Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. “Cảm giác như mắc kẹt trong khói”, người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên “mùa ô nhiễm” hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc – điều người dân địa phương cho rằng “chưa từng có”. “Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay,” Pon nói. “Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày”.
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. “Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu”, Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm “phòng không bụi”, trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. “Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này”, bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: “Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp”.
Theo bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng David Rivadeneira, Bệnh viện Huntington, Mỹ, người dùng cần tuân thủ các nguyên tắc sau để bảo vệ sức khỏe.
Rửa từ trước ra sau
Người dùng nên điều chỉnh tư thế để dòng nước xịt từ trước ra sau. Nguyên tắc này giúp phụ nữ ngăn chặn vi khuẩn từ hậu môn lây lan sang niệu đạo, giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng.
Chỉnh áp lực nước nhẹ
Nghiên cứu năm 2010 đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho thấy người dùng vòi xịt thường xuyên bị mất đáng kể vi khuẩn có lợi Lactobacillus (chỉ còn 57% so với 91% ở người không dùng). Các bác sĩ khuyên nên bắt đầu với áp lực nước thấp, dùng nước ấm và xịt trong 10-20 giây để không làm tổn thương vùng nhạy cảm.
Không thụt rửa sâu
Bác sĩ Rivadeneira cho biết vòi xịt được thiết kế chỉ để làm sạch bề mặt ngoài da. Người dùng tuyệt đối không dùng vòi xịt để bơm nước vào bên trong hậu môn hay thụt rửa đại tràng.
Lau khô sau khi rửa
Sau khi xịt rửa, cần dùng giấy vệ sinh hoặc khăn bông sạch để lau khô. Thao tác này giúp loại bỏ chất bẩn còn sót lại và triệt tiêu môi trường ẩm ướt – điều kiện thuận lợi cho nấm men phát triển.
Vệ sinh thiết bị định kỳ
Bác sĩ Neal H. Patel ở California khuyên người dùng nên lau sạch đầu vòi phun bằng khăn khử trùng 1-2 tuần một lần để loại bỏ vi khuẩn tích tụ.
Trường hợp cần thận trọng
Bác sĩ Danielle Antosh cho biết việc xịt rửa quá nhiều lần trong ngày có thể dẫn đến kích ứng da.
Phụ nữ mới sinh con, người đang bị chàm, vảy nến hoặc loét sinh dục nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, vì dòng nước mạnh có thể gây đau rát. Nếu gặp hiện tượng chảy máu kéo dài do trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn, bệnh nhân cần đi khám chuyên khoa thay vì tự xử lý bằng vòi xịt.
Diễn đàn thanh niên Việt - Trung "Kế thừa nguồn gen đỏ" cùng đi tìm trả lời cho câu hỏi: Làm thế nào để những giá trị lịch sử và những giá trị truyền thống của hai nước tiếp tục sống trong không gian hiện đại, không gian số thông qua sự sáng tạo của thế hệ trẻ?
Diễn đàn diễn ra sáng 14-4 trong khuôn khổ hoạt động của Hành trình đỏ 2026 tại Trung Quốc với sự có mặt của gần 200 đại biểu thanh niên Việt Nam.
Anh Nguyễn Thành Trí - Giám đốc vận hành Zeit Media - cho rằng "gen đỏ" cần được nhìn như một dòng chảy giá trị đang vận động gồm lý tưởng phụng sự, tinh thần kỷ luật, ý thức cộng đồng và trách nhiệm với đất nước. Trong bối cảnh đó, thách thức chính là làm sao để những giá trị lớn không bị "trôi" giữa tốc độ của thời đại nội dung.
Thực tiễn triển khai các dự án truyền thông, anh Trí cho rằng việc kế thừa cần đi qua quá trình chuyển hóa từ ngôn ngữ biểu đạt đến cảm xúc và vai trò của người trẻ. "Khi lịch sử và lý tưởng được kể lại bằng hình thức phù hợp, người trẻ sẽ trở thành chủ thể sáng tạo và lan tỏa giá trị", anh Trí nói.
MC Phí Linh - biên tập viên ban văn hóa giải trí VTV - nói sự chuyển động đáng chú ý tại Việt Nam hiện nay là giới trẻ ngày càng chủ động đưa yếu tố văn hóa truyền thống vào các sản phẩm đương đại như âm nhạc, game, chương trình truyền hình hay các sự kiện biểu diễn quy mô lớn.
Những hình ảnh, chất liệu tưởng như thuộc về quá khứ được tái hiện bằng ngôn ngữ hiện đại, tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ và giúp văn hóa trở nên gần gũi hơn với công chúng.
Chị cho rằng việc hợp tác giữa thanh niên Việt - Trung để phát triển công nghiệp văn hóa số khá tiềm năng.
Trung Quốc là ví dụ đáng chú ý trong việc biến văn hóa thành động lực kinh tế qua các mô hình như giải trí đa nền tảng, thời trang truyền thống hay livestream di sản.
Việt Nam đang hình thành những xu hướng tương tự nên sự giao lưu giữa nghệ sĩ và người làm sáng tạo nội dung của hai nước sẽ không chỉ quảng bá văn hóa mà còn là quá trình học hỏi, chia sẻ cách kể chuyện và tư duy sáng tạo.
Sáng cùng ngày, anh A Đông - Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn TNCS Trung Quốc - đã tiếp xã giao đoàn đại biểu thanh niên Việt Nam. Anh A Đông nói "Hành trình đỏ - Nghiên cứu, học tập của thanh niên Việt Nam tại Trung Quốc" là hoạt động tiêu biểu trong khuôn khổ Năm giao lưu nhân văn Việt - Trung và đề nghị tiếp tục thực hiện tốt chương trình này, mở rộng đối tượng tham gia để thế hệ trẻ kế thừa "nguồn gen đỏ", góp phần vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung.
Anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - nhận định chương trình là minh chứng sinh động cho chỉ đạo của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai Nhà nước về việc củng cố nền tảng xã hội vững chắc hơn, trong đó thanh niên hai nước là lực lượng nòng cốt.
Nội dung "Hành trình đỏ" năm nay được xây dựng phong phú, kết hợp hài hòa giữa hoạt động nghiên cứu lý luận, giáo dục truyền thống với trải nghiệm thực tiễn và giao lưu quốc tế.
Đoàn đại biểu có dịp tham quan nhiều "địa chỉ đỏ" gắn với lịch sử cách mạng của hai nước, tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trung Quốc. Đồng thời các diễn đàn, tọa đàm, đối thoại thanh niên nhiều chủ đề thiết thực, gần gũi và được tổ chức sinh động...
Hôm 13/4, cô Chen cho biết rắc rối bắt đầu từ tháng trước khi một đôi chim hoét đen (Turdus mandarinus) đến làm tổ trên cây trước nhà. Chú mèo của gia đình thường nhảy lên cửa sổ với ý định vồ chim. Bị đe dọa, đôi hoét đen bắt đầu phóng uế lên mặt kính để "trả đũa".
Ban đầu, cửa sổ nhà cô Chen mở hướng vào trong. Khi mèo leo lên cửa sổ, chim vẩy phân dính vào lông mèo, vương vãi ra sàn và rèm cửa. Chen chuyển sang mở cửa hé nghiêng để mèo không thể nhảy lên, song đôi chim vẫn tiếp tục bám theo và phóng uế lên mặt kính.
"Chúng rất đúng giờ, vãi phân lên cửa sổ vào 8h và 15h mỗi ngày", cô Chen nói.
Để xua đuổi, gia đình Chen dán ruy băng màu, treo diều hình đại bàng nhưng không có tác dụng. Đôi chim sẵn sàng lao vào kính với tốc độ cao, trầy xước cả cánh để tấn công mỗi khi thấy con mèo đi vệ sinh ở khay cát gần đó.
Trên mạng xã hội, nhiều người chia sẻ từng gặp tình cảnh tương tự với hoét đen. Một người cho biết từng là nạn nhân suốt hai năm. "Mèo đi đến phòng nào, chim bay theo xịt phân lên cửa sổ phòng đó", người này kể. Một tài khoản khác nói do đồng nghiệp chọc phá tổ chim ở cơ quan, toàn bộ nhân viên sau đó bị chim tấn công bằng phân. Để "đình chiến", có người phải dán giấy ghi dòng chữ "Điểm vệ sinh của hoét đen" ngoài cửa kính.
Giải thích hiện tượng này, ông Yan Jun, Chủ tịch Hiệp hội Quan sát chim Vũ Hán, cho biết hoét đen là loài thông minh, có bản năng bảo vệ tổ và ghi nhớ kẻ thù. Việc vẩy phân là hành vi phòng vệ tự nhiên khi chúng thấy chó, mèo hoặc người đe dọa tổ của chúng. Ông lưu ý hoét đen thuộc nhóm động vật hoang dã trên cạn được nhà nước bảo vệ, có ích và có giá trị nghiên cứu khoa học.
Theo ông Yan, tình trạng này sẽ không kéo dài. Chim non thường ở trong tổ 15-20 ngày trước khi bay đi. Sau mùa sinh sản, hoét đen sẽ chấm dứt hành vi trên.
Ông Zhou Canying, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ Động Thực vật Hoang dã thành phố Trường Sa, khuyên người dân nên kéo rèm che khuất tầm nhìn để giảm khả năng nhận diện mục tiêu của chim, đồng thời tránh tiếp xúc với chúng trong mùa sinh sản.
