Thiệt hại từ những dự án bất động sản sai phạm này không dừng lại ở con số hàng ngàn tỉ đồng bị chiếm đoạt, mà còn là số phận của hàng trăm nhà đầu tư thứ cấp – những người từ chỗ kỳ vọng sinh lời đã trở thành bị hại bất đắc dĩ. Họ phải theo đuổi khiếu nại, tố cáo trong nhiều năm, đối diện nguy cơ mất trắng tài sản, thậm chí phát sinh những “điểm nóng” về an ninh trật tự.
Đáng lo ngại hơn, quá trình giải quyết hậu quả thường kéo dài và bế tắc, nhất là khi tài sản đảm bảo liên quan đến các yếu tố pháp lý phức tạp như đất quốc phòng hoặc dự án chưa hoàn thiện pháp lý.
Về mặt pháp luật, khuôn khổ điều chỉnh hoạt động kinh doanh bất động sản không phải là thiếu.
Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 (nay được thay thế bằng luật năm 2023) đã quy định khá rõ: Chủ đầu tư chỉ được đưa sản phẩm vào kinh doanh khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý; việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận đủ điều kiện và được ngân hàng thương mại bảo lãnh nghĩa vụ tài chính.
Đồng thời chủ đầu tư phải công khai minh bạch thông tin về dự án, tình trạng pháp lý và số lượng sản phẩm được phép giao dịch.
Tuy nhiên khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn còn rất lớn. Nhiều chủ đầu tư đã “lách luật” bằng các hình thức huy động vốn trá hình như “hợp đồng đặt cọc giữ chỗ”, “hợp đồng hợp tác đầu tư”, “phiếu đăng ký sản phẩm”… để thu tiền của khách hàng khi dự án chưa đủ điều kiện.
Các sản phẩm như căn hộ du lịch, biệt thự nghỉ dưỡng cũng được rao bán rầm rộ dù chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận. Những hành vi này không diễn ra trong thời gian ngắn mà kéo dài nhiều năm, có sự tham gia của hệ thống môi giới, sàn giao dịch và các chiến dịch quảng cáo dày đặc trên mạng xã hội.
Khi các sai phạm bị phát hiện, hậu quả thường đã vượt quá khả năng khắc phục. Thực tế cho thấy có những vụ án đã có bản án hình sự hiệu lực nhưng việc thi hành phần dân sự vẫn gặp bế tắc do tài sản không đủ điều kiện pháp lý để xử lý. Điều này đặt ra vấn đề không chỉ ở khâu xử lý vi phạm, mà còn ở hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Nguyên nhân của tình trạng này đã nhiều lần được chỉ ra: công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng còn tồn tại sai sót qua nhiều nhiệm kỳ; việc thanh tra, kiểm tra chưa kịp thời; tình trạng giao dịch đặt cọc, giữ chỗ tràn lan nhưng không được kiểm soát; chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe.
Đặc biệt, hoạt động môi giới bất động sản, nhất là môi giới tự do, còn thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ, trở thành “kênh phát tán rủi ro” lớn trên thị trường.
Một thực tế đáng chú ý là dù cơ quan quản lý đã nhiều lần ban hành văn bản cảnh báo, yêu cầu các chủ đầu tư không được quảng cáo, giao dịch khi chưa đủ điều kiện, nhưng trên không gian mạng vẫn tràn lan thông tin rao bán, chào giá các dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh.
Điều này cho thấy nếu chỉ dừng lại ở việc “nhắc nhở trên giấy” mà thiếu biện pháp kiểm soát hiệu quả thì khó có thể ngăn chặn nguy cơ tái diễn những vụ án tương tự trong tương lai.
Để thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, cần một cách tiếp cận quyết liệt và thực chất hơn.
Trước hết phải bịt các “lỗ hổng” trong hoạt động huy động vốn. Mọi hành vi thu tiền của khách hàng khi dự án chưa đủ điều kiện, bất kể dưới hình thức nào, đều phải được phát hiện và xử lý ngay từ đầu. Cần thay đổi tư duy từ “xử lý hậu quả” sang “ngăn chặn vi phạm”, đặc biệt đối với các hành vi có tính chất hệ thống.
Bên cạnh đó, việc công khai thông tin dự án cần được thực hiện theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận. Không chỉ dừng lại ở việc đăng tải trên website, cần xây dựng hệ thống dữ liệu số thống nhất về dự án bất động sản, trong đó thể hiện rõ tình trạng pháp lý, tiến độ, điều kiện kinh doanh và các cảnh báo rủi ro để người dân có thể tra cứu thuận tiện.
Một yếu tố then chốt khác là phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý.
Nếu để xảy ra tình trạng dự án chưa đủ điều kiện nhưng vẫn quảng cáo, huy động vốn trong thời gian dài mà không bị xử lý thì cần xem xét trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, đơn vị liên quan.
Không thể tiếp tục tồn tại thực trạng “cơ quan quản lý buông lỏng – doanh nghiệp vi phạm – người dân gánh chịu hậu quả”.
Đồng thời cần siết chặt hoạt động môi giới bất động sản. Chỉ những cá nhân có chứng chỉ hành nghề, hoạt động trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng mới được tham gia môi giới.
Các hành vi quảng cáo sai sự thật, tiếp tay cho dự án chưa đủ điều kiện phải bị xử lý nghiêm, kể cả trên môi trường mạng.
Việc kiểm soát thông tin trên không gian mạng cũng cần được coi là nhiệm vụ trọng tâm. Các website, tài khoản mạng xã hội đăng tải thông tin sai lệch về dự án bất động sản phải được phát hiện, xử lý kịp thời, tránh tạo ra những “làn sóng đầu tư ảo” gây nhiễu loạn thị trường.
Chiều 6/4, tại hội nghị cung cấp thông tin cho báo chí, Công an thành phố Hà Nội cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố ông Châu cùng con trai Vũ Minh Tú và 2 nhân viên kế toán của công ty để điều tra tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Các quyết định tố tụng được thực thi hôm 2/4.
Đại tá Chu An Thanh, Trưởng phòng cảnh sát kinh tế, cho biết Bảo Tín Minh Châu vẫn hoạt động bình thường "để đảm bảo quyền lợi của người dân". Doanh nghiệp này bán hàng cho người dân bằng giấy hẹn song đến nay "chưa người mua hàng nào có ý kiến".
"Đây là giao dịch dân sự nên nếu không trả được hàng và người mua có đơn tố giác, chúng tôi sẽ tiếp tục làm rõ sau", đại tá Thanh nói.
Về nguồn gốc số vàng, đại tá Thanh cho hay sẽ tiếp tục điều tra.
Theo công an, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu hoạt động sản xuất, mua bán, kinh doanh vàng, trang sức do ông Châu làm Tổng giám đốc, đại diện theo pháp luật đến tháng 10/2024. Trước thời điểm này, ông Châu chỉ đạo con trai và bộ phận kế toán sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế.
Trong giai đoạn 2020-2023, doanh thu thực tế của Bảo Tín Minh Châu khoảng 13.700 tỷ đồng nên chênh lệch so với báo cáo thuế khoảng 9.700 tỷ đồng. Qua đó gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
Khám xét khẩn cấp chỗ ở, nơi làm việc, các địa điểm hoạt động của Công ty Bảo Tín Minh Châu và những người liên quan, công an thu 23,3 tỷ đồng tiền mặt, 7 quyển sổ đỏ cùng nhiều tài liệu, đồ vật và một số lượng lớn kim loại màu vàng, màu bạc.
Bảo Tín Minh Châu là một trong những thương hiệu vàng lớn tại Hà Nội, được ông Vũ Minh Châu thành lập năm 1995, hiện nắm hơn 97% cổ phần. Thương hiệu có 4 cơ sở kinh doanh ở Hà Nội và hơn 200 đại lý trên toàn quốc.
Ngày 17/4, Vũ Quang Chiến, 67 tuổi, bị TAND Hà Nội tuyên 12 năm tù về tội Giết người.
Chiến từng 3 lần bị phạt tù về các tội Đánh bạc và Mua bán trái phép chất ma túy, từng bị xử phạt hành chính về các hành vi Cưỡng đoạt tài sản và Cố ý gây thương tích, thi hành án từ năm 2003 và ra tù năm 2014.
Tại vụ án này, VKS xác định, Chiến và bà trùm giang hồ Nguyễn Thị Hạnh (tức Hạnh "Sự") là bạn hơn 30 năm. Ra tù, năm 2015, Chiến giới thiệu một người bạn ở Hải Phòng vay tiền bà Hạnh. Do bà "trùm" giang hồ chỉ quen Chiến nên ông ta phải đứng ra chịu trách nhiệm về khoản vay.
Giữa năm 2022, Hạnh "Sự" thông báo rằng bạn Chiến còn nợ 11 tỷ đồng. Người bạn ở Hải Phòng cũng xác nhận, nhưng sau đó bỏ trốn, không gặp Chiến và Hạnh để trả tiền.
Trong 11 tỷ đồng Hạnh "Sự" cho vay có 800 triệu của ông Sang, trú Hoài Đức. Ông Sang sau đó tìm Chiến để hỏi rõ sự việc.
Trưa 15/5/2023, khi Chiến đang uống bia trên phố Đội Cấn (Hà Nội), ông Sang hẹn gặp. Chiến về nhà lấy khẩu súng đã nạp 6 viên đạn, giấu vào túi quần rồi quay lại ngồi đợi. Ông Sang đi cùng ba người quen.
Khoảng 14h, nhóm ông Sang đến quán bia, hỏi về khoản nợ nhưng Chiến không trả lời. Khi ông Sang nói: "Nếu có nợ tiền của Hạnh thì thu xếp trả đi", Chiến tức giận, đứng dậy rút súng chĩa về phía ông Sang, chửi thề và nói: "Chỉ còn cái xác thôi, không có tiền".
Thấy vậy, một người trong nhóm ông Sang lao vào ôm, ghì Chiến xuống đất. Cùng lúc, hai đàn em đi cùng Chiến chạy tới, trong đó Nguyễn Văn Lợi cầm một khẩu súng và một người chưa rõ lai lịch cầm gậy sắt ba khúc.
Chiến hô "giết chết chúng nó đi". Trong lúc giằng co, bị cáo nổ súng bắn vào bụng người đang khống chế mình. Nạn nhân sau đó tiếp tục bị hai người đi cùng Chiến dùng gậy sắt đánh nhiều nhát vào đầu, mặt, gục xuống đường, thương tích 28%.
Sau 2 năm 4 tháng, Chiến bị bắt tại Thái Bình. Bị cáo khai khẩu súng mua năm 2017 khi làm ăn khu vực biên giới Tây Ninh - Campuchia, giá 35 triệu đồng.
Lợi hiện vẫn bỏ trốn. Người còn lại chưa xác định được nhân thân, cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ.
Thông tin này vừa được ông Nguyễn Như Công, Chánh Văn phòng UBND thành phố Đà Nẵng, cho biết tại cuộc họp báo quý 1 chiều tối 7-4.
Trước câu hỏi của phóng viên về các biện pháp xử lý tình trạng thanh thiếu niên thường xuyên tập trung gây mất an ninh trật tự trên đường phố vào rạng sáng, ông Nguyễn Như Công cho biết đây là vấn đề mà thành phố cũng rất quan tâm.
Theo ông Công, tại cuộc họp giao ban ngày 6-4, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Phạm Đức Ấn đã giao Công an thành phố Đà Nẵng có giải pháp xử lý triệt để vấn đề này.
Trong đó đề nghị Công an thành phố xây dựng kế hoạch, đề án xử lý tình trạng thanh thiếu niên tụ tập gây rối.
Trong năm 2025, tại thành phố Đà Nẵng nổi lên tình trạng nhiều thanh thiếu niên thường tụ tập, chạy xe máy tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, nẹt pô trên các tuyến phố trung tâm vào đêm khuya và rạng sáng khiến nhiều người dân và du khách hoảng sợ.
Sau đó Công an thành phố Đà Nẵng đã thường xuyên tổ chức lực lượng tuần tra chốt chặn "phủ sóng" toàn bộ các tuyến, địa bàn phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý kiên quyết mọi hành vi vi phạm pháp luật trên đường phố.
Các Tổ công tác 911 liên tục tuần tra, qua đó đã khởi tố nhiều vụ việc với hàng chục bị can về các tội cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng.
Tuy nhiên thời gian gần đây, tình trạng trên tiếp tục tái diễn.
Nhiều thanh thiếu niên tập trung trong khoảng thời gian từ sau 12h đêm đến rạng sáng lạng lách, đánh võng gây rối trật tự trong khu vực đường 2-9 và quanh quảng trường 29-3.
Thậm chí nhiều trường hợp thanh thiếu niên đánh nhau rồi người đi cùng quay, phát trực tiếp trên mạng xã hội. Có trường hợp các nhóm thanh thiếu niên mang theo hung khí để giải quyết mâu thuẫn.
Đầu tháng 4-2026, Công an thành phố Đà Nẵng đã vào cuộc xác minh và khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 9 đối tượng liên quan đến vụ việc thanh thiếu niên mang theo hung khí, điều khiển xe mô tô tốc độ cao, gây rối trật tự công cộng trên tuyến đường 2 Tháng 9 (phường Hòa Cường, Đà Nẵng) vào rạng sáng 29-3.
