Những ai từng lớn lên ở TP.HCM vài chục năm trước hẳn vẫn nhớ rất rõ cảm giác ấy. Một buổi tối hè oi bức, chiếc quạt đang quay bỗng rẹt rẹt mấy cái rồi khựng lại, bóng đèn tắt phụt, cả căn nhà chìm vào bóng tối. Trong nhà, người lớn khẽ thở dài vì nóng nực ập tới và tiếng muỗi bắt đầu vo ve.
Ở ngoài sân, lũ trẻ con lại reo lên thích thú như vừa nhận được một tín hiệu bí mật. Cúp điện ngày ấy không chỉ là sự bất tiện, mà giống như một “lời mời tụ tập” của cả khu xóm. Người lớn lôi ghế ra hiên, nhà này gọi nhà kia, ai có cây đèn cầy thì thắp lên. Trẻ con thì ùa ra nguyên xóm, đứa cầm cây nến, đứa bưng tô cơm đang ăn dở, vừa ăn vừa nhìn mấy đứa khác nghịch ngợm nhỏ sáp nến xuống đất rồi chờ đông lại như một trò thí nghiệm kỳ diệu.
Người lớn ngồi quạt phành phạch, trò chuyện râm ran chuyện giá gạo, chuyện mưa bão miền Trung, chuyện thời sự thế giới nghe được trên chiếc radio cũ. Những đêm ấy không có wifi, không điện thoại thông minh, không ti vi phát sáng trong từng căn nhà; nhưng bù lại con người gần nhau hơn. Có tiếng cười, tiếng kể chuyện, tiếng trẻ con chạy rần rần, inh ỏi khắp hẻm. Và rồi, ở một góc phố nào đó, một bóng đèn bất ngờ bật sáng. Một đứa trẻ tinh mắt hét lên: “Có điện rồi!”. Chỉ trong vài giây, tiếng reo ấy lan khắp xóm như một làn sóng. Đó không chỉ là khoảnh khắc ánh sáng trở lại, mà là niềm vui chung của cả một cộng đồng, một niềm vui giản dị, ồn ào và ấm áp giờ đây đã lùi dần vào miền ký ức người thành phố.
Thời gian lặng lẽ trôi, và cùng với dòng chảy ấy, thành phố cũng thay da đổi thịt từng ngày. Những con hẻm nhỏ đường đất đá năm xưa đã trở thành những tuyến phố bê tông rực sáng ánh đèn; những bãi đất trống nơi trẻ con tụ tập nay mọc lên nhà cao tầng, khu đô thị và công viên xanh mướt. Trong hành trình lớn lên ấy, điện, thứ từng mong manh như ánh đèn cầy trong những đêm cúp điện năm xưa, đã trở thành mạch máu nuôi dưỡng cả nền kinh tế đô thị.
TP.HCM hôm nay không còn được nhắc đến với ký ức của những đêm tối bất chợt, mà là một đô thị vận hành không ngừng nghỉ: nhà máy hoạt động suốt ngày đêm, trung tâm dữ liệu lưu chuyển hàng tỉ dòng thông tin, các dây chuyền tự động hóa vận hành chính xác từng giây, những khu công nghệ cao kết nối với thế giới. Tất cả những chuyển động ấy hội tụ vào một yêu cầu cốt lõi: điện phải ổn định, điện phải thông minh và phải đi trước một bước. Vì vậy, ngành điện của thành phố không còn chỉ là ngành cung cấp năng lượng, mà đã trở thành một nền tảng hạ tầng chiến lược, âm thầm nâng đỡ nhịp phát triển của đô thị năng động bậc nhất cả nước.
Trong hơn một thập niên qua, hệ thống điện của thành phố đã trải qua một cuộc chuyển đổi sâu sắc, từ mô hình cung cấp điện truyền thống sang lưới điện thông minh. Hệ thống này cho phép giám sát tự động, điều khiển từ xa, phân tích dữ liệu và quản trị vận hành bằng công nghệ hiện đại. Nếu trước đây khi xảy ra sự cố, nhân viên điện lực phải đi dọc từng tuyến đường dây để tìm điểm hỏng, thì ngày nay hệ thống có thể phát hiện và cảnh báo sớm, tự động cô lập khu vực sự cố và nhanh chóng khôi phục cấp điện chỉ trong vài phút. Nhờ đó, điện của thành phố không còn chỉ làm nhiệm vụ thắp sáng, mà đã trở thành một hạ tầng thông minh, bảo đảm cho nhịp sống siêu đô thị luôn vận hành liên tục.
Trong kỷ nguyên công nghệ, điện còn mang một ý nghĩa lớn hơn. Khi nói đến thu hút đầu tư công nghệ cao, người ta thường nghĩ đến chính sách, nhân lực hay giao thông; nhưng phía sau tất cả là hạ tầng điện. Không có điện ổn định thì không thể vận hành trung tâm dữ liệu, không thể phát triển nhà máy bán dẫn hay các khu công nghệ cao. Vì vậy, việc phát triển lưới điện hiện đại đã trở thành đòn bẩy quan trọng để thu hút đầu tư và thúc đẩy nền kinh tế số.
Nếu một đứa trẻ ngày nay được kể rằng ngày xưa thành phố từng có nhiều đêm cúp điện kéo dài, có lẽ nó sẽ ngạc nhiên. Bởi với thế hệ hôm nay, ánh đèn dường như luôn sáng, wifi luôn hiện diện và máy lạnh vẫn đều đặn chạy qua những đêm hè oi bức. Còn những người từng là trẻ con lớn lên với ký ức của những con hẻm tối hiểu rằng ánh sáng hôm nay không phải tự nhiên mà có. Đằng sau sự ổn định ấy là công sức của hàng nghìn kỹ sư, là hàng chục năm đầu tư bền bỉ và hàng trăm công trình hạ tầng được xây dựng với một tầm nhìn dài hạn.
Ký ức về những đêm cúp điện vì thế vẫn còn đó, như một thước phim cũ thỉnh thoảng trở lại trong tâm trí: ánh đèn cầy chập chờn, chiếc quạt giấy phe phẩy và tiếng trẻ con reo vang “Có điện rồi!”. Nhưng những thanh âm ngày ấy không còn là dấu vết của thiếu thốn, mà là cột mốc của một hành trình phát triển. Thành phố mình đã đi một chặng đường dài: từ ánh nến nhỏ bé đến lưới điện thông minh kết nối cả đô thị; từ cuốn sổ ghi điện giản dị đến hệ thống vận hành bằng công nghệ số; từ những con hẻm tối đến một thành phố rực sáng ánh đèn.
Và trong hành trình ấy, điện không chỉ thắp sáng những ngôi nhà, mà còn thắp sáng tương lai của cả một thành phố.
Tối 12.4 tại Praha, Trung tâm Ươm mầm hiền tài (HITA) tại CH Séc chính thức ra mắt, trở thành "trạm khởi nguồn" cho dự án phát triển cộng đồng của kỷ lục gia thế giới Nguyễn Phùng Phong.
Tham dự buổi lễ có ông Giang Thành - Phó chủ tịch thường trực Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu và CH Séc; ông Huỳnh Tấn Bình - Phó chủ tịch Liên hiệp Hội người Việt Nam tại CH Séc, cùng đại diện các Hội đoàn cấp cao, cùng sự góp mặt của 2 nhà đồng sáng lập HITA đến từ Việt Nam là kỷ lục gia Siêu trí nhớ thế giới Nguyễn Phùng Phong - Phó chủ tịch hội đồng thể thao trí tuệ thế giới (WMSC), Chủ tịch HĐQT Tập đoàn giáo dục Tâm Trí Lực và chuyên gia tâm lý - giáo dục Đàm Đức Anh - cố vấn cấp cao Tập đoàn giáo dục Tâm Trí Lực.
Được biết, HITA (Hiền - Tài) là cộng đồng giáo dục tiên phong, lấy sự yêu thương làm gốc rễ, tập trung phát triển con người toàn diện thông qua 5 đức tính: Đạo đức, trí tuệ, nghị lực, sinh tồn và kết nối. Bằng sự kết hợp giữa các phương pháp học tập thông minh chuẩn quốc tế và nền tảng đạo đức truyền thống Việt Nam, HITA giúp học sinh giải phóng áp lực học tập, rèn luyện nhân cách để trở thành những cá nhân có ích cho xã hội.
Lý giải lý do chọn Praha làm ngọn hải đăng đầu tiên cho hành trình Ươm mầm hiền tài ra thế giới, kỷ lục gia Siêu trí nhớ thế giới Nguyễn Phùng Phong cho biết: "CH Séc hiện là nơi hội tụ của một cộng đồng người Việt hơn 100.000 người – một tập thể vô cùng đoàn kết, phát triển kinh tế mạnh mẽ, và trên hết, mang trong mình một khát khao to lớn về giáo dục để gìn giữ bản sắc cho thế hệ mai sau. Vì vậy HITA châu Âu ra đời, mang đến một định vị mang tính thời đại".
"Giữa thời đại trí tuệ nhân tạo, máy móc có thể tính toán nhanh hơn, nhớ giỏi hơn. Nhưng máy móc chỉ lưu trữ dữ liệu, còn con người mới lưu giữ tinh hoa. HITA trang bị cho các con một hành trang để làm chủ kiến thức toàn cầu, đồng thời nuôi dưỡng một trái tim hiếu đạo, trắc ẩn để luôn biết cội nguồn mình ở đâu. Đó mới là giá trị trường tồn của một hiền tài. Từ bước đệm vững chắc tại CH Séc, khát vọng Ươm mầm hiền tài sẵn sàng cho một hành trình lớn lao hơn, đó là lan tỏa sức mạnh của trí tuệ và tình yêu thương đến mọi gia đình người Việt trên toàn châu lục", ông Đàm Đức Anh nhấn mạnh.
Phạt nguội đang trở thành xu hướng tất yếu trong quản lý giao thông tại TP.HCM khi vừa minh bạch, vừa góp phần thay đổi hành vi người tham gia giao thông. Tuy nhiên, bên cạnh sự đồng thuận cao, không ít người dân vẫn gặp khó khi tra cứu, nộp phạt.
Phòng CSGT Công an TP.HCM cho biết đang triển khai hàng loạt giải pháp để tháo gỡ và chuẩn bị nâng cấp hệ thống theo hướng ứng dụng AI.
Trao đổi với PV Thanh Niên, thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó trưởng phòng CSGT Công an TP.HCM, cho biết hình thức phạt nguội hiện nay nhận được sự ủng hộ lớn từ người dân.
Theo thượng tá Bình, điểm mạnh lớn nhất của phạt nguội là tính công khai, minh bạch. Mọi hành vi vi phạm đều được ghi nhận bằng hình ảnh rõ ràng, giúp người vi phạm "tâm phục khẩu phục", hạn chế tranh cãi.
Không chỉ dừng ở xử phạt, phạt nguội còn góp phần thay đổi thói quen lâu nay của một bộ phận người tham gia giao thông chỉ chấp hành luật khi thấy lực lượng CSGT trên đường.
"Việc giám sát bằng camera khiến người dân ý thức hơn, tự giác hơn, từ đó góp phần kéo giảm vi phạm và tai nạn giao thông", thượng tá Nguyễn Văn Bình nhấn mạnh.
Dù được đánh giá cao, quá trình triển khai phạt nguội vẫn tồn tại nhiều vướng mắc trong thực tế. Một trong những vấn đề phổ biến là thông tin chủ phương tiện không còn chính xác. Nhiều trường hợp xe đã mua bán qua nhiều đời chủ nhưng chưa sang tên, hoặc người dân thay đổi nơi ở nhưng không cập nhật địa chỉ. Điều này khiến việc gửi thông báo vi phạm gặp khó khăn.
Không ít người chỉ "ngỡ ngàng" biết mình vi phạm khi đi đăng kiểm, đi cấp đổi giấy phép lái xe, thi sát hạch và bị từ chối dịch vụ.
Bên cạnh đó, rào cản công nghệ cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, chưa quen tra cứu thông tin vi phạm trên website hoặc ứng dụng.
Việc sử dụng Cổng dịch vụ công quốc gia để nộp phạt cũng gây khó khăn cho một số người do lỗi thao tác, nhập sai mã quyết định hoặc gặp trục trặc trong quá trình thanh toán.
Trước thực tế này, Phòng CSGT TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân. Đáng chú ý là việc xử lý phạt nguội tại nơi cư trú. Theo đó, người vi phạm tại TP.HCM nhưng sinh sống ở tỉnh, thành khác không cần quay lại TP.HCM để giải quyết.
Dữ liệu vi phạm sẽ được chuyển về đơn vị CSGT nơi người dân cư trú để lập biên bản và ra quyết định xử phạt. Cách làm này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại.
Song song đó, dữ liệu vi phạm được tích hợp trên hệ thống của Cục CSGT và ứng dụng VNeTraffic, giúp người dân chủ động tra cứu, theo dõi và nhận thông báo vi phạm.
Ngoài ra, các đường dây nóng và tổ hỗ trợ trực tiếp tại trụ sở Đội/Trạm CSGT cũng được thiết lập để hướng dẫn người dân thao tác trên điện thoại, từ tra cứu đến nộp phạt.
Không dừng lại ở đó, TP.HCM đang chuẩn bị bước sang giai đoạn mới với việc nâng cấp toàn diện hệ thống phạt nguội.
Theo Phòng CSGT, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tham mưu triển khai hệ thống camera giám sát ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên diện rộng.
Khác với hệ thống hiện tại chủ yếu ghi hình, các camera mới sẽ có khả năng phân tích hành vi giao thông phức tạp, nhận diện biển số (ANPR) với độ chính xác cao trong nhiều điều kiện như ban đêm, mưa lớn hoặc lưu lượng xe dày đặc.
Đặc biệt, hệ thống phần mềm tại trung tâm giám sát sẽ được tự động hóa tối đa trong các khâu như trích xuất dữ liệu, nhận diện vi phạm, lập hồ sơ ban đầu. Điều này không chỉ giúp giảm tải công việc cho lực lượng CSGT mà còn rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả quản lý.
Việc đẩy mạnh phạt nguội kết hợp công nghệ AI được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường giao thông không còn "vùng trống giám sát".
Khi mọi hành vi vi phạm đều có thể bị phát hiện, người tham gia giao thông sẽ buộc phải thay đổi hành vi theo hướng an toàn, văn minh hơn. Tuy nhiên, để hệ thống này phát huy hiệu quả tối đa, bên cạnh nỗ lực của cơ quan chức năng, ý thức tự giác của người dân vẫn là yếu tố then chốt.
Những ngày đầu tháng 4, TP.HCM bước vào cao điểm nắng nóng, nhiệt độ liên tục duy trì ở mức cao. Dọc các tuyến đường, xe bán nước giải khát hoạt động liên tục. Nhiều người bán nước mía, bán đá... có doanh thu tăng rõ rệt, có thể tới tiền triệu mỗi ngày.
Ghi nhận trên đường Xuyên Á (phường Dĩ An, TP.HCM), xe nước mía của anh Trần Hoàng Dã (34 tuổi) luôn trong tình trạng tất bật. Trung bình mỗi ngày anh ép khoảng 300 kg mía, doanh thu dao động từ 6 - 8 triệu đồng. Anh Hoàng Dã đã gắn bó với công việc này gần 2 năm. Trước đó, anh làm tài xế nhưng nhận thấy nước mía bán chạy vào mùa nắng nên quyết định chuyển hướng sang buôn bán.
"Mỗi lần tôi nhập khoảng 1 tấn mía, bán trong 3 - 4 ngày là hết", anh nói. Mỗi lít nước mía được bán với giá 15.000 đồng, lượng khách đông đến mức anh không nhớ nổi đã bán bao nhiêu lít trong ngày. Máy bào vỏ mía và máy ép luôn trong tình trạng hoạt động.
Tuy nhiên, thu nhập cao nhất chỉ tập trung vào khoảng 3 - 4 tháng cao điểm nắng nóng. Vào mùa mưa, lượng khách giảm đáng kể. "Có những ngày bán không được, mía hư, tôi còn bị lỗ vốn", anh Dã chia sẻ.
Không chỉ riêng nước mía, nhiều mặt hàng giải nhiệt khác như nước dừa hay nước sâm cũng ghi nhận sức mua tăng mạnh trong những ngày gần đây. Anh Thanh Thi (46 tuổi), bán nước dừa trên đường Đoàn Thị Điểm (phường Dĩ An) cho biết, mỗi ngày anh bán khoảng 150 trái dừa, có những hôm không đủ dừa để bán.
Do mùa nắng dừa tụ trái không nhiều nên giá mua cao hơn khoảng 50% so với do mùa mưa. Vì vậy, dù bán được nhiều hơn nhưng lợi nhuận thực tế lại không cao. "Khách uống nhiều nhưng giá nhập cao nên lời không bao nhiêu", anh Thi nói.
Để tăng thêm thu nhập, ngoài bán dừa tươi, anh Thành Thi còn nấu thêm nước sâm dừa và sinh tố dừa để bán trong những ngày trời nắng.
Nhu cầu nước giải khát tăng cao kéo theo thị trường đá lạnh tại TP.HCM sôi động hơn hẳn. Tại các cơ sở sản xuất, công suất được đẩy lên tối đa để kịp đáp ứng lượng tiêu thụ tăng mạnh trong những ngày nắng nóng kéo dài.
Anh Phạm Văn Khả (30 tuổi), phụ trách một cơ sở thuộc Công ty Nước đá sạch 168 (phường An Hội Đông, TP.HCM) cho biết đơn vị đã hoạt động khoảng 10 năm, vừa bán lẻ vừa cung cấp sỉ ở nhiều điểm trong thành phố. Sản phẩm đa dạng như đá bi, đá uống bia, đá xay, phục vụ các quán nước, quán ăn và hộ kinh doanh nhỏ.
"Vào mùa nắng, công ty anh sản xuất khoảng 6.000 - 7.000 bao đá/ngày, tăng gần gấp đôi so với những ngày trong mùa mưa", anh Khả nói. Giá bán lẻ dao động khoảng 22.000 đồng/bao.
Dù nhu cầu tăng mạnh, công việc của người làm đá lạnh lại phụ thuộc nhiều vào nhịp sinh hoạt của khách hàng. Theo anh Khả, khó khăn lớn nhất là thời gian giao hàng kéo dài, không cố định. "Có quán bán đến 12 giờ đêm thì mình cũng phải theo tới giờ đó, còn quán mở từ 5 giờ sáng thì phải giao hàng từ 4 giờ", anh chia sẻ.
Đây được coi là giai đoạn quan trọng trong năm để các cơ sở tranh thủ bù đắp chi phí và duy trì hoạt động cho những tháng thấp điểm sau đó.
