Mục Lục
ToggleThế hệ Millennial (hay Gen Y, sinh từ năm 1981 đến 1996) đã chứng kiến nhiều xu hướng trực tuyến ra đời và biến mất, bao gồm sự phát triển của các ứng dụng nhắn tin tức thời. Việc hồi tưởng lại những ứng dụng này không chỉ mang lại cảm giác hoài niệm mà còn giúp chúng ta nhận ra sự phát triển vượt bậc của internet và các nền tảng truyền thông xã hội ngày nay.
Ra mắt vào tháng 5.1997, AOL Instant Messenger (AIM) là ứng dụng nhắn tin của America Online. Dù ban đầu bị ban lãnh đạo AOL bác bỏ vì đi ngược lại mô hình dịch vụ thuê bao, AIM đã nhanh chóng trở nên phổ biến và thay đổi cách chúng ta giao tiếp trực tuyến.
Với đỉnh điểm 36 triệu người dùng, AIM đã giúp phổ biến nhiều thuật ngữ internet, như A/S/L (tuổi/giới tính/địa điểm) và Buddy Icon – hình đại diện cách điệu cho người dùng. Ngoài nhắn tin, người dùng còn có thể gọi điện và video miễn phí. Tuy nhiên, AIM đã không thể cạnh tranh với các ứng dụng nhắn tin mới như Skype và WhatsApp.
Nếu AOL Instant Messenger là “Coca-Cola” của các ứng dụng nhắn tin, thì MSN Messenger chính là “Pepsi”. Được Microsoft ra mắt vào tháng 7.1999, MSN Messenger đã nhanh chóng trở thành đối thủ cạnh tranh với AIM. Ứng dụng này cho phép người dùng kết nối qua tài khoản Hotmail, tạo điều kiện truy cập dễ dàng hơn.
Mặc dù AOL đã ngăn chặn việc người dùng MSN trò chuyện với người dùng AIM, MSN Messenger vẫn phát triển mạnh mẽ khi đạt 110 triệu người dùng hằng tháng vào năm 2003. Tuy nhiên, Microsoft đã đóng cửa MSN Messenger vào tháng 3.2013, mặc dù ứng dụng này vẫn tồn tại ở Trung Quốc cho đến tháng 10.2014.
Khi Yahoo đang chuyển mình trở thành một trong những trang web hàng đầu trên internet, Yahoo Pager được phát hành vào tháng 3.1998 và chính thức chuyển đổi thành Yahoo Messenger vào tháng 6.1999. Vào năm 2000, Yahoo đã hợp tác với Palm để tích hợp dịch vụ nhắn tin vào các thiết bị cầm tay và tạo nên tiếng vang lớn.
Yahoo Messenger đã phát triển nhiều tính năng như trò chuyện văn bản thời gian thực, biểu tượng cảm xúc và cuộc gọi video. Đến thời kỳ đỉnh cao, ứng dụng này có tới 122,6 triệu người dùng. Năm 2005, ứng dụng được nâng cấp với một số tính năng cho điện thoại, chẳng hạn như tùy chọn gọi điện thoại cố định. Đến năm 2016, Verizon sở hữu Yahoo sau khi mua lại AOL, trước khi cho Yahoo Messenger ngừng hoạt động vào tháng 7.2018.
Ra mắt vào tháng 6.2007, MySpaceIM là ứng dụng nhắn tin đầu tiên được phát hành bởi một nền tảng truyền thông xã hội. Mặc dù MySpaceIM nhanh chóng hợp tác với Skype để cho phép người dùng thực hiện cuộc gọi điện thoại, nhưng sự xuất hiện của Facebook vào năm 2008 đã khiến MySpaceIM dần bị lãng quên. Ứng dụng này chỉ còn hoạt động trên trình duyệt vào năm 2009 trước khi MySpace được bán vào năm 2011.
Ra mắt vào tháng 11.1996, ICQ được xem là dịch vụ nhắn tin tức thời đầu tiên được sử dụng rộng rãi trên internet. Với mã số định danh người dùng (UIN), ICQ đã trở thành một biểu tượng trong giới game thủ, cho phép họ giao tiếp ngoài giờ chơi.
Mặc dù từng có hơn 100 triệu người dùng, ICQ đã trải qua nhiều lần chuyển nhượng và cuối cùng bị khai tử vào tháng 6.2024. Tuy đã biến mất, ICQ vẫn sống mãi trong ký ức của nhiều người.
Sai lầm phổ biến khiến loa ô tô nhanh xuống cấp

Các phần mềm giải trí như Apple CarPlay và Android Auto đã mang đến cho người dùng trải nghiệm phát trực tuyến âm nhạc dễ dàng thông qua smartphone và kết nối Bluetooth. Mặc dù vậy, chất lượng âm thanh vẫn phụ thuộc vào hệ thống loa của ô tô, trong đó nhiều hệ thống có thể gây thất vọng cho người dùng.
Dù là mới hay cũ, nhiều người vẫn gặp phải vấn đề âm thanh rè, đặc biệt khi tăng âm lượng gây ảnh hưởng đến trải nghiệm. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ hệ thống loa trong xe thường được kết nối với bộ thu âm thanh nổi tích hợp có công suất hạn chế. Khi bộ thu không cung cấp đủ công suất cho các loa, âm thanh sẽ bị rè hoặc méo tiếng.
Việc lạm dụng loa ô tô có thể dẫn đến hư hỏng vật lý, như rách màng loa hoặc hỏng cuộn dây âm thanh và gây ra tiếng rè. Giống như loa trong hệ thống rạp chiếu tại nhà, loa ô tô chỉ có thể chịu được một lượng công suất nhất định. Khi loa hoạt động quá tải sẽ tạo ra nhiệt độ cao, vốn không tốt cho các thiết bị điện tử trong xe.
Nếu thích nghe nhạc ở âm lượng tối đa, việc đầu tư vào bộ khuếch đại âm thanh và loa siêu trầm chuyên dụng là một giải pháp hợp lý cho người dùng. Lắp đặt bộ khuếch đại âm thanh sẽ giúp người dùng linh hoạt hơn trong việc nâng cấp loa sau này. Một bộ khuếch đại công suất lớn hơn sẽ không chỉ tăng âm lượng mà còn cải thiện chất lượng âm thanh, từ đó mang lại trải nghiệm nghe sống động với ít méo tiếng hơn.
Ngoài loa công suất yếu, các yếu tố khác như dây dẫn loa bị lỗi và chất lượng âm thanh trong xe cũng có thể gây ra hiện tượng rè. Tuy nhiên, nếu tiếng rè xuất hiện ngay khi người dùng tăng âm lượng vượt ngưỡng nhất định, rất có thể loa đang gặp vấn đề.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/sai-lam-pho-bien-khien-loa-o-to-nhanh-xuong-cap-185260408064055462.htm
Startup AI Việt với nỗi lo 'chiếc xe goòng trên đường ray tàu hỏa'

Khi AI Comic, ứng dụng giúp tạo truyện tranh cho người không biết vẽ, có những khách hàng đầu tiên đầu 2025, Nguyễn Khánh (Hà Nội) tin mình sẽ tạo ra một sản phẩm thành công. Ứng dụng giải được bài toán khó của các AI tạo hình khi đó: giữ sự nhất quán của nhân vật qua nhiều khung truyện, điều mà một số công cụ phổ biến cũng chưa làm được.
Dự án thu hút hàng trăm khách hàng trả phí, chủ yếu là đơn vị sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, thậm chí có một tập đoàn lớn lớn ngỏ ý hợp tác. "Tôi đã hình dung viễn cảnh startup nhỏ của mình có thể thay đổi cách làm nội dung trên mạng xã hội của người Việt", anh kể.
Nhưng bước ngoặt đến nhanh hơn dự đoán. Tháng 8/2025, Google tung ra công cụ Nano Banana tích hợp trong chatbot Gemini và bất cứ ai có thể sử dụng để tạo ảnh, khách hàng của anh bắt đầu rời đi. "Họ nói: sao phải trả tiền cho AI Comic khi Gemini làm được điều tương tự, thậm chí nhanh hơn", nhà sáng lập chia sẻ.
Lượng người dùng mới giảm, khách cũ không gia hạn. Trong vài tháng, startup mà anh dành tâm huyết khi bỏ tiền mua thiết bị và kêu gọi một số người bạn nghỉ việc để xây dựng buộc phải đóng cửa.
"Đi trước, nhưng nhỏ thì phải chấp nhận thôi", anh Khánh ngậm ngùi.
Giao diện ứng dụng thay quần áo FitRoom (trước) và ảnh giới thiệu Nano Banana 2 của Google.
Trước đó, tháng 2/2025, FitRoom - ứng dụng cho phép người dùng thử quần áo ảo bằng AI, gây sốt tại Việt Nam trong trào lưu "AI thay đồ". Sản phẩm do SilverAI tại Việt Nam phát triển và nhanh chóng "leo top" về lượt tải trên App Store, nhờ khả năng cho mặc thử trang phục từ một bức ảnh. Trong thời gian ngắn, FitRoom liên tục thăng hạng, trở thành một trong những ứng dụng được tải về nhiều nhất. Với đội ngũ gần 20 kỹ sư tự phát triển công nghệ lõi thay vì dùng giải pháp mua sẵn, nhà phát triển từng được kỳ vọng làm nên chuyện cả ở thị trường quốc tế.
Nhưng vài tháng sau khi FitRoom được biết đến, Gemini của Google, ChatGPT của OpenAI và Grok của xAI liên tục được cập nhật, bổ sung các tính năng ghép ảnh mạnh mẽ. Thay vì phải tải ứng dụng và trả phí sử dụng, người dùng có thể đăng ký một tài khoản miễn phí, thêm ảnh vào đoạn chat và yêu cầu chatbot tạo ảnh theo yêu cầu.
"Hiện FitRoom ngừng mọi hoạt động marketing đại trà mà tập trung hơn phục vụ các ngách thị trường", nhà sáng lập Phan Sỹ Quang xác nhận.
Với những người khổng lồ công nghệ trên thế giới, những bản cập nhật tính năng mới về AI giống như một cú nhích chân của họ. Nhưng với startup, trong đó có các startup Việt, đó có thể là dấu chấm hết cho nỗ lực của cả đội ngũ trong hàng năm.
"Họ có thể làm với chất lượng tốt hơn, miễn phí, lại có hạ tầng và người dùng sẵn có. Startup không có cửa cạnh tranh trực diện ở mặt này", anh Quang nói.
"Chiếc xe thủ công đối đầu đoàn tàu"
Những gì xảy ra với AI Comic hay FitRoom không cá biệt. Trong lĩnh vực công nghệ, việc này từng nhiều lần xảy ra ở các giai đoạn bùng nổ trước đó, và thậm chí có tên gọi riêng với thuật ngữ "Sherlocking"
Bắt nguồn từ câu chuyện đầu những năm 2000 với Apple, khi hãng từng có tính năng tìm kiếm mang tên Sherlock. Công cụ Sherlock trên máy Mac khi ấy chưa đủ mạnh, nên tạo cơ hội cho những nhà phát triển ứng dụng bên thứ ba tích hợp vào để mở rộng nguồn thông tin cho người dùng. Trong số đó, có một phần mềm mang tên Watson do lập trình viên Dan Wood phát triển, cung cấp nhiều tiện ích như thời tiết, tỷ giá, lịch chiếu phim. Tuy nhiên sau đó, Apple ra mắt phiên bản hệ điều hành mới, Sherlock được nâng cấp, chứa gần như toàn bộ tính năng của Watson, khiến công ty đứng sau cuối cùng phải bán mình.
Trong câu chuyện do Dan Wood kể lại, nhà đồng sáng lập Apple Steve Jobs từng gọi điện cho ông, ví những nhà phát triển như Wood là những chiếc xe goòng vận hành thủ công trên đường ray, còn Apple mới là đoàn tàu thống trị đường ray đó.
Hơn 20 năm sau, trong thế giới đang thay đổi từng ngày vì AI, khi những sự kiện như DevDay của OpenAI, Google I/O của Google trình diễn nhiều tính năng mới, cũng là lúc những đoàn tàu đẩy hàng loạt xe kéo khỏi đường ray của họ.
Trên thế giới, theo dữ liệu được Clarifai đưa ra hồi tháng 1, các nghiên cứu năm 2025-2026 cho thấy khoảng 90% công ty khởi nghiệp chuyên về AI thất bại trong năm đầu, cao hơn tỷ lệ thất bại của các startup công nghệ truyền thống. Nguyên nhân được nhắc đến gồm: Sự kết hợp của các yếu tố như kỳ vọng không thực tế, sự không phù hợp giữa sản phẩm và thị trường, sự chuẩn bị dữ liệu chưa đầy đủ, chi phí cơ sở hạ tầng tăng vọt, sự phụ thuộc vào các mô hình bên ngoài, và những sai lầm trong lãnh đạo.
"Tại Việt Nam, trường hợp như vậy không hiếm, thực tế xảy ra ngày càng nhiều từ 2024 đến nay", bà Laura Nguyễn, đến từ GenAI Fund chuyên hỗ trợ và kết nối startup AI, đánh giá. Theo bà, tình trạng xảy ra ở nhiều nhóm startup về AI, nhưng chủ yếu rơi vào startup xây dựng sản phẩm ở lớp ứng dụng chung (AI wrappers).
Trong hệ sinh thái startup tại Việt Nam, startup thường được chia thành các nhóm như: AI wrapper - các dự án tạo ra một lớp vỏ bọc bên ngoài giúp người dùng dễ dàng tương tác với các mô hình gốc; Vertical AI - đi sâu vào từng lĩnh vực như y tế, giáo dục, tài chính hoặc các bài toán bản địa; Deep tech - theo đuổi việc làm chủ mô hình hoặc tối ưu công nghệ lõi; và có những nhóm nhà phát triển chuyên cung cấp giải pháp tích hợp, đưa AI vào quy trình vận hành của doanh nghiệp.
Các startup "AI wrapper" thực tế là một "lớp bọc" giúp người dùng tương tác với các mô hình lõi. Do có lợi thế triển khai nhanh, chi phí đầu tư ban đầu thấp và dễ tiếp cận người dùng, startup dạng này chiếm tỷ trọng lớn trong giai đoạn đầu của thị trường tại Việt Nam, nhưng cũng là nhóm dễ tổn thương nhất.
Những ví dụ điển hình có thể thấy ở startup chuyên về tạo nội dung tự động như viết bài, tạo hình ảnh hay dựng video; tạo website bằng AI; AI chỉnh sửa hình ảnh; chuyển giọng nói thành văn bản hoặc tổng hợp giọng nói; hoặc xây dựng chatbot và trợ lý tổng quát.
Theo bà Laura phần lớn startup AI thất bại không phải vì yếu về công nghệ, mà do sai chiến lược, với nguyên nhân chính là xây sản phẩm mà lợi thế nằm ở mô hình thay vì giá trị riêng. Khi chỉ là lớp giao diện đặt trên các nền tảng như OpenAI hay Google, họ rơi vào thế cạnh tranh trực diện với Big Tech - những đơn vị có lợi thế vượt trội về hạ tầng, dữ liệu và phân phối.
Nguyên nhân thứ hai là thiếu dữ liệu hoặc quy trình vận hành (workflow) độc quyền. Bên cạnh đó, một số startup định nghĩa sai bài toán, thường nghĩ về việc AI có thể làm gì thay vì "vấn đề nào đủ đau để người dùng sẵn sàng trả tiền".
"Giá trị bền vững với startup không phải bản thân mô hình, mà là dữ liệu riêng, quy trình nghiệp vụ tích hợp sâu và khả năng vận hành trong môi trường thực tế", bà nhận định.
Một nguyên nhân khác cũng được các nhà phân tích trên thế giới nhắc đến là chi phí vận hành. Với ứng dụng AI tạo sinh, phí vận hành máy chủ và tài nguyên GPU tăng tuyến tính theo mức độ sử dụng. Mỗi câu lệnh hay yêu cầu xử lý từ người dùng đều tiêu tốn một khoản phí cố định trả cho các tập đoàn lớn nắm giữ mô hình nền tảng. Điều này có thể dẫn tới việc startup "càng được sử dụng càng lỗ".
Hướng đi nào cho startup AI Việt?
Ngày 24/3, OpenAI thông báo ngừng phát triển ứng dụng video AI Sora sau chưa đầy nửa năm ra mắt, dù sản phẩm từng thu hút hàng chục triệu người dùng và tạo hiệu ứng mạnh trên thị trường.
Theo các nhà phân tích, sự thoái lui này cho thấy ngay cả "người khổng lồ" trong lĩnh vực AI cũng không thể theo đuổi mọi hướng cùng lúc. Khi chi phí tính toán ngày càng lớn, nguồn cung chip xử lý còn hạn chế và áp lực tối ưu tài nguyên gia tăng, các công ty lớn buộc phải tập trung vào những giá trị cốt lõi thay vì dàn trải. Đây cũng được xem là cơ hội cho startup: không chạy theo mô hình đa năng tốn kém, tập trung vào những bài toán hẹp, những lĩnh vực chuyên biệt - nơi đòi hỏi hiểu biết sâu về ngành, dữ liệu và quy trình. Dù tàu hỏa phát triển, xe goòng vẫn tồn tại và vẫn có những giá trị riêng.
"Đừng cạnh tranh với Big Tech ở nơi họ mạnh nhất. Hãy xây dựng ở nơi họ khó có thể đi sâu", bà Laura Nguyễn nhấn mạnh.
Chia sẻ với VnExpress vào năm ngoái, một startup AI từng gọi vốn thành công gần 20 triệu USD, cho rằng bài học từ thành công của nền tảng nội địa trước đối thủ ngoại năm xưa vẫn còn nguyên giá trị: Muốn chinh phục người Việt, sản phẩm phải thực sự hiểu thói quen bản địa.
Startup này tập trung hóa giải ba rào cản chính mà các "ông lớn" thường bỏ ngỏ, thứ nhất là ngôn ngữ được tối ưu để hiểu cả tiếng lóng trên mạng xã hội hay lỗi chính tả đặc thù của người Việt. Thứ hai là yếu tố cộng đồng, cho phép người dùng chia sẻ và phản hồi lẫn nhau thay vì chỉ tương tác với máy. Cuối cùng là bài toán chi phí. Bằng cách duy trì mức phí thấp, họ kỳ vọng tạo ra một hệ sinh thái dữ liệu thuần Việt đủ lớn để tạo sự khác biệt bền vững, thay vì đối đầu trực diện ở những phân khúc mà Big Tech đang thống trị.
Từ kinh nghiệm làm việc với doanh nghiệp, bà Laura gợi ý bốn hướng đi. Trước hết là phát triển "Vertical AI" tập trung vào các bài toán chuyên sâu từng ngành như logistics, tài chính, sản xuất, giáo dục hay y tế - nơi đòi hỏi hiểu biết về quy trình, pháp lý và bối cảnh địa phương, những yếu tố mà các nền tảng như Google hay OpenAI khó tùy biến sâu.
Song song, startup cần xây dựng lợi thế dữ liệu càng sớm càng tốt. Theo bà, tài sản quan trọng nhất không phải là model, mà là dữ liệu độc quyền, có thể đến từ hành vi người dùng, quy trình doanh nghiệp, ngữ cảnh tiếng Việt chuyên ngành. Bên cạnh đó, việc tích hợp sâu vào workflow cũng giúp tạo rào cản thay thế.
"Một sản phẩm AI càng gắn chặt vào quy trình vận hành của người dùng, doanh nghiệp càng khó bị thay thế", bà nhấn mạnh, lấy ví dụ một chatbot đơn giản có thể dễ dàng bị thay thế bởi hàng trăm chatbot khác, nhưng một hệ thống AI đã kết nối với ERP, hiểu quy trình nội bộ, được huấn luyện theo dữ liệu riêng và gắn với KPI vận hành, việc thay thế không còn là quyết định kỹ thuật đơn thuần mà trở thành một quyết định mang tính tổ chức, vì vậy startup sẽ khó bị thay thế.
Cuối cùng, các startup cần tận dụng lợi thế tốc độ, đồng thời coi sự phát triển của Big Tech chính là cơ hội để các mô hình ngày càng rẻ hơn và startup có thể tạo ra sản phẩm mới cũng ngày càng nhiều hơn.
"Startup không thể thắng Big Tech về quy mô, nhưng có thể thắng về tốc độ thử nghiệm, tốc độ hiểu khách hàng và tốc độ điều chỉnh sản phẩm. Nếu startup chọn đúng một ngách nhỏ và học nhanh hơn bất kỳ ai khác trong ngách đó, họ vẫn có thể tồn tại và phát triển", bà Laura khuyến nghị.
Với Nguyễn Khánh, sau thời gian thất bại anh chuyển những bài học từ thời gian làm AI Comic để phục vụ một số dự án làm ảnh cho cộng đồng. Anh và cộng sự cũng ấp ủ đi sâu vào lĩnh vực y tế, văn hóa, với suy nghĩ đó là "lãnh địa" mà các ông lớn nước ngoài khó chạm đến.
Trong khi đó, dù có phần e ngại các ông lớn, SilverAI với toàn bộ kỹ sư Việt Nam này vẫn đẩy mạnh những ứng dụng về AI khác, đồng thời thử nghiệm nhiều sản phẩm mới và đang đạt được những thành công nhất định.
"Khi tự chủ công nghệ, chúng tôi có thể cung cấp được sản phẩm chất lượng tốt ở mức gần bằng nhưng giá rẻ hơn rất nhiều và có thể tùy biến được cho khách hàng", nhà sáng lập Phan Sỹ Quang nói. "Tôi tin startup về AI tại Việt Nam luôn có cơ hội. Nếu được tạo điều kiện, họ có thể làm tốt và có sản phẩm cạnh tranh với các hãng nước ngoài trong những sân chơi hẹp hơn".
Lưu Quý
Tin Gốc: https://vnexpress.net/startup-ai-viet-voi-noi-lo-chiec-xe-goong-tren-duong-ray-tau-hoa-5058742.html
Cuộc đấu nội bộ ở OpenAI tạo nên Anthropic thế nào

CEO OpenAI Sam Altman và CEO Anthropic Dario Amodei đang đối đầu gay gắt sau khi Anthropic đánh mất hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ, còn OpenAI nhanh chóng thế chỗ. Tuy nhiên, cả hai bất đồng từ nhiều năm trước khi còn "chung chiếc thuyền" OpenAI.
WSJ đã phỏng vấn hàng chục nhân viên hiện tại cũng như cựu nhân viên của hai công ty về câu chuyện hậu trường. Theo đó, mọi thứ bắt đầu năm 2016 tại khu nhà chung trên đường Delano ở San Francisco, nơi Dario Amodei sống cùng em gái Daniela. Sau khi lấy bằng tiến sĩ vật lý sinh học, ông trở thành nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo tại Google, còn Daniela cũng tốt nghiệp, nhanh chóng thăng tiến và là giám đốc trẻ tại công ty khởi nghiệp thanh toán Stripe.
Greg Brockman, lập trình viên tài năng đồng sáng lập OpenAI, là bạn của Daniela và thường xuyên lui tới nhà của hai anh em. Năm 2015, Brockman cố gắng chiêu mộ Dario Amodei vào đội ngũ sáng lập OpenAI nhưng không thành.
Holden Karnofsky, hôn phu của Daniela, cũng sống tại đó. Karnofsky là nhà sáng lập tổ chức từ thiện chuyên thúc đẩy sự an toàn AI - một trong những cộng đồng đầu tiên nghiêm túc nhìn nhận sức mạnh tiềm tàng cũng như mối nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo. Thông qua Karnofsky, Brockman bắt đầu quan tâm đến một số ý tưởng của tổ chức này.
Một ngày đầu 2016, Brockman, Dario Amodei và Karnofsky tranh luận về cách xây dựng trí tuệ nhân tạo đúng đắn. Brockman lập luận, nếu công nghệ này thực sự thay đổi cuộc sống của mọi người một cách sâu rộng, những người tạo ra nó cần thông tin cho toàn bộ 300 triệu người Mỹ về những gì sắp xảy ra.
Dario Amodei và Holden Karnofsky lại cho rằng việc phổ biến rộng rãi dự báo lạc quan về những gì AI sắp làm được không phải là ý hay đối với công chúng. Dario Amodei lập luận rằng với những chủ đề nhạy cảm, như tốc độ phát triển của AI, tốt nhất nên thông báo trước cho chính phủ.
Sau cuộc trao đổi, Brockman nhận thấy hai người này không muốn công khai những gì đang diễn ra ở tuyến đầu của AI. Nhiều năm sau, dù Dario Amodei trở thành một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất cảnh báo về tác động của AI đối với xã hội, Brockman vẫn đánh giá cuộc trao đổi đã minh họa sự khác biệt cốt lõi trong triết lý của OpenAI và Anthropic.
Đến giữa 2016, ấn tượng bởi đội ngũ nhân tài của OpenAI, Dario Amodei quyết định gia nhập phòng thí nghiệm này, thức khuya cùng Brockman huấn luyện các tác nhân AI điều khiển trò chơi điện tử. Năm 2017, một trong những dự án ban đầu của cả hai là Universe nhằm mục đích huấn luyện tác nhân chơi game và sử dụng máy tính như con người, vấp phải nhiều khó khăn.
Elon Musk, nhà đồng sáng lập OpenAI, khi đó yêu cầu Brockman và nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever lập bảng tính liệt kê mọi nhân viên và những đóng góp quan trọng của họ - động thái mang đậm phong cách của Musk mỗi khi muốn cắt giảm nhân sự. Theo một cựu nhân viên OpenAI, Dario Amodei không hài lòng khi chứng kiến đồng nghiệp bị sa thải từng người, điều ông cho là "tàn nhẫn một cách không cần thiết". Cuối cùng, khoảng 10-20% trong số 60 nhân viên OpenAI mất việc, trong đó có một người sau này đồng sáng lập Anthropic.
Mùa thu 2017, Dario Amodei tuyển một cố vấn về đạo đức và chính sách. Người này đã trình bày với ban lãnh đạo OpenAI về cách thức phòng thí nghiệm phi lợi nhuận có thể đóng vai trò là thực thể điều phối giữa các công ty AI khác và với chính phủ Mỹ nhằm thiết lập chế độ phối hợp quốc tế cho trí tuệ nhân tạo tiên tiến.
Brockman đã nhìn thấy trong bài thuyết trình ý tưởng gây quỹ: OpenAI có thể bán siêu trí tuệ, hay AGI, cho chính phủ. Khi Dario Amodei hỏi chính phủ nào, Brockman nói đó sẽ là các cường quốc hạt nhân thuộc Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để tránh gây bất ổn trật tự thế giới.
Ý tưởng được thảo luận ngắn gọn, nhưng khi đề cập việc bán AGI cho các cường quốc đối thủ như Nga và Trung Quốc, với Dario Amodei, đó không khác nào phản quốc. Ông đã cân nhắc việc từ chức.
Đầu 2018, Musk rời OpenAI do xung đột quan điểm. Theo một số email gửi lên tòa án được Business Insider thu thập, Musk yêu cầu quyền kiểm soát OpenAI và trở thành CEO, nhưng Altman không đồng ý. Thuyết phục Brockman và Sutskever ủng hộ mình nhưng không thành, Musk rời đi.
Altman bước vào vị trí lãnh đạo đang trống. Ông gặp Dario Amodei. Cả hai nhất trí rằng nhân viên của phòng thí nghiệm không còn tin tưởng vào khả năng lãnh đạo của Brockman và Sutskever nếu xét đến đợt sa thải trước đó. Amodei đồng ý ở lại với điều kiện Altman đảm bảo Brockman và Sutskever không nắm quyền. Altman đồng ý. Tuy nhiên, trong cuộc họp về cơ cấu của công ty, Brockman lại hé lộ Altman nói với ông và Sutskever rằng, công ty có thể sa thải Altman nếu làm việc không tốt.
Căng thẳng leo thang sau khi nhà nghiên cứu Alec Radford của OpenAI đặt nền móng cho mô hình ngôn ngữ lớn Generative Pre-Trained Transformer (GPT). Brockman muốn tham gia hướng nghiên cứu mới này, nhưng Dario Amodei, khi đó đã là giám đốc nghiên cứu, từ chối. Brockman tìm đến sự giúp đỡ của Altman.
Daniela Amodei lúc này đã được tuyển vào OpenAI với vai trò quản lý kỹ thuật và tuyển dụng, cùng Radford đồng lãnh đạo dự án GPT. Bà cũng cùng quan điểm với anh trai rằng Brockman không thể tham gia. Khi Altman hỏi liệu có cách nào giải quyết vấn đề không, bà tuyên bố sẽ từ chức nếu để Brockman vào đội ngũ.
Trong cuộc họp sau đó, Dario Amodei liệt kê loạt lý do Brockman không nên tham gia, gồm cả việc Radford không muốn làm việc cùng. Radford sau này cho biết ông cảm thấy như mình đang bị lợi dụng trong một cuộc chiến ủy nhiệm giữa các giám đốc cấp cao. Altman miễn cưỡng loại Brockman khỏi dự án.
Vai trò của Dario Amodei tại OpenAI tiếp tục vững chắc khi ông và nhóm ra mắt GPT-2 năm 2019 và GPT-3 năm 2020. Tuy nhiên, ông cảm thấy những đóng góp của mình không được ghi nhận xứng đáng, nghĩ rằng Altman đã đánh giá thấp vai trò của ông và khó chịu vì Brockman thường xuyên lên podcast thảo luận những vấn đề như điều lệ công ty dù đóng góp ít.
Năm 2019, Dario Amodei yêu cầu thăng chức lên phó chủ tịch nghiên cứu. Altman đồng ý, nhấn mạnh đảm bảo đãi ngộ tương tự các nhà đồng sáng lập Brockman và Sutskever. Nhưng vài tháng sau, nhóm lãnh đạo OpenAI đã xảy ra cuộc cãi vã lớn ngay tại văn phòng. Altman đã gọi Dario Amodei và Daniela Amodei vào phòng họp, chỉ trích họ âm mưu chống lại ông bằng các phản hồi tiêu cực trước hội đồng quản trị, điều mà hai anh em phủ nhận.
Đến tháng 3/2020, mối quan hệ giữa nhóm điều hành OpenAI trở nên căng thẳng. Altman yêu cầu tất cả tự đánh giá về nhau. Brockman viết một bản phản hồi dài dành cho Daniela Amodei, cáo buộc bà lạm dụng quyền lực để tạo ra các quy trình quan liêu nhằm đạt mục đích của mình.
Daniela Amodei phản hồi, bác bỏ từng luận điểm của Brockman. Cuộc tranh luận gay gắt đến mức Brockman sau đó tự đề nghị rút lại ý kiến của mình.
Cuối 2020, do đại dịch, một cuộc họp online đã diễn ra. Dario Amodei xin từ chức để thành lập công ty riêng, còn em gái đứng ra giải quyết thủ tục pháp lý. Nhận thấy tình hình căng thẳng, Altman đến nhà đề nghị ông ở lại. Dario Amodei nhấn mạnh sẽ không chấp nhận bất cứ điều gì ngoài việc báo cáo trực tiếp cho hội đồng quản trị, cũng như không thể làm việc với Brockman.
Trong những ngày cuối ở OpenAI, ông dành thời gian viết một bức thư dài, phác thảo hai loại công ty AI: công ty thị trường và công ty vì lợi ích cộng đồng, với tỷ lệ 25% và 75% tương ứng. Công ty thị trường sẽ làm cho thế giới tốt đẹp hơn bằng cách xây dựng sản phẩm mang lại lợi ích cho con người; công ty vì lợi ích cộng đồng sẽ tiến hành nghiên cứu an toàn và giải quyết các mối nguy hiểm cũng như cơ hội khác nhau của AGI.
Vài tuần sau, Dario Amodei và Daniela Amodei cùng gần 10 nhân viên khác rời OpenAI. Năm 2021, họ thành lập Anthropic vì cảm thấy công ty cũ "quá tập trung vào thương mại, lo ngại vấn đề an toàn và phong cách lãnh đạo của Altman". Theo Bloomberg, cả hai công ty hiện dẫn đầu danh sách doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo tư nhân có giá trị nhất thế giới, với OpenAI khoảng 500 tỷ USD, còn Anthropic 380 tỷ USD.
Nhưng kể từ đó, Sam Altman và Dario Amodei gần như không còn nhìn mặt nhau và nhiều lần đấu khẩu. Cả hai thậm chí trải qua khoảnh khắc khó xử và không nắm tay nhau khi chụp ảnh chung với các nhà lãnh đạo chính trị và công nghệ tại Hội nghị thượng đỉnh về tác động AI (AI Impact Summit 2026) tại Ấn Độ đầu năm nay.
Bảo Lâm tổng hợp
Nhà phát triển AI Claude kiện Lầu Năm Góc
Ứng dụng AI Claude thu hút một triệu lượt tải mỗi ngày
CEO Anthropic cho rằng OpenAI 'nói dối trắng trợn'
'Mối nhân duyên' giữa nhà phát triển Claude và Lầu Năm Góc đổ vỡ thế nào
Microsoft gửi đơn lên tòa án, ủng hộ Anthropic
Tin Gốc: https://vnexpress.net/cuoc-dau-noi-bo-o-openai-tao-nen-anthropic-the-nao-5057015.html




