng bào, đồng chí, cử tri cả nước và bạn bè quốc tế.
Trong giờ phút thiêng liêng, trang trọng của lễ nhậm chức Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tôi chân thành cảm ơn cử tri và nhân dân cả nước, với tinh thần trách nhiệm, khát vọng xây dựng quê hương đất nước và niềm tin son sắt vào Đảng Cộng sản Việt Nam, đã làm nên kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 rất thành công. Đây là sự hội tụ từ lịch sử ngàn năm Văn hiến của dân tộc, hun đúc hào khí, quyết tâm mãnh liệt, để hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm, để đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao, là nước xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Tôi trân trọng cảm ơn Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã tin cậy giới thiệu tôi đảm nhận cương vị Chủ tịch nước và Quốc hội đã tín nhiệm bầu, giao cho tôi trọng trách này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với công lao trời biển của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, lãnh tụ thiên tài của Đảng ta và dân tộc ta; đối với các bậc tiền bối, các chiến sĩ Cách mạng, các đảng viên Cộng sản, của hàng triệu Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, vì Chủ nghĩa xã hội và nghĩa vụ quốc tế cao cả; của lớp lớp nhân dân, những người đã quên mình trong lao động, sáng tạo, đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc Việt Nam.
Tôi ý thức sâu sắc, đảm nhiệm trọng trách Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, là vinh dự hết sức lớn lao, là trách nhiệm và nghĩa vụ thiêng liêng, cao cả, đồng thời cũng là sự tin tưởng, kỳ vọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đối với người đứng đầu Đảng và Nhà nước. Tôi sẽ cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, đặc biệt là tập thể Ban Chấp hành Trung ương, đưa con thuyền cách mạng vượt qua mọi sóng to gió lớn, sớm về đích, hoàn thành tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh và ước vọng của dân tộc “Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”.
Trong bối cảnh tình hình có nhiều thách thức mang tính thời đại, trong nước triển khai nhiều chủ trương chiến lược với các mục tiêu lớn có ý nghĩa lịch sử, ưu tiên hàng đầu của tôi trên cương vị Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là”Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững; nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân, để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển; gia tăng đóng góp của Việt Nam cho hòa bình, ổn định, phát triển, tiến bộ ở khu vực và thế giới”.
Cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tập trung xây dựng nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường; nền quốc phòng – an ninh toàn dân, toàn diện và hiện đại; hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; xã hội phát triển, đoàn kết, văn hóa và nhân văn. Kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới, thực hiện tự chủ chiến lược, lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững đất nước. Xác lập mô hình tăng trưởng mới với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, phát triển toàn diện con người Việt Nam, phát triển nhân lực chất lượng cao, trình độ cao đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Hoàn thiện mô hình, cơ chế, chính sách quản lý phát triển xã hội hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững. Xây dựng kỷ luật trách nhiệm, kỷ luật thực thi, nói đi đôi với làm, làm đến cùng, làm vì nhân dân, kết quả công việc phải hiệu quả, thực chất trong toàn hệ thống chính trị.
Triển khai công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế ở tầm cao mới, đóng góp hiệu quả hơn vào những mục tiêu chiến lược của đất nước và thể hiện trách nhiệm lớn hơn đối với hòa bình và phát triển của thế giới; với phương châm “Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia dân tộc; lấy hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường là nền tảng; đặt người dân là trung tâm của mọi chính sách; coi đóng góp cho cộng đồng quốc tế là trách nhiệm”; đưa đất nước ta hòa cùng dòng chảy của nền chính trị thế giới, nền kinh tế quốc tế và nền văn minh nhân loại.
Hoàn thiện và triển khai Chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Chiến lược an ninh quốc gia đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Ưu tiên tăng cường tiềm lực, thực hiện tự chủ chiến lược về quốc phòng, an ninh, xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đủ sức chủ động loại trừ từ sớm, từ xa mọi nguy cơ và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia trong mọi tình huống. Củng cố môi trường hòa bình, ổn định, an ninh, trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh ở tầm mức cao, đóng góp vào hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.
Trong thực hiện nhiệm vụ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trọng tâm hàng đầu là quán triệt sâu sắc, thực hành triệt để quan điểm “Dân là gốc”, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của nhân dân, huy động sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Mục tiêu cao nhất, đích đến cuối cùng là nhân dân được thụ hưởng thành quả của phát triển.
Tôi mong muốn nhận được sự phối hợp chặt chẽ của Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, các ban, bộ, ngành, địa phương và đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước, đồng bào ta ở nước ngoài, để tôi hoàn thành sứ mệnh cao cả nhất của người đứng đầu nhà nước: bảo vệ, xây dựng, phát triển Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và phục vụ nhân dân.
Với truyền thống nghìn năm dựng nước, giữ nước và những giá trị di sản vĩ đại từ cha ông, với khát vọng vươn lên không ngừng, ý chí sắt đá và bản lĩnh kiên cường, với chân lý “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một”, với quyết tâm không thể để đất nước tụt hậu, không thể để nhân dân mất cơ hội phát triển, phải hành động vì tương lai lâu dài và tươi sáng cho dân tộc, với sự ủng hộ, giúp đỡ của bạn bè quốc tế, nhất định Việt Nam sẽ viết tiếp những chương mới rực rỡ trong hành trình phát triển, hoàn thành các mục tiêu chiến lược đã đề ra.
Một lần nữa, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc về việc Đảng, Nhà nước, Quốc hội, nhân dân đã tin cậy giao cho tôi trọng trách lớn.
Chúc các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đồng chí lão thành cách mạng, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các vị đại biểu Quốc hội, các vị khách quý và toàn thể nhân dân sức khỏe, hạnh phúc.
Ông Tập Cận Bình chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc; nhiệt liệt chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước được Quốc hội tín nhiệm bầu giữ cương vị Chủ tịch nước.
Ông Tập Cận Bình nhấn mạnh, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Trung Quốc đầu tiên sau Đại hội XIV và Việt Nam hoàn tất kiện toàn chức danh lãnh đạo Nhà nước, thể hiện sự coi trọng cao, ưu tiên hàng đầu của Đảng, Nhà nước Việt Nam và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác chiến lược toàn diện Trung - Việt, cũng như tính chất chiến lược và tầm mức cao của quan hệ song phương.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chân thành cảm ơn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã dành cho Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam sự đón tiếp trọng thị, chu đáo, thắm tình đồng chí, anh em, và vừa qua đã có nhiều hình thức thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam khóa mới mong muốn cùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước Trung Quốc không ngừng vun đắp truyền thống hữu nghị, thúc đẩy quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ngày càng phát triển.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi việc phát triển quan hệ với Trung Quốc là chủ trương nhất quán, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong tổng thể đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa; ủng hộ các sáng kiến toàn cầu của Trung Quốc về phát triển, an ninh, văn minh và quản trị; nhất quán thực hiện chính sách "một Trung Quốc".
Ông Tập Cận Bình nhấn mạnh Trung Quốc ủng hộ Việt Nam kiên trì sự lãnh đạo của Đảng, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; khẳng định Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng của Trung Quốc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc cũng bày tỏ tin tưởng, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa mới đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam sẽ hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đề ra, sớm thực hiện thành công hai mục tiêu 100 năm, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước đã trao đổi về tình hình mỗi nước, quan hệ hai đảng, hai nước và những vấn đề khu vực, quốc tế cùng quan tâm.
Hai nhà lãnh đạo khẳng định, trong bối cảnh phức tạp của tình hình quốc tế, hai đảng, hai nước cần đoàn kết chặt chẽ, tăng cường tin cậy chiến lược, kết nối chính sách, thương mại, hạ tầng, năng lượng, tiếp tục làm sâu sắc, nâng tầm hơn quan hệ Việt Nam - Trung Quốc trong giai đoạn mới, đóng góp thiết thực cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và trên thế giới.
Theo đó, thời gian tới, hai nhà lãnh đạo khẳng định sẽ tiếp tục chỉ đạo các cấp, các ngành bám sát mục tiêu tổng thể "6 hơn", duy trì giao lưu cấp cao thường xuyên, phát hiệu hiệu quả vai trò định hướng quan trọng của kênh Đảng, tăng cường hợp tác thực chất trên các lĩnh vực, củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương, phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế đa phương, kiểm soát và giải quyết tốt hơn tồn tại, bất đồng.
Tại hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam, Trung Quốc chính thức tuyên bố khởi động "Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026 - 2027", nhất trí đẩy mạnh các hoạt động hợp tác, quảng bá xúc tiến du lịch, hợp tác nâng cấp hạ tầng, dịch vụ du lịch, củng cố và giữ vững vị thế là thị trường khách du lịch lớn nhất của nhau.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên nghiên cứu miễn thị thực cho du khách hai nước du lịch theo đoàn tại một số địa điểm nhất định trên cơ sở có đi có lại.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên tăng cường tin cậy chính trị và phối hợp chiến lược ở tầm cao mới, đẩy mạnh tiếp xúc cấp cao, tiếp tục phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hợp tác toàn diện trên các kênh Đảng, Chính phủ, Quốc hội/Nhân đại, Mặt trận Tổ quốc/Chính hiệp; tăng cường trao đổi lý luận, đào tạo cán bộ; tăng cường hợp tác thực chất giữa các cơ quan trọng yếu, thường xuyên là Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, triển khai hiệu quả cơ chế đối thoại chiến lược 3+3 cấp bộ trưởng, tăng cường hợp tác an ninh, công nghiệp quốc phòng, thương mại quân sự; ủng hộ lẫn nhau tổ chức thành công Năm APEC 2026, 2027 tại mỗi nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư và du lịch, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước, tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt. Đồng thời, chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế thực chất, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, kết nối logistics và kết nối thị trường, đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, nỗ lực thúc đẩy thương mại cân bằng, lành mạnh.
Cùng đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp phụ trợ, hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam; phối hợp xây dựng cơ chế hợp tác bảo đảm cung ứng năng lượng chiến lược; đẩy mạnh hợp tác về giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương; cung cấp nhiều hơn nữa học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, đẩy mạnh hợp tác giữa các trường đại học hàng đầu của hai nước.
Đánh giá cao và nhất trí với các đề xuất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông Tập Cận Bình đề nghị hai bên làm sâu sắc hơn tin cậy chính trị và trao đổi chiến lược, tăng cường truyền thống giao lưu cấp cao, phát huy vai trò đặc biệt của kênh Đảng, đi sâu trao đổi kinh nghiệm xây dựng Đảng và quản lý đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc đề nghị thực hiện tốt hợp tác kết nối giữa Sáng kiến "Vành đai và Con đường" với Khuôn khổ "Hai hành lang, Một vành đai"; đẩy nhanh kết nối hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tích cực triển khai ba dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước.
Ông Tập Cận Bình hoan nghênh càng nhiều hàng hóa chất lượng cao của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc; đề nghị hai bên làm sâu sắc hợp tác trong các ngành nghề trọng điểm, tăng cường hợp tác chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng, khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc sang Việt Nam đầu tư; tăng cường kết nối chính sách khoa học công nghệ, triển khai giao lưu nhân văn phong phú và đa dạng.
Đồng thời, tích cực thực hiện các sáng kiến phát triển, an ninh, văn minh và quản trị toàn cầu, cùng giữ gìn môi trường quốc tế ổn định, cởi mở và hợp tác, cùng thúc đẩy sự phát triển của sự nghiệp xã hội chủ nghĩa trên thế giới, cùng bảo vệ hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.
Lãnh đạo cấp cao hai bên nhất trí tiếp tục giải quyết thỏa đáng bất đồng, thúc đẩy hợp tác phù hợp với tầm mức mới của quan hệ Việt - Trung trên cơ sở luật pháp quốc tế; tuân thủ nghiêm túc đồng thuận giữa ASEAN với Trung Quốc trong việc thực hiện DOC và thúc đẩy sớm đạt được COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hiệp Quốc về luật Biển 1982.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên thực sự tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhau; giải quyết bất đồng bằng biện pháp hoà bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
Đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cho rằng tỉnh Đồng Nai có vị trí đắc địa về an ninh quốc phòng, gồm đường biên giới sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước cũ, khu vực Lộc Ninh từng là nơi giải phóng đầu tiên ở miền Nam, cùng đó là sân bay Long Thành, sân bay Biên Hòa, hồ Trị An… tạo nên thế trận phòng thủ vững chắc. Đồng Nai còn có lợi thế rất lớn về kinh tế khi phát triển mạnh các khu công nghiệp, khu chế xuất, tạo công ăn việc làm cho người dân từ miền Tây vốn chỉ làm nông nghiệp di cư tới đây.
Với những yếu tố trên, tỉnh Đồng Nai đã đủ điều kiện trở thành thành phố, nhất là các chỉ tiêu về thu nhập, dân số, diện tích và vị trí địa lý. Nếu QH thông qua, Đồng Nai sẽ là thành phố thứ 7. Chưa kể mới đây, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập TP.Quảng Ninh, vì vậy việc thành lập TP.Đồng Nai sẽ là động lực, kinh nghiệm cho sau này.
Cùng ý kiến, ĐB Trương Minh Huy Vũ (đoàn TP.HCM) phân tích: Sau sắp xếp bộ máy hành chính, vùng Đông Nam bộ còn 3 tỉnh là TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Ông kỳ vọng khi Đồng Nai trở thành thành phố sẽ là cực tăng trưởng mới cho vùng Đông Nam bộ, tạo liên kết "vùng TP.HCM" với quy mô kinh tế gần 3 triệu tỉ đồng, "mạnh kinh khủng".
ĐB Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) đề nghị QH có nghị quyết giao cho Đồng Nai một số cơ chế đặc thù để có thể phát triển mạnh mẽ về KT-XH, KH-CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, văn hóa, môi trường, y tế, giáo dục, quy hoạch đô thị, thu hút đầu tư...
Đồng quan điểm, ĐB Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) nói việc thành lập TP.Đồng Nai là rất tốt, nhưng tương lai phát triển ra sao cũng là vấn đề rất quan trọng. Bên cạnh những chính sách hiện hành áp dụng với tỉnh Đồng Nai, thời gian tới cần xây dựng thêm các cơ chế đột phá, tạo "chiếc áo mới" đặc biệt hơn nữa cho thành phố.
Phát biểu tại tổ, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn khẳng định việc thành lập TP.Đồng Nai không đơn thuần dừng ở nâng cấp hành chính mà còn thiết lập nền quản trị tiên tiến. Tỉnh Đồng Nai hiện nay có vị thế cả về quy mô dân số, diện tích và kinh tế, cùng đó là rất nhiều di tích cách mạng; là miền đất của rất nhiều người đến từ nhiều tỉnh thành về đây sinh sống với số lượng rất lớn; hoàn toàn đủ điều kiện trở thành thành phố.
Ông Văn cũng nhấn mạnh, việc thành lập thành phố không chỉ dừng lại ở số lượng mà sẽ tập trung phát triển cả về năng lực thu ngân sách và năng suất lao động. Năm 2025, Nghị quyết của Chính phủ giao chỉ tiêu thu 70.000 tỉ đồng, nhưng tỉnh Đồng Nai đã vượt trên 100.000 tỉ đồng, thuộc nhóm tăng trưởng cao nhất cả nước. Năm nay, địa phương sẵn sàng đặt mục tiêu thu 150.000 tỉ đồng để nộp ngân sách nhà nước. "Chủ trương của Đảng đã chín muồi và chúng tôi đã rà soát kỹ lưỡng, nếu chậm trễ thực hiện sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển", ông Văn nói.
Vẫn theo Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, việc thành lập một đơn vị hành chính mới, chuyển từ mô hình quản trị nông thôn sang quản trị đô thị mà phát triển không hiệu quả, đời sống nhân dân chưa cao, chỉ mang tính hình thức thì sẽ không hoàn thành nhiệm vụ mà T.Ư và QH giao. Do đó, địa phương xác định sẽ phấn đấu trở thành một cực tăng trưởng, chung vai gánh vác nền kinh tế quốc gia.
Phát biểu thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lần sửa đổi này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là "bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho thủ đô, với vị trí đặc biệt trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước".
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, từ quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, cho đến phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực... Do đó, luật sửa đổi phải giải quyết căn bản những tồn tại này.
Chẳng hạn về quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tình trạng "một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường sá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán".
Để khắc phục, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, tiêu chuẩn về bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa..., cùng với đó là hệ thống giao thông kết nối từ các thành phố vệ tinh về khu vực trung tâm.
"Quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn ngoèo như thế, 10 năm sau thế nào", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải đảm bảo tính bền vững, "không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh đến tư duy xây dựng luật, cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì mang tính biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí chính quyền thành phố quy định, để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Do đó, luật cần xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, giao thông…
Song song với việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn thì cũng cần giải trình rõ ràng hơn, kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. "Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, và yêu cầu Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
Cùng cho ý kiến tại tổ, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định việc xây dựng luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội bứt phá về kinh tế, giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội…, từ đó vươn tầm khu vực và quốc tế.
Theo Chủ tịch QH, năm 2025, QH đã ban hành tới 89 đạo luật, trong đó có những quy định tại các luật mới vượt trội hơn so với luật Thủ đô hiện hành, khiến luật Thủ đô trở nên lạc hậu. Bối cảnh trên cho thấy việc sửa đổi luật là rất cần thiết, cũng là tiền đề để tới đây xây dựng luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Chủ tịch QH nhấn mạnh sửa đổi luật Thủ đô lần này cần phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP.Hà Nội, theo nguyên tắc "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm". Trong đó, một số nội dung trọng tâm như: mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính…
Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội mới đây, khi Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu thủ đô phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch QH khẳng định bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải có quy hoạch và quy hoạch đó phải được công bố công khai cho toàn dân biết. Chủ tịch QH dẫn ví dụ các thành phố lớn trên thế giới, khách đến có thể thấy ngay sa bàn quy hoạch, thể hiện rõ các khu công nghiệp, thương mại, văn hóa; còn quy hoạch của chúng ta thời gian qua chưa thực sự bài bản.
Một vấn đề khác được Chủ tịch QH lưu ý là tăng trách nhiệm giải trình công khai trên tinh thần phân quyền triệt để, "bộ, ngành không thể ôm" mà phải giao quyền cho Hà Nội. Đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo và bộ công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ.
Góp ý thêm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng hiện đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Hà Nội, song qua thực tiễn triển khai thì thấy thủ đô vẫn còn nhiều điểm nghẽn. "Chúng ta có thể hình dung hiện nay bầu trời tại Hà Nội, khi chúng ta đến đây họp, ô nhiễm rất lớn. Nếu tra cứu Google danh sách 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thì Hà Nội luôn nằm trong top đầu", ông Ngân nói.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần có cơ chế thật quyết liệt, bằng việc phân cấp, phân quyền trọn vẹn, để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, PCCC và các ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng luật cần tạo khuôn khổ để thủ đô có thể linh hoạt, chủ động hơn, bởi "nếu mỗi chính sách lại phải báo cáo QH thì sẽ mất thời gian và để lỡ cơ hội".
Tuy nhiên, bên cạnh việc trao quyền, bà lưu ý phải nâng cao chất lượng giải trình và kiểm soát quyền lực để việc phân quyền đúng đắn và có hiệu quả. Cần cơ chế rõ ràng để các cơ quan được giao quyền yên tâm thực hiện, đồng thời cơ quan giám sát có cơ chế như "phanh hãm" để việc thử nghiệm chính sách và thể chế không bị lạm dụng hay chệch hướng.